Kaumarikakhanda 47
Kaumārīkākhaṇḍa 47
- Language
- Sanskrit
Contents
- 47.83 — 1 part
47.1
cha || || arjuna uvāca || || divyaprakāramicchāmi śrotuṃ cāhaṃ munīśvara || kathaṃ kāryāṇi kānīha sphuṭaṃ yaiḥ puṇyapāpakam
47.2
nārada uvāca || || śapathāḥ kośaghaṭakau viṣāgnī taptamāṣakau || phalaṃ ca taṃḍulaṃ caiva divyāntyaṣṭau vidurbudhāḥ
47.3
asākṣikeṣu
cārjyeṣu mitho vivadmānayoḥ || rājadrohābhiśāpeṣu sāhaseṣu tathaiva ca
47.4
avidastattvataḥ satyaṃ śapathenābhilaṃghayet || maharṣibhiśca devaiśca
satyārthāḥ śapathāḥ kṛtāḥ
47.5
javano nṛpatiḥ kṣīṇo mithyāśapathamācaret || vasiṣṭhāgre varṣamadhye sānvayaḥ kila bhārata
47.6
aṃdhaḥ
śatrugṛhaṃ gacchedyo mithyāśapathāṃścaret || rauravasya svayaṃ dvāramudghāṭayati durmatiḥ
47.7
manyaṃte vai pāpakṛto na kaścitpaśyatīti naḥ
tāṃśca devāḥ prapaśyaṃti svasyaivāṃtarapauruṣāḥ
47.8
ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca || ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye
dharmo hi jānāti narasya vṛttam
47.9
evaṃ tasmādabhiṃjñāya satyārthaśapathāṃścaret || vṛthā hi śapathānkurvanpretya ceha vinaśyati
47.10
idaṃ satyaṃ vadāmīti bruvansākṣī bhavānyataḥ || śubhāśubhaphalaṃ dehi śuciḥ pādau raveḥ spṛśet
47.11
atha śāstrasya vipro'pi śastrasyāpi
ca kṣatriyaḥ || māṃ saṃspṛśaṃstathā vaiśyaḥ śūdraḥ svagurumeva ca
47.12
mātaraṃ pitaraṃ pūjyaṃ spṛśetsādhāraṇaṃ tvidam || kośasya rūpaṃ pūrvaṃ te
vyākhyātaṃ pāṃḍunaṃdana
47.13
vipravarjyaṃ tathā kośaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ || yo yo yaddevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram
47.14
samabhaktaṃ ca
devānāmādityasyaiva pāyayet || sarveṣāṃ coyadevānāṃ snāpayedāyudhāsrakam
47.15
snānodakaṃ vā saṃkalpaṃ gṛhītvā pāyayennavam || trisaptarātramadhye
ca phalaṃ kośasya nirdiśet
47.16
ataḥ paraṃ mahādivyavidhānaṃ śṛṇu yadbhavet || saṃśayacchedi sarveṣāṃ dhāṣṭryāttaddivyameva ca
47.17
saśiraskaṃ
pradātavyamiti brahmā purābravīt || mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam
47.18
sādhūnāṃ varṇināṃ rājā na śiraskaṃ pradāpayet || na pravāte
ghaṭaṃ deyaṃ noṣṇakāle hutāśanam
47.19
varṇināṃ ca tathā kālaṃ taṃḍulaṃ mukharogiṇām
47.20
kuṣṭhapittārditānāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca no viṣam
taptamāṣakamarhaṃti sarve dharmyaṃ niratyayam
47.21
na vyādhimarake deśe śapathānkośameva ca || divyānnyāsurakairmaṃtraiḥ staṃbhayaṃtīha kecana
47.22
pratighātavidasteṣāṃ yojayeddharmavatsalān || divyānāṃ staṃbhakānjñātvā pāpātnityaṃ mahīpatiḥ
47.23
vivāsayetsvakādrāṣṭrātte hi lokasya kaṃṭa
kāḥ || teṣāmanveṣaṇe yatnaṃ rājā nityaṃ samācaret
47.24
te hi pāpasamācārāstaskarebhyo'pi taskarāḥ || prāgdṛṣṭadoṣānsvalpeṣu divyeṣu vini
yojayet
47.25
mahatsvapi na cārtheṣu dharmajñāndharmavatsalān || na mithyāvacanaṃ yeṣāṃ janmaprabhṛti vidyate
47.26
śraddadhyātpārthivasteṣāṃ vacanā
deva bhārata || jñātvā dharmiṣṭhatāṃ rājā puruṣasya vicakṣaṇaḥ
47.27
krodhāllobhātkārayaṃśrva svayameva praduṣyati || tasmātpāviṣu divyaṃ syāttatrādau
procyate ghaṭe
47.28
susamāyāṃ pṛthivyāṃ ca digbhāge pūrvadakṣiṇe || yajñiyasya tu vṛkṣasya sthāpyaṃ syānmuṃḍakadvayam
47.29
staṃbhakasya pramāṇaṃ ca
saptahastaṃ prakīrtitam || dvau hastau nikhanetkāṣṭhaṃ dṛśyaṃ syāddhastapaṃcakam
47.30
aṃtaraṃ tu tayoḥ kāryaṃ tathā hastacatuṣṭayam || muṃḍaikopari kāṣṭhaṃ
ca dṛḍhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
47.31
caturhastaṃ tulākāṣṭhamavraṇaṃ kārayetsthiram || khadirārjunavṛkṣāṇāṃ śiṃśapāśālajaṃ tvatha
47.32
tulākāṣṭhe tu
kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam || prāṅmukho niśrvalaḥ kāryaḥ śucau deśe ghaṭastathā
47.33
pāṣāṇasyāpi jāyeta staṃbheṣu ca ghaṭastathā || vaṇi
ksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ
47.34
tulādhāradharaḥ kāryo ripau mitre ca yaḥ samaḥ || śrāvayetprāḍvivāko'pi tulādhāraṃ vicakṣaṇaḥ
47.36
brahmaghne ye smṛtā lokā ye ca strībālaghātake || tulādhārasya te lokāstulāṃ dhārayato mṛṣā
47.36-2
ekasmiṃstolayecchakye jñātaṃ sūpoṣitaṃ naram
dvitīye mṛttikāṃ śubhrāṃ gaurāṃ tu tulayedbudhaḥ
47.37
iṣṭikābhasmapāṣāṇakapālāsthīni varjayet || tolayitvā tataḥ pūrvaṃ tasmāttamavatārayet
47.38
mūrdhni patraṃ tato nyasya nyastapatraṃ niveśayet || patre maṃtrastvayaṃ lekhyo yaḥ puroktaḥ svayaṃbhuvā
47.39
brahmaṇastvaṃ sutā devi tulānāmneti
kathyate || tukāro gaurave nityaṃ lakāro laghuni smṛtaḥ
47.40
gurulāghavasaṃyogāttulā tena nigadyase || saṃśayānmocayasvainamabhiśastaṃ naraṃ śubhe
47.41
bhūya āropayettaṃ tu naraṃ tasminsapatrakam || tulito yadi vardheta śuddho bhavati dharmataḥ
47.42
hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ
śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram
47.43
evaṃ niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ yaccānyāyaṃ na lopayet || etatsarvaṃ ravau vāre kāryaṃ saṃpūjya bhāskaram
47.44
athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṣadivyaṃ śṛṇuṣva me
47.45
dviprakāraṃ ca tatproktaṃ ghaṭasarpaviṣaṃ tathā || śṛṃgiṇo vatsanābhasya himaśailabhavasya vā
47.46
yavāḥ sapta pradātavyā athavā ṣaḍghṛtaplutāḥ || mūrdhni vinyastapatrasya patre caivaṃ niveśayet
47.47
tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthitaḥ
trāyasvainaṃ naraṃ pāpātsatyenāsya bhavāmṛtam
47.48
yena vegairvinā jīrṇaṃ chardimūrcchāvivarjitam || taṃ tu śuddhaṃ vijānīyāditi dharmavido viduḥ
47.49
kṣudhitaṃ kṣudhitaḥ sarpaṃ ghaṭasthaṃ procya pūrvavat || saṃspṛśettālikāḥ sapta na daśecchuddhyatīti saḥ
47.50
agnidivyaṃ yathā prāha viraṃci
stacchṛṇuṣva me || saptamaṃḍalikānkuryāddevasyāgre rakhestathā
47.51
maṃḍalānmaṃḍalaṃ kāryaṃ pūrveṇeti viniścayaḥ || ṣoḍaśāṃgulakaṃ kāryaṃ maṃḍalāttāvadaṃ
taram
47.52
ārdravāsasamāhūya tathā caivāpyupoṣitam || kārayetsarvadivyāni devabrāhmaṇasaṃnidhau
47.53
pratyakṣaṃ kārayeddivyaṃ rājño vāpi
kṛtasya vā || brāhmaṇānāṃ śrutavatāṃ prakṛtīnāṃ tathaiva ca
47.54
paścime dinakāle hi prāṅmukhaḥ prāñjaliḥ śuciḥ || caturasre maṃḍale'nye kṛtvā caiva
samau karau
47.55
lakṣayeyuḥ kṛtādīni hastayostasya hāriṇaḥ || saptāśvatthasya patrāṇi badhnīyuḥ karayostataḥ
47.56
navena kṛtasūtreṇa kārpā
sena dṛḍhaṃ yathā || tatastu susamaṃ kṛtvā aṣṭāṃgulamathāyasam
47.57
piṃḍaṃ hutāśasaṃtaptaṃ paṃcāśatpalikaṃ dṛḍham || ādau pūjāṃ rakheḥ kṛtvā hutāśasyātha
kārayet
47.58
raktacaṃdanadhūpābhyāṃ raktapuṣpaistathaiva ca || abhiśastasya patraṃ ca badhnīyāccaiva mūrdhani
47.59
maṃtreṇānena saṃyuktaṃ brāhmaṇābhihi
tena ca || tvamagne vedāścatvārastvaṃ ca yajñeṣu hūyase
47.60
pāpaṃ punāsi vai yasmāttasmātpāvaka ucyase || tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvaṃ mukhaṃ brahmavādi
nām
47.61
jaṭharastho'si bhūtānāṃ tato vetsi śubhāśubham || pāpeṣu darśayātmānamarciṣmānbhava pāvaka
47.62
athavā śuddhabhāveṣu śīto bhava
mahābala || tato'bhiśastaḥ śanakairmaṃḍalāni parikramet
47.63
parikramya śanairjahyāllohapiṃḍaṃ tataḥ kṣitau || vipatrahastaṃ taṃ paścātkārayedrīhimardanam
47.64
nirvikārau karau dṛṣṭvā śuddho bhavati dharmataḥ|| bhayādvā pātayedyastu tadadho vā vibhāvyate
47.65
punastvāhārayellohaṃ vidhireṣa prakīrtitaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi taptamāṣavidhiṃ śṛṇu
47.66
kārayedāyasaṃ pātraṃ tāmraṃ vā ṣoḍaśāṃgulam || caturaṃgulakhātaṃ tu mṛnmayaṃ vāpi kārayet
47.67
pūrayeddhṛtatailābhyāṃ palairviṃśatibhistataḥ || sutapte nikṣipettatra suvarṇasya tu māṣakam
47.68
vahnayuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani
aṃguṣṭhāṃguliyogena taptamāṣaṃ samuddharet
47.69
śuddhaṃ jñeyamasaṃdigdhaṃ visphoṭādivivarjitam || phālaśuddhiṃ pravakṣyāmi tāṃ śṛṇu tvaṃ dhanaṃjaya
47.70
āyasaṃ dvādaśapalaṃ ghaṭitaṃ phālamucyate || aṣṭāṃgulamadīrghaṃ ca caturaṃgulavistṛtam
47.71
vahnayuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani || triḥ
parāvartayejjihvāṃ lihannasmātṣaḍaṃgulam
47.72
gavāṃ kṣīraṃ pradātavyaṃ jihvāśodhanamuttamam || jihvāparīkṣaṇaṃ kuryāddagdhā cenna vimocyate
47.73
taṃ viśuddhaṃ vijānīyādviśuddhā cettu jāyate || taṃḍulasyātha vakṣyāmi vidhidharmaṃ sanātanam
47.74
caurye tu taṃḍulā
deyā na cānyatra kathaṃcana || taṃḍulānudake siktvā rātrau tatraiva sthāpayet
47.75
prabhāte kāriṇe deyā bhakṣaṇāya na saṃśayaḥ || triḥkṛtvaḥ
prāṅmukhaścaiva patre niṣṭhīvayettataḥ
47.76
pippalasyātha bhūrjasya na tvanyasya kathaṃcana || tāṃstu vai kārayecchuddhāṃstaṃḍulāñchālisaṃbha
vān
47.77
mṛnmaye bhājane kṛtvā savituḥ purataḥ sthitaḥ || taṇḍulānmaṃtrayecchuddhānmantreṇānena dharmataḥ
47.78
dīyase dharmatattvajñairmānuṣāṇāṃ
viśodhanam || stutastanḍula satyena dharmatastrātumarhasi
47.79
niṣṭhīvane kṛte teṣāṃ savituḥ purataḥ sthite || śoṇitaṃ dṛśyate yasya tamaśuddhaṃ vinirdi
śet
47.80
evamaṣṭavidhaṃ divyaṃ pāpasaṃśayacchedanam || bhadbhādityasya purato jāyate kurunaṃdana
47.81
jaladivyaṃ tathā prāhurdviprakāraṃ purāvidaḥ
jalahastaṃ smṛtaṃ caikaṃ majjanaṃ cāparaṃ viduḥ
47.82
bāṇakṣepastathādānaṃ yāvadvīryavatāḥkṛtam || tāvattaṃ majjayejjīvettathā tacchuddhimādiśet
47.83
evaṃvidhamidaṃ sthānaṃ bhaṭlādityasya bhārata || mamaiva kṛpayā bhānorjātametanmahītale
47.83.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhaṭlādityamāhātmye divyavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit