Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 49

Kaumārīkākhaṇḍa 49

Language
Sanskrit

Contents

49.1

cha || || nārada uvāca || || bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ
liṃgamuttamam || kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhīḥ

49.2

praṇamya cāgratastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || saṃsāracaritaiḥ kiṃcidduḥkhī gāthāṃ vyagā
yata

49.3

sraṣṭāramasya jagataścetpaśyāmi sadāśivam || nānāpṛcchābhiraṃtha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam

49.4

apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ
vinā || nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat

49.5

sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca || atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam

49.6

nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ || brahmādikīṭaparyantaṃ kimevaṃ kliśyate jagat

49.7

kāṃścitsvarge'tha narake pātayaṃstvaṃ sadāśiva
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada

49.8

iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā hyamī || kraṃdaṃti karuṇāsāraṃ kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te

49.9

atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā || yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare

49.10

evaṃvidhena saṃsāracāritreṇa vimohitāḥ || sthānāṃ
taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam

49.11

maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ || sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ
sthitaḥ

49.12

tataścaturthe divase bahudakataṭe śubhe || kaścidbālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau

49.13

kṛśotīva galatkuṣṭhī pramuhyaṃśca
padepade || naṃdabhadramuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ

49.14

aho surūpasarvāṃga kasmādduḥkhī bhavānapi || tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa
naṃdabhadrakaḥ

49.15

śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt || aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadbuddhitā

49.16

saṃpūrṇeṃdriya
gātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā || muhūrtādyaccatra khaḍvāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ

49.17

tadaho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ || ahameva
dṛḍho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ

49.18

aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca || sarve lābhāḥ sātimānā iti sṛttyā bata
śrutiḥ

49.19

saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya dṛḍhaṃ tvidam || śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana

49.20

kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate
yadyugeyuge || iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca dṛḍhaṃ bhavet

49.21

so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ || śokasthānasahasrāṇi harṣa
sthānaśatāni ca

49.22

divase divase mūḍhamāviśaṃti na paṃḍitam || na hi jñānaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu

49.23

mūlaghātiṣu sajaṃte buddhi
maṃto bhavadvidhāḥ || aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāṃśreyovighātinīm

49.24

śrutismṛtyaviruddhvā sā buddhistvayyasti nirmalā || atha kṛcchreṣu durgeṣu
vyāpatsu svajanasya ca

49.25

śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ || nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum

49.26

āpatsu ca na
muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ || manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarpitaṃ jagat

49.27

tayorvyāsasamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śṛṇu || vyādheraniṣṭasaṃ
sparśācchramādiṣṭavisarjanāt

49.28

caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śārīraṃ mānasaṃ ca yat || mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam

49.29

dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam || mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate

49.30

ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam || tadāśu prati
kārācca satataṃ ca vivarjanāt

49.31

vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadvayena tu || mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivvāṃbunā

49.32

praśāṃte mānase
hyasya śarīramupaśāmyati || manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate

49.33

snehācca sajjato nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca || snehamūlāni duḥkhāni
snehajāni bhayāni ca

49.34

śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate

49.35

snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā || aśreyaskāvubhāvaitau pūrva
statra guruḥ smṛtaḥ

49.36

tyāgī tasmānna duḥkhī syānnirvairo niravagrahaḥ || atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ

49.37

tasmātsnehaṃ na
lipsaita mitrebhyo dhanasaṃcayāt || svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinivartayet

49.38

jñānānviteṣu siddheṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu || na teṣu sajate snehaḥ
padmapatreṣvivodakam

49.39

rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate || icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate

49.40

tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā
nityodvegakarī matā || adharmabahulā caiva ghorarūpānubaṃdhinī

49.41

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥ || yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ
tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

49.42

anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām || vināśayati saṃbhṛtā lohaṃ lohamalo yathā

49.43

yathaivaidhaḥ
samutthena vahninā nāśamṛcchati || tathā'kṛtātmā lobhena svotpannena vinaśyati

49.44

tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu || prāṃteṣu vā
na hṛṣyeta nāśe vāpi na śocayet

49.45

naṃdabhadra uvāca || || aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham || tvadvākyairatitṛpto'haṃ
tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana

49.46

kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ || niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate

49.47

ahameṣa mamedaṃ
ca kāryamīdṛśakastvaham || ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ

49.48

parihāryaḥ sa cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīrtyate || kāmo'bhilāṣa
ityuktaḥ sa cetpuṃsā vivarjyate

49.49

kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate dṛṣadā yathā||krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham

49.50

bāhyānāmāṃtarāṇāṃ
vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ || iṃdriyāṇi nigṛhyaiva duṣṭānīti nipīḍayet

49.51

kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet || etasminme mano viddhaṃ
khidyate'jñānasaṃkaṭe

49.52

tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā || evaṃ yadbahudhā kleśaiḥ pīḍyate hā kutastvidam

49.53

bāla uvāca
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ || śṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā

49.54

prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śṛṇumaḥ purā || sādha
rmyeṇāvatiṣṭhete sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau

49.55

tataḥ kālasvabhāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā || puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadbhāvātprakupyata

49.56

tata
stamomayī sā ca līlayā devavīkṣitā || rājasī samabhūdṛṣṭā sāttvikī samajāyata

49.57

evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt || tāṃ samā
sthāya paramastrimūrtiḥ samajāyata

49.58

tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ || asrayata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ

49.59

ahaṃkāra
stato jātaḥ sattvarajasatāmasaḥ || tamo rajastvamāpadya rajaḥ sattvaguṇaṃ nayet

49.60

śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ || tamaso rajasasta
smātsaṃśuddhyarthaṃ ca sarvaśaḥ

49.61

jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśāṃnvabhajatparameśvaraḥ || tāvaṃtaste ca kṣetrajñā dehā yāvaṃta eva hi

49.62

niḥsaraṃti
yathā lohāttaptalliṃgātsphuliṃgakāḥ || tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāttu tāmasāt

49.63

iṃdriyāṇāṃ sāttvikācca triguṇāni ca tānyapi || etaiḥ
saṃsiddhayaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt

49.64

rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ || tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravarttanam

49.65

ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimaśnute || rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī

49.66

sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāraviji
gīṣubhiḥ || guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepāllakṣaṇaṃ tava

49.67

śāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ || dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇa
lakṣaṇam

49.68

anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī³ nāstikyameva ca || krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam

49.69

tasmādbuddhisukhaistvetaiḥ
sāttvikairdevatāṃ bhajet || rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonittā

49.70

buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā

49.71

amīṣāṃ cāpya
bhāve vai na kiṃcidupapadyate || kam̐lādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā

49.72

tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ || asmādeva guṇānāṃ
ca samavāyādanādijāt

49.73

sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ || aṣṭāviṃśatilakṣaiśca guṇamekaikamīśvaraḥ

49.74

vyabhajaccaturā
śītilakṣāmsatā jīvayonayaḥ || sakāśānmanasastadbhūdātmanaḥ prabhavaṃti hi

49.75

īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ || kleśānāsādyaṃtyeva
yathaivādhikṛtā vibhoḥ

49.76

annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase || mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam

49.77

naṃdabhadra
uvāca || || evametarki tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate || īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ

49.78

svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti
mānavān || viśeṣātkepi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surārcatāḥ

49.79

iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase

49.80

bāla uvāca || || aśuciśca
śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ || karmaṇā manasā vācā tadgato bhakta ucyate

49.81

aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ || tadā bhūtānyā
viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt

49.82

vimūḍhaścāpyakāryāṇi tāni tāni niṣevate || tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ || śucirvā
bhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet

49.83

tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate || maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ

49.84

sasnau
tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham || ambarīṣasutāṃ hṛtvā parvatānnāradāttathā

49.85

sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham || brahmāpi
śirasacchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt

49.86

iṃdracaṃdraraviviṣṇupramukhāḥ prāpnuyuḥ kṛtam || tasmādavaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā

49.87

mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ || kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ suraistaiḥ

49.88

bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyetaikena janmanā || tacca
bhuktāta tastvairthī bhavediti viniścayaḥ

49.89

ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ || iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca

49.90

tasmā
devāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ || prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ

49.91

svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśādiskyaiva vinā
śivam || durācārasya devopi prāheti bhagavānharaḥ

49.92

bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ || svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ
param

49.93

nandabhadra uvāca || || śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā || modamānāḥ pradṛśyante dārairapi dhanairapi

49.94

bāla uvāca || || vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu || rajasā pūjitaḥ śaṃbhustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ

49.95

kiṃ tu yattamasā karma
kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ || dharmāya na ratirbhūyāttatasteṣāṃ vidāṃvara

49.96

bhuktā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ nātra saṃśayaḥ || asmiṃśca saṃśaye proktaṃ mārkaṃḍe
yena śrūyate

49.97

ihaivaikasya nāmutra amutraikasya no iha || iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha

49.98

pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjaya
ntyapi || iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ

49.99

pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi || paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriya
tsphuṭam

49.100

pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet || tataścehāmutra vāpi bho dhiktaṃ ca narādhamam

49.101

iti jñātvā mahābhāga
tyaktvā śalyāni kṛtsnaśaḥ || bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi

49.102

yo hi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prāpteṣvapi ca śocati || tṛpyeta vā
bhavedvandhyo niścitaṃ so'nyajanmanaḥ

49.103

nandabhadra uvāca || || namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate || ko bhavāṃsta
ttvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam

49.104

bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā || teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutā
mayā

49.105

yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca || tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama

49.106

bāla uvāca
mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śṛṇu tattvataḥ || itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham

49.107

vaidiśe nagare vipro nāmnā''saṃ dharmajā
likaḥ || vedavedāṃgatattvajñaḥ smṛtiśāstrārthavidvaraḥ

49.108

vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ || kiṃ tvahaṃ vividhāndharmāṃllokānāṃ
varṇaye bhṛśam

49.109

svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ || māṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā

49.110

asatyabhāṣī dambhī
ca sadā dharmadhvajī khalaḥ || lobhī durātmā kathako na kartā karhicitkvacit

49.111

yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta

49.112

so'haṃ tairbahubhiśrīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate || mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśā
lmalīm

49.113

yamadūtaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāṇaḥ svaceṣṭitam || khaṅgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca

49.114

ātmānaṃ bahudhā niṃda
ñchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ || narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ

49.115

sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān || namonamaḥ karmabhūmyai
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā

49.116

yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati || tato vipaścijjanako mokṣayāmāsa nārakāt

49.117

taiḥ sahāhaṃ
pramuktaśca kathaṃcidvyapīḍitaḥ || sthāṇutvamanubhūyātha kleśānāsādya bhūriśaḥ

49.118

kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe || tatra mārge sukhamiva
saṃsupto'haṃ yadṛcchayā

49.119

āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatamū || taṃ meghaninādaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt

49.120

mārgamu
tsṛjya dūreṇa prapalāyanamācaram || etasminnaṃtare vyāsastatra prāpto yadṛcchayā

49.121

sa māmapaśyattrastaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ || yanmayā
sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ

49.122

viprajanmani tasyaiva prabhāvādvyāsasaṃgamaḥ || tataḥ sarvarutajño māṃ prāhāścaryaḥ kīṭabhāṣayā

49.123

kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca || aho samucitā bhītirmanuṣyasya kutastava

49.124

ityukto matimānpūrvapuṇyādvyāsaṃ
tadocivān || na me bhayaṃ jagadvaṃdhya mṛtyorasmātkathaṃcana

49.125

etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim || asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ ko
ṭiśo'dhamāḥ

49.126

tāsu garbhādikakleśabhītastrasto'smi nānyathā

49.127

vyāsa uvāca || || mā bhayaṃ kuru sarvābhyo yoni
bhyaśca cirādiva || mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam

49.128

ityuktohaṃ kauliyena taṃ praṇamya jagadgurum || mārgamāgatya cakreṇa
pīḍito mṛtyumāgamam

49.129

tataḥ kākaśṛgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam || tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayacca tat

49.130

tato
bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karṣitaḥ || brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ

49.131

tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ pariva
rjitaḥ || galatkuṣṭhī mahāpeedāmetāṃ yo'nubhavāmi ca

49.132

tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya japtavān || karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsma
rāmi ca

49.133

anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ || uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca || tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsaya
mahāmatim

49.134

tyaktvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale || kārāyya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ

49.135

gamiṣyasi
tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān || āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'tiklaiśataḥ

49.136

iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja

49.137

naṃdabhadra uvāca || || aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi || bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāya
dṛḍhamānasam

49.138

kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmosmi niṣkṛtim || dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam

49.139

bāla uvāca || || atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ || sūryamaṃtrāñjapiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūnū

49.140

tato
barkarikātīrthe dagdhavyohaṃ tvayā taṭe || asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi

49.141

yadi sāpahnava cittaṃ mayyatīva tavāsti cet
tatastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śṛṇuṣva tat

49.142

asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham || tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro
vibhuḥ

49.143

ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ || bhāskaro bhagavānstuṣṭo dadyādetacchrutervacaḥ

49.144

savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā
dvijanmanām || vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja

49.145

bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā || māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa
sūcitam

49.146

bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ || ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu

49.147

bahūdake ca yaḥ snātvā
saptamyāṃ māghamāsake || dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣayāṃ tṛptimāpnuyuḥ

49.148

bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum || śatakratuphalaṃ tasya
nāsti kācidvicāraṇā

49.149

atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ || modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet

49.150

bahūdakasya
tīre ca yaḥ kuryājjapasādhanam || sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam

49.151

bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet || yo miṣṭānnena tasya
syādviprakoṭiśca bhojitā

49.152

bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ || saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ hyumā

49.153

bahū
dakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam || ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ

49.154

bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate || yatkiṃ
cidakṣayaṃ teṣāmupatiṣṭhenna cānyathā

49.155

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam || kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahatphalam

49.156

tvayaitaddhṛdi saṃdhāryaṃ phalaṃ vyāsena sūcitam || bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate

49.157

ityuktvā so'bhavanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāñjajāpa ha

49.158

śrīnārada uvāca || || tataḥ sa saptarātrāṃte jalau bālo nijānasūn || saṃskārito
yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ

49.159

yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ || bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum

49.160

bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet || tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati

49.161

naṃdabhadro'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsu
tān || utpādyātmasamāndhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ

49.162

rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham || evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam

49.163

asya tīre svamaṃśaṃ ca vallīnāthaḥ pramokṣyati || dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati

49.164

arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhi
mavāpnuyāt || paśūnāmṛddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ

49.165

paścimāyāṃ budhasutastathā kṣetraṃ sa bhārata || purūravādityamiti sthāpayā
māsa pārthivaḥ

49.166

sarvakāmapradaścāsau bhaṭṭhādityasamo raviḥ || bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata

49.167

asya tīrthasya māhātmyaṃ
japtavyaṃ karṇamūlake || putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ

49.168

śṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyecca bhāskaraḥ || dhārayanhṛdaye mokṣaṃ
mucyate bhavasāgarāt

49.168.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmye bālādityavṛttāntavarṇanaṃnāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)