Kaumarikakhanda 30
Kaumārīkākhaṇḍa 30
- Language
- Sanskrit
Contents
- 30.84 — 1 part
30.1
cha || || nārada
uvāca || || tato nirupamaṃ divyaṃ sarvaratnamayaṃ śubham || īśānanirmitaṃ sākṣātsaha devyāviśadgṛham
30.2
tatrāsau maṃdaragirau saha devyā bhagākṣahā
prāsāde tatra codyāne reme saṃhṛṣṭamānasaḥ
30.3
etasminnaṃtare devāstārakeṇātipīḍitāḥ || protsāhitaina cātyarthaṃ mayā kalicikīrṣuṇā
30.4
āsādya te bhavaṃ devaṃ tuṣṭuvurbahudhā stavaiḥ || etasminnaṃtare devī prodvarttayata gātrakam
30.5
udvarttanamalenātha naraṃ cakre gajānanam || devānāṃ
saṃstavaiḥ puṇyaiḥ kṛpayābhiriplutā
30.6
putretyuvāca taṃ devī tataḥ saṃhṛṣṭamānasā || etasminnaṃtare śarvastatrāgatya vaco'bravīt
30.7
putrastavārthaṃ
girije śṛṇu yādṛgbhaviṣyati || vikrameṇa ca vīryeṇa kṛpayā sadṛśo mayā
30.8
yathāhaṃ tādṛśaśvāsau putraste bhavitā guṇaiḥ || ye ca pāpā durācārā
vedāndharmaṃ dviṣaṃti ca
30.9
teṣāmāmaraṇāntāni vighnānyeṣa kariṣyati || ye ca māṃ naiva manyaṃte viṣṇuṃ vāpi jagadgurum
30.10
vighnitā vighnarājena
te yāsyaṃti mahattamaḥ || teṣāṃ gṛheṣu kalahaḥ sadā naivopaśāmyati
30.11
putrasya tava vighnena samūlaṃ tasya naśyati || yeṣāṃ na pūjyāḥ pūjyaṃte
krodhāsatyaparāśca ye
30.12
raudrasāhasikā ye ca teṣāṃ vighnaṃ kariṣyati || śrutidharmāṃñjñātidharmānpālayaṃti gurūṃśca ye
30.13
kṛpālavo
gatakrodhāsteṣāṃ vighnaṃ hariṣyati || sarve dharmāśca karmāṇi tathā nānāvidhāni ca
30.14
savighnāni bhaviṣyaṃti pūjayāsya vinā śubhe || evaṃ śrutvā
umā prāha evamastviti śaṃkaram
30.15
tato vṛhattanuḥ so'bhūttejasā dyotayandiśaḥ || tato gaṇaiḥ samaṃ śarvaḥ surāṇāṃ pradadau ca tam || yāvattāra
kahaṃtā vo bhavettāvadayaṃ prabhuḥ
30.16
tato vighnapatirdevaiḥ saṃstutaḥ praṇatārtihā || cakāra teṣāṃ kṛtyāni vighnāni ditijanmanām
30.17
pārvatī ca punaddevī putratve parikalpya ca || aśokasyāṃkuraṃ vāribhiravarddhayata svāhṛtaiḥ
30.18
saptarṣīnatha cāhūya saṃskāramaṃgalaṃ taroḥ || kārayā
māsa tanvaṃgī tatastāṃ munayo'bruvan
30.19
tvayaiva darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi || kiṃ phalaṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ
30.20
devyuvāca || || yo vai nirudake grāme kūpaṃ kārayate budhaḥ || yāvattoyaṃ bhavetkūpe tāvatsvarge sa modate
30.21
daśakūpasamā
vāpī daśavāpī samaṃ saraḥ || daśasaraḥsamā kanyā daśakanyāsāmaḥ kratuḥ
30.22
daśakratusamaḥ putro daśaputrasamo drumaḥ
30.23
eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī || jīrṇoddhāre kṛte vāpi phalaṃ tadviguṇaṃ matam
30.24
iti gaṇeśotpattiḥ || || tataḥ
kadācidbhagavānumayā saha maṃdare || maṃdire harṣajanane kaladhautamaye śubhe
30.25
prakīrṇakusumāmodamahālikulakūjite || kiṃnarodgīta saṃgīta
pratiśabditamadhyake
30.26
krīḍāmayūrairhaṃsaiśca śrutaiścaivābhinādite || mauktikairvividhai ratnairvinirmitagavākṣake
30.27
tatra puṇyakathābhiśca krīḍato
rubhayostayoḥ || prādurabhūnmahāñchabdaḥ pūritāṃbaragocaraḥ
30.28
taṃ śrutvā kautukāddevī kimetaditi śaṃkaram || paryapṛcchacchubhatanurharaṃ vismayapūrva
kam
30.29
tāmāha devīṃ giriśo dṛṣṭapūrvāstu te tvayā || ete gaṇā me krīḍaṃti śaile'smiṃstvatpriyāḥ śubhe
30.30
tapasā brahmacaryeṇa kleśena
kṣetrasādhanaiḥ || yairahaṃ toṣitaḥ pṛthvyāṃ ta ete manujottamāḥ
30.31
mat samīpamanuprāptā mama lokaṃ varānane || carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃhāraṇakṣamāḥ
30.32
vinaitānaiva me prītirnairbhirvarahito rame || ete ahamahaṃ caite tānetānapaśya pārvati
30.33
ityuktā vismitā devī dadṛśe tāngavākṣake
sthitā padmapalāśākṣī mahādevena bhāṣitā
30.34
kecitkṛśā hrasvadīrghāḥ kecitsthūlamahodarāḥ || vyāghrebhameṣājamukhā nānāprāṇimahāmukhāḥ
30.35
vyāghracarmaparīdhānā nagnā jvālāmukhāḥ pare || gokarṇā gajakarṇāśca bahupādamukhekṣaṇāḥ
30.36
vicitravāhanāścaiva nānāyudhadharāstathā
gītavāditratattvajñāḥ sattvagītarasapriyāḥ
30.37
tāndṛṣṭvā pārvatī prāha katisaṃkhyābhidhāstvamī
30.38
śrīśaṃkara uvāca || || asaṃkhye
yāstvamī devi asaṃkhyeyābhidhāstathā || jagadāpūritaṃ sarvametairbhīmairmahābalaiḥ
30.39
siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu || dānavānāṃ śarīreṣu
bāleṣūnmattakeṣu ca
30.40
ete viśaṃti muditā nānāhāravihāriṇaḥ || ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmrapā madhuDefault:madhupāyinaḥ || mahāhārāḥ sarvabhakṣyāsta
thānye cāpyabhojanāḥ
30.41
gītanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ || anaṃtatvādamīṣāṃ ca vaktuṃ śakyā na vai guṇāḥ
30.42
śrīdevyu
vāca || || manaḥśilena kalkena ya eṣa cchuritānanaḥ || tejasā bhāskarākāro rūpeṇa sadṛśastava
30.43
ākarṇyākarṇya te deva gaṇairgī
tānmahāguṇān || muhurnṛtyati hāsyaṃ ca vidadhāti muhurmuhuḥ
30.44
sadāśivaśivetyevaṃ vihvalo vakti yo muhuḥ || dhanyo'yamīdṛśī yasya
bhaktistvayi maheśvare
30.45
enaṃ vijñātumicchāmi kiṃvānāmāsau gaṇastava || || śrīśaṃkara uvāca || || sa eṣa vīrako devi sadā me'drisute priyaḥ
30.46
nānāścaryaguṇādhāraḥ pratīhāro mato'bike || || devyuvāca || || īdṛśasya sutasyāpi mamotkaṃṭhā purāṃtaka
30.47
kadāhamīdṛśaṃ putraṃ
lapsyāmyānaṃdadāyakam || || śarva uvāca || || eṣa eva sutastestu yāvadīdṛkparo bhavet
30.48
ityuktā vijayāṃ prāha śīghramānaya vīra
kam || vijayā ca tato gatvā vīrakaṃ vākyamabravīt
30.49
ehi vīraka te devī girijā toṣitā śubhā || tvāmāhvayati sā devī bhavasyānumate
svayam
30.50
ityuktaḥ saṃbhramayuto mukhaṃ saṃmārjya pāṇinā || devyāḥ samīpamāgacchajjayā'nugataḥ śanaiḥ
30.51
taṃ dṛṣṭvā girijā prāha girā
madhuravarṇayā || ehyehi putra dattastvaṃ bhavena mama putrakaḥ
30.52
ityukto daṃḍavaddevīṃ praṇamyāvasthitaḥ puraḥ || mātā tatastamāliṅgya kṛtvotsaṃge ca vīra
kam
30.53
cucuṃba ca kapole taṃ gātrāṇi ca pramārjaṃyat || bhūṣayāmāsa divyaistaṃ svayaṃ nānāvibhūṣaṇaiḥ
30.54
evaṃ saṃkalpya taṃ putraṃ lālayitvā umā
ciram || uvāca putra krīḍeti gaccha sārdhaṃ gaṇairiti
30.55
tataścikrīḍa madhye sagaṇānāṃ pārvatīsutaḥ || muhurmuhuḥ svamanasi stuvanbhaktiṃ sa śāṃkarīm
30.56
praṇamya sarvabhūtāni prārthayāmyasmiṃ duṣkaram || bhaktyā bhajadhvamīśānaṃ yasyā bhakteridaṃ phalam
30.57
krīḍituṃ vīrake yāte tato devī ca pārvatī
nānākathābhiścikrīḍa punareva jaṭābhṛtā
30.58
tato girisutākaṇṭhe kṣitaṃ bāhurmaheśvaraḥ || tapasastu viśeṣārthaṃ narma devīṃ kilābravīt
30.59
sa hi gauratanuḥ śarvo viśeṣācchaśiśobhitaḥ || raṃjitā ca vibhāvaryā devī nīlotpalacchaviḥ
30.60
śarva uvāca || || śarīre mama tanvaṃgī site
bhāsyasitadyutiḥ || bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candane tarau
30.61
caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā || rajanī vā site pakṣe dṛṣṭidoṣaṃ
dadāsi me
30.62
ityuktā girijā tena kaṇṭhaṃ śarvādvimucya sā || uvāca koparaktākṣī bhukuṭīvikṛtānanā
30.63
svakṛtena janaḥ sarvo janena
paribhūyate || avaśyamarthī prāpnoti khaṇḍanāṃ śaśikhaṃḍabhṛt
30.64
tapobhirdīptacaritairyattvāṃ prārthitavatyaham || tasya me niyamasyaivamavamānaḥ padepade
30.65
naivāhaṃ kuṭilā śarva viṣamā na ca dhūrjaṭe || svadoṣaistvaṃ gataḥ kṣāṃtiṃ tathā doṣākaraśriyaḥ
30.66
nāhaṃ muṣṇāsi nayane netrahaṃtā bhavā
nbhava || bhagastatte vijānāti tathaivedaṃ jagattrayam
30.67
mūrdhni śūlaṃ janayase svadoṣairmāmadhikṣipan || yattvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākālo'si
viśrutaḥ
30.68
yāsyāmyahaṃ parityaktumātmānaṃ tapasā girim || jīvaṃtyā nāsti me kṛtyaṃ dhūrtena paribhūtayā
30.69
niśamya tasyā vacanaṃ
kopatīkṣṇākṣaraṃ bhavaḥ || uvācātha ca saṃbhrāṃto durjñeyacarito haraḥ
30.70
na tattvajñāsi giriṃje nāhaṃ niṃdāparastava || cāṭūktibuddhyā kṛtavāṃsta
vāhaṃ narmakīrtanam
30.71
vikalpaḥ svacchacitteti girijeṣā mama priyā || prāyeṇa bhūtilitānāmanyathā ciṃtā hṛdi
30.72
asmādṛśānāṃ
kṛṣṇāṃgi pravartaṃte'nyathā giraḥ || yadyevaṃ kupitā bhīru nai te vakṣyāmyahaṃ punaḥ
30.73
narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ śucismite || śirasā
praṇataste'haṃ racitaste mayāñjaliḥ
30.74
dīnenāpyapamānena niṃditā nami vikriyām || varamasmi vinamro'pi na tvaṃ devi guṇānvitā
30.75
ityanekaścāṭuvākyaiḥ sūktairdevena bodhitā || kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satī marmaṇi ghaṭṭitā
30.76
avaṣṭabdhāvatha kṣitvā pādau śaṃkarapāṇinā
viparyastālakā vegādgantumaicchata śailajā
30.77
tasyāṃ vrajantyāṃ kopena punarāha purāṃtakaḥ || satyaṃ sarvairavayavaiḥ suteti sadṛśī pituḥ
30.78
himācalasya śṛṃgaistairmeghamālākulairmanaḥ || tathā duravagāhmo'sau hṛdayebhyastavyāśayaḥ
30.79
kāṭhinyaṃ kaṣṭamasmiṃste vanebhyo bahudhā gatam
kuṭilatvaṃ nadībhyaste duḥsevyatvaṃ himādapi
30.80
saṃkrāṃtaṃ sarvamevaitattava devi himācalāt || ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ śailajā tadā
30.81
kopakaṃpitadhūmrāsyā prasphuraddaśanacchadā || mā śarvātmopamānena niṃda tvaṃ guṇino janān
30.82
tavāpi duṣṭasaṃparkātsaṃkrāṃtaṃ sarvameva
hi || vyālebhyo'nekajihvatvaṃ bhasmanaḥ snehavandhyatā
30.83
hṛtkāluṣyaṃ śaśāṃkātte durbodhatvaṃ vṛṣādapi || athavā bahunoktena alaṃ vācā śrameṇa me
30.84
śmaśānavāsa āsīttvaṃ nagnatvānna tava trapā || nirghṛṇatvaṃ kapālitvādevaṃ kaḥ śaknuyāttave
30.84.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśī tisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye pārvatīprakopavarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit