Kaumarikakhanda 42
Kaumārīkākhaṇḍa 42
- Language
- Sanskrit
Contents
- 42.183 — 1 part
42.1
cha || || nārada uvāca || || sahasrasaptatyucchrāye pātāḷāni parasparam || atalaṃ vitalaṃ caiva nitalaṃ
ca rasātalam
42.2
talātalaṃ ca sutalaṃ pātālaṃ cāpi saptamam || kṛṣṇaśuklāruṇāḥ pītāḥ śarkarāśailakāṃcanāḥ
42.3
bhūmayo yatra kauravya varaprā
sādaśobhitāḥ || teṣu dānavadaiteyanāgāścaiva sahasraśaḥ
42.4
svarlokādapi ramyāṇi dṛṣṭāni bahuśo mayā || āhlādakāriṇo nānāmaṇayo yatra
pannagāḥ
42.5
daityadānavakanyābhirmahārūpābhiranvite || pātāle kasya na prītirvimuktasyāpi jāyate
42.6
yatra noṣṇaṃ na vā śītaṃ na varṣaṃ duḥkha
meva ca || bhakṣyabhojyamahābhogakālo yatrāpi jāyate
42.7
pātāle saptame cāsti liṃgaṃ śrīhāṭakeśvaram || brahmaṇā sthāpitaṃ pārtha sahasrayojano
cchritam
42.8
hāṭakasya tu liṃgasya prāsādo yojanāyutaḥ || sarvaratnamayo divyo nānāśrayavibhūṣitaḥ
42.9
taccārcayaṃti talliṃgaṃ nānānāgendrasa
ttamāḥ || tadadhastājjalaṃ bhūri tasyādho narakāḥ smṛtāḥ
42.10
pāpino yeṣu pātyaṃte tāñchṛṇuṣva mahāmate || koṭayaḥ paṃcapaṃcāśadrājānaścaikaviṃśati
42.11
rauravaḥ śūkaro rodhastālo viśasanastathā || mahājvālastatakumbho lavaṇotha vimohakaḥ
42.12
rudhirāṃdho vaitaraṇī kṛmiśaḥ kṛmibho
janaḥ || asipatravanaṃ kṛṣṇo lālābhakṣyaśca dāruṇaḥ
42.13
tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālo'pyadhaḥśirāḥ || saṃdaṃśaḥ kṛṣṇamūtraśca tamaścāvīcireva
ca
42.14
śvabhojano visūciścāpyavīciśca tathā'paraḥ || kūṭasākṣī rauravaṃ ca rodhaṃ goviprarodhakaḥ
42.15
surāpaḥ sūkaraṃ yāti tālaṃ mithyāma
nuṣyahā || gurutalpī taptakumbhaṃ taptalohaṃ ca bhaktahā
42.16
gurūṇāmavamaṃtā yo mahājvāle nipātyate || lavaṇaṃ śāstrahaṃtā ca nirmaryādo vimohake
42.17
kṛmibhakṣye devadveṣṭā kṛmiśe tu duriṣṭakṛt || pitṛdevātpūrvamaśnam̐llālābhakṣye prayāti ca
42.18
mithyājīvavirodhī viśasane kūṭaśastrakṛt
adhomukhe hyasadgrāhī ekāśī pūyavāhake
42.19
mārjārakukkuṭaśvānapakṣiprotthā prayāti ca || badhirāṃdhagṛhakṣetratṛṇadhānyādijvālakaḥ
42.23
nakṣatraṃ
gajīvī ca yāti vaitaraṇīṃ naraḥ || dhanayauvanamatto yo dhanahā kṛṣṇameti saḥ||20||asipatravanaṃ yāti vṛkṣacchedī vṛthaiva yat||kuhakājīvinaḥ sarve vahni
jvāle pataṃti te||21||parastrīṃ ca parānnaṃ ca gacchansaṃdaṃśameti ca|| divāsvapraparā ye ca vratalopaparāśca ye||22||śarīramadamattāśca yāṃti caite śvabhojanam
śivaṃ hariṃ na manyaṃte yāṃtyavīcinameva ca
42.24
ityevamādibhiḥ pāpaiśśāstraughasya sevanaiḥ || pataṃtyeva mahāghoranarakeṣu sahasraśaḥ
42.25
tasmādya icchedetebhyo vimokṣaṃ buddhimānnaraḥ || śrutimārgeṇa tenārcyo devau hariharāvubhau
42.26
narakāṇāmadhobhāge sthitaḥ kālāgnisaṃjñakaḥ
taddho hāṭakaścaiva anaṃtastadadhaḥ smṛtaḥ
42.27
yasyaitatBreaksakalaṃ viśvaṃ mūrddhāgre sarpapāyate || ityanaṃtaprabhāvātsa hyanaṃta iti kīrtyate
42.28
diśāṃ
gajāstatra padmakumudāṃjanavāmanāḥ || tadadhoṃ'ḍakaṭāhaśca ekavīrāsti tatra ca
42.29
catularkṣasahasrāṇi navatiśca śatāni ca || etenaiva pramāṇena
udakaṃ ca tataḥ smṛtam
42.30
tadadho narakāḥ koṭyo dvikoṭyo'gnistato mahān || catvāriṃśatsahasraiśca tadadhastama ucyate
42.31
catvāriṃśacca
koṭyastu catasraśca tataḥ parāḥ || ekonanavatirlakṣāḥ sahasrāśītireva ca
42.32
tadadhoṃ'ḍakaṭāhotha koṭimātrastanāparaḥ || devī yuktā kapālīśā
daṃḍahastena cāpi sā
42.33
devīnāṃ koṭikoṭībhiḥ saṃvṛtā tatra pālinī || saṃkarṣaṇasya niḥśvāsaprerito dāhako'nalaḥ
42.34
kālāgniṃ preraya
tyeva kalpāṃte dahyate jagat || evaṃvidhamadhaḥsūtraṃ nirmitaṃ cātra bhārata
42.35
madhyasūtre kaṭāhe ca pālakāṃstāñchṛṇuṣva me || vasudhāmā sthitaḥ
pūrve śaṃkhapālaśca dakṣiṇe
42.36
takṣakaiśca sthitaḥ paścāduttare ketumāniti || harrasiddhiḥ suparṇākṣī bhāskarā yoganaṃdinī
42.37
koṭikoṭī
yutā devī devīnāṃ pālayatyadaḥ || evametanmahāścaryaṃ brahmāṃḍaṃ sthāpitaṃ ca yaiḥ
42.38
namāmi tānahaṃ nityaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān || viṣṇuloko
rudraloko bahiścāsmātprakīrtyate
42.39
taṃ ca varṇayituṃ brahmā śakto naivāsmadādayaḥ || vimuktā yatra saṃyāṃti nityaṃ hariharavratāḥ
42.40
brahmāṃḍaṃ
saṃvṛtaṃ hyetatkaṭāhena samaṃtataḥ || kapitthasya yathā bījaṃ kaṭāhena susaṃvṛtam
42.41
daśottareṇa payasā vṛtaṃ taccāpi tejasā || tejaśca vāyunā vāyurnabha
sāhaṃtayā ca tat
42.42
ahaṃkāraśca mahatā taṃ cāpi prakṛtiḥ parā || daśottarāṇi sarvāṇi ṣaḍāhuḥ saptamaṃ ca tat
42.43
prākṛtaṃ caraṇaṃ pārtha tadanaṃtaṃ
prakīrtitam || aṃgānāṃ tu sahasrāṇāṃ sahasrāṇyayutāni ca
42.44
īdṛśānāṃ tathā cāṃtra koṭikoṭiśatāni ca || sarvāṇyevaṃvidhānyeva yādṛśaṃ kīrtitaṃ
tvidam
42.45
yasyaivaṃ vaibhavaṃ pārtha taṃ namāmi sadāśivam || aho maṃdaḥ sa pāpātmā ko vā tasmādacetanaḥ
42.46
ya evaṃvidhasaṃmohatārakaṃ na
śivaṃ bhajet || atha te kīrtayiṣyāmi kālamānaṃ nibodha tat
42.47
kāṣṭhā nimeṣā daśa paṃca cāhustriṃśacca kāṣṭhā gaṇayetkalā hi || triṃśatkalā
ścāpi bhavenmuhūrttaṃ tatriṃśatā rātryahanī ubhe ca
42.48
divase paṃca kālāḥ syustrimuhūrttāḥ śṛṇuṣva tān || prātastataḥ saṃgavaśca madhyāhnaścāparā
hṇakaḥ
42.49
sāyāhnaḥ paṃcamaścāpi muhūrtā daśa paṃca ca || ahorātrāḥ paṃcadaśa pakṣa ityabhidhīyate
42.50
māsaḥ pakṣadvayenokto dvau māsau
cārkajāvṛtuḥ || ṛtutrayaṃ cāpyayanaṃ dve'yane varṣamucyate
42.51
caturbhedaṃ māsamāhuḥ paṃcabhedaṃ ca vatsaram || saṃvatsarastu prathamo dvitīyaḥ pari
vatsaraḥ
42.52
idvatsarastṛtīyo'sau caturthaścānuvatsaraḥ || paṃcamaśca yugonomaṃ gaṇanāniścayo hi saḥ
42.53
māsena ca manuṣyā
ṇāmahorātraṃ ca paitṛkam || kṛṣṇapakṣastvahaḥ proktaḥ śuklapakṣaśca śarvarī
42.54
mānuṣeṇa ca varṣeṇa daivikeo divasaḥ smṛtaḥ || ahastatro
dagayanaṃ rātriḥ syāddakṣiṇāyanam
42.55
varṣeṇa caiva devānāṃ mataḥ saptarṣivāsaraḥ || saptarṣīṇāṃ ca varṣeṇa dhrauvaśca divasaḥ smṛtaḥ
42.56
manuṣyāṇāṃ ca varṣāṇi lakṣasaptadaśaiva tu || aṣṭāviṃśatisahasrāṇi kṛtaṃ tretāyugaṃ tataḥ
42.57
lakṣadvādaśasāhasraṣaṇṇava
tyadhikāḥ parāḥ || aṣṭau lakṣāścatuḥṣaṣṭisahasrāṇi ca dvāparaḥ
42.58
caturlakṣaṃ tu dvātriṃśatsahasrāṇi kaliḥ smṛtaḥ || caturbhiretairdevānāṃ
yugamityabhidhīyate
42.59
āyurmanoryugānāṃ ca sādhikā hyekasaptatiḥ || caturdaśamanūnāṃ ca kālena brahmaṇo dinam
42.60
yugānāṃ
ca sahasreṇa sa ca kalpaḥ śṛṇuṣva tān || bhavodbhavastapobhavya ṛturvadvirvarāhakaḥ
42.61
sāvitra āsikaścāpi gāṃdhāraḥ kuśikastathā
ṛṣabhaśca tathā khaḍgo gāṃdhārīyaśca madhyamaḥ
42.62
vairājaśca nipādaśca meghavāhanapaṃcamau || citrako jñāna ākūtirmono daṃśaśca bṛhakaḥ
42.63
śveto lohitaraktau ca pītavāsāḥ śivaḥ prabhuḥ || sarvarūpaśca māso'yamevaṃ varṣaśatāvadhiḥ
42.64
pūrvārdhamaparārdhaṃ ca brahmamānamidaṃ smṛtam
viṣṇośca śaṃkarasyāpi nāhaṃ śaktaśca varṇane
42.65
kāhamalpamatiḥ pārtha kvāparau haritryaṃbakau || daivikenaiva mānena pātāleṣvapi gaṇyate
42.66
iti te sūcitaṃ buddhyā śṛṇu tatprākṛtaṃ punaḥ
42.67
iti vaidhātravyavasthitiḥ || || śrīnārada uvāca || || ṛṣabhonāma yannāmnā nānāpākhaṃḍa
kalpanāḥ || kalau pārtha bhaviṣyaṃti lokānāṃ mohanātmikāḥ
42.68
tasya putrastu bharataḥ śataśṛṃgastu tatsutaḥ || tasya putrāṣṭakaṃ jātaṃ tathaikā
ca kumārikā
42.69
iṃdradvīpaḥ kaseruśca tāmradvīpo gabhastimān || nāgaḥ saumyaśca gāṃdharvo varuṇaśca kumārikā
42.70
vadanaṃ cāpi
kanyāyāḥ pārtha barkarikākṛti || śṛṇu tatkāraṇaṃ sarvaṃ mahāścaryasamanvitam
42.71
mahīsāgaraparyaṃtaṃ vṛkṣarājivirājite || jālīgulmalatākīrṇe
staṃbhatīrthasya saṃnidhau
42.72
ajāsamaṃjato madhyātkācidekā ca barbarī || bhrāṃtā satī samāyātā pradeśe tatra duścare
42.73
itastato bhramaṃtī
sā jālimaddhye samaṃtataḥ || nirgaṃtuṃ naiva śaknoti kṣutpipāsāditā śubhā
42.74
vilagnā jālimaddhye tu tataḥ paṃcatvamāgatā || kālena kiyatā
tasya truṭitvā śiraso hyadhaḥ
42.75
papāta śaṃnidarśo ca mahīsāgarasaṃgame || sarvatīrthamaye tatra sarvapāpapramocane
42.76
śirastu tadvasthaṃ
hi samagraṃ tatra saṃsthitam || jāligulmāvalagnaṃ ca tasyā naivāpatajjale
42.77
śeṣakāyaprapātena mahīsāgarasaṃgame || tattīrthasya prabhāvena barbarī
sā kurudraha
42.78
śataśṛṃgasya vai rājñaḥ siṃhaleṣvabhavatsutā || mukhaṃ barbarikātulyaṃ vyaktaṃ tasyā vyajāyata
42.79
divyanārī śubhākārā śeṣa
kāye babhau śubhā || pūrvaṃ tasyāpyaputrasya rājñaḥ putraśatopamā
42.80
putrī jātā pramodena svajanānaṃdavardhinī || tatastasyā vilokyātha mukhaṃ
barbarikākṛti
42.81
vismayaṃ samanuprāptāḥ sarve te rājapūrūṣāḥ || viṣādaṃ paramāpanno rājā sāṃtaḥpurastadā
42.82
khinnāḥ prakṛtayaḥ sarvāstādṛ
grūpavilokanāt || tatkimityetadāścaryamūcuḥ paurāḥ suvismitāḥ
42.83
tataḥ sā yauvanaṃ prāptā sākṣāddevasutopamā || svamukhaṃ darpaṇe vīkṣya
smṛtaḥ pūrvo bhavastayā
42.84
tattīrthasya prabhāveṇa mātṛpitrorniveditam || viṣādo naiva kartavyo madarthe tāta niścitam
42.85
mā śokaṃ kuru me mātaḥ pūrvajanmārjitaṃ phalam || tataḥ pūrvaṃ svavṛttāṃtamuktvā sā ca kumārikā
42.86
pūrvajanmodbhavaḥ kāyasta
syā yatrāpatattathā || gamanāya tamuddeśaṃ vijñaptau pitarau tayām̐
42.87
ahaṃ tāṃta gamiṣyāmi mahīsāgarasaṃgamam || bhavāmi tatra
saṃprāptā yathā kuru tathā nṛpa
42.88
tataḥ pitrā pratijñātaṃ śataśṛṃgeṇa tatttathā || tasyāḥ saṃvāhanaṃ cakre rājā potaiḥ saratnakaiḥ
42.89
staṃbhatīrthaṃ tataḥ sā'pi prāpya potāryasaṃyutā || bhūridānaṃ tataścakre dānaṃ sarvasvalakṣaṇam
42.90
jāligulmāṃtare'nviṣya tato dṛṣṭaṃ nijaṃ śiraḥ
asthicarmāvaśeṣaṃ ca tadādāya prayatnataḥ
42.91
dagdhvā saṃgamasāṃnidhye kṣiptānyasthīni saṃgame || tatastīrthaprabhāveṇa mukhaṃ jātaṃ śaśiprabham
42.92
na tādṛgdevakanyānāṃ na tādṛṅnāgayoṣitām || na tādṛṅmartyanārīṇāṃ tasyā yādṛṅmukhaṃ mukham
42.93
surāsuranarāḥ sarve tasyā
rūpeṇa mohitāḥ || bahudhā prārthayaṃtyenāṃ na sā varamabhīpsati
42.94
kaṣṭaṃ tayā mudā tatra prārabdhaṃ duścaraṃ tapaḥ || tataḥ saṃvatsare pūrṇe devadevo mahe
śvaraḥ
42.95
pratyakṣatāṃ gatastasyai varado'smīti cābravīt || tatastaṃ pūjayitvā ca kumārī vākyamabravīt
42.96
yadi tuṣṭo'si deveśa yadi
deyo varo mama || sāṃnidhyaṃ kriyatāmatra sarvakālaṃ hi śaṃkara
42.97
evamastviti śarveṇa prokte hṛṣṭā kumārikā || yatra dagdhaṃ śirastasyā barkarryāḥ
kurusattama
42.98
barkareśaḥ śivastatra tayā saṃsthāpitastadā || manmukhānmahadāścaryaṃ śrutvedaṃ ca talātalāt
42.99
svastikonāma nāgeṃdraḥ
kumārīṃ draṣṭumāṃgataḥ || śirasā gacchatā tena yatrotkṣiptā ca bhūrabhūt
42.100
īśāne barkareśasya kūpo'bhūtsvastikābhidhaḥ || pūrito gaṃgayā pārtha
sarvatīrthaphalapradaḥ
42.101
dṛṣṭvā ca sthāpitaṃ liṃgaṃ śivastuṣṭo varaṃ dadau || yeṣāṃ mṛtaśarīrāṇāmatra dāhaḥ prajāyate
42.102
kṣipyaṃte'sthyau tathā
sthīni teṣāṃ syādakṣayā gatiḥ || te svarge suciraṃ kālaṃ vasitvātra samāgatāḥ
42.103
rājānaḥ sarvasaṃpūrṇāḥ sapratāpā bhavaṃti te || barkareśaṃ ca
yo bhaktyā saṃpūjayati mānavaḥ
42.104
snātvārṇavamahītoye tasya syānmanasepsitam || kārtike ca caturdaśyāṃ kṛṣṇāyāṃ śraddhayānvitaḥ
42.105
kūpe snānaṃ naraḥ kṛtvā saṃtarpya ca pitṝnddvijān || pūjayedvarkareśaṃ yaḥ sarvapāpaiḥ sa mucyate
42.106
evaṃ labdhvā varānsarvānsā punaḥ siṃhalaṃ yayau
śataśṛṃgāya pitre ca vṛttāṃtaṃ svaṃ nyavedayat
42.107
tacchrutvā vismito rājā lokāḥ sarve ca phālguna || praśaṃsurmahītārthamājagmuśca kṛtādarāḥ
42.108
snātvā dattvā ca dānāni vividhāni ca te tataḥ || siṃhalaṃ ca yayurbhūyastīrthamāhātmyaharṣitāḥ
42.109
anicchaṃtyāṃ kumāryāṃ ca varaṃ
dravyaṃ ca pārthivaḥ || tathānyadapi prītyāsau yaddadau nṛpatiḥ śṛṇu
42.110
idaṃ bhāratakhaṃḍaṃ ca navadhaiva vibhajya saḥ || dadāvaṣṭau svaputrāṇāṃ kumāryai
navamaṃ tathā
42.111
teṣāṃ vibhedānvakṣyāmi parvatairupaśobhitān || putranāmāni varṣāṇi parvatāṃśca śṛṇuṣva me
42.112
mahendro malayaḥ sahyaḥ
śuktimānṛkṣaparvataḥ || viṃdhyaśca pāriyātraśca saptātra kulaparvatāḥ
42.113
mahendraparataścaiva indradvīpo nigadyate || pāriyātrasya caivārvākkhaṇḍaṃ kaumā
rikaṃ smṛtam
42.114
sahasramekamekaṃ ca sarvakhaṇḍānyamūni ca || nadīnāṃ saṃbhavaṃ cāpi saṃkṣepācchṛṇu phālguna
42.115
vedasmṛtimukhā nadyaḥ
pāriyātrodbhavā metāḥ || narmadāsarasādyāśca nadyo viṃdhyādrinirgatāḥ
42.116
śatadrūcandrabhāgādyā ṛkṣaparvatasaṃbhavāḥ || ṛṣikulyākumāryādyāḥ
śuktimatpādasaṃbhavāḥ
42.117
tāpī payoṣṇī nirviṃdhyā kāverī ca mahīnadī || kṛṣṇā veṇī bhīmarathī sahyapādodbhavāḥ smṛtāḥ
42.118
kṛtamālātāmraparṇīpramukhā malayodbhavāḥ || trisāmaṛṣyakulyādyā mahendraprabhavāḥ smṛtāḥ
42.119
evaṃ vibhajya putrebhyaḥ kumāryai ca mahī
patiḥ || śataśṛṃgo giriṃ gatvā udīcyāṃ taptavāṃstapaḥ
42.120
tatra taptvā tapo ghoraṃ brahmalokaṃ jagāma saḥ || śataśṛṃgo nṛpaśreṣṭhaḥ śa
taśṛṃge nagottame
42.121
yatra jāto'si kauṃteya pāṃḍostvaṃ sodaraiḥ saha || kumārī ca mahābhāgā staṃbhatīrthasthitā satī
42.122
khaṃḍodbhavena
dravyeṇa tepe dānāni yacchatī || tataḥ kenāpi kālena bhrātṛbhyo'ṣṭabhya eva ca
42.123
mahāvīryabalotsāhā jātā nava navātmajāḥ || te sametya
samāgamya kumārīṃ procire tataḥ
42.124
kuladevī tvamasmākaṃ prasādaṃ kuru naḥ śubhe || aṣṭau khaṇḍāni cāsmākaṃ vibhajya svayameva ca || dehi
dvāsaptatīnāṃ no vibhedaḥ syādyathā na naḥ
42.125
ityuktā sarvadharmajñā vijñāne brahmaṇā samā || dvāsaptativibhedaiḥ sā nava khaṃḍānyacīkarat
42.126
teṣāṃ nāmāni grāmāṃśca pattanāni ca phālguna || velākūlāni saṃkhyāṃ ca vakṣyāmi tava tattvataḥ
42.127
koṭiścatasro grāmāṇāṃ nīvṝdāsauṃca
maṃḍale || sārdhakoṭidvayagrāmairdeśo bālāka ucyate
42.128
sapādakoṭirgrāmāṇāṃ purasāhaṇake viduḥ || lakṣāścatvāra evāpi grāmāṇāṃmaṃcale
smṛtāḥ
42.129
eko lakṣaśca nepāle grāmāṇāṃ parikīrtitaḥ || ṣaṭtriṃśallakṣamānaṃ tu kānyakubje prakīrtitam
42.130
dvāsaptatistathā lakṣā grāmā
gāṃjaṇake smṛtāḥ || aṣṭādaśa tathā lakṣā grāmāṇāṃ gauḍadeśake
42.131
kāmarūpe ca grāmāṇāṃ navalakṣāḥ prakīrtitāḥ || ḍāhale vedasaṃjñe tu grāmāṇāṃ
navalakṣakam
42.132
navaiva lakṣā grāmāṇāṃ kāṃtipure prakīrtitāḥ || navalakṣāstathā caiva mācipure prakīrtitāḥ
42.133
oḍḍiyāṇe tathā deśe
navalakṣāḥ prakīrtitāḥ || jālaṃdhare tathā deśe navalakṣāḥ prakīrtitāḥ
42.134
lohapūre tathā deśe lakṣāḥ proktā navaiva ca || grāmāṇāṃ saptalakṣaṃ ca pāṃbī
pure prakīrtitam
42.135
grāmāṇāṃ saptalakṣaṃ ca raṭarāje prakīrtitam || harīāle ca grāmāṇāṃ lakṣapaṃcakasaṃmitam
42.136
sārdhalakṣatrayaṃ proktaṃ ḍraḍasya
viṣaye tathā || sārdhalakṣatrayaṃ proktaṃ tathāvaṃbhavaṇavāhake
42.137
ekaviṃśatisāhasraṃ grāmāṇāṃ nīlapūrake || tathāmalaviyaye pārtha grāmāṇāṃmekalakṣakam
42.138
nareṃdunāmadeśe tu lakṣamekaṃ sapādakam || atilāṃgaladeśe ca lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ
42.139
lakṣāṣṭādaśasāhasraṃ navatī dve ca mālave
sayaṃbhare tathā deśe lakṣaḥ proktaḥ sapādakaḥ
42.140
mevāḍe ca tathā prokto lakṣaścaikaḥ sapādakaḥ || aśītiśca sahasrāṇi vāgūriḥ parikīrtitaḥ
42.141
grāmasaptatisāhasro gurjarātraḥ prakīrtitaḥ || tathā saptatisāhasraḥ pāṃḍorviṣaya eva ca
42.142
jahāhutisahasrāṇi dvācatvāriṃśadeva ca
aṣṭaṣaṣṭisahasrāṇi proktaṃ kāśmīramaṃḍalam
42.143
ṣaṣṭitriṃśatsahasrāṇi grāmāṇāṃ kauṃkaṇe viduḥ || caturdaśaśataṃ dve ca viṃśatīlaghukauṃkaṇam
42.144
siṃdhuḥ sahasradaśake grāmāṇāṃ parikīrtitaḥ
42.145
caturdaśaśate dve ca viṃśatiḥ kacchamaṃḍalam || paṃcapaṃcāśatasahasraṃ grāmāḥ saurāṣṭramucyate
42.146
ekaviṃśatisāhasro lāḍadeśaḥ prakīrtitaḥ || atisiṃdhuśca grāmāṇāṃ daśasāhasra ucyate || tathā cāśvamukhaṃ pārtha daśasāhasramucyate
42.147
sahasradaśa
kaṃ cāpi ekapādaḥ prakīrtitaḥ
42.148
tathaiva daśasāhasro deśaḥ sūryamukhaḥ smṛtaḥ || ekabāhustathā deśo daśasāhasramucyate
42.149
sahasradaśakaṃ
caiva saṃjāyuriti deśakaḥ || śivanāmā tathā deśaḥ sahasradaśakaḥ smṛtaḥ || sahasrāṇi daśa khyātaṃ tathā kālahayaṃjayaḥ
42.150
liṃgodbhavastathā deśaḥ
sahasrāṇi daśaiva ca || bhadraśca devabhadraśca pratyekaṃ daśakau smṛtau
42.151
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi smṛtau caṭavirāṭakau || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi yamakoṭiḥ
prakīrtitā
42.152
aṣṭādaśa tathā koṭyo rāmako deśa ucyate || tomaraścāpi karṇāṭo yugalam̐śca trayastvime
42.153
sapādalakṣagrāmāṇāṃ
pratyekaṃ parikīrtitaḥ || paṃcalakṣāmva grāmāṇāṃ strīrājyaṃ parikīrtitam
42.154
puṃlastyaviṣayaścāpi daśalakṣaka ucyate || pratyekaṃ lakṣadaśakau deśau
kāṃbojakośalau
42.155
grāmāṇāṃ ca caturlakṣo bālhikaḥ parikīrtyate || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi laṃkādeśaḥ prakīrtitaḥ
42.156
catuḥṣaṣṭisahasrāṇi
kurudeśaḥ prakīrtitaḥ || sārdhalakṣastathā proktaḥ kirātavijayo jayaḥ
42.157
paṃca prāhustathā lakṣānvidarbhāyāṃ ca grāmakān || caturdaśasahasrāṇi vardha
mānaṃ prakīrtitam
42.158
sahasradaśakaṃ cāpi siṃhaladvīpamucyate || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi grāmāṇāṃ pāṃḍudeśakaḥ
42.159
lakṣaikaṃ ca tathā proktaṃ
grāmāṇāṃ tu bhayāṇaṃkam || ṣaṭṣaṣṭiṃ ca sahasrāṇi deśo māgadha ucyate
42.160
ṣaṣṭisahasrāṇi tathā grāmāṇāṃ pāṃgudeśakaḥ || triṃśatsāhasra uktaśca
grāmāṇāṃ ca vareṃḍukaḥ
42.161
paṃcaviṃśatisāhasraṃ mūlasthānaṃ prakīrtitam || catvāriṃśatsahasrāṇi grāmāṇāṃ yāvanaḥ smṛtaḥ
42.162
catvāryaiva
sahasrāṇi pam̐kṣabāhurudīryate || dvāsaptatiramī deśāḥ grāmasaṃkhyāḥ prakīrtitāḥ
42.163
evaṃ bharatakhaṃḍe'sminṣaṇṇavatyeva koṭayaḥ || dvāsaptatistathā
lakṣāḥ pattanānāṃ prakīrtitāḥ
42.164
ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi velākūlāni bhārata || evaṃ vibhajya khaṃḍāni bhrātṛvyāṇāṃ dadau nava
42.165
ātmo
yamapi sā devī anicchuṣvapi teṣu ca || yato mānyeti bhaginī prati krudhyaṃti bhrātaraḥ
42.166
bhrātṛnprati bhaginī ca vicāryaiva dadau śubhā
tatkṛtvā sānumānyaitānstaṃbhatīrthamupāgatā
42.167
tadā teṣu ca deśeṣu caturvargasya sādhanam || sarveṣāṃ pravaraṃ proktaṃ kumārīśvarameva ca
42.168
tatrāpi guptakṣetraṃ ca vadaitattsāmu kumārikā || guptakṣetre kumāreśaṃ pūjayaṃtī mahāvratā
42.169
tasthau hṛdeṣu snāyaṃtī ṣaṭsu caivāpi saṃgame || tataḥ kāla
prakarṣācca prāsāde skaṃdanirmite
42.170
jīrṇe navyaṃ svarṇamayaṃ prāsādaṃ sāpyakārayat || tatastuṣṭo mahādevastasyā bhaktyāti toṣitaḥ
42.171
kumāraliṃgādutthāya pratyakṣastāmavocata || bhadre tavāhaṃ bhaktyā ca vijñānena ca toṣitaḥ
42.172
jīrṇaḥ punaruddhṛto'yaṃ prāsādastena toṣitaḥ
tava nāmnā ca vikhyāto bhaviṣyāmi kumārike
42.173
kartā cāpi tathoddhartā dvau vai samaphalau smṛtau || kumāreśaḥ kumārīśa iti vakṣyaṃti
māṃ tataḥ
42.174
barkareśe ca ye dattā varā dattāḥ sadaiva te || tavāpi prātaḥ kālaśca samīpe varavarṇini
42.175
abhartṛkāyā nāryāśca na svargo
mokṣa eva ca || yathaiva vṛddhakanyāyāḥ sarasvatyāstaṭe śubhe
42.176
tasmāttvamatra tīrthe ca mahākālamiti smṛtam || siddhiṃ gataṃ vṛṇu bhadre patitve
varavarṇini
42.177
tataḥ sā rudravākyena varayāmāsa taṃ patim || rudralokaṃ yayau cāpi mahākālasamanvitā
42.178
tatra tāṃ pārvatī prāha
samāliṅgya praharṣitā || yasmāttvayā citravacca likhitā pṛthivī śubhe
42.179
citralekhetināmnā tvaṃ tasmādbhava sakhī mama || tataḥ sakhī sama
bhavaccitralekheti so śubhā
42.180
yayāniruddhaḥ kathita uṣāyāḥ patiruttamaḥ || yoginīnāṃ variṣṭhā yā mahākālasya vallabhā
42.181
apsu
sā vārṣikaṃ biṃduṃ pūrṇe varṣaśate papau || tapaścaraṃtī tasmātsā procyate cāpsarā divi
42.182
evaṃvidhā kumārī sā liṃgametaddhi phālguna
sthāpayāmāsa śivadaṃ barkareśvarasaṃjñitam
42.183
tasmādatra nṛṇāṃ dāhaścāsthikṣepaśca bhārata || prayāgādadhikau proktau maheśasya vaco yathā
42.183.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barkareśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonacatvā riṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kiraṇatantra — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit