Kaumarikakhanda 11
Kaumārīkākhaṇḍa 11
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.58 — 1 part
11.1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā
śītisāharuyāṃ saṃhitāyāṃ māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe mahīnadīprādurbhāve bilvadalamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ ||8||cha|| || ulūka uvāca
itīdamuktamakhilaṃ pūrvajanmasamudbhavam || svarūpamāyuṣo hetuḥ kauśikatvasya ceti me
11.2
ityuktvā virate tasminpuruhūtasanāmani || nāḍī
jaṃgho bako mitramāha taṃ duḥkhito vacaḥ
11.3
nāḍījaṃgha uvāca || || yadarthaṃ vayamāyātāstanna siddhaṃ mahāmate || kāryaṃ tanmaraṇaṃ nūnaṃ trayāṇāma
pyupāgatam
11.4
iṃdradyumnāparijñāne bhadrako'yaṃ mumūrṣati || tasyānu mitraṃ mārkaṃḍastaṃ cānvahamapi sphuṭam
11.5
mitrakārye vinirvṛtte mriyamāṇaṃ
nirīkṣate || yo mitraṃ jīvitaṃ tasya dhigasnigdhaṃ durātmanaḥ
11.6
tadetāvanuyāsyāmi mriyamāṇāvahaṃ dvija || āpṛcche tvāṃ namaskāra āśleṣaścātha
paścimaḥ
11.7
pratijñātamaniṣpādya mitrasyābhyāgatasya ca || kathaṃkāraṃ na lajjaṃte hatāśā jīvitepsavaḥ
11.8
tasmādvahniṃ pravekṣyāmi sārdhamā
bhyāmasaṃśayam || āpṛṣṭo'syadhunā snehānmama dehi jalāṃjalim
11.9
ityuktavatyulūko'sau nāḍījaṃghe sagadgadam || sāśrunetraṃ sthirībhūya prāha vācaṃ
sudhāmicam
11.10
ulūka uvāca || || mayi jīvati mitre me bhavānmaraṇameti ca || adyaprabhṛti kastarhi hṛdā mema labhiṣyati
11.11
astyupāyo mahānatra gandhamādanaparvate || mattaścirāyurmitrosti gṛdhraḥ prāṇasamaḥ suhṛt
11.12
sa vijñāsyati vo'bhīṣṭamiṃdradyumnaṃ mahīpatim
ityuktvā puratastasthābulūkaḥ sa ca bhūpatiḥ
11.13
mārkaṃḍeyo bakaścaiva prayayurgaṃdhamādanam || tamāyāṃtamathālokya vayasyaṃ purataḥ sthitam
11.14
svakulāyātprahṛṣṭo'sau gṛdhraḥ saṃmukhamāyayau || kṛtasaṃvidasau pūrvaṃ svāgatāsanabhojanaiḥ
11.15
ulūkaṃ gṛdhrarājaśca kāryaṃ papraccha taṃ tathā || sa cāca
khyāvayaṃ mitraṃ bako me'sya muniḥ kila
11.16
munerapi tṛtīyo'yaṃ mitraṃ cārthodyamudyataḥ || iṃdradyumnaparijñāne svayaṃ jīvati nānyathā
11.17
vahniṃ
pravekṣyate vyaktamayaṃ tadanu vai vayam || mayā niṣiddho'yaṃ jñātvā tvāṃ ciraṃtanamātmanā
11.18
taccejjānāsi taṃ brūhi caturṇāṃ dehi jīvitam || saṃra
kṣyāpnuhi satkīrtiṃ kṣayaṃ cākhilapāpmanaḥ
11.19
gṛdhra uvāca || || ṣaṭpaṃcāśadvyatītā me kalpā jātasya kauśika || na dṛṣṭo na śruto'smā
bhiriṃdradyumno mahīpatiḥ
11.20
tacchrutvā vismayāviṣṭa iṃdradyumno'pi duḥkhitaḥ || papraccha jīvite hetumatimātre vihaṃgamam
11.21
gṛdhra
uvāca || || śṛṇu bhadra purā jāto markaṭo'haṃ ca cāpalaḥ || āsaṃ kadācidbhavadvasaṃto'tha ṛtuḥ kramāt
11.22
tannāgre devadevasya vanamadhye śivā
laye || bhavodbhavasya purato jagadyogeśvarābhidhe
11.23
caturdaśīdine ham̐stanakṣatre harṣaṇābhidhe || yoge caitre site pakṣa āsīddamanakotsavaḥ
11.24
atra sauvarṇadolāyāṃ liṃga āropite janaiḥ || niśāyāmadhiruhyā'haṃ dolāṃ tāṃ ca vyacālayam
11.25
nisargājjāticāpalyāccirakālaṃ punaḥpunaḥ
atha prabhāta āyātā janāḥ pūjākṛte kapim
11.26
dolādhirūḍhamālokya lakuṭairmā vyatāḍayan || dolāsaṃsthita evāhaṃ pramītaḥ śivamandire
11.27
teṣāṃ prahāraiḥ sudṛḍhairbahubhirvajraduḥsahaiḥ || śivādolanamāhātmyājjāto'haṃ nṛpamaṃdire
11.28
kāśīśvarasya tanayaḥ pratīto'smi kuśadhvajaḥ || jāti
smaraṃstato rājye kramātprāpyāhamaiśvaram
11.29
kārayāmi dharāpṛṣṭhe caitre damanakotsavam || yathā yathā dolayati śivaṃ dolāsthitaṃ naraḥ
11.30
tathā tathā'śubhaṃ yāti puṇyamāyāti bhadraka || śivadīkṣāmupāgamyākhilasaṃskārasaṃskṛtaḥ
11.31
śivācāryairvimukto'haṃ paśupāśaistadāgamāt
nirvāhadīkṣāparyantānsaṃskārānprāpya sarvataḥ
11.32
ārādhayāmi deveśaṃ pratyakcittamumāpatim || samastakleśavicchedakāraṇaṃ jagatāṃ gurum
11.33
cittavṛttinirodhena vairāgyābhyāsayogataḥ || japannudgītamasyārthaṃ bhāvayannṛṣṭamaṃ rasam
11.34
tato māṃ praṇidhānenābhyāsena dṛḍhabhūminā || antarāyā
nupahṛtaṃ jñātvā tuṣṭo'bravīddharaḥ
11.35
īśvara uvāca || || kuśadhvajāhaṃ tuṣṭodya varaṃ varaya vāṃchitam || na hīdṛśamanuṣṭhānaṃ kasyāpyasti mahītale
11.36
śrutvetyukto mayā śambhurbhūyāsaṃ te gaṇo hyaham || anenaiva śarīreṇa tathetyevāha gāṃ prabhuḥ
11.37
tataḥ kailāsānīya vimānaṃ mama
cādiśat || sarvaratnamayaṃ divyaṃ divyāścaryasamāvṛtam
11.38
vicarāmi pratīto'haṃ tadārūḍho yadṛcchayā || atha kāle kiyanmātre vyatīte'traiva
parvate
11.39
gavākṣādhiṣṭhito'paśyaṃ vasante munikanyakām || pravāti dakṣiṇe vāyau madanāgnipradīpitaḥ
11.40
agniveśyasutāṃ bhadra vivastrāṃ jala
madhyagām || udbhinnayauvanāṃ śyāmāṃ madhyakṣāmāṃ mṛgekṣaṇām
11.41
vistīrṇajaghanābhogāṃ raṃbhorūṃ saṃhatastanīm || tāmaṃkuritalāvaṇyāṃ jalasekā
divāgrataḥ
11.42
pronnidrapaṃkajamukhīṃ varṇanīyatamākṛtim || yathāprajñānayāthātmyādvidbhidrirapi varṇinīm
11.43
prodyatkaṭākṣavikṣepaiḥ śara
vrātairiva smaraḥ || svayaṃ tadaṃgamāsthāya tāḍayāmāsa māṃ dṛḍham
11.44
vayasyāsaṃvṛtāmevaṃ khelamānāṃ yadṛcchayā || avatīryāhamaharaṃ vimānānmadanā
turaḥ
11.45
sā gṛhītā mayā dīrghaṃ prakurvāṇā mahāsvanam || tāteti ca vimānasthā rurodātīva bhadraka
11.46
tato vayasyāstā dīnā munimāhuḥ
pradhāvitāḥ || vaimānikena kenāpi hriyate tava putrikā
11.47
rudantīṃ bhagavaṃstretāṃ trādyuttiṣṭheti sarvataḥ || tāsāṃ tadākarṇya vaco munirbhradvapannnidhiḥ
11.48
agniveśyo'bhyagāttasyā vyomanyupapadaṃ tvaran || tiṣṭhatiṣṭheti māmuktā saṃstabhya tapasā gatim
11.49
tataḥ prakupitaḥ prāha munirmāmati
duḥsaham || || agniveśya uvāca || || yasmānmadīyā tanayā māṃsapeśīva te hṛtā
11.50
gṛdhreṇevā'dhunā vyomnni tasmādgṛdhro bhava drutam
anicchaṃtī madīyeyaṃ sutā bālā tapasvinī
11.51
tvayā hṛtādhunāsyaitatphalamāpnuhi durmate || ityākarṇya bhayāviṣṭo lajjayādhomukho muneḥ
11.52
pādau pragṛhya nyapataṃ rudannatitarāṃ tadā || na mayeyaṃ parijñāya hṛtā nādyāpi dharṣitā
11.53
prasādaṃ kuru te śāpaṃ vyāvartaya tapo
nidhe || praṇateṣu kṣamāvanto nisargeṇa tapodhanāḥ
11.54
bhavaṃti saṃtastaddrudhro mā bhaveyaṃ prasīda me || iti prapannena mayā praṇato'sau mahāmuniḥ
11.55
prasannaḥ prāha no mithyā mama vākyaṃ bhavetkvacit || kiṃ tviṃdradyumnabhūpālaparijñāne sahāyatām
11.56
yadā yāsyasi śāpasya
tadā muktimavāpsyasi
11.57
ityuktvā sa muniḥ prāyādgṛhītvā nijakanyakām || akhaṇḍaśīlāṃ svāvāsamahaṃ gṛdhro'bhavaṃ tadā
11.58
evaṃ tadā damanakotsava īśvarasya āṃdolanena nṛpaveśmani me'vatāraḥ || śambhorgaṇatvamabhavacca tathāgniveśyaśāpena gṛdhra iha bhadra tavedamūktam
11.58.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe mahīprādurbhāve damanakamā hātmyaṃnāma navamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit