Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 3

Kaumārīkākhaṇḍa 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

cha || || sūta uvāca || || evaṃ sthānāni puṇyāni yāniha bhuvi
nirīkṣaṃstatra tatrāhaṃ nārado vīrasattama

3.2

vicaranmedinīṃ sarvāṃ prāpto'hamāśramaṃ bhṛgoḥ || yatra revānadī puṇyā saptakalpasmarā varā

3.3

mahāpuṇyā
pavitrā ca sarvatīrthamayī śubhā || punāti kīrtanenaiva darśanena viśeṣataḥ

3.4

tatrāvagāhanātpārtha mucyate jaṃturaṃhasā || yathā sā piṅgalā nāḍī
dehamadhye vyavasthitā

3.5

iyaṃ brahmāṃḍapiṇḍasya sthāne tasminprakīrtitā || tatrāste śukṛtīrthākhyaṃ revāyā pāpanāśanam

3.6

yatra vai
snānamātreṇa brahmahatyā praṇaśyati || tasyāpi sannidhau pārtha revāyā uttare taṭe

3.7

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ latāgulmopaśobhitam || nānāpuṣpaphalo
petaṃ kadalīkhaṃḍamaṃḍitam

3.8

anekaśvāpadākīrṇaṃ vihagairanunāditam || sugaṃdhapuṣpaśobhāḍhyaṃ mayūrarakhanāṃditam

3.9

bhramaraiḥ sarvamutsṛjya nirlīnaṃ
rāvasaṃyutam || yathā saṃsāramutsṛjya bhaktena harapādayoḥ

3.10

kokilā madhuraiḥ svānairnādayati tathā munīn || yathā kathāmṛtākhyānairbrāhmaṇā
bhavabhīrukān

3.11

yatra vṛkṣā hlādaya̍ti phalaiḥ puṣpaiśca patrakaiḥ || chāyābhirapi kāṣṭhaiśca lokāniva haravratāḥ

3.12

putraputreti vāśaṃte yatra
putrapriyāḥ khagāḥ || yathā śivapriyāḥ śaivā nityaṃ śivaśiveti ca

3.13

evaṃvidhaṃ munestasya bhṛgorāśramamaṃḍalam || vipraistraividyasaṃyuktaiḥ sarvataḥ
samalaṃkṛtam

3.14

ṛgyajuḥsāmanirghoṣairāpūritadigantaram || rudrabhaktena dhīreṇa yathaiva bhuvanatrayam

3.15

tatrāhaṃ pārtha saṃprāpto yatrāste munisa
ttamaḥ || bhṛguḥ paramadharmātmā tapasā dyotitaprabhaḥ

3.16

āgacchaṃtaṃ tu māṃ dṛṣṭvā dīnaṃ ca muditaṃ tathā || abhyutthānaṃ kṛtaṃ sarvairviprairbhṛgupurogamaiḥ

3.17

kṛtvā susvāgataṃ dattvā arghādyaṃ bhṛguṇā saha || āsaneṣūpaviṣṭāste munīṃdrā grāhitā mayā

3.18

viśrāṃtaṃ tu tato jñātvā bhṛgurmāmapyuvāca
ha || kva gaṃtavyaṃ muniśreṣṭha kasmādiha samāgataḥ

3.19

āgamanakāraṇaṃ sarvaṃ samācakṣva parisphuṭam || tatastaṃ ciṃtayāviṣṭo bhṛguṃ pārthāhama
bruvam

3.20

śrūyatāmabhidhāsyāmi yadarthamahamāgataḥ || mayā paryaṭitā sarvā samudrāṃtā ca medinī

3.21

dvijānāṃ bhūmidānārthaṃ mārga
māṇaḥ padepade || nirdoṣāṃ ca pavitrāṃ ca tīrtheṣvapi samanvitām

3.22

ramyāṃ manoramāṃ bhūmiṃ na paśyāmi kathaṃcana || || bhṛguruvāca
viprāṇāṃ sthāpanārthāya mayāpi bhramatā purā

3.23

pṛthviī sāgaraparyaṃtā dṛṣṭā sarvā tadānagha || mahīnāma nadī puṇyā sarvatīrthamayī śubhā

3.24

divyā manoramā saumyā mahāpāpapraṇāśinī || nadīrūpeṇa tatraiva pṛthviī sā nātra saṃśayaḥ

3.25

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭādṛṣṭāni nārada
tāni sarvāṇi tatraiva nivaṃsaṃti mahījale

3.26

sā samudreṇa saṃprāptā puṇyatoyā mahānadī || saṃjātastatra devarṣe mahīsāgarasaṃgamaḥ

3.27

staṃbhākhyaṃ tatra tīrthaṃ tu triṣu lokeṣu viśrutam || tatra ye manujāḥ snānaṃ prakurvaṃti vipaścitaḥ

3.28

sarvapāpavinirmuktā. nopasarpaṃti vai yamam
tatrādbhutaṃ hi dṛṣṭaṃ me purā snātuṃ gatena vai

3.29

tadahaṃ kīrtayiṣyāmi mune śṛṇu mahādbhutam || yāvatsnātuṃ vrajāmyasminmahīsāgarasaṃgame

3.30

tīre sthitaṃ prapaśyāmi munīṃdraṃ pāvakopamam || prāṃśuṃ vṛddhaṃ cāsthiśeṣaṃ tapolakṣmyā vibhūṣitam

3.31

bhujāvūrdhvau tataḥ kṛtvā prarudaṃtaṃ muhurmuhuḥ
taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā duḥkhito'hamathābhavam

3.32

satāṃ lakṣaṇametaddhi yaddṛṣṭvā duḥkhitaṃ janam || śatasaṃkhyaṃ tasya bhavettathāhaṃ vilalāpa ha

3.33

ahiṃsā satyamasteyaṃ mānuṣye sati durlabham || tatastamupasaṃgamya paryapṛcchamahaṃ tadā

3.34

kimarthaṃ rodiṣi mune śoke kiṃ kāraṇaṃ tava || suguhyamapi
cedbrūhi jijñāsā mahatī hi me

3.35

munistato māmavadadbhūgo nirbhāgyavānaham || tena rodimi mā pṛccha durbhāgyaṃ cālapeddhi kaḥ

3.36

tamahaṃ vismayāviṣṭaḥ punarevedamabruvam || durlabhaṃ bhārate janma tatrāpi ca manuṣyatā

3.37

manuṣyatve brāhmaṇatvaṃ munitvaṃ tatra durlabham || tatrāpi ca
tapaḥsiddhiḥ prāpyaitatpaṃcakaṃ param

3.38

kimarthaṃ rodiṣi mune vismayo'tra mahānmama || evaṃ saṃpṛcchate mahyametasminneva cāṃtare

3.39

subhadronāma
nāmnā ca munistatrābhyupāyayau || sa hi meruṃ parityajya jñātvā tīrthasya sāratām

3.40

kṛtāśramaḥ pūjayati sadā staṃbheśvaraṃ muniḥ || so'pyevaṃ māmi
vāpṛcchanmuniṃ rodanakāraṇam

3.41

athāhācamya sa muniḥ śrūyatāṃ kāraṇaṃ munī || ahaṃ hi devaśarmākhyo muniḥ saṃyatavāṅmanaḥ

3.42

niva
sāmi kṛtasthāno gaṃgāsāgarasaṃgame || tatra darśetarpayāmi sadaiva ca pitṝnaham

3.43

śrāddhāṃte te ca pratyakṣā hyāśiṣo me vadaṃti ca || tataḥ kadā
citpitaraḥ prahṛṣṭā māmathābruvan

3.44

vayaṃ sadātra cāyāmo devaśarmaṃstavāṃtike || sthāne'smākaṃ kadācittvaṃ na cāyāsi kutaḥ suta

3.45

sthānaṃ didṛkṣustaccāhaṃ na śakto'smi niveditum || tataḥ paramamityuktvā gatavānpitṛbhiḥ saha

3.46

pitṝṇāṃ maṃdiraṃ puṇyaṃ bhaumalokasamāśritam
tatratatra sthitaścāhaṃ tejomaṇḍaladurhaśān

3.47

dṛṣṭvāyataḥ pūjayāṃcyānapṛcchaṃ svānipatṛniti || ke hyamī samupāyāṃti bhṛśaṃ tṛptā bhṛśārcitāḥ || bhṛśaṃ
pramuditā naiva tathā yūyaṃ yathā hyamī

3.48

pitara ūcuḥ || || bhadraṃ te pitaraḥ puṇyāḥ subhadrasya mahāmuneḥ || tarpitāstena muninā mahīsāga
rasaṃgame

3.49

sarvatīrthamayī yatra nilīnā hyudadhau mahī || tatra darśe tarpayati subhadrastānamūnrsuta

3.50

ityākarṇya vacasteṣāṃ lajjito'haṃ bhṛśaṃ
tadā || vismitaśca praṇamyaitānpitṝnsvaṃ sthānamāgataḥ

3.51

yathā tathā ciṃtitaṃ ca tatra yāsyāmyahaṃ sphuṭam || puṇyo yatrāpi vikhyāto mahīsāgara
saṃgamaḥ

3.52

kṛtāśramaśca tatraiva tarpayiṣye nijānpitṝn || darśedarśe yathā cāsau stutyanāmā subhadrakaḥ

3.53

kiṃ tena nanu jātena kulāṃgāreṇa
pāpinā || yasmiñjīvatyapi nijāḥ pitaro'nyaspṛhākarāḥ

3.54

iti saṃciṃtya mudito ruciṃ bhāryāmathābruvam || ruce tvayā samāyakto mahīsā
garasaṃgamam

3.55

gatvā sthāsyāmi tatraiva śīghraṃ tvaṃ sammukhībhava || pativratāsi śuddhāsi kulīnāsi yaśasvini || tasmādetanmama śubhe
kartumarhasi ciṃtitam

3.56

ruciruvāca || || hatā tasya janirnārbhūtkathaṃ pāpa durātmanā

3.57

śmaśānastaṃbha yenāhaṃ dattā tubhyaṃ kṛtaṃ
tvayā || iha kaṃdaphalāhārairyātkiṃ tena na pūryate

3.58

netumicchasi māṃ tatra yatra kṣārodakaṃ sadā || tvameva tatra saṃyāhi naṃdaṃtu tava pūrvajāḥ

3.59

gaccha vā tiṣṭha vā vṛddha vasa vā kāṃkavacciram || tathā bruvantyāṃ tasyāṃ tu karṇāvasmi pidhāya ca

3.60

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra
ām̐gataḥ || so'haṃ snātvātra saṃtarpya pitṝñchraddhāparāyaṇaḥ

3.61

ciṃtāṃ suvipulāṃ prāpto narake duṣkṛtī yathā || yadi tiṣṭhāmi cātraiva ardhadehadharo
hyaham

3.62

naro hi gṛhiṇīhīno ardhadeha iti smṛtaḥ || yathātmanā vinā dehe kāryaṃ kiṃcitna sidhyati

3.63

evaṃ gṛhiṇyā hīno hi na sa
karmasu śasyate || yo naraḥ strīṣu deheṣu anuraktastvasau paśuḥ

3.64

anayorhi phalaṃ grāhyaṃ sāratā nātra kācana || ardhadehī ca manujastvasaṃspṛśyaḥ satāṃ
mataḥ

3.65

auttānapādiraspṛśya uttamo hi suraiḥ kṛtaḥ || atha cettatra saṃyāmi na mahīsāgarastataḥ

3.66

yāmi vā tatkathaṃ pādau calato me kathaṃ
cana || etasminme mano viddhaṃ khidyate'jñānasaṃkaṭe

3.67

ato'hamatimuhyāmi bhṛśaṃ śocāmi rodimi || iti śrutvā vacastasya bhṛśaṃ romāṃcapūritam

3.68

sādhusādhvityathovāca taṃ subhadro'pyahaṃ tathā || daṇḍavacca praṇamito mahīsāgarasaṅgamam

3.69

cintayāvaśca manasi pratīkāraṃ munerubhau || yo hi
mānuṣyamāsādya jalabudbudbhaṃguram

3.70

parārthāya bhavatyeṣa puruṣo'nye purīṣakāḥ || tataḥ saṃciṃtya prāhaidaṃ subhadro munisattamam

3.71

mā mune parikhi
dyasva devaśarmansthiro bhava || ahaṃ te nāśayiṣyāmi śokaṃ sūryastamo yathā

3.72

gamiṣyāmyāśramaṃ tvaṃ ca nātrāpi parihāsyate || śṛṇu tatkāraṇaṃ
tubhyaṃ tarpayiṣye pitṝnaham

3.73

devaśarmovāca || || evaṃ te vadamānasya āyurastu śataṃ samāḥ || yadaśakyaṃ mahatkarma kartumicchasi matkṛte

3.74

harṣasthāne viṣādaśca punarmāṃ bādhate śṛṇu || api vākyaṃ śubhaṃ santo na gṛhṇanti mudhā mune

3.75

kathametanmahatkarma kārayāmi mudhā
vad || punaḥ kiṃcitpravakṣyāmi yathā me niṣkṛtirbhavet

3.76

śāpito'si mayā prāṇairyathā vacmi tathā kuru || ahaṃ sadā kariṣyāmi darśo coddiśya
te pitṝn

3.77

śrāddhaṃ gaṃgārṇave cātra matpitṝṇāṃ tvamācara || ahaṃ caivāpi tapasaḥ saṃcitasyāpi janmanā || caturthāgaṃ pradāsyāmi evamevaitadā
cara

3.78

subhadra uvāca || || yadyevaṃ tava saṃtoṣastvevamastu munīśvara || sādhūnāṃ ca yathā harṣastathā kāryaṃ vijānatā

3.79

bhṛgu
ruvāca || || devaśarmā tato hṛṣṭo dattvā puṇyaṃ trivāṃcikam || caturthāṃśaṃ yayau dhāma svaṃ subhadro'pi ca sthitaḥ

3.80

evaṃvidho nāradāsau mahī
sāgarasaṃgamaḥ || yamanusmarato mahyaṃ romāṃco'dyāpi vartate

3.81

nārada uvāca || || iti śrutvā phālgunāhaṃ harṣagadgadayā girā || mṛtomṛta ivā
vocaṃ sādhusādhviti taṃ bhṛgum

3.82

yūyaṃ vayaṃ gamiṣyāmo mahītīraṃ suśobhanam || āvāmīkṣāvahe sarvaṃ sthānakaṃ tadanuttamam

3.83

mama caivaṃ
vacaḥ śrutvā bhṛguḥ saha mayairyayau || samastaṃ tu mahāpuṇyaṃ mahīkūlaṃ nirīkṣitam

3.84

taddṛṣṭvā cātihṛṣṭohamāsaṃ romāṃcakaṃcukaḥ || abravaṃ muniśārdūlaṃ
harṣagadgadayā girā

3.85

tvatprasādātkariṣyāmi bhṛgo sthānamanuttamam || svasthānaṃ gamyatāṃ brahmaṃstataḥ kṛtyaṃ viciṃtaye

3.86

evaṃ bhṛguṃ cāsmi
visarjayitvā kallolakolāhalakautukītaṭe || athopaviśyedamaciṃtayaṃ tadā kiṃ kṛtyamātmānamivaikaṃyogī

3.86.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāharūyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe nāradārjunasaṃvāde mahīsāgarasaṃgamatīrthamāhātmye tṛtīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)