Kaumarikakhanda 54
Kaumārīkākhaṇḍa 54
- Language
- Sanskrit
Contents
- 54.90 — 1 part
54.1
cha || || atithiruvāca || || yadetatparalokasya svarūpaṃ vyāhṛtaṃ tvayā || āgamaṃ samupāśritya tattathaiva na saṃśayaḥ
54.2
kiṃtvatra nāstikāḥ pāpāḥ sandihyante'lpacetanāḥ || teṣāṃ niḥsaṃśayakṛte vada karmaphalaṃ hi yat
54.3
ihaiva kasya kasyaiva karmaṇaḥ
pāpakasya ca || prabhāvātkīdṛśo jāyetkamaṭhaitadvadāsti cet
54.4
kamaṭha uvāca || || sarvametatpravakṣyāmi sthiro bhūtvā śṛṇuṣva
tat || yathā mama guruḥ prāha yanme cetasi saṃsthitam
54.5
brahmahā kṣayarogī syātsurāpaḥ śyāvadaṃtakaḥ || suvarṇacauraḥ kunakhī duścarmā
gurutalpagaḥ
54.6
saṃsargī sarvarogī syātpaṃca pātakinastvamī || niṃdāmārkarṇya sādhūnāṃ badhiraḥ saṃprajāyate
54.7
svayaṃ prakīrtayeccāpi
mūkaḥ pāpo'bhijāyate || ājñālopī gurūṇāṃ ca apasmārī bhavennaraḥ
54.8
avajñākārakasteṣāṃ kṛmirevābhijāyate || upekṣataḥ pūjyakāryaṃ
duṣprajñatvaṃ ca jāyate
54.9
cauryāya sādhudravyāṇāṃ dadyādyāvatpadāni ca || tāvadvarṣāṇi paṃgutvaṃ sa prāpnoti narādhamaḥ
54.10
dattvā harati tadbhūyo
jāyate kṛkalāsakaḥ || kupitānaprasādyaiva pūjyānsyācchīrṣarogavān
54.11
rajasvalāmabhigacchaṃśca caṃḍālaḥ saṃprajāyate || vastrāpahārī citrī
syātkṛṣṇakuṣṭhī tathāgnidaḥ
54.12
darduro rūpyahārī syātkūṭasākṣī mukhārujaḥ || paradārāṃśca kāmena dṛṣṭā syādakṣirogavān
54.13
pratijñā
yāprayacchanyo hyalpāyurjāyate naraḥ || vipravṛttyapahārī syādajīrṇī sarvadā'dhamaḥ
54.14
naiṣṭhikānnāśanādbhūyo nivṛtto rogavānsadā || patnībahutve
tvekasyāṃ retomokṣaḥ kṣayī bhavet
54.15
svāminā dharmayukto yastvanyāyena samācaret || svayaṃ vā bhakṣayeddravyaṃ sa mūḍhaḥ syājjalodarī
54.16
durbalaṃ pīḍyamānaṃ yo balavānsamupekṣate || aṃgahīnaḥ sa ca bhavedannahṛttatkṣudhito bhavet
54.17
vyavahāre pakṣapātī jihvārogī bhavennaraḥ || dharmapravṛttiṃ
sabhāryaṃ patnyādīṣṭaviyogakṛt
54.18
svayaṃpākāgrabhojī yo galarogamavāpnuyāt || paṃcayajñānakṛtvaiva bhuñjāno grāmaśūkaraḥ
54.19
parvamaithuna
kṛnmehī parityajya svagehinīm || veśyādirakto mūḍhātmā khalvāṭo jāyate naraḥ
54.20
parikṣīṇānmitrabandhūnsvāminaṃ dayitānugān || avamanya
nivṛttātmā kliṣṭavṛttiḥ sadā bhavet
54.21
chadmanopacaredyastu pitarau svāminaṃ gurūn || prāptavyārthasyātikaṣṭātparimraṃśorthajo bhavet
54.22
viśrabdhasyāpahārī tu duḥkhānāṃ bhājanaṃ bhavet || dhārmike kṣudrakārī yo naraḥ sa vāmano bhavet
54.23
durbalavṛṣavāhī yaḥ kaṭilūtī
bhavetsa ca
54.24
jātyaṃdhaścāpi yo gogno niḥpaśurduḥkhakṛdgavām || nirdayo goṣu ghātādyaiḥ sadā sodhvasu kaṣṭagaḥ
54.25
nistejakaḥ sabhāyāṃ
yo galagaṇḍī sa jāyate || sadā krodhī ca caṃḍālaḥ pūtivaktraśca sūcakaḥ
54.26
ajavikrayakṛdvyādhaḥ kuṇḍāśī bhṛtako bhavet || nāstikastila
piṃḍī syādaśraddho gītajīvanaḥ
54.27
abhakṣyādo gaṇḍamālī strīkhādī cā''sutasya kṛt || anyāyato jñānagrāhī mūrkho bhavati mānavaḥ
54.28
śāstracauraḥ kekarākṣaḥ kathāṃ puṇyāṃ ca dveṣṭi yaḥ || kṛmivaktraḥ sa ca bhavedbhraṣṭo narakātkudhīḥ
54.29
devadvijagavāṃ vṛttihārako vāṃtabhakṣakūt
taḍāgārāmabhettā yo bhavedvikalapāṇikaḥ
54.30
vyavahāre cchalagrāhī bhṛtyagrasto bhavennaraḥ || sadā puruṣarogī syātparadārarato naraḥ
54.31
vāta
rogī kuvaidyaḥ syādduścarmā gurutalpagaḥ || madhumehī kharīgāmī gotrastrīmaithuno'prasūḥ
54.32
svasāraṃ mātaraṃ putravadhūṃ gacchannabījavān || kṛtaghnaḥ sarva
kāryāṇāṃ vaiphalyaṃ samupānute
54.33
ityeṣa lakṣaṇoddeśaḥ pāpināṃ parikīrtitaḥ || citragupto'pi muhyeta sakalasyānuvarṇane
54.34
ete naraka
vibhraṣṭā bhuktvā yonīḥ sahasraśaḥ || evaṃvidhaiścihnitāśca jāyate lakṣaṇairnarāḥ
54.35
ye hi dharmaṃ na manyaṃte tathā ye vyasanairjitāḥ || anumānena
boddhavyaṃ yadete śeṣapāpinaḥ
54.36
yeṣāṃ tvaṃtagataṃ pāpaṃ svargādvā ye samāgatāḥ || sarvavyasananirmuktā dharmamekaṃ bhajanti te
54.37
bhavaṃti cātra
ślokāḥ || dharmādainavamaṃ saukhyamadharmādduḥkhasambhavaḥ || tasmāddharmaṃ sukhārthāya kuryātpāpaṃ vivarjayet
54.38
lokadvaye'pi yatsaukhyaṃ taddharmātprocyate
yataḥ || dharmamekamanaḥ kuryātsarvakāryārthasiddhaye
54.39
muhūrtamapi jīvetta naraḥ śuklena karmaṇā || na kalpamapi jīvetta lokadvayavirodhinā
54.40
iti pṛṣṭaṃ tvayā vipra yathāśaktyā mayeritam || asūktaṃ sūktamathavā kṣaṃtavyaṃ kiṃ vadāmi ca
54.41
nārada uvāca || || kamaṭhasyaitadākarṇya
aṣṭavarṣasya bhāṣitam || bhagavānbhāskaraḥ prīto babhūvātīva vismitaḥ
54.42
praśaṃsaṃ ca tānviprānhārītapramukhastadā || aho vasumatī dhanyā
dvijairevaṃvidhottamaiḥ
54.43
atha prajāpatirdhanyo yanmaryādābhipālyate || amībhirbrāhmaṇavarairdhanyā vedāśca saṃprati
54.44
yeṣāṃ madhye bālavṛddhi
riyametādṛśī sphuṭā || hārītapramukhānāṃ hi kā vai buddhirbhaviṣyati
54.45
asaṃśalaṃ trilokasthameṣāmaviditaṃ na hi || yathaitānnāradaḥ prāha bhūyastasmā
damī bahu
54.46
iti praśasya tānviprānprahṛṣṭo ravirabravīt || ahaṃ sūryo vipramukhyā yuṣmākaṃ darśanātkṛte
54.47
samāgataḥ sūryalokātprāptaṃ
netraphalaṃ ca me || bhavadbhirvipramukhyaiḥ saṃjalpanasahāsanāt
54.48
aṃtyajā api pūyante kiṃ punarmādṛśā dvijāḥ || sarvathā nārado dhanyo yo'sau trailo
kyatattvavit
54.49
yuṣmābhirbadhyate śreyo yasya vai dhūtakilbiṣaiḥ || praṇamāmi ca vaḥ sarvānmanobuddhisamādhibhiḥ || tapo vidyā ca vṛttaṃ ca yato
vārddhakyakāraṇam
54.50
varaṃ matto vṛṇīdhvaṃ ca durlabhaṃ yaṃ hṛdocchata|| yūyaṃ svayaṃ hi varadā matsaṃgo māstu niṣphalaḥ
54.51
devatānāṃ hi saṃsargo niṣphalo
nopajāyate || tasmānmatto varaṃ kiṃcidguṇadhvaṃ pradadāmi vaḥ
54.52
śrīnārada uvāca || || iti sūryavacaḥ śrutvā prahṛṣṭāste dvijottamāḥ
54.53
saṃpūjya
parayā bhaktyā pādyārghyastutivaṃdanaiḥ || maṃḍalādīnmahājapyānyṛgṇaṃtaḥ procire ravim
54.54
jayāditya jaya svāmiñjaya bhāno jayāmala|| jaya vedapate śaśva
ttārayāsmānaharpate
54.55
viprāṇāṃ tvaṃ paro devo viprasargo'pi tvanmayaḥ || nitarāṃ pūtametannaḥ sthānaṃ deva tvayekṣitam
54.56
adya naḥ saphalā vedā
adya naḥ saphalāḥ kriyāḥ || adya naḥ saphalaṃ gehaṃ tvayā saṃgamya gopate
54.57
varaṃ yadi pradātāsi tadenaṃ pravṛṇīmahe || āsmākīnamidaṃ sthānaṃ na
hi tyājyaṃ kathaṃcana
54.58
śrīsūrya uvāca || || yasmādbhavadbhiḥ pūrvaṃ hi jayādityeti coditam || jayāditya iti khyātastasmātsthāsye'tra sarvadā
54.59
yāvanmahī samudrāśca parvatā nagarāṇi ca || tāvatsthānamidaṃ viprā na hi tyakṣyāmi karhicit
54.60
dāridryarogasaṃghātāndadravo maṃḍalāni
ca || kuṣṭhādīnnāśayiṣyāmi bhajatāmatra saṃsthitaḥ
54.61
yo māmatra sthitaṃ cāpi pūjayiṣyati mānavaḥ || sūryalokamivaugamya pūjāṃ tasya bhajā
myaham
54.62
śrīnārada uvāca || || evamukte bhagavatā hārītādyā dvijottamāḥ || mūrtiṃ saṃsthāpayāmāsurvedoditavidhānataḥ
54.63
tato
dvijāḥ prāhūrekhaṃ kamaṭhaṃ tvatkṛte raviḥ || atra svāmī sthitastasmātprathamaṃ stuhi tvaṃ ravim
54.64
ityukto brāhmaṇaiḥ sarvaiḥ kamaṭho vāggmanāṃ varaḥ
praṇipatya jayādityaṃ mahāstotramidaṃ jagau
54.65
na tvaṃ kṛtaḥ kevalasaṃśrutaśca yajuṣyevaṃ vyāharatyādideva || caturvidhā bhāratī dūradūraṃ dhṛṣṭaḥ staumi
svārthakāmaḥ kṣamaitat
54.66
mārtaṃḍasūryāṃśu ravistathendro bhānurbhaṃgaścāryamā svarṇaretāḥ
54.67
divākaro mitraviṣṇuśca deva khyātastvaṃ vai dvāda
śātmā namaste || lokatrayaṃ vai tava garbhagehaṃ jalādhāraḥ procyase khaṃ samagram
54.68
nakṣatramālā kusumābhimālā tasmai namo vyomaliṃgāya
tubhyam
54.69
tvaṃ devadevastvamanāthanāthastvaṃ prāṃpyapālaḥ kṛpaṇe kṛpāluḥ || tvaṃ netranetraṃ janabuddhibuddhirākāśakāśo jaya jīvajīvaḥ
54.70
dāri
dryadāridrya nidhe nidhīnāmamaṃgalāmaṃgala śarmaśarma || rogaprarogaḥ prathitaḥ pṛthivyāṃ ciraṃ jayāditya jayāprameya
54.71
vyādhigrastaṃ kuṣṭharogābhibhūtaṃ bhagna
ghrāṇaṃ śīrṇadehaṃ visaṃjñam || mātā pitā bāṃdhavāḥ saṃtyajaṃti sarvaistyaktaṃ pāsi kosti tvadanyaḥ
54.72
tvaṃ me pitā tvaṃ jananī tvameva tvaṃ me gururbā
ndhavāśca tvameva || tvaṃ me dharmastvaṃ ca me mokṣamārgo dāsastubhyaṃ tyaja vā rakṣa deva
54.73
pāpo'smi mūḍho'smi mahograkarmā raudro'smi nācāranidhānama
smi || tathāpi tubhyaṃ praṇipatya pādyorjayaṃ bhaktānāmarpaya śrījayārka
54.74
nārada uvāca || || evaṃ stuto jayādityaḥ kamaṭhena mahātmanā
snigdhagaṃbhīrayā vācā prāha taṃ prahasanniva
54.75
jayādityāṣṭakamidaṃ yattvayā parikīrtitam || anena stoṣyate yo māṃ bhuvi tasya na durla
bham
54.76
ravivāre viśeṣeṇa māṃ samabhyarcya yaḥ paṭhet || tasya rogā na śiṣyaṃti dāridryaṃ ca na saṃśayaḥ
54.77
tvayā ca toṣito vatsa
tava dadmi varaṃ tvaṃmum || sarvajño bhuvi bhūtvā tvaṃ tato muktimavāpsyasi
54.78
tvatpitā smṛtikāraśca bhaviṣyati dvijārcitaḥ || sthānasyāsya
na nāśaśca kadācitprabhaviṣyati
54.79
na caitatsthānakaṃ vatsa parityakṣyāmi karhicit || evamuktvā sa bhagavānbrāhmaṇairarcitaḥ stutaḥ
54.80
anujñāpya dvijedrāṃstāṃstatraivāṃtardadhe prabhuḥ || evaṃ pārtha samutpanno jayādityo'tra bhūtale
54.81
āśvine māsi saṃprāpte ravivāre ca suvrata || āśvine
bhānuvāreṇa yo jayādityamarcayet
54.82
koṭitīrthe naraḥ snātvā rbrahmahatyāṃ vyapohati|| pūjanādraktamālyaiśca raktacaṃdanakuṃkumaiḥ
54.83
lepanāddūṃdhadhūpāyai
naivedyairghṛtapāyasaiḥ || brahmaghnaśca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ
54.84
mucyate sarvapāpebhyaḥ sūryalokaṃ caṃ gacchati || putradāradhanānrāyuḥ prāpya sāṃ
sārikaṃ sukham
54.85
iṣṭakāmaiḥ samāyuktaḥ sūryaloke ciraṃ vaset
54.86
sarveṣu ravivāreṣu jayādityasya darśanam || kīrtanaṃ smaraṇaṃ vāpi sarva
rogopaśāṃtidam
54.87
anādinidhanaṃ devamavyaktaṃ tejasāṃ ni dhim || ye bhaktāste ca līyaṃte saurasthāne nirāmaye
54.88
sūryoparāge saṃprāpte
ravikrūpe samāhitaḥ || snānaṃ yaḥ kurute pārtha homaṃ kuryātprayatnataḥ
54.89
dānaṃ caiva yathāśaktyā jayādityāgrataḥ sthitaḥ || tasya puṇyasya
māhātmyaṃ śṛṇuṣvaikamanā jaya
54.90
kurukṣetreṣu yatpuṇyaṃ prabhāse puṣkareṣu ca || vārāṇasyāṃ ca yatpuṇyaṃ prayāge naimiṣe'pi vā || tatpuṇyaṃ labhate
martyo jayādityaprasādataḥ
54.90.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe jayāditya māhātmyavarṇanaṃ nāmaikapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit