Kaumarikakhanda 10
Kaumārīkākhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
10.1
cha || || nārada uvāca || || nāḍījaṃghavakenoktāṃ vācamākarṇya
bhūpatiḥ || mārkaṃḍeyena saṃyukto babhūvātīva duḥkhitaḥ
10.2
taṃ niśāmya munirbhūpaṃ duḥkhitaṃ sāśrulocanam || samānavyasanaḥ prāha tadarthaṃ sa punarva
kam
10.3
vidhāyāśāṃ mahābhāga tvadaṃtikamupāgatau || āvāṃ cirāyurjñātāṃśāvindradyumnamiti dvija
10.4
niṣpannaṃ nāsya tatkāryaṃ prāṇā
neṣa mumukṣati || vahnipraveśena paraṃ vairāgyaṃ samupāgataḥ
10.5
tanmāmupāgato'haṃ ca tvāṃ siddhaṃ nāsya vāṃchitam || tadenamanuyāsyā
mi maraṇena tvayā śape
10.6
āśāṃ kṛtvābhyupāyātaṃ nirāśaṃ nekṣituṃ kṣamāḥ || bhavaṃti sādhavastasmājjīvitānmaraṇaṃ varam
10.7
prārthitaṃ cāmunā
hṛtsthaṃ mayā cāsmai pratiśrutam || tvāṃ mitraṃ tatparijñāne dhṛtvā hṛdi cirāyuṣam
10.8
asaṃpādayato nārthaṃ pratijñātaṃ mamāyuṣā || kaluṣeṇārthinā
māśāpūrakeṇa sakhedhunā
10.9
pratiśrutaṃ kṛtaṃ ślāghyā dāsatāṃtyajapakraṇe || hariścaṃdrasyeva nṛṇāṃ na ślāghyā satyasaṃdhatā
10.10
mitrasnehasya paryāya
stacca saptapadaṃ smṛtam || snehaḥ sa kīdṛśo mitre duḥkhite yo na dṛśyate
10.11
tadavaśyamahaṃ sākamadhunā vahnisādhanam || kariṣye kīrtivapuṣaḥ
kṛte satyamidaṃ sakhe
10.12
anujānīhi māmetaddarśanaṃ tava paścimam || tvayā saha mahābhāga nāḍījaṃgha dvijottama
10.13
nārada
uvāca || vajravadduḥsahāṃ vācaṃ mārkaṃḍeyasamīritām || śuśruvānsa kṣaṇaṃ dhyātvā pratītaḥ prāha tāvubhau
10.14
nāḍījaṃgha uvāca
yadyevaṃ tadidaṃ mitraṃ viśaṃtaṃ jvalane'dhunā || nivāraya muniśreṣṭha matto'sti cirajīvitaḥ
10.15
prākārakaṇarnāmāsāvulūkaḥ śivaparvate || sa jñāsyati
mahīpālamiṃdradyumnaṃ na saṃśayaḥ
10.16
tasmādahaṃ tvayā sārthamamunā ca śivālayam || vrajāmi taṃ śikhariṇaṃ mitrakāryaprasiddhaye
10.17
ityeva
muktvā te jagmustrayo'pi dvijapuṃgavāḥ || kailāsaṃ dadṛśustatra tamulūkaṃ svanīḍagam
10.18
kṛtasaṃvidasau tena bakaḥ svāgatapūjayā || pṛṣṭaśca tāvubhau
prāha tatsarvamabhivāṃchitam
10.19
cirāyurasi jānīṣe yadīndradyumnabhūpatim || tadbrūhi tena jñānena kāryaṃ jīvāmahe vayam
10.20
iti pṛṣṭaḥ sa
vimanā mitrakāryaprasādhanāt || kauśikaḥ prāha jānāmi nendradyumnamahaṃ nṛpam
10.21
aṣṭāviṃśatpramāṇā me kalpā jātasya bhūtale || na dṛṣṭo na śruto
vāsāviṃdradyumno nṛpaḥ kṣitau
10.22
tacchrutvā vismito bhūpastasyāyuratimātrataḥ || duḥkhito'pi tadā hetuṃ papracchāsau tadāyuṣaḥ
10.23
evamā
yuryadi tava kathaṃ prāptaṃ bravīhi tat || ulūkatvaṃ kathamidaṃ jugupsitamatīva ca
10.24
prākārakaṇar uvāca || || śṛṇu bhadra yathā dīrghamāyurme
śivapūjanāt || jugupsitamulūkatvaṃ śāpena ca mahāmuneḥ
10.25
vasiṣṭhakulasaṃbhūtaḥ purāhamabhavaṃ dvijaḥ || ghaṃṭa ityabhivikhyāto vārāṇasyāṃ śive
rataḥ
10.26
dharmaśravaṇaniṣṭhasya sādhūnāṃ saṃsadi svayam || śrutvāsmiṃ pūjayāmīśaṃ bilvapatrairakhaṃḍitaiḥ
10.27
na mālatī na maṃdāraḥ śatapatraṃ na
mallikā || tathā priyāṇi śrīvṛkṣo yathā madana̍vidviṣaḥ
10.28
akhaṃḍabilvapatreṇa ekena śivamūrdhani || nihitena naraiḥ puṇyaṃ prāpyate lakṣapuṣpa
jam
10.29
akhaṃḍitairbilvapatraiḥ śraddhayā svayamāhṛtaiḥ || liṃgaprapūjanaṃ kṛtvā varṣalakṣaṃ vaseddivi
10.30
sacchāstrebhya iti śrutvā pūjayāmyahamī
śvaram || trikālaṃ śraddhayā patraiḥ śrīvṛkṣasya tribhistribhiḥ
10.31
tato varṣaśatasyāṃte tutoṣa śaśiśekharaḥ || pratyakṣībhūya māmāha meghagaṃbhīrayā girā
10.32
īśvara uvāca || || tuṣṭosmi tava vipreṃdrākhaṃḍabilvadalārcanāt || vṛṇīṣvābhimataṃ yatte dāsyāmyapi ca durlabham
10.33
akhaṃḍabi
lvapatreṇa mahātuṣṭiḥ prajāyate || ekenāpi yathānyeṣāṃ tathā na mama koṭibhiḥ
10.34
ityukto'haṃ bhagavatā śaṃbhunā svamanaḥsthitam || vṛṇomi sma varaṃ deva
kuru māmajarāmaram
10.35
atha līlāṃvilāso māṃ tathetyuktvā'vicāritam || yayāvadarśanaṃ prītimahaṃ ca mahatīṃ gataḥ
10.36
kṛtakṛtyaṃ tadātmānama
jñāsiṣamahaṃ kṣitau || etasminneva kāle tu bhṛguvaṃśyo'bhavadvijaḥ
10.38
avadātatrijanmāsavakṣaviccākṣarārthavit || sudarśaneti prathitā priyā tasyābhavatsatī
37||atīva muditā patyurmukhaṃ prekṣyāsya darśanāt || tanayā devalasyaiṣā rūpeṇāpratimā bhuvi
10.39
tasyāṃ tasmādabhūtkanyā nirviśeṣā nijāraṇeḥ
nivṛttabālabhāvābhūtkumārī yauvanonmukhī
10.40
nālaṃ babhūva tāṃ dātuṃ tanayāṃ guṇaśālinīm || kasya̱pi janakaḥ sā ca vayaḥsaṃdhau mayekṣitā
10.41
praviśadyauvanābhogabhāvairatimanoharā || nirvāsyamānairaparaistilataṃḍulitākṛtiḥ
10.42
krīḍamānā vayasyābhirlāvaṇyapratimeva sā
vyaciṃtayamahaṃ vipra tāṃ nirīkṣya sumadhyamām
10.43
ananyākṛtimanyo'sau vidhiryeneti nirmitā || tataḥ sāttvikabhāvānāṃ tatkṣaṇādasmi goca
ram
10.44
prāpito līlayāhatya bāṇaiḥ kusumadhanvinā || tato mayā skhaladvācaṃ pṛṣṭā kasyeti tatsakhī
10.45
prāhaiti bhṛguvaṃśasya kanyeyaṃ
dvijajanmanaḥ || anūḍhādyāpi kenāpi samāyātātra khelitum
10.46
tataḥ kusumabāṇena śaravrātairbhṛśaṃ hataḥ || pitaraṃ praṇato gatvā yayāce tāṃ bhṛgūdva
ham
10.47
sa ca māṃ sadṛśaṃ jñātvā śīlena ca kulena ca || atīva cārthinaṃ mahyaṃ dadau vācā puraḥ kramāt
10.48
tataḥ sā tanayā tasya bhārgavasyā
śṛṇoditi || dattāsmi tasmai viprāya virūpāyeti jalpatām
10.49
rorūyamāṇā jananīmāha paśya yathā kṛtam || atīvānucitaṃ dattvā janakena
tathā vare
10.50
viṣamāloḍhya pāsyāmi pravekṣyāmi hutāśanam || varaṃ na tu virūpasyoḍhroḍhuṃbhāryā kathaṃcana
10.51
tataḥ saṃbodhya jananī tāṃ
sutāmāha bhārgavam || na deyāsmai tvayā kanyā virūpāyeti cāgrahāt
10.52
sa vallabhāvacaḥ śrutvā dharmaśāstrāṇyavekṣya ca || dattāmapi haretpūrvā
śreyāṃśrcheddhara āvrajet
10.53
arvākchilākramaṇato niṣṭhā syātsaptame pade || iti vyavasya pradadāvanyasmai tāṃ dvijaḥ sutām
10.54
śvobhā
vini vivāhe tu tacca sarvaṃ mayā śrutam || tatotīva vilakṣyohaṃ vayasyānāṃ purastadā
10.55
nāśakaṃ vadanaṃ bhadra tathā darśayituṃ nijam || kāmā
rtotīva tāṃ suptāmardharātrauśi tadāharam
10.56
nītvā durgatmaikāṃte'kārṣamaudvāhikaṃ vidhim || gāṃdharveṇa vivāhena tato'kārṣaṃ hṛdīpsitam
10.57
anicchaṃtīṃ tadā bālāṃ balātsuratasevanam || athājupadamāgatya tatpitā prātareva mām
10.58
niśvasya saṃvṛtto vipraistāṃ vīkṣyodvā
hitāṃ sutām || śaśāpa kupito bhadra māṃ tadānīṃ sa bhārgavaḥ
10.59
bhārgava uvāca || || niśācarasya dharmeṇa yattvayodvāhitā sutā
tasmānniśācaraḥ pāpa bhava tvamavilaṃbitam
10.60
iti śaptaḥ praṇamyainaṃ pādopagrahapūrvakam || hāheti ca bruvangāḍhaṃ sāśrunetraṃ sagadgadam
10.61
tatohamabruvaṃ kasmādadoṣaṃ māṃ bhavāniti || śapate bhavatā dattā mama vācā purā sutā
10.62
sodvāhitā mayā kanyā dānaṃ sakṛditi smṛtiḥ || sakṛ
jjalpaṃti rājānaḥ sakṛjjalpaṃti paṇḍitāḥ
10.63
sakṛtkanyāḥ pradīyaṃta triṇyetāni sakṛtsakṛt || kiṃ ca pratiśrutārthasya nirvāhastatsatāṃ vratam
10.64
bhavādṛśānāṃ sādhūnāṃ tasya tyāgo vigarhitaḥ || pratiśrutā tvayā labdhā tadā kālamiyaṃ mayā
10.65
udvoḍhā cādhunā nāhamucitaḥ
śāpabhājanam || vṛthā śapanti māṃ ca bhavaṃtastadvicāryatām
10.66
yo dattvā kanyakāṃ vācā paścāddharati durmatiḥ || sa yāti narakaṃ ceti dharma
śāstreṣu niścitam
10.67
tadākarṇya vyavasyāsau tathyaṃ madvacanaṃ hṛdā || paścāttāpasamopeto munirmāmiyaṃthābravīt
10.68
na me syādanyathā vāṇī
ulūkastvaṃ bhaviṣyati || niśācaro hyulūko'pi procyate dvijasattama
10.69
yadeṃdradyumnavijñāne sahāyastvaṃ bhaviṣyasi||tadā tvaṃ prakṛtiṃ vipra prāpsyasītya
bravītsa mām
10.71
tadvākyasamakālaṃ ca kauśikatvamidaṃ mama || etāvāṃti dinānyāsannaṣṭāviṃśadinaṃ vidheḥ||70||bilvīdalairiti purā śaśiśekharasya
saṃpūjanena mama dīrghataraṃ kilāyuḥ || saṃjātamatra ca jugupsitamasya śāpātkailāsarodhasi niśācararūpamāsīt
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit