Kaumarikakhanda 19
Kaumārīkākhaṇḍa 19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 19.68 — 1 part
19.1
nārada uvāca || || tatastayoḥ samāyògaḥ
senayorubhayorabhūt || yugāṃte samanuprāpte yathā kṣubdhasamudrayoḥ
19.3
surāsurāṇāṃ saṃmarde tasminparamadāruṇe || tumulaṃ sumahatkrāṃte senayorubhayorapi
2||garjatāṃ devadaityānāṃ śaṃkhabherīraveṇa ca || tūryāṇāṃ caiva nirghoṣairmātaṃgānāṃ ca bṛṃhitaiḥ
19.4
heṣitairhayavṛṃdānāṃ rathanemisvanena ca||ghoṣeṇa caiva tūryāṇāṃ
yugāṃta iva cābhavat
19.6
roṣeṇābhiparītāṃgāstyaktajīvitacetasaḥ || samasajjanta tenyonyaṃ prakrameṇātilohitāḥ||5||rathā rathaiḥ samāsaktā gajāśvāpi
mahāgajaiḥ || pattayaḥ pattibhiścaiva hayāścāpi mahāhayaiḥ
19.7
tataḥ prāsāśanigadābhiṃḍipālaparaśvadhaiḥ || śaktibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlairmudgaraiḥ kaṇayairguḍaiḥ
19.8
cakraiśca śaktibhiścaiva tomarairaṃkuśairapi || karṇinālīkanārācavatsadaṃtārddhacaṃdrakaiḥ
19.9
bhallairvaitasapatraiśca śukatuṃḍaiśca nirmalaiḥ || vṛṣṭibhi
śrādbhutākārairgaganaṃ samapadyata
19.10
saṃpracchādya diśaḥ sarvāstamomayamivābhavat || prājñāyaṃta na te'nyonyaṃ tasmiṃstamasi saṃkule
19.11
a
dṛśyabhūtāstamasi nyakṛṃtaṃta parasparam || tato bhujairdhvajaiśchatraiḥ śirobhiśca sakuṃḍalaiḥ
19.12
gajaisturaṃgaiḥ pādātaiḥ patadbhiḥ patitairapi || ākā
śaśiraso bhraṣṭaiḥ paṃkajairiva bhūrrśvitā
19.13
bhagnadaṃtā bhinnakuṃbhāśchinnadīrghamahākairāḥ || gajāḥ śailanibhāḥ peturdharaṇyāṃ rudhirasravāḥ
19.14
bhagnepā
śva rathāḥ peturbhagnākṣāḥ śakalīkṛtāḥ || pattayaḥ koṭiśaḥ petusturaṃgāśca sahasraśaḥ
19.15
tataḥ śoṇitanadyaśca harṣadāḥ piśitāśinām
vaitālānaṃdadāyinyo vyajāyaṃta sahasraśaḥ
19.16
tasmiṃstathāvidhe yuddhe senānīrgrasano'rihā || bāṇavarṣeṇa mahatā devasainyamakaṃpayat
19.17
tato grasanamālokya yamaḥ krodhavimūrcchitaḥ || vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣādagnivarcasā
19.18
sa viddho bahubhirbāṇairgrasano'tiparākramaḥ
kṛtapratikṛtākāṃkṣī dhanurānamya bhairavam
19.19
śaraiḥ sahasraiśca pañcalakṣaiścaiva vyatāḍayat || grasanena vimuktāṃstāñcharānsopi nivārya ca
19.20
bāṇavṛṣṭibhirugrābhiryamo grasanamardayat || kṛtāṃtaśaravṛṣṭīnāṃ saṃtatīḥ pratisarpatīḥ || ciccheda śaravarṣeṇa grasano dānaveśvaraḥ
19.21
viphalāṃ
tāṃ samālokya yamaḥ svaśarasaṃtatim
19.22
prāhiṇonmudgaraṃ dīptaṃ grasanasya rathaṃ prati || sa taṃ mudgaramāyāṃtamutpatya rathasattamāt
19.23
jagrāha
vāmahastena līlayā grasano'rihā || tenaiva mudgareṇātha yamasya mahiṣaṃ ruṣā
19.24
tāḍayāmāsa vegena sa papāta mahītale || utpatyātha yamastasmā
nmahiṣānnipatiṣyataḥ
19.25
prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham || sa tu prāsaprahāreṇa mūrcchito nyapatadbhuvi
19.26
grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā
jaṃbho bhīmaparākramaḥ || yamasya bhiṃḍipālena prahāramakaroddhṛdi
19.27
yamastena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt || atigāḍhaprahārārttaḥ kṛtāṃto
mūrcchito'bhavat
19.28
kṛtāṃtamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaḥ || vṛto yakṣāyutagaṇairjabhaṃ pratyudyayau ruṣā
19.29
jaṃbho ruṣā tamāyāṃtaṃ dānavā
nīkaṃsaṃvṛtaḥ || jagrāha vākyaṃ rājñastu yathā snigdhena bhāṣitam
19.30
grasano labdhasaṃjño'tha yamasya prāhiṇodgadām || maṇihemapariṣkārrāṃ gurvī
parighamardinīm
19.31
tāmāpataṃtīṃ saṃprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ || gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagajjvalanabhairavam
19.32
daṃḍaṃ mumoca kopena
jvālāmālāsamākulam || sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāṃbudharoddhatam
19.33
saṃghadṛśvābhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsahaḥ || tābhyāṃ niṣpeṣanirhrādaṃ
jaḍīkṛtadigaṃtaram
19.34
jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṃkayā || kṣaṇātpraśāṃtanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam
19.35
niṣpeṣaṇaṃ tayorbhīmama
bhūdgaganagocaram || nihatyātha gadāṃ daṇḍastato grasanamūrdhani
19.36
papāta pauruṣaṃ hatvā yathā daivaṃ purārjitam || sa tu tena prahāreṇa dṛṣṭvā satimirā
diśaḥ
19.37
papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmareṇuvibhūṣitaḥ || tato hāhāravo ghoraḥ senayorubhayorabhūt
19.38
tato muhūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya
cetanām || apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāmbarāma
19.39
sa cāpi ciṃtayāmāsa kṛtapratikṛtakriyām || dhigastu pauruṣaṃ mahyaṃ prabhoragresaraḥ
katham
19.40
mayyāśritāni sainyāni jite mayi jitāni ca || asaṃbhāvitarūpo hi sajjanī modate sukham
19.41
saṃbhāvitastvaśaktaśce
ttasya nāyaṃ paro'pi vā || evaṃ saṃciṃtya vegena samuttasthau mahābalaḥ
19.42
mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisaṃnibham || grasano ghorasaṃkalpaḥ
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭacchadaḥ
19.43
rathena tvarito'gacchadāsasādāṃtakaṃ raṇe || samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram
19.44
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa
yamamūrdhani || vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāṃtalocanaḥ
19.45
vaṃcayāmāsa durddharṣaṃ mudgaraṃ taṃ mahābalaḥ || tasminprasṛte dūraṃ caṃḍānāṃ bhīmakarmaṇām
19.46
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca ayutaṃ niṣpipepa ha || tatastadayutaṃ dṛṣṭvā hataṃ kiṃkaravāhinī
19.47
daśārbudamitā kruddhā grasanāyānvadhāvata
grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayāṃ śubhām
19.48
mene yamasahasrāṇi tādṛgrūpabalā hi sā || vigāhya grasanaṃ senā vavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ
19.49
kalpāṃtaghorasaṃkāśo babhūva sa mahārathaḥ || kecicchailena bibhiduḥ keciddvāṇairajihmagaiḥ
19.51
pipiṣurgadayā kecitkecinmudgaravṛṣṭibhiḥ || kecitprāsapra
hāraiśca tāḍayāmāsuruddhatāḥ||50||apare kiṃkarāstasya lalaṃburbāhumaṃḍale || śilābhirapare jaghnurdrumairanye mahocchrayaiḥ
19.52
tasyāpare ca gātreṣu daśanāṃśca
nyapātayan || apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṃkarāstāḍayaṃti ca
19.53
evaṃ cābhidrutastaiḥ sa grasanaḥ krodhamūrcchitaḥ || utsāya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpipepa saha
sraśaḥ
19.54
kāṃścidutthāya jaghne'sau muṣṭibhiḥ kiṃkarādraṇe || kāṃścitpādaprahāreṇa dhāvannanyāncūrṇayat
19.55
kṣaṇekena sa tānninye yamalokāya
bhārata || sa ca kiṃkarayuddhena vavṛdhe'gnirivaidhasā
19.56
tamālokya yamo'śrāṃtaṃ śrāṃtāṃstāṃśca hatānsvakān || ājagāma samudyamya daṃḍaṃ mahiṣa
vāhanaḥ
19.57
grasanastu tamāyāṃtamājaghne gadayorasi || aciṃtayitvā tatkarma grasanasyāṃtako'rihā
19.58
vyāghrāndaṃḍena saṃjaghne sa rathānnya
patadbhuvi || tataḥ kṣaṇena cotthāya saṃciṃtyātmānamuddhataḥ
19.59
vāyuvegena sahasā yayau yamarathaṃ prati || padātiḥ sa rathaṃ taṃ ca samāruhya yamaṃ tadā
19.60
yodhayāmāsa bāhubhyāmākṛṣya balināṃ varaḥ || yamo'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddhe pravartate
19.61
grasanaṃ kaṭivastre tu yamaṃ gṛhya balotkaṭaḥ
bhrāmayāmāsa vegena saṃbhramāviṣṭacetasam
19.62
vimocyātha yamaḥ kaṣṭātkaṃṭheḍavaṣṭabhya cāsuram || bāhubhyāṃ bhrāmayāmāsa so'pyātmānamamocayat
19.63
tato jaghnaturanyonyaṃ muṣṭibhirnirdayau ca tau || daityeṃdrasyātivīryatvātpariśrāṃtataro yamaḥ
19.64
skaṃdhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāṃtimaicchata || tamā
lakṣya tato daityaḥ śrāṃtamutpādya caujasā
19.65
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe vinighnanpārṣṇipāṇibhiḥ || tato yamasya vadanātsasrāva rudhiraṃ bahu
19.66
nirjīvamiti taṃ dṛṣṭvā tataḥ saṃtyajya dānavaḥ || jayaṃ prāpyoddhataṃ nādaṃ muktā saṃtrāsya devatāḥ
19.67
svakaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ
19.68
nādena tasya grasanasya saṃkhye mahāyudhaiścārditasarvagātrāḥ || gate kṛtāṃta vesudhāṃ ca niṣprabhe cakaṃpire kāṃdiśikāḥ surāste
19.68.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe tārakasainyadevasainyayormadhye yamagrasanayoryuddhavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit