Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 67

Kaumārakhaṇḍa 67

Language
Sanskrit

Contents

67.1

sūta uvāca || || uṣitvā
saptarātrāṇi tīrthesminbhrātṛbhiḥ saha || yudhiṣṭhiro mahātejā gamanāyopacakrame

67.2

prabhāte vimale snātvā devīliṃgānyathārcya ca || kṛtvā prada
kṣiṇaṃ kṣetraṃ devīstotraṃ jajāpa saḥ || prayāṇakāleṣu sadā japyaṃ kṛṣṇena kīrtitam

67.3

yudhiṣṭhira uvāca || || devi pūjye mahāśakte kṛṣṇasya
bhagini priye || natvā tvāṃ śaraṇaṃ yāmi manovākkāyakarmabhiḥ

67.4

saṃkarṣaṇābhayadāne kṛṣṇacchavisamaprabhe || ekānaṃśe mahādevi putravatrāhi
māṃ śive

67.5

tvayā tatamidaṃ viśvaṃ jagadvyaktarūpayā || iti matvā tvāṃ gato'smi śaraṇaṃ trāhi māṃ śubhe

67.6

kāryārambheṣu sarveṣu sānugena
mayā tava || sva ātmā kalpito bhadre jñātvaitadanukaṃpyatām

67.7

sūta uvāca || || iti bruvāṇaṃ rājānaṃ śirobaddhāṃjaliṃ tadā || vāyu
putraḥ prahasyaiva sāsūyamidamabravīt

67.8

ye tvāṃ rājanvadaṃtyevaṃ sarvajño'yaṃ yudhiṣṭhiraḥ || vṛthaiva vacanaṃ teṣāṃ yatastvaṃ vetsi nāṇvapi

67.9

ko hi
prajñāvatāṃ mukhyaḥ sarvaśāstravidāṃvaraḥ || strīṇāṃ śaraṇamāpadyehajurbuddhyiryathā bhavān

67.10

yatastvameva vetsīdaṃ sarvaśāstreṣu kīryate || jaḍeyaṃ prakṛtirmūḍhā
yayā saṃmohyate jagat

67.11

sacetanaṃ ca puruṣaṃ prakṛtiṃ ca vicetanām || prāhurbudhā narādhyakṣa puṃsaśca prakṛtiḥ priyā

67.12

tatsvayaṃ puruṣo
bhūtvā yudhiṣṭhira vṛthāmate || prakṛtiṃ naupi natvā tāṃ hāso me'tīva jāyate

67.13

ārohayecchiro naiva kacidvitvā upānahau || yathā sa mūḍho
bhavati devībhaktiratastathā

67.14

yadi te bandivatpārtha tiṣṭhedrāṇyanivāritā || tatkimarthaṃ mahādevaṃ na stauṣi tripurāntakam

67.15

alakṣya
miti vā matvā maheśānaṃ mahāmate || tataḥ kimarthaṃ dāśārhaṃ na stauṣi puruṣottamam

67.16

yasya prasādādasmābhiḥ prāptā drupadanaṃdinī || indraprasthe
tathā rājyaṃ rājasūyastvayā kṛtaḥ

67.17

vijayena dhanurlabdhaṃ jarāsandho mayā hataḥ || pratyāhartuṃ tathecchāmaḥ kauravebhyaḥ svakāṃ śriyam

67.18

yasya prasādāttaṃ muktvā kṛṣṇaṃ hā stauṣi yajñayī || atha svayaṃ kauravāṇāmutpannaṃ kulasattame

67.19

jānannātmānamalpatvādvuddhena stauṣi yādavam
tatkimarthaṃ mahāvīryaṃ na stauṣyarjunamuttamam

67.20

yena viddhaṃ purā lakṣyaṃ yena karṇādayo jitāḥ || yena tatkhāṇḍavaṃ dagdhaṃ yajñe yena nṛpā
jitāḥ

67.21

śrayate yena vikramya maheśāno'pi nirjitaḥ || svarlokasaṃsthitasyāsya śaraṇaṃ yāhi stauṣi ca

67.22

athavā tena śakreṇa
rājyaṃ me nārpitaṃ kutaḥ || iti matvā vṛthaiva tvaṃ na stauṣi bhrātaraṃ mama

67.23

tato māṃ vā kathaṃ vīraṃ na stauṣi tvaṃ yudhiṣṭhira || yena tvaṃ rakṣitaḥ
pūrvaṃ lākṣāgehāgnimadhyataḥ

67.24

vṛkṣeṇāhatya maddeśo nadīṃ śuṣkāṃ prasāritaḥ || rājarājastathā yena jarāsaṃdho nipātitaḥ

67.25

pūrvā digjitā yena yena pūrvaṃ bako hataḥ || hiḍambaśca mahāvīraḥ kirmīraścādhunā vane

67.26

kālekāle ca rakṣāmi tvāmevāhaṃ sadānugaḥ || na tāṃ paśyāmi rakṣaṃtī
natvā yāṃ stauṣi bhārata

67.27

atha kṣudhāvalaṃ jñātvā māmaudārikasattamam || krūraṃ sāhasikaṃ caiva na stauṣi kṣamiṇāṃ varaḥ

67.28

tataḥ susaṃyato bhūtvā praṇavaṃ
samudīrayan || kathaṃ na yāsi mārgaṃ tvaṃ vṛthālāpo hi doṣabhāk

67.29

pretāḥ piśācā rakṣāṃsi vṛthālāparataṃ naram || āviśaṃti tadāviṣṭo vaktrābaddhaṃ punaḥ
punaḥ

67.30

vṛthālāpī yadaśnāti yatkaroti śubhaṃ kacit || pretādidṛptaye sarvamiti śāstraviniścayaḥ

67.31

nāyaṃ tasyāsti vai lokaḥ kuta eva paro
bhavet || tasmādvijānatā yannātyājyameva vṛthā vacaḥ

67.32

evaṃ saṃsmārito'pi tvaṃ yadi bhūyaḥ pravartase || bhūtāviṣṭaścikitsyo no vividhairauṣadhairbha
vān

67.33

sūta uvāca || || iti pravarṇitāṃ śrutvā bhīmasenena bhāratīm || paiṭhīmiva pravitatāṃ vihasyāha yudhiṣṭhiraḥ

67.34

nūnaṃ tvamalpavi
jñāno vedādhītāstvayā vṛthā || mātaraṃ sarvabhūtānāmaṃbikāṃ yanna manyase

67.35

strīpakṣa iti matvā tāmavajānāsi bhoḥ katham || strī satī na praṇamyā
kiṃ tvayā kuntī vṛkodara

67.36

yadi na syānmahāmāyā brahmaviṣṇuśivārcitā || tava dehodbhavaḥ pārtha kathaṃ syāttattvato vada

67.37

īśvaraḥ paramātmā tāṃ tyaktuṃ śaknuḥ kathaṃ na hi || punarbheje yato devīṃ tena manye mahorjitām

67.38

vāsudevo'pi nityaṃ tāṃ stauti śaktiṃ parātparam || ahaṃ
yadi cikitsyaḥ syāṃ cikitsyaḥ so'pi kiṃ bhavān

67.39

naivaṃ bhūyaḥ pravaktavyaṃ maurkhyātprati maheśvarīm || bhūmau nipatya śaraṇaṃ yāhi cetsukha
micchasi

67.40

bhīma uvāca || || sarvopāyairbodhayaṃti cāṭāṃ hastagataṃ naram || idamevauṣadhaṃ tatra taiḥ sārdhaṃ jalpanaṃ na hi

67.41

muṇḍe
muṇḍe matirbhinnā satyametannṛpa sphuṭam || svābhīṣṭaṃ kurute sarvaḥ kurmo'bhīṣṭaṃ vayaṃ tathā

67.42

nāgāyutasamaprāṇo vāyuputro vṛkodaraḥ || na striyaṃ
śaraṇaṃ gacchedvāṅmātreṇa kathaṃcana

67.43

ityuktvā vacanaṃ bhīmo hyanuvavrāja taṃ nṛpam || rājāpi sānugo yāto na sādhviti muhurbhuvan

67.44

tataḥ kṣaṇena vikalastitvataścetaśca praskhalat || uvāca vacanaṃ bhīmaḥ susaṃbhrāṃto nṛpaṃ prati

67.45

dharmarāja mahābuddhe paśya māṃ nṛpasattama || cakṣubhyāṃ
naiva paśyāmi vaikalyaṃ kimidaṃ mama

67.46

rājovāca || bhīmabhīma dhruvaṃ devī kupitā te maheśvarī || tena naṣṭe cakṣuṣī te mahāsāhasavallabha

67.47

tatsāṃpratamabhithaihi śaraṇaṃ parameśvarīm || punaḥ prasannā te ddyātkadācinnayane punaḥ

67.48

bhīma uvāca || || ahamapyaṃga
jānāmi samo devyā na kaścana || prabhāvapratyayārthaṃ hi sadā nindāmi tāṃ punaḥ

67.49

tasmātprabhāvaṃ dṛṣṭvaivaṃ nipatya vasudhātale || manovāgbhu
dbhirnirtvā śaraṇaṃ staumi mātaram

67.50

sūta uvāca || || ityuktvā bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca || gatvaiva devyāḥ śaraṇaṃ
bhīmastuṣṭhāva mātaram

67.51

bhīma uvāca || || sarvabhūtāṃbike devi brahmāṇḍaśatapūrake || bāliśaṃ bālakaṃ svīyaṃ trāhitrāhi namo'stu te

67.52

tvaṃ brāhmī brahmaṇaḥ śaktirvaiṣṇavī tvaṃ ca śāṃbhavī || trimūrtiḥ śaktirūpā tvaṃ rakṣarakṣa namo'stu te

67.53

tvamaindrī ca tvamāgneyī tvaṃ
yāmyā tvaṃ ca nairṛtī || tvaṃ vāruṇī tvaṃ vāyavyā tvaṃ kauberī namo'stu te

67.54

aiśāni devi vārāhi nārasiṃhi jayaprade || kaumāri kulakalyāṇi
kupeśvāri namo'stu te

67.55

tvaṃ sūrye tvaṃ tathā some tvaṃ bhaume tvaṃ budhe gurau || tvaṃ śukre tvaṃ sthitā rāhau tvaṃ ketuṣu namo'stu te

67.56

vasaṃsi
dhruvacakre tvaṃ municakre ca te sthitiḥ || acakreṣu khacakreṣu bhūcakre ca namo'stu te

67.57

saptadvīpeṣu tvaṃ devi samudreṣu ca saptasu || saptasvapi ca pātā
leṣvavasaṃsthe namo'stu te

67.58

tvaṃ devi cāvatāreṣu viṣṇoḥ sāhāyyakāriṇī || viṣṇunābhyarthyase tasmātrāhi mātarnamo'stu te

67.59

catu
bhuje caturvakre phalade catvarapriye || carācarastute devi caraṇau praṇamāmi te

67.60

mahāghore kālarātri ghaṃṭāli vikaṭojvale || satataṃ saptamīpūjye
netrade śaraṇaṃ bhava

67.61

meruvāsini piṃgākṣi netratrāṇaikakāriṇi || huṃhuṃkāradhvastadaitye śaraṇye śaraṇaṃ bhava

67.62

mahānāde mahāvīrye mahā
mohavināśini || mahābandhāpahe devi dehi netratrayaṃ mama

67.63

sarvamaṃgalamaṃgalyā yadi tvaṃ satyatoṃbike || tato me maṃgalaṃ dehi netradānānnamostu
te

67.64

yadi sarvakṛpālubhyaḥ satyaṃtattvaṃ kṛpāvatī || tataḥ kṛpāṃ kuru mayi dehi netre namo'stu te

67.65

pāpoyamiti yadevi prakupyasi vṛthaiva
tat || tvaṃ māṃ mohayasi tvevaṃ na te tārkiṃ namo'stu te

67.66

svayamutpādya yo reṇuṃ veṣṭitastena kupyati || tathā kupyasi me mātaranāthasyāsya
darśaya

67.67

iti stutā pāṃḍavena devī kṛṣṇacchavicchaviḥ || rāmā rāmābhivadanā pratyakṣā samajāyata

67.68

vidyutkoṭisamābhāsamukuṭenā
tiśobhitā || sūryaviṃbaprabhābhyāṃ ca kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitā

67.69

pravāheṇeva hāreṇa suranadyā virājitā || kalpadrumaprasūnaiśca pūrṇāvataṃsamaṃḍitā

67.70

dantendukāṃtividhvastabhaktamohamahābhayā || khaḍgacarmaśūlapātracaturbhujavirājitā

67.71

vāsasā taḍidābhena meghalekheva veṣṭitā
mālayā sumasālinyā śājitā sālimālayā

67.72

satāṃ śaraṇadābhyāṃ ca padbhyāṃ nūpurarājitā || jayeti puṣpavarṣaiśca śakrādyairabhipūjitā

67.73

gaṇairdevībhirākīrṇā śatapadmairmahāmalaiḥ || tāṃ tāhaśīṃ vyomni dṛṣṭvā mātaraṃ vyomavāhinīm

67.74

bhūmau nipatya rājendro namonama iti sthitaḥ
bhīmo'pi mātaraṃ dṛṣṭvā yathā bālo'bhiyāvati

67.75

tathā sammukhamābāvrajya mātarīti bruvan || darśanenaiva devyāśca śubhanetratrayastadā

67.76

praṇipatya namastubhyaṃ namastubhyaṃ muhurjagau || prasīda devi padmākṣi punarmātaḥ prasīda me

67.77

punaḥ prasīda pāpasya kṣamāśīle prasīda me

67.78

evaṃ stutā bhagavatī svayamutthāpya pārthivam || bhīmaṃ cotsaṃgamāropya kṛpayedaṃ vaco'bravīt

67.79

śrīdevyuvāca || || yattvayābhihitaṃ stotraṃ
tena tuṣṭā tavopari || ato netratrayaṃ dattaṃ dve bāhye cāṃtaraṃ param

67.80

nāhaṃ kopaṃ yatra tatra darśayāmi vṛkodara || tvaṃ tu pramāṇapuruṣastavattaḥ krodhama
darśayam

67.81

naitatpriyaṃ ca kṛṣṇasya bhrāturme krodhamācaram || bhavanto vāsudevasya yatra prāṇā bahiścarāḥ

67.83

tvaṃ ca nindasi māṃ nityaṃ
tacca jāne vṛkodara || matprabhāvaparijñānahetave kīdṛśastviti

67.84

tadevaṃ naiva bhūyaste prakartavyaṃ kathaṃcana || akṣikṣepo hi pūjyānāmāvahatyadhikaṃ
rujam

67.85

tadidānīṃ sarvamevaṃ kṣantavyaṃ ca parasparam || yacca bravīsi tvāṃ vīra tanniśāmaya bhārata

67.86

yadā yadā hi dharmasya glānirāvirbha
veddhariḥ || tadātadāvatīryāhaṃ viṣṇorasya sahāyinī

67.87

idānīṃ ca harirjāto vasudevasuto bhuvi || ahaṃ ca gopanandasya ekānaṃśābhidhā
sutā

67.88

tadyathā bhagavānkṛṣṇo mama bhrātāmipūjitaḥ || bhavanto'pi tathā mahyaṃ bhrātaraḥ pāṃḍavāḥ sadā

67.89

ye bhīmabhaginītyevaṃ māṃ
stoṣyaṃti narottamāḥ || ābādhā nāśayiṣyāmi teṣāṃ harṣasamanvitā

67.90

tvaṃ ca bhrāturjayam̐ vīra pradāsyasi mahāraṇe || bhujayoste vasiṣyāmi
dhārtarāṣṭranipātane

67.91

kṛtvā rājyaṃ ca varṣāṇi ṣaṭtriṃśattadanantaram || mahāprasthānadharmeṇa pṛthivīṃ paricariṣyatha

67.92

asminneva tato
deśe lohonāma mahāsuraḥ || bhavatāṃ nyastaśastrāṇāṃ vadhārthaṃ prakramiṣyati

67.93

tatastaṃ sarvabhūtānāmavadhyaṃ bhavatāṃ kṛte || andhaṃ kṛtvā
pātayiṣye tato yūyaṃ prayāsyatha

67.94

nistīrya ca himaṃ sarvaṃ nimagnā| vālukārṇave || svargaṃ yāsyati rājaikaḥ saśarīro gamiṣyati

67.95

andho yatra kṛto loho lohāṇābhiyayā puram || bhaviṣyati ca tatraiva sthāsye'haṃ kalayā sadā

67.96

tataḥ kaliyuge prāpte kelonāma bhavi
ṣyati || mama bhaktastasya nāmnā bhāvyā keleśvarītyaham

67.97

vailākaścāparo bhakto bhaviṣyati mamottamaḥ || tasyārādhanataḥ khyātiṃ prayā
syāmi kalau yuge

67.98

lohāṇāsaṃsthitāṃ caiva yercayiṣyaṃti māṃ janāḥ || śraddhayā sitasaptamyāṃ taiśca sarvatra pūjitā

67.99

aṃdhānāṃ ca
pradāsyāmi bhāvīni nayanānyaham || tasmindine tarpitāhaṃ bhaktibhāvena pāṃḍava

67.100

pādāṃguṣṭhena ca bhavāṃstatra kuṃḍaṃ vidhāsyati || sarvatīrthasnāna
tulyaṃ tatra snānaṃ ca taddine

67.101

matsyānāṃ netranetrasthatejastanmātramuttamam || uddhṛtya yojayiṣyāmi pratyakṣaṃ tadbhaviṣyati

67.102

evaṃ mama
mahāsthānaṃ kalau khyātaṃ bhaviṣyati

67.103

lohāṇākhyaṃ mahābāho nāma keleśvarīti ca || durgamākhyaṃ tato hatvā asminkṣetre ca bhārata

67.104

durgā nāma bhaviṣyāmi mahīsāgarapūrvataḥ || dharmāraṇye vasiṣyāmi bhavatāṃ trāṇakāraṇāt

67.105

dharmāraṇye sthitāṃ caiva ye'rcayiṣyaṃti mānavāḥ
āśvine māsi caitre vā navamyāṃ śuklapakṣake

67.106

snātvā mahīsāgare ca teṣāṃ dāsyāmi vāṃchitam || vidhinā ye'rcayiṣyaṃti māṃ ca śraddhāsa
manvitāḥ

67.107

putrapautrānpradāsyāmi svargaṃ mokṣaṃ na saṃśayaḥ || praveśe ca kaleḥ kāle bhavatāṃ vaṃśasaṃbhavaḥ || vatsarājaḥ pāṃḍavānāṃ toṣayiṣyati
yannataḥ

67.108

yasya nāmnā tataḥ khyātā bhaviṣyāmi kalau yuge || vatseśvarīti vatsasya rājñaḥ sarvārthadāyinī

67.109

matprasādātsa rājā vai
bhavanottāpakāriṇīm || aḍḍālayāṃnāma tadā rākṣasīṃ nihaniṣyati

67.110

tasyāśvāpi vadhasthānamaḍḍālajamiti sthitam || bhaviṣyati puraṃ tatra
māṃ ca saṃsthāpayiṣyati

67.111

aḍḍālayājagrāme māmarcayiṣyaṃti ye janāḥ || vatseśvarīṃ sitāṣṭamyāmāśvine taiḥ sadārcitā

67.112

vatse
śvarīṃ ca ye devīṃ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ || teṣāṃ sarvaphalāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ

67.113

itthamaḍḍālaye vāso lohāṇe ca bhaviṣyati || dharmā
raṇye mahākṣetre mahīsāgarasaṃnidhau

67.114

mama lokahitārthāya lohasya ca niśamyatām || adhīkṛto mayā loho bahvīstatām̐ tapaḥ samāḥ

67.115

vṛtrāsura ivājeyo lokānutsādayiṣyati || taṃ ca viśvapatirdhīmānavatīryaṃ budho hariḥ

67.116

yatra haṃtā tatra grāmaṃ lohāṭīti bhavi
ṣyati || gayonāma mahādaityo bhavatāṃ vighnakṛttadā

67.117

prasthāne lohavadgāvī kariṣye taṃ napuṃsakam || gayatrāḍeti māṃ tatra pūjayiṣyanti mānavāḥ

67.118

grāmaṃ cāpi gayatrāḍaṃ tatra khyātaṃ bhaviṣyati || gayatrāḍe gayatrāḍāṃ ye'rcayiṣyanti mānavāḥ

67.119

māghāṣṭamyāṃ na śiṣyanti tasya
sarve'pyupadravāḥ || ye ca māṃ kopayiṣyanti pāṃḍavārādhitāṃ sadā

67.120

teṣāṃ puṃstvaṃ hariṣyāmi mahāraudrādhitiṣṭhati || parivāraśca me cātra ṣaṇḍhaḥ:
sarvo bhaviṣyati

67.121

tasminkaliyuge core raudre rudre'tinirghṛṇe || evaṃ tṛtīyaṃ tanmahyaṃ sthānamatra bhaviṣyati

67.122

bhavatsu ca svargateṣu
gayo'pi sumahattapaḥ || tadvā prāpya punaḥ puṃstvaṃ lokānsaṃpīḍayiṣyati

67.123

gayātīrthaṃ gataṃ taṃ ca gayādhvaṃsanakāmyayā || budha eva jaga
tsvāmī tatra taṃ sūdayiṣyati

67.124

itthaṃ śrīmānpītavāsā avatīrya budhaḥ prabhuḥ || bahūni kṛtvā karmāṇi svasthānaṃ pratipatsyate

67.125

iti saṃkṣepataḥ proktaṃ bhaviṣyaṃ pāṃḍavā mayā || bhavatāṃ cittanirvṛttyai śrūyatāṃ bhūya eva ca

67.126

idaṃ tīrthavaraṃ mahyaṃ saṃsevyaṃ sarvadā priyam
kṛtaṃ yadatrāgamanaṃ tena prītiḥ parā mama

67.127

bhīmasya cāpi pautreṇa haḍhaṃ saṃtoṣitā'smi ca || devyaḥ sarvāśca madrūpaṃ naitajjñeyam
to'nyathā

67.128

vrajadhvaṃ cāpi tīrthāni yāni vo na kṛtāni ca || aṃbādhāsvasmi sarvāsu smaraṇīyā svaseva ca

67.129

āpṛcche cāpi vaḥ sarvānyūyaṃ kṛṣṇasamā mama

67.130

sūta uvāca || || iti devyā vacaḥ śrutvā vismayotphullalocanāḥ
punaḥpunaḥ praṇamyaināṃ nāpaśyandīpavadvatām

67.131

tataste barbarīkaṃ ca saṃsthāpyātraiva niṣṭhitam || āgaccha yoge coktvedaṃ cakustīrthāni mukhyaśaḥ

67.131.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarīkopākhyāne keleśvarī vatseśvarīdurgādevīgayatrāḍāmāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)