Kaumarikakhanda 20
Kaumārīkākhaṇḍa 20
- Language
- Sanskrit
Contents
- 20.92 — 1 part
20.1
cha || || nārada uvāca || || dhanādhipasya jaṃbhena sāyakairmarmabhedibhiḥ || diśoparuddhāḥ kruddhena sainyaṃ
cābhyarditaṃ bhṛśam
20.2
taddṛṣṭvā karma daityasya dhanādhyakṣaḥ pratāpavān || ākarṇākṛṣṭacāpastu jaṃbhamājau mahābalam
20.3
hṛdi vivyādha
bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām || sa prahasya tato vīro bāṇānāmayutatrayam
20.4
niyutaṃ ca tathā koṭimarbudaṃ cākṣipatkṣaṇāt || tasya tallāghavaṃ
dṛṣṭvā kruddho gṛhya mahāgadām
20.5
dhanādhyakṣaḥ pracikṣepa svargepsuḥ svadhanaṃ yathā || muktāyāṃ ca gadāyāṃ vai nādo'bhūtpralaye yathā
20.6
bhūtānāṃ
bahudhā rāvā jajñire khe mahābhayāḥ || vāyuśca sumahāaṅge khamāyānmeghasaṃkulam
20.7
sā hi vaiśravaṇasyāste trailokyābhyarcitā gadā || āyāṃtīṃ tāṃ
samālokya taḍitsaṃghātadurddaśām
20.8
daityo gadāvighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha || cakrāṇi kuṇapānprāsāñchataghnīḥ paṭṭiśāṃstathā
20.9
parighānmuśalānvṛkṣāngirīṃścātulavikramaḥ || kadarthīkṛtya śastrāṇi tāni sarvāṇi sā gadā
20.10
kalpāṃtabhāskaro yadvannyapataddaityavakṣasi || sa
tayā gāḍhabhinnaḥ sansaphenarudhiraṃ vaman
20.11
niḥpapāta rathājjaṃbho vasudhāṃ gatacetanaḥ || jaṃbhaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā kujaṃbho ghoraniścayaḥ
20.12
dhanādhipasya saṃkruddho nādenāpūrayandiśaḥ || cakre bāṇamayaṃ jālaṃ śakuṃtasyeva paṃjaram
20.13
vicchidya bāṇajālaṃ ca māyājālamivotkaṭam
mumoca bāṇānaparāṃstasya yakṣādhipo balī
20.14
ciccheda līlayā tāṃśca daityaḥ krodhīva sadgucaḥ || niṣphalāṃstāṃstato dṛṣṭvā bāṇānkruddho dhanādhipaḥ
20.16
śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || preṣitā sā tadā śaktirdārayāmāsa taṃ hṛdi|| 15||yathālpabodhaṃ puruṣaṃ duḥkhaṃ saṃsārasaṃbhavam||tathāsya
hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam
20.17
nimeṣātsobhisaṃstambhya dānavo dāruṇākṛtiḥ || jagrāha paṭṭiśaṃ daityo girīṇāmapi bhedanam
20.18
sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāṃtaram || vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmākṣaravisarpiṇā
20.19
nirbibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā || tena paṭṭiśa
ghātena dhaneśaḥ parimūrcchitaḥ
20.20
niṣasāda rathopasthe durvācā sujano yathā || tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ vai mṛtaṃ yathā
20.21
rākṣaso nirṛtirdevo
niśācarabalānugaḥ || abhidudrāva vegena kujaṃbhaṃ bhīmavikramam
20.22
atha dṛṣṭvātidurdharṣaṃ kujaṃbho rākṣaseśvaram || nodayāmāsa daityānsa rākṣaseśa
rathaṃ prati
20.23
sa dṛṣṭvā noditāṃ senāṃ prabalāstrāṃ subhīṣaṇām || rathādāplutya vegena nirṛtī rākṣaseśvaram
20.24
khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa carmapā
ṇiradhāvata || praviśya dānavānīkaṃ gajaḥ padmamaro yathā
20.25
loḍayāmāsa bahudhā viniṣkṛtya sahasraśaḥ || ciccheda kāṃścicchataśo bibhedānyā
nbarāsinā
20.26
saṃdaṣṭauṣṭhamukhaiḥ pṛthvīṃ daityānāṃ so'bhyapūrayat || tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāṃ camūṃ tadā
20.27
muktā dhanapatiṃ daityaḥ
kujaṃbho nirṛtiṃ yayau || labdhasaṃjñastu jaṃbho'pi dhanādhyakṣapadānugān
20.28
jīvagrāhaṃ sa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasradhā || mūrtimaṃti ca ratnāni
padmādīṃśca nidhīṃstathā
20.29
vāhanāni ca divyāni vimānāni ca sarvaśaḥ || dhaneśo labdhasaṃjñastu tāmavasthāṃ vilokya saḥ
20.30
niḥśva
sandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ || dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke
20.31
mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
prathamaṃ kārmukaṃ tasya vahnijvālamahadṛśyata
20.32
niścerurvisphuliṃgānāṃ koṭayo dhanuṣastathā || tato jvālākulaṃ vyoma cakre cāstraṃ samaṃtataḥ
20.33
tadastraṃ sahasā dṛṣṭvā jaṃbho bhīmaparākramaḥ || saṃvartaṃ mumuce tena praśāṃtaṃ gāruḍaṃ tadā
20.34
tatastaṃ dānavo dṛṣṭvā kuberaṃ roṣavihvalaḥ
abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan
20.35
athābhimukhamāyāṃtaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ || babhūva saṃbhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ
20.36
tataḥ
palāyatastasya mukuṭo ratnamaṃḍitaḥ || papāta bhūtale dīpto ravibiṃbamivāṃbarāt
20.37
yakṣāṇāmabhijātānāṃ bhagnaṃ pravṛte raṇāt || martuṃ saṃgrāma
śirasi yuktaṃ no bhūṣaṇāya tat
20.38
iti vyavasya durdharṣā nānāśāstrāstrapāṇayaḥ || yuyutsavastathā yakṣā mukuṭaṃ parivārya te
20.39
abhimāna
dhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ || tānamarṣācca saṃprekṣya dānavaścaṃḍapauruṣaḥ
20.40
bhuśuṇḍīṃ bhīṣaṇākārāṃ gṛhītvā śailagauravām || rakṣiṇo mukuṭa
syātha niṣpipepa niśācarān
20.41
tānpramathyātha niyutaṃ mukuṭaṃ taṃ svake rathe || samāropyāmararipurjitvā dhanadamāhave
20.42
dhanāni ca nidhī
ngṛhya svasainyena samāvṛtaḥ || nādena mahatā devāndrāvayāmāsa sarvaśaḥ
20.43
dhanado'pi dhanaṃ sarvaṃ gṛhīto muktamūrdhajaḥ || padātirekaḥ santrastaḥ
prāpyaivaṃ dīnavartsthitaḥ
20.44
kujaṃbhenātha saṃsakto rajanīcaranaṃdanaḥ || māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ
20.45
mohayāmāsa daityendro
jagatkṛtvā tamomayam || tato niṣphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca
20.46
na śekuścalituṃ tatra padādapi padaṃ tadām̐ || tato nānāstravarṣeṇa dāna
vānāṃ mahācamūḥ
20.47
jaghāna nirṛtirdevastamasā saṃvṛtā bhṛśam || hanyamāneṣu daityeṣu kujaṃbhe mūḍhacetasi
20.48
mahiṣo dānavendrastu kalpāṃtāṃ
bhodasatribhaḥ || astraṃ cakāra sāvitramulkāsaṃghātamaṃḍitam
20.49
vijṛṃbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpiṇi || praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanaṃta
ram
20.50
tato'sravisphuliṃgāṃkaṃ tamaḥ śuklaṃ vyajāyata || protphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ
20.51
tatastamasi saṃśāṃte daityendrāḥ prāptaca
kṣuṣaḥ || cakruḥ krūreṇa tamasā devānīkaṃ mahādbhutam
20.52
athādāya dhanurghoramiṣuṃ cāśīviṣopamam || kujaṃbho'dhāvata kṣipraṃ rakṣodevabalaṃ prati
20.53
rākṣasendrastathāyātaṃ dṛṣṭvā taṃ sa padānugaḥ || vivyādha niśitairbāṇaiḥ kālāśanisamasvanaiḥ
20.54
nādānaṃ na ca sandhānaṃ na mokṣo vāsya
lakṣyate || cicchedograiḥ śaravrātaistāñcharānatilāghavāt
20.55
dhvajaṃ śareṇa tīkṣṇena nicakarttāmaradviṣaḥ || sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapāha
rat
20.56
kālakalpena bāṇena taṃ ca vakṣasyatāḍayat || sa tu tena prahāreṇa cakampe pīḍito bhṛśam
20.57
daityeṃdro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpe
nago yathā || sa muhūrttātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe
20.58
padātirāsādya rathaṃ rakṣo vāmakareṇa ca || keśeṣu nirṛtiṃ gṛhya jānunākramya ca
sthitaḥ
20.59
tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchadamarṣaṇaḥ || tataḥ kalakalo jajñe devānāṃ sumahāṃstadā || kujaṃbhasya vaśaṃ prāptaṃ dṛṣṭvā nirṛtimāhave
20.60
etasminnantare devo varuṇaḥ pāśabhṛddrutaḥ || pāśena dānaveṃdrasya babandhāśu bhujadvayam
20.61
tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam || tāḍayā
māsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt
20.62
sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ sravan || dadhāra kālameghasya rūpaṃ vidyullatābhṛtam
20.63
tadva
sthāgataṃ dṛṣṭvā kujaṃbhaṃ mahiṣāsuraḥ || vyāvṛttavadanārāvo bhoktumaicchatsurānubhau
20.64
nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ || tāvabhiprāyamā
lokya tasya daityasya dūṣitam
20.65
tyaktvā rathāvubhau bhītau padātī pradrutau drutam || jagmaturmahiṣādrītau śaraṇaṃ pākaśāsanam
20.66
kruddho'tha
mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādadravat || tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ
20.67
cakre śastraṃ visṛṣṭaṃ hi himasaṃghātamulbaṇam || vāyavyaṃ cāstra
matulaṃ caṃdraśvakre dvitīyakam
20.68
vāyunā tena caṃḍena saṃśuṣkeṇa himena ca || mahāhimanipātena śastraiścaṃdrapraṇoditaiḥ
20.69
gātrāṇyasurasai
nyānāmadahyaṃta samaṃtataḥ || vyathitā dānavāḥ sarve śītacchāditapauruṣāḥ
20.70
na śekuścalituṃ tatra nāstrāṇyādātumeva ca || mahiṣo niṣpraya
tnaśca śītenākaṃpitānanaḥ
20.71
aṃsamāliṅgya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ || sarve te niṣpratīkārā daityāścaṃdramasā jitāḥ
20.72
raṇecchāṃ
dūrataḥstyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ|| tatrābravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ
20.73
bhobhoḥ śrṛṃgāriṇaḥ krūrāḥ sarvaśastrāstrapāragāḥ || ekaiko'pi
jagatakṛtsnaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ
20.74
ekaiko'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram || ekaikasyāpi paryāptā na sarve'pi divaukasaḥ
20.75
kiṃ
trastanayanāścaiva samare parinirjitāḥ || na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām
20.76
rājñaśca tārakasyāpi darśayiṣyatha kiṃ mukham || vira
tānāṃ raṇāccāsau kruddhaḥ prāṇānhariṣyati
20.77
iti te procyamānāpi nocuḥ kiṃcinmahāsurāḥ || śītena naṣṭaśrutayo bhraṣṭavākyāśca te tathā
20.78
mūkāstathābhavandaityā mṛtakalpā mahāraṇe || tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskāndaityāñchītena pīḍitān
20.79
matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirma
hāsuraḥ || āśritya mānavīṃ māyāṃ vitatya ca mahāvapuḥ
20.80
pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca || nirmame dānavendro'sau śarīre
bhāskarāyutam
20.81
diśaśca vidiśaścaiva pūrayāmāsa pāvakaiḥ || tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt
20.82
tena jvālāsamūhena himāṃ
śuragamadbhutam || tataḥ krameṇa viśraṣṭaṃ śītadurddinamābabhau
20.83
tadvalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ || taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divā
karaḥ || uvācāruṇamatyarthaṃ koparaktāṃtalocanaḥ
20.84
divākara uvāca || || nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ
20.85
vimadde tatra
viṣame bhavitā bhūtasaṃkṣayaḥ || jita eṣaśaśāṃko'tha vayaṃ yaddalamāśritāḥ
20.86
ityuktaścodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ || rathe sthito'pi tairaśvaiḥ
sitacāmaradhāribhiḥ
20.87
jagaddīpo'tha bhagavāñcagrāha vitataṃ dhanuḥ || śaraugho vai pāṃḍuputra kṣipramāsīddviṣadyutiḥ
20.88
śaṃbarāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ
sasarja ha || dvitīyaṃ cendrajālenāyojitaṃ pramumoca ha
20.89
śaṃbarāstraṃ kṣaṇāccakre teṣāṃ rūpaviparyayam || devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam
20.90
matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt || kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtāṃta iva saṃkṣaye
20.91
kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścinnārācavṛ
ṣṭibhiḥ || kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃściddhoraiḥ paraśvadhaiḥ
20.92
śirāṃsi keṣāṃcidapātayadrathāddujāṃstathā sārathīṃścogravegān || kāṃścitpipepātha
rathasya vegātkāṃścittathātyadbhutamuṣṭipātaiḥ
20.92.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikā khaṇḍe tārakasainyadevasainyayoryuddhavarṇananāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit