Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 16

Kaumārīkākhaṇḍa 16

Language
Sanskrit

Contents

16.1

cha || || arjuna uvāca || || kumāranāthamāhātmyaṃ yattvayoktaṃ kathāṃtare || tadahaṃ śrotu
micchāmi vistareṇa mahāmune

16.2

nārada uvāca || || tārakaṃ vinihatyaiva vajrāṃgatasecondarytanayaṃ prabhuḥ || guhaḥ saṃsthāpayāmāsa
liṃgametacca phālguna

16.3

darśanācchravaṇāddhyānātpūjayā śrutivaṃdanaiḥ || sarvapāpāpahaḥ pārtha kumāreśo na saṃśayaḥ

16.4

arjuna uvāca || || atyāścaryamayī ramyā katheyaṃ pāpanāśinī || vistareṇa ca me brūhi yāthātathyena nārada

16.5

vajrāṃgaḥ kopyasau
daityaḥ kiṃprabhāvaśca tārakaḥ || kathaṃ sa nihataścaiva jātaścaiva kathaṃ guhaḥ

16.6

kathaṃ saṃsthāpitaṃ liṃgaṃ kumāreśvarasaṃjñitam || kiṃ phalaṃ cāsya liṃgasya
brūhi tadvistarānmama

16.7

nārada uvāca || || praṇipatya kumārāya senānye ceśvarāya ca || śṛṇu caikamanāḥ pārtha kumāracaritaṃ mahat

16.8

mānaso brahmaṇaḥ putro dakṣo nāma prajāpatiḥ || ṣaṣṭiṃ so'janayatkanyā vīriṇyāṃ nāma phālguna

16.9

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya
trayodaśa || saptaviṃśatiṃ somāya catasro'riṣṭanemine

16.10

bhūtāṃgiraḥkṛśāśvebhyo dvedve caiva dadau prabhuḥ || nāmadheyānyamūṣāṃ ca sapatnīnāṃ ca me śṛṇu

16.11

yāsāṃ prasūtiprabhavā lokā āpūritāstrayaḥ || bhānurlambā kam̐kuddrumirviśvā sādhyā marutvatī

16.12

vasurmuhūrtā saṃkalpā dharmapatnyaḥ
sutāñchṛṇu || bhānostu devaṛṣabha iṃdrasenaḥ suto'bhavat

16.13

vidyota āsīllaṃbāyāṃ tataśca stanayitnavaḥ || kakudaḥ śakaṭaḥ putraḥ kīkaṭastanayo
yataḥ

16.14

dhruvo durgastathā svargo naṃdaścaiva tato'bhavat || viśvedevāśca viśvāyā aprajāṃstānpracakṣate

16.15

sādhyā dvādaśa sādhyāyā
arthasiddhistu tatsutaḥ || marutvānsujayaṃtaśca marutvatyā babhūvatuḥ

16.16

naranārāyaṇau prāhuryau tau jñānavido janāḥ || vasośca vasavaścāṣṭau
muhūrtāyāṃ muhūrttakāḥ

16.17

ye vai phalaṃ prayacchaṃti bhūtānāṃ svaṃ svakālajam || saṃkalpāyāśca saṃkalpaḥ kāmaḥ saṃkalpajaḥ sutaḥ

16.18

surūpāsūta
tanayāndvādaśaikādaśaiva tu || kapālī piṃgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ

16.19

ajakaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścāṃtyo bhavastathā || rudrasya
pārṣadāścānye virūpāyāḥ sutāḥ smṛtāḥ

16.20

prajāpateraṃgirasaḥ svadhā patnī pitṝnatha || jajñe sanī(cī?) tathā putramatharvāṃgirasaṃ prabhum

16.21

kṛśāśvasya ca dve bhārye arciśdha dhiṣaṇā tathā || astragrāmo yayoḥ putraḥ sasaṃhāraḥ prakīrtitaḥ

16.22

pataṃgī yāminī tāmrā timiścāriṣṭaneminaḥ
pataṃgyasūta patagānyāminī śalabhānatha

16.23

tāmrāyāḥ śyenagṛdhrādyāstimeryādogaṇāstathā || atha kaśyapapatnīnāṃ yatprasūtamidaṃ jagat

16.24

śṛṇu nāmāni lokānāṃ mātṛṇāṃ śaṃkarāṇi ca || aditirditirdanuḥ siṃhī danāyuḥ surabhistathā

16.25

ariṣṭā vinatā grāvā
dayā krodhavaśā irā || kadrurmuniśdha te cobhe mātarastāḥ prakīrtitāḥ

16.26

ādityāścāditeḥ putrā diterdaityāḥ prakīrtitāḥ || danośca
dānavāḥ proktā rāhuḥ siṃhīsuto grahaḥ

16.27

danāyuṣastathā jāto danāyuśca gaṇo balī || gāvaśca surabherjātāriṣṭāputrā yugaṃdharāḥ

16.28

vinatāsūta arugaṃ garuḍaṃ ca mahābalam || grāvāyāḥ śvāpadāḥ putrā gaṇaḥ krodhavaśastathā

16.29

jātaḥ krodhavaśāyāśca irāyā bhūruhāḥ smṛtāḥ
kadrusutāḥ smṛtā nāgā munerapsarasāṃ gaṇāḥ

16.30

tam̐tra dvau tanayau yau ca ditestau viṣṇunā hatau || hiraṇyakaśipurvīro hiraṇyākṣastathā
'paraḥ

16.31

tato nihataputrā sā ditirārādhya kaśyapam || ayācata varaṃ devī putramanyaṃ mahābalam

16.32

samare śakrahaṃtāraṃ
sa tasyā adadātprabhuḥ || niyame cāpi vartasva varṣāṇāṃ ca sahasrakam

16.33

ityuktā sā tathā cakre puṣkarasthā samāhitā || vartantyā
niyame tasyāḥ sahasrākṣaḥ samāhitaḥ

16.34

upāsāmācaradbhaktyā sā cainamanvamanyata || daśavatsaraśeṣasya sahasrasya tadā ditiḥ

16.35

uvāca śakraṃ suprītā bhaktyā śakrasya toṣitā || || ditiruvāca || || atrottīrṇavrataprāyāṃ viddhi māṃ devasattama

16.36

bhaviṣyati tava bhrātā tena sārdhaṃ
mimāṃ śriyam || bhokṣyase tvaṃ yathānyāyaṃ trailokyaṃ hatakaṃṭakam

16.37

ityuktvā nidrayāviṣṭā caraṇākrāṃtamūrdhajā || divā suptā ditirdevī bhāvyarthabala
noditā

16.38

tattū raṃdhrumavekṣyaiva yogamūrtistadāviśat || jaṭharasthaṃ ditergarbha cakre vajreṇa saptadhā

16.39

ekaikaṃ ca puna: khaṇḍaṃ cakāra maghavā
tataḥ || saptadhā saptadhā kopādudbudhya ca tato ditiḥ

16.40

na haṃtavyo na haṃtavya iti sā śakramabravīt || vajreṇa kṛtyamānānāṃ buddhvā sā rodanena
ca

16.41

tataḥ śakraśca mā rodīriti tāṃstānyathā'vadat || nirgatya jaṭharāttasmāttataḥ prāṃjaliragrataḥ

16.42

uvāca vākyaṃ cātrasto mātaraṃ
roṣapūritām || divāsvāpaṃ kṛthā mātaḥ pādākrāṃtaśiroruhā

16.43

suptātha suciraṃ vāte chinno garbho mayā tava || kṛtā ekonapaṃcāśadbhāgā vajreṇa
te sutāḥ

16.44

satyaṃ bhavatu te vākyaṃ sārdhaṃ bhokṣyāmi taiḥ śriyam || dāsyāmi teṣāṃ sthānāni divi yāvadahaṃ kṣite

16.45

mā rodīriti me
proktāḥ khyātāśca marutastviti || ityuktā sā ca sabrīḍā ditirjātā niruttarā

16.46

sārdhaṃ tairrgatavāniṃdro digaṃte vāyavaḥ smṛtāḥ || tataḥ
punaśca bhartāraṃ ditiḥ provāca duḥkhitā

16.47

putraṃ me bhagavandehi śakrahaṃtāramūrjitam || yo nāstraśastrairvadhyatvaṃ gacchetridivavāsinām

16.48

na dadāsyuttaraṃ viddhi mṛtāmeva prajāpate || ityuktaḥ sa tadovāca tāṃ patnīmatiduḥkhitām

16.49

daśavarṣasahasrāṇi taponiṣṭhā tu tapsyase || vajra
sāramayairaṃgairacchedyairāyasairdṛḍhaiḥ

16.50

vajrāṃgonāma putraste bhavitā dharmavatsalaḥ || sā tu labdhavarā devī jagāma tapase vanam

16.51

daśavarṣasaha
srāṇi tapo ghoraṃ samācarat || tapasoṃ'te bhagavatī janayāmāsa durjayam

16.52

putramapratikarmāṇamajeyaṃ vajraduśchidm || sa jātamātra evābhūtsarvaśā
strārthapāragaḥ

16.53

uvāca mātaraṃ bhaktyā mātaḥ kiṃ karavāṇyaham || tamuvāca tato hṛṣṭā ditirdaityādhipaṃ sutam

16.54

bahavo me hatāḥ
putrāḥ sahasrākṣeṇa putraka || teṣāmapacitiṃ kartumicche śakravadhādaham

16.55

bāḍhamityeva saṃ procya jagāma tridivaṃ balī || sasainyaṃ samare śakraṃ
sa ca bāhrāyudho'jayat

16.56

pādenākṛṣya deveṃdraṃ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā || māturaṃtikamāgacchadyācamānaṃ bhayāturam

16.57

etasminnaṃtare brahmā
kaśyapaśca mahātapāḥ || āgatau tatra saṃtrastāvatho brahmā jagāda tam

16.58

muṃcāsuṃ putra yāvaṃtaṃ kimanena prayojanam || avamāno vadhaḥ prokto vīra
saṃbhāvitasya ca

16.59

asmadvākyena yo mukto jīvannapi mṛto hi saḥ || śatruṃ ye ghnaṃti samare na te vīrāḥ prakīrtitāḥ

16.60

kṛtvā māna
pariglāniṃ ye muṃcaṃti varā hi te || yathā mānyatamaṃ matvā tvayā māturvacaḥ kṛtam

16.61

tathā piturvacaḥ kārya muṃcāsuṃ putra vāsavam || etacchru
tvā tu vajrāṃgaḥ praṇato vākyamabravīt

16.62

na me kṛtyamanenāsti māturājñā kṛtā mayā || tvaṃ surāsuranātho vai mama ca prapitāmahaḥ

16.63

kariṣye tadvaco deva eṣa muktaḥ śatakratuḥ || na ca kāṃkṣe śakrabhuktāmimāṃ trailokyarājatām

16.64

parabhuktā yathā nārī parabhuktāmiva
srajam || yacca tribhuvaneṣvasti sāraṃ tanmama kathyatām

16.65

brahmovāca || || tapaso na paraṃ kiṃcittapo hi mahatāṃ dhanam
tapasā prāpyate sarvaṃ tapoyogyo'si putraka

16.66

vajrāṃga uvāca || || tapase me ratirdeva na vighnaṃ tatra me bhavet || tvatprasādena bhagavanni
tyuktvā virarāma saḥ

16.67

brahmovāca || || krūrabhāvaṃ parityajya yadīcchasi tapaḥ suta || anayā cittabuddhyā tattvayātaṃ janmantaḥ phalam

16.68

ityuktvā padmajaḥ kanyāṃ sasarjātalocanām || tāmasmai pradadau devaḥ patnyarthaṃ padmasaṃbhavaḥ

16.69

varāṃgīti ca nāmāsyāḥ kṛtavāṃśca
pitāmahaḥ || jagāma ca tato brahmā kaśyapena samaṃ divam

16.70

vajrāṃgo'pi tayā sārdhaṃ jagāma tapase vanam || ūrdhvabāhuḥ sa daityeṃdro'tiṣṭhadabdasa
hasrakam

16.71

kālaṃ kamalapatrākṣaḥ śuddhabuddhirmahātapāḥ || tāvānadyomukhaḥ kālaṃ tāvatpaṃcāgnisādhakaḥ

16.72

nirāhāro ghoratapāstaporāśi
rajāyata || tataḥ so'tarjale cakre kālaṃ varṣasahasrakam

16.73

jalāṃtarapraviṣṭasya tasya patnī mahāvratā || tasyaiva tīre sarasastatparā maunamā
śritā

16.74

nirāhāraṃ patiṃ matvā tapastepe pativratā || tasyāstapasi vartaṃtyā iṃdraścakre vibhīṣikām

16.75

bhūtvā tu markaṭākārastasyābhyā
śamāgataḥ || apavidhya dṛśaṃ tasyā mūtraviṣṭhe cakāra saḥ

16.76

tathā vilolavasanāṃ vilolavadanāṃ tathā || vilolakeśāṃ tāṃ cakre vidhitsustapasaḥ
kṣatim

16.77

tataśca meṣarūpeṇa kleśaṃ tasyāścakāra saḥ || tato bhujaṃgarūpīṇa baddhvā caraṇayordvayoḥ

16.78

apākarṣata dūraṃ sa tasmāddevabhṛtastathā
tapobalācca sā tasya na vadhyatvaṃ jagāma ha

16.79

kṣamayā ca mahābhāgā krodhamaṇvapi nākarot || tato gomāyurūpeṇa tamadūṣayadāśramam

16.80

agnirūpeṇa tasyāśca sa dadāha mahāśramam || cakaṣa vāyuurūpeṇa mahogreṇa ca tāṃ śubhām || evaṃ siṃhavṛkādyābhirbhīṣikābhiḥ punaḥpunaḥ

16.81

vira
rāma yadā naiva vajrāṃgamahiṣī tadā || śailasya duṣṭatāṃ matvā śāpaṃ dātuṃ vyavasyata

16.82

tāṃ śāpābhimukhīṃ dṛṣṭvā śailaḥ puruṣavigrahaḥ || uvāca tāṃ
varārohāṃ tvarayātha sulocanām

16.83

śaila uvāca || || nāhaṃ mahāvrate duṣṭaḥ sevyo'haṃ sarvadehinām || atikhedaṃ karotyeṣa tataḥ kruddhastu vṛtrahā

16.85

etasminnaṃtare jātaḥ kālo varṣasahasrikaḥ || tasmindyāte sa bhagavānkāle kamalasaṃbhavaḥ||84||tuṣṭaḥ provāca vajrāṃgaṃ tamāgamya jalāśaye

16.86

brahmovāca || || dadāmi sarvakāmāṃste uttiṣṭha ditinandana || evamuktastadotthāya daityeṃdrastapaso nidhiḥ || uvāca prāṃjalirvākyaṃ sarvalokapitā
maham

16.87

vajrāṃga uvāca || || āsuro me'stu mā bhāvaḥ śakrarājye ca mā ratiḥ|| tapodharmaratiścāstu vṛṇomyetatpitāmaha

16.88

eva
mastviti taṃ brahmā prāha vismitamānasaḥ || upekṣate ca śakraṃ sa bhāvyarthaṃ ko'tivartate

16.89

ṛṣayo manujā devāḥ śivabrahmamukhā api || bhāvyarthaṃ nāti
vartaṃte velāmiva mahodadhiḥ

16.90

iti ciṃtya viriṃco'pi tatraivāṃtaradhīyata || vajrāṃgo'pi samāpte tu tapasi sthirasaṃyamaḥ

16.91

āhāramiccha
nsvāṃ bhāryā na dadarśāśrame svake || bhāryāhīno'phalaśceti sa saṃciṃtya itastataḥ

16.92

vilokayansvakāṃ bhāryāṃ vidhitsuḥ karma naityakam || vilo
kayandadarśārtha ihāmutra sahayinīm

16.93

rudantīṃ svāṃ priyāṃ dīnāṃ tarupracchāditānanām||tāṃ vilokya tato daityaḥ provāca parisāṃtvayan

16.94

vajrāṃga uvāca || || kena te'pakṛtaṃ bhīru vartaṃtyāstapasi svake || kathaṃ rodiṣi vā bāle mayi jīvati bhartari || kaṃ vā kāmaṃ prayacchāmi
śīghraṃ prabrūhi bhāmini

16.95

gṛheśvarīṃ sadguṇabhūṣitāṃ śubhāṃ paṃgavaṃdhayogena patiṃ sametām || na lālayetpūrayennaiva kāmaṃ sa kiṃ pumānna pumānme matosti

16.95.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye vajrāṃgetihāsavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (9)