Kaumarikakhanda 22
Kaumārīkākhaṇḍa 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.90 — 1 part
22.1
cha || || nārada uvāca || || taṃ dṛṣṭvā
dānavāḥ sarve kruddhāḥ svaiḥsvairbalairvṛtāḥ || saraghā iva mākṣikaṃ rurudhuḥ sarvatastataḥ
22.2
parvatābhe gaje bhīme madasrāviṇi durdame || sitacitrapatāke
tu prabhinnakaraṭāmukhe
22.3
svarṇavarṇāṃcite yuddhatre dāvāgnisaṃvṛte || āruhyājau nimirdaityo hariṃ pratyudyayau balī
22.4
tasyāsandānavā
raudrā gajasya parirakṣiṇaḥ || saptaviṃśatikoṭyaśca kirīṭakavacojjvalāḥ
22.5
aśvamāruhya śailābhaṃ mathano harimādravat || paṃcayojanapragrīva
muṣṭramāsthāya jaṃbhakaḥ
22.6
śumbho meṣaṃ samāruhyātrājaddvādaśayojanam || apare dānavendrāśca yattā nānāstrapāṇayaḥ
22.7
ājagmuḥ samare kruddhā
viṣṇumakliṣṭakāriṇam || parighena nimirdaityo mathano mudgareṇa ca
22.8
śumbhaḥ śūlena tīkṣṇena prāsena grasanastathā || cakreṇa krathanaḥ kruddho jaṃbhaḥ
śaktyā mahāraṇe
22.9
jaghnurnārāyaṇaṃ śeṣā viśikhairmarmabhedibhiḥ || tānyastrāṇi prayuktāni viviśuḥ puruṣottamam
22.10
upadeśā guroryadvatsacchiṣyaṃ
bahubheritāḥ || tataḥ kruddho harirgṛhya dhanurbāṇāṃśca puṣkalān
22.11
mamardda daityasenāṃ taddharmamārthavaco yathā || nimiṃ vivyādha viṃśatyā bāṇairanalava
rcasaiḥ
22.12
mathanaṃ daśabhiścaiva śumbhaṃ paṃcabhireva ca || śatena mahiṣaṃ kruddho vivyādhorasi mādhavaḥ
22.13
jaṃbhaṃ dvādaśabhistīkṣṇaiḥ sarvāṃścaikaika
ṣoḍaśabhiḥ || tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā dānavāḥ krodhamūrcchitāḥ
22.14
cakrurgāḍhataraṃ yatnamāvṛṇvānā hariṃ śaraiḥ || cicchedārtha dhanurjyāṃ ca nimirbhallena
dānavaḥ
22.15
hastāccāpaṃ ca saṃraṃbhācciccheda mahiṣāsuraḥ || pīḍayāmāsa garuḍaṃ jaṃbho bāṇāyutaistribhiḥ
22.16
bhujāvasya ca vivyādha śuṃbho
bāṇāyutena vai || tato vismitacittastu gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
22.17
tāṃ prāhiṇotsa vegena mathanāya mahāhave || tāmaprāptāṃ nimirbāṇairmuśalāgraiḥ
sahasraśaḥ
22.18
āhatya pātayāmāsa vinadankālameghavat || tato'ntarikṣe hāheti bhūtānāṃ jajñire kathāḥ
22.19
naitadasti balaṃ vyaktaṃ yatrāśī
ryata sā gadā || tāṃ hariḥ patitāṃ dṛṣṭvā asthāne prārthanāmiva
22.20
jagrāha mudgaraṃ ghoraṃ divyaratnapariṣkṛtam || taṃ mumocātivegena nimimuddiśya dāna
vam
22.21
tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan || gadayā jaṃbhadaityastu grasanaḥ paṭṭiśena tu
22.22
śaktyā ca mahiṣo daityo vinadaṃtī mahāra
vam || nirākṛtaṃ tamālokya durjanaiḥ sujanaṃ yathā
22.23
jagrāha śaktimugrogrāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || jaṃbhāya tāṃ samuddiśya prāhiṇoddīpaṇe
raṇe
22.24
tāmāyāntīmathālokya jaṃbho'nyasya rathāttvarāt || āplutya līlayā gṛhṇankāminīṃ kāmuko yathā
22.25
tayaiva garuḍaṃ mūrdhni jaghne sa
prahasanbalī || tato bhūyo rathaṃ prāpya dhanurgṛhyābhyayojayat
22.26
vicetāścābhavadyuddhe garuḍaḥ śaktipīḍitaḥ || tataḥ prahasya taṃ viṣṇuḥ sādhusādhviti
bhārata
22.27
karasparśana kṛtavānvimohaṃ vinatātmajam || samāśvāsya ca taṃ vāgbhiḥ śaktiṃ dṛṣṭvā ca niṣphalām
22.28
kubhāryasya yathā puṃsaḥ sarvaṃ
syācciṃtitaṃ vṛthā || dṛḍhasāramahāmaurvīmanyāṃ saṃyojayattataḥ
22.29
kṛtvā ca talanirghoṣaṃ raudramastraṃ mumoca saḥ|| tato'stratejasā sarvamākāśaṃ naiva dṛśyate
22.30
bhūmirdiśaśca vidiśo bāṇajālamayā babhuḥ || dṛṣṭvā tadastramāhātmyaṃ senānīrgrasano'suraḥ
22.31
brāhmamastraṃ cakārāśu sarvāstranivāraṇam
tena tatpraśamaṃ yātaṃ raudrāstraṃ lokabhīṣaṇam
22.32
astre pratihate tasminviṣṇurdānavasūdanaḥ || kāladaṃḍāstramakarotsarvalokabhayaṃkaram
22.33
saṃdhīyamāne'stre tasminmārutaḥ paruṣo vavau || cakaṃpe ca mahī devī bhinnāścāṃbudhayo'bhavan
22.34
tadastramugraṃ dṛṣṭvā tu dānavā yuddhadurmadāḥ || cakrurastrāṇi
divyāni nānārūpāṇi saṃyuge
22.35
nārāyaṇāstraṃ grasanastu cakre tvāṣṭraṃ nimiścāstravaraṃ mumoca || aiṣīkamastraṃ ca cakāra jaṃbho yuddhasya daṇḍāstra
nivāraṇāya
22.36
yāvacca saṃdhānavaśaṃ prayāṃti nārāyaṇādīni nivāraṇāya || tāvatkṣaṇenaiva jaghāna koṭīṃdaityeśvarāṇāṃ kila kāladaṃḍaḥ
22.37
anaṃtaraṃ śāṃtabhayaṃ tadastraṃ daityāstrayogena ca kāladaṇḍam || śāṃtaṃ tadālokya hariḥ svamastraṃ kopena kālānalatulyamūrtiḥ
22.38
jagrāha cakraṃ tapanā
yutaprabhamugrāramātmānamiva dvitīyam || cikṣepa senāpataye jvalaṃtaṃ caturbhujaḥ saṃyati saṃpragṛhya
22.39
tadāvrajaccakramatho vilokya sarvātmanā daitya
varāḥ svavīryāt || nāśaknuvanvārayituṃ pracaṃḍaṃ daivaṃ yathā pūrvamivopapannam
22.40
tadapratarkyaṃ navahetitulyaṃ cakraṃ papāta grasanasya kaṇṭhe || tadraktadhārā
ruṇaghoranābhi jagāma bhūyopi karaṃ murāreḥ
22.41
cakrāhataḥ saṃyati dānavaśca papāta bhūmau pramamāra cāpi || daityāśca śeṣā bhṛśaśokamāpuḥ krodhaṃ ca
kecitpipiṣurbhujāṃśca
22.42
tato vinihate daitye grasane balanāyake || nirmaryādamayudhyaṃta hariṇā saha dānavāḥ
22.43
paṭṭiśairmuśalaiḥ prāsairga
dābhiḥ kaṇapaiṃrapi || tīkṣṇānanaiśca nārācaiścakraiḥ śaktibhireva ca
22.44
tadastrajālaṃ tairmuktaṃ labdhalakṣo janārdanaḥ || ekaikaṃ śatadhā cakre bāṇairagni
śikhopamaiḥ
22.45
jaghāna teṣāṃ saṃkruddhaḥ koṭikoṭiṃ janārdanaḥ || tataste sahasā bhūtvā nyapatankeśavopari
22.46
garuḍaṃ jagṛhuḥ kecitpādyoḥ
śataśo'surāḥ || lalaṃbire ca pakṣābhyāṃ mukhe cānye lalaṃbire
22.47
keśavasyāpi dhanuṣi bhujayoḥ śīrṣa eva ca || lalaṃbire mahādaityā ninadaṃto
muhurmuhuḥ
22.48
tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā siddhacāraṇavārtikāḥ || hāheti mumucurnādamaṃbare cāstuvanharim
22.49
tato harirvinirdhūya pātayāmāsa
tānbhuvi || yathā prabuddhaḥ puruṣo doṣānsaṃsārasaṃbhavān
22.50
vikośaṃ ca tataḥ kṛtvā naṃdakaṃ khaḍgamuttamam || carma cāpyamalaṃ viṣṇuḥ padātistāna
dhāvata
22.51
tato muhūrtamātreṇa padmāni daśa keśavaḥ || cakatrta mārge bahubhirvicarandaityasattamān
22.52
tato nimiprabhṛtayo vinadyāsurasa
ttamāḥ || athāvaṃtaṃ maheṣvāsāḥ keśavaṃ pādacāriṇam
22.53
garutmāṃścābhyayāttūrṇamāruroha ca taṃ hariḥ || uvāca ca garutmaṃtaṃ tasmiṃśca tumule raṇe
22.54
aśrāṃto yadi tārkṣyāsi mathanaṃ prati tadvraja || śrāṃtaścecca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava
22.55
tārkṣya uvāca || || na me śramo'sti
lokeśa kiṃcitsaṃsmarataśca me || yanme sutānvāhanatve kalpayāmāsa tārakaḥ
22.56
iti bruvannaṇe daityaṃ mathanaṃ prati so'gamat || daityastvabhimukhaṃ dṛṣṭvā
śaṃkhacakragadādharam
22.57
jaghāna bhiṃḍipālena śitadhāreṇa vakṣasi || taṃ prahāramaciṃtyaiva viṣṇustasminmahāhave
22.58
jaghāna paṃcabhirvāṇairgirīṃ
drasyāpi bhedakaiḥ || ākarṇakṛṣṭairdaśabhiḥ punārviddhaḥ stanāṃtare
22.59
vicetano muhūrtātsa saṃstabhya mathanaḥ punaḥ || gṛhītvā parighaṃ
mūrdhni janārdnamatāḍayat
22.60
viṣṇustena prahāreṇa kiṃcidāghūrṇito'bhavat || tataḥ kopavivṛttākṣo gadāṃ jagrāha mādhavaḥ
22.61
tayā saṃtāḍayāmāsa mathanaṃ hṛdaye dṛḍham || sa papāta tathā bhūmau cūrṇitāṃgo mamāra ca
22.62
tasminripatite bhūmau mathane
mathite bhṛśam || avasādaṃ yayurdaityāḥ sarve te yuddhamaṇḍale
22.63
tatasteṣu viṣaṇṇeṣu dānaveṣvatimāniṣu || cukopa raktanayano mahiṣo
dānaveśvaraḥ
22.64
pratyudyayau hariṃ raudraḥ svabāhubalamāśritaḥ || tīkṣṇadhāreṇa śūlena mahiṣo harimardayan
22.65
śaktyā ca garuḍaṃ
vīro hṛdaye'bhyahanaddṛḍham || tato vivṛtya vadanaṃ mahācalaguhānibham
22.66
grastumaicchadraṇe daityaḥ sagarutmaṃtamacyutam || athācyuto'pi
vijñāya dānavasya cikīrṣitam
22.67
vadanaṃ pūrayāmāsa divyairastrairmahābalaḥ || sa tairbāṇairabhihato mahiṣo'calasaṃnibhaḥ
22.68
parivartitakāyārdhaḥ
papātātha mamāra ca || mahiṣaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jīvayitvā punārrhiraḥ
22.69
mahiṣaṃ prāha mattastvaṃ vadhaṃ nārhasi dānava || yoṣidvadhyaḥ puroktastvaṃ sākṣā
tkamalayoninā
22.70
uttiṣṭha gaccha manmukto drutamasmānmahāraṇāt || ityukto hariṇā tasmāddeśādapagato'suraḥ
22.71
tasminparāṅmukhe daitye
mahiṣe śuṃbhadānavaḥ || saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāṭopo bhukuṭīkuṭilānanaḥ
22.72
nirmathya pāṇinā pāṇiṃ dhanurādāya bhairavam || sajjīkṛtya mahāghorānmumoca
śataśaḥ śarān
22.73
sa citrayodhī dṛḍhamuṣṭipātastataśca viṣṇuṃ garuḍaṃ ca daityaḥ || bāṇairjvaladvahniśikhānikāśaiḥ kṣitairasaṃkhyaiḥ pratighātahīnauḥ
22.74
viṣṇuśca daityeṃdraśarārdito bhṛśaṃ bhuśuṃḍimādāya kṛtāṃtatulyām || tayā mukhaṃ cāsya pipeṣa saṃkhye śuṃbhasya jatruṃ ca dharādharābham
22.75
tatastribhiḥ
śuṃbhabhujaṃ dviṣaṣṭyā sūtasya śīrṣaṃ daśabhiśca ketum || viṣṇurvikṛṣṭaiḥ śravaṇāvasānaṃ daityasya bāṇairjvalanāārkavarṇaiḥ
22.76
sa taiśca viddho vyathito
babhūva daityeśvaro viśrutaśoṇitāktaḥ || tato'sya kiṃciccalitasya dhairyāduvāca śaṃkhāṃbujaśārṅgapāṇiḥ
22.77
yoṣitsuvadhyo'si raṇaṃ vimuṃca śuṃbhā
'śubhaṃ svalpatarairahobhiḥ || mattorhasi tvaṃ na vṛthaiva mūḍha tato'payātaṃḥ sa ca śuṃbhadānavaḥ
22.78
jambho'tha tadviṣṇumukhātriśamya jagarja coccaiḥ kṛtasiṃha
nādaḥ || provāca vākyaṃ ca salīlamājau mahāṭṭahāsena jagadvikaṃpya
22.79
kimebhiste jalāvāsa daityairhīnaparākramaiḥ || māmāsādya yuddhe'smi
nyadi te pauruṣaṃ kvacit
22.80
yatte pūrvaṃ hatā daityā hiraṇyākṣamukhāḥ kila || jaṃbhastadābhavannaiva paśya māmadya saṃsthitam
22.81
paśya tālapratī
kāśau bhujāvetau hare mama || vakṣo vā vajrakaṭhinaṃ mayi prahara tatsukham
22.82
ityuktaḥ keśavastena sṛṃkiṇī saṃlihannṛpa || mumoca parighaṃ ghoraṃ
girīṇāmapi dāraṇam
22.83
tatastasyāpyanupadaṃ kālāyasamayaṃ dṛḍham || mumoca mudgaraṃ viṣṇurdvitīyaṃ parvata yathā
22.84
tadāyudhadvayaṃ dṛṣṭvā jaṃbho
nyasya rathe dhanuḥ || āplutya parighaṃ gṛhya garuḍaṃ tena jaghnivān
22.85
dvitīyaṃ mudgaraṃ cānu gṛhītvā vinadannaṇe || sarvaprāṇena goviṃdaṃ tena mūrdhni
jaghāna saḥ
22.86
tābhyāṃ cātiprahārābhyāmubhau garuḍakeśavau || mohāviṣṭau vicetaskau mṛtakalpāvivāsatām
22.87
tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā jagarju
rdaityasattamāḥ || naitānharṣamadodbhūtānnidaṃ sehe jagattadā
22.88
siṃhanādaistalonnādairdhanurnādaiśca bāṇajaiḥ || jaṃbhaṃ te harṣayāmāsurvāsāṃsyādudhuvuśca te
22.89
śaṃkhāṃśca pūrayāmāsuścikṣipadurdevatā bhṛśam
22.90
saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ parirabhya jaṃbham || parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyātpalāyanaṃ vega
paraścakāra
22.90.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe daityaiḥ saha viṣṇoryuddhavarṇanaṃnāma viṃśo 'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit