Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 54

Kaumārīkākhaṇḍa 54

Language
Sanskrit

Contents

54.1

cha || || atithiruvāca || || yadetatparalokasya svarūpaṃ vyāhṛtaṃ tvayā || āgamaṃ samupāśritya tattathaiva na saṃśayaḥ

54.2

kiṃtvatra nāstikāḥ pāpāḥ sandihyante'lpacetanāḥ || teṣāṃ niḥsaṃśayakṛte vada karmaphalaṃ hi yat

54.3

ihaiva kasya kasyaiva karmaṇaḥ
pāpakasya ca || prabhāvātkīdṛśo jāyetkamaṭhaitadvadāsti cet

54.4

kamaṭha uvāca || || sarvametatpravakṣyāmi sthiro bhūtvā śṛṇuṣva
tat || yathā mama guruḥ prāha yanme cetasi saṃsthitam

54.5

brahmahā kṣayarogī syātsurāpaḥ śyāvadaṃtakaḥ || suvarṇacauraḥ kunakhī duścarmā
gurutalpagaḥ

54.6

saṃsargī sarvarogī syātpaṃca pātakinastvamī || niṃdāmārkarṇya sādhūnāṃ badhiraḥ saṃprajāyate

54.7

svayaṃ prakīrtayeccāpi
mūkaḥ pāpo'bhijāyate || ājñālopī gurūṇāṃ ca apasmārī bhavennaraḥ

54.8

avajñākārakasteṣāṃ kṛmirevābhijāyate || upekṣataḥ pūjyakāryaṃ
duṣprajñatvaṃ ca jāyate

54.9

cauryāya sādhudravyāṇāṃ dadyādyāvatpadāni ca || tāvadvarṣāṇi paṃgutvaṃ sa prāpnoti narādhamaḥ

54.10

dattvā harati tadbhūyo
jāyate kṛkalāsakaḥ || kupitānaprasādyaiva pūjyānsyācchīrṣarogavān

54.11

rajasvalāmabhigacchaṃśca caṃḍālaḥ saṃprajāyate || vastrāpahārī citrī
syātkṛṣṇakuṣṭhī tathāgnidaḥ

54.12

darduro rūpyahārī syātkūṭasākṣī mukhārujaḥ || paradārāṃśca kāmena dṛṣṭā syādakṣirogavān

54.13

pratijñā
yāprayacchanyo hyalpāyurjāyate naraḥ || vipravṛttyapahārī syādajīrṇī sarvadā'dhamaḥ

54.14

naiṣṭhikānnāśanādbhūyo nivṛtto rogavānsadā || patnībahutve
tvekasyāṃ retomokṣaḥ kṣayī bhavet

54.15

svāminā dharmayukto yastvanyāyena samācaret || svayaṃ vā bhakṣayeddravyaṃ sa mūḍhaḥ syājjalodarī

54.16

durbalaṃ pīḍyamānaṃ yo balavānsamupekṣate || aṃgahīnaḥ sa ca bhavedannahṛttatkṣudhito bhavet

54.17

vyavahāre pakṣapātī jihvārogī bhavennaraḥ || dharmapravṛttiṃ
sabhāryaṃ patnyādīṣṭaviyogakṛt

54.18

svayaṃpākāgrabhojī yo galarogamavāpnuyāt || paṃcayajñānakṛtvaiva bhuñjāno grāmaśūkaraḥ

54.19

parvamaithuna
kṛnmehī parityajya svagehinīm || veśyādirakto mūḍhātmā khalvāṭo jāyate naraḥ

54.20

parikṣīṇānmitrabandhūnsvāminaṃ dayitānugān || avamanya
nivṛttātmā kliṣṭavṛttiḥ sadā bhavet

54.21

chadmanopacaredyastu pitarau svāminaṃ gurūn || prāptavyārthasyātikaṣṭātparimraṃśorthajo bhavet

54.22

viśrabdhasyāpahārī tu duḥkhānāṃ bhājanaṃ bhavet || dhārmike kṣudrakārī yo naraḥ sa vāmano bhavet

54.23

durbalavṛṣavāhī yaḥ kaṭilūtī
bhavetsa ca

54.24

jātyaṃdhaścāpi yo gogno niḥpaśurduḥkhakṛdgavām || nirdayo goṣu ghātādyaiḥ sadā sodhvasu kaṣṭagaḥ

54.25

nistejakaḥ sabhāyāṃ
yo galagaṇḍī sa jāyate || sadā krodhī ca caṃḍālaḥ pūtivaktraśca sūcakaḥ

54.26

ajavikrayakṛdvyādhaḥ kuṇḍāśī bhṛtako bhavet || nāstikastila
piṃḍī syādaśraddho gītajīvanaḥ

54.27

abhakṣyādo gaṇḍamālī strīkhādī cā''sutasya kṛt || anyāyato jñānagrāhī mūrkho bhavati mānavaḥ

54.28

śāstracauraḥ kekarākṣaḥ kathāṃ puṇyāṃ ca dveṣṭi yaḥ || kṛmivaktraḥ sa ca bhavedbhraṣṭo narakātkudhīḥ

54.29

devadvijagavāṃ vṛttihārako vāṃtabhakṣakūt
taḍāgārāmabhettā yo bhavedvikalapāṇikaḥ

54.30

vyavahāre cchalagrāhī bhṛtyagrasto bhavennaraḥ || sadā puruṣarogī syātparadārarato naraḥ

54.31

vāta
rogī kuvaidyaḥ syādduścarmā gurutalpagaḥ || madhumehī kharīgāmī gotrastrīmaithuno'prasūḥ

54.32

svasāraṃ mātaraṃ putravadhūṃ gacchannabījavān || kṛtaghnaḥ sarva
kāryāṇāṃ vaiphalyaṃ samupānute

54.33

ityeṣa lakṣaṇoddeśaḥ pāpināṃ parikīrtitaḥ || citragupto'pi muhyeta sakalasyānuvarṇane

54.34

ete naraka
vibhraṣṭā bhuktvā yonīḥ sahasraśaḥ || evaṃvidhaiścihnitāśca jāyate lakṣaṇairnarāḥ

54.35

ye hi dharmaṃ na manyaṃte tathā ye vyasanairjitāḥ || anumānena
boddhavyaṃ yadete śeṣapāpinaḥ

54.36

yeṣāṃ tvaṃtagataṃ pāpaṃ svargādvā ye samāgatāḥ || sarvavyasananirmuktā dharmamekaṃ bhajanti te

54.37

bhavaṃti cātra
ślokāḥ || dharmādainavamaṃ saukhyamadharmādduḥkhasambhavaḥ || tasmāddharmaṃ sukhārthāya kuryātpāpaṃ vivarjayet

54.38

lokadvaye'pi yatsaukhyaṃ taddharmātprocyate
yataḥ || dharmamekamanaḥ kuryātsarvakāryārthasiddhaye

54.39

muhūrtamapi jīvetta naraḥ śuklena karmaṇā || na kalpamapi jīvetta lokadvayavirodhinā

54.40

iti pṛṣṭaṃ tvayā vipra yathāśaktyā mayeritam || asūktaṃ sūktamathavā kṣaṃtavyaṃ kiṃ vadāmi ca

54.41

nārada uvāca || || kamaṭhasyaitadākarṇya
aṣṭavarṣasya bhāṣitam || bhagavānbhāskaraḥ prīto babhūvātīva vismitaḥ

54.42

praśaṃsaṃ ca tānviprānhārītapramukhastadā || aho vasumatī dhanyā
dvijairevaṃvidhottamaiḥ

54.43

atha prajāpatirdhanyo yanmaryādābhipālyate || amībhirbrāhmaṇavarairdhanyā vedāśca saṃprati

54.44

yeṣāṃ madhye bālavṛddhi
riyametādṛśī sphuṭā || hārītapramukhānāṃ hi kā vai buddhirbhaviṣyati

54.45

asaṃśalaṃ trilokasthameṣāmaviditaṃ na hi || yathaitānnāradaḥ prāha bhūyastasmā
damī bahu

54.46

iti praśasya tānviprānprahṛṣṭo ravirabravīt || ahaṃ sūryo vipramukhyā yuṣmākaṃ darśanātkṛte

54.47

samāgataḥ sūryalokātprāptaṃ
netraphalaṃ ca me || bhavadbhirvipramukhyaiḥ saṃjalpanasahāsanāt

54.48

aṃtyajā api pūyante kiṃ punarmādṛśā dvijāḥ || sarvathā nārado dhanyo yo'sau trailo
kyatattvavit

54.49

yuṣmābhirbadhyate śreyo yasya vai dhūtakilbiṣaiḥ || praṇamāmi ca vaḥ sarvānmanobuddhisamādhibhiḥ || tapo vidyā ca vṛttaṃ ca yato
vārddhakyakāraṇam

54.50

varaṃ matto vṛṇīdhvaṃ ca durlabhaṃ yaṃ hṛdocchata|| yūyaṃ svayaṃ hi varadā matsaṃgo māstu niṣphalaḥ

54.51

devatānāṃ hi saṃsargo niṣphalo
nopajāyate || tasmānmatto varaṃ kiṃcidguṇadhvaṃ pradadāmi vaḥ

54.52

śrīnārada uvāca || || iti sūryavacaḥ śrutvā prahṛṣṭāste dvijottamāḥ

54.53

saṃpūjya
parayā bhaktyā pādyārghyastutivaṃdanaiḥ || maṃḍalādīnmahājapyānyṛgṇaṃtaḥ procire ravim

54.54

jayāditya jaya svāmiñjaya bhāno jayāmala|| jaya vedapate śaśva
ttārayāsmānaharpate

54.55

viprāṇāṃ tvaṃ paro devo viprasargo'pi tvanmayaḥ || nitarāṃ pūtametannaḥ sthānaṃ deva tvayekṣitam

54.56

adya naḥ saphalā vedā
adya naḥ saphalāḥ kriyāḥ || adya naḥ saphalaṃ gehaṃ tvayā saṃgamya gopate

54.57

varaṃ yadi pradātāsi tadenaṃ pravṛṇīmahe || āsmākīnamidaṃ sthānaṃ na
hi tyājyaṃ kathaṃcana

54.58

śrīsūrya uvāca || || yasmādbhavadbhiḥ pūrvaṃ hi jayādityeti coditam || jayāditya iti khyātastasmātsthāsye'tra sarvadā

54.59

yāvanmahī samudrāśca parvatā nagarāṇi ca || tāvatsthānamidaṃ viprā na hi tyakṣyāmi karhicit

54.60

dāridryarogasaṃghātāndadravo maṃḍalāni
ca || kuṣṭhādīnnāśayiṣyāmi bhajatāmatra saṃsthitaḥ

54.61

yo māmatra sthitaṃ cāpi pūjayiṣyati mānavaḥ || sūryalokamivaugamya pūjāṃ tasya bhajā
myaham

54.62

śrīnārada uvāca || || evamukte bhagavatā hārītādyā dvijottamāḥ || mūrtiṃ saṃsthāpayāmāsurvedoditavidhānataḥ

54.63

tato
dvijāḥ prāhūrekhaṃ kamaṭhaṃ tvatkṛte raviḥ || atra svāmī sthitastasmātprathamaṃ stuhi tvaṃ ravim

54.64

ityukto brāhmaṇaiḥ sarvaiḥ kamaṭho vāggmanāṃ varaḥ
praṇipatya jayādityaṃ mahāstotramidaṃ jagau

54.65

na tvaṃ kṛtaḥ kevalasaṃśrutaśca yajuṣyevaṃ vyāharatyādideva || caturvidhā bhāratī dūradūraṃ dhṛṣṭaḥ staumi
svārthakāmaḥ kṣamaitat

54.66

mārtaṃḍasūryāṃśu ravistathendro bhānurbhaṃgaścāryamā svarṇaretāḥ

54.67

divākaro mitraviṣṇuśca deva khyātastvaṃ vai dvāda
śātmā namaste || lokatrayaṃ vai tava garbhagehaṃ jalādhāraḥ procyase khaṃ samagram

54.68

nakṣatramālā kusumābhimālā tasmai namo vyomaliṃgāya
tubhyam

54.69

tvaṃ devadevastvamanāthanāthastvaṃ prāṃpyapālaḥ kṛpaṇe kṛpāluḥ || tvaṃ netranetraṃ janabuddhibuddhirākāśakāśo jaya jīvajīvaḥ

54.70

dāri
dryadāridrya nidhe nidhīnāmamaṃgalāmaṃgala śarmaśarma || rogaprarogaḥ prathitaḥ pṛthivyāṃ ciraṃ jayāditya jayāprameya

54.71

vyādhigrastaṃ kuṣṭharogābhibhūtaṃ bhagna
ghrāṇaṃ śīrṇadehaṃ visaṃjñam || mātā pitā bāṃdhavāḥ saṃtyajaṃti sarvaistyaktaṃ pāsi kosti tvadanyaḥ

54.72

tvaṃ me pitā tvaṃ jananī tvameva tvaṃ me gururbā
ndhavāśca tvameva || tvaṃ me dharmastvaṃ ca me mokṣamārgo dāsastubhyaṃ tyaja vā rakṣa deva

54.73

pāpo'smi mūḍho'smi mahograkarmā raudro'smi nācāranidhānama
smi || tathāpi tubhyaṃ praṇipatya pādyorjayaṃ bhaktānāmarpaya śrījayārka

54.74

nārada uvāca || || evaṃ stuto jayādityaḥ kamaṭhena mahātmanā
snigdhagaṃbhīrayā vācā prāha taṃ prahasanniva

54.75

jayādityāṣṭakamidaṃ yattvayā parikīrtitam || anena stoṣyate yo māṃ bhuvi tasya na durla
bham

54.76

ravivāre viśeṣeṇa māṃ samabhyarcya yaḥ paṭhet || tasya rogā na śiṣyaṃti dāridryaṃ ca na saṃśayaḥ

54.77

tvayā ca toṣito vatsa
tava dadmi varaṃ tvaṃmum || sarvajño bhuvi bhūtvā tvaṃ tato muktimavāpsyasi

54.78

tvatpitā smṛtikāraśca bhaviṣyati dvijārcitaḥ || sthānasyāsya
na nāśaśca kadācitprabhaviṣyati

54.79

na caitatsthānakaṃ vatsa parityakṣyāmi karhicit || evamuktvā sa bhagavā‌nbrāhmaṇairarcitaḥ stutaḥ

54.80

anujñāpya dvijedrāṃstāṃstatraivāṃtardadhe prabhuḥ || evaṃ pārtha samutpanno jayādityo'tra bhūtale

54.81

āśvine māsi saṃprāpte ravivāre ca suvrata || āśvine
bhānuvāreṇa yo jayādityamarcayet

54.82

koṭitīrthe naraḥ snātvā rbrahmahatyāṃ vyapohati|| pūjanādraktamālyaiśca raktacaṃdanakuṃkumaiḥ

54.83

lepanāddūṃdhadhūpāyai
naivedyairghṛtapāyasaiḥ || brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ

54.84

mucyate sarvapāpebhyaḥ sūryalokaṃ caṃ gacchati || putradāradhanānrāyuḥ prāpya sāṃ
sārikaṃ sukham

54.85

iṣṭakāmaiḥ samāyuktaḥ sūryaloke ciraṃ vaset

54.86

sarveṣu ravivāreṣu jayādityasya darśanam || kīrtanaṃ smaraṇaṃ vāpi sarva
rogopaśāṃtidam

54.87

anādinidhanaṃ devamavyaktaṃ tejasāṃ ni dhim || ye bhaktāste ca līyaṃte saurasthāne nirāmaye

54.88

sūryoparāge saṃprāpte
ravikrūpe samāhitaḥ || snānaṃ yaḥ kurute pārtha homaṃ kuryātprayatnataḥ

54.89

dānaṃ caiva yathāśaktyā jayādityāgrataḥ sthitaḥ || tasya puṇyasya
māhātmyaṃ śṛṇuṣvaikamanā jaya

54.90

kurukṣetreṣu yatpuṇyaṃ prabhāse puṣkareṣu ca || vārāṇasyāṃ ca yatpuṇyaṃ prayāge naimiṣe'pi vā || tatpuṇyaṃ labhate
martyo jayādityaprasādataḥ

54.90.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe jayāditya māhātmyavarṇanaṃ nāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)