Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 6

Kaumārīkākhaṇḍa 6

Language
Sanskrit

6.1

cha || || śrīnārada
uvāca || || iti śrutvā phālgunāhaṃ romāṃcitapulakīkṛtaḥ || svarūpaṃ prakaṭīkṛtya brāhmaṇānidamabravam

6.2

aho dhanyaḥ pitāsmākaṃ yasya
sṛṣṭasya pālakāḥ || yuṣmadvidhā brāhmaṇendrāḥ satyamāha purā hariḥ

6.3

matto'pyanaṃtātparataḥ parasmātsamastabhūtādhipaterna kiṃcit || teṣāṃ kimu
syāditareṇa yeṣāṃ dvijeśvarāṇāṃ mama mārgavādinām

6.4

tatsarvathādya dhanyo'smi saṃprāptaṃ janmanaḥ phalam || yadbhavanto mayā dṛṣṭāḥ pāpoṣaṃdravava
rjitāḥ

6.5

tataste sahasotthāya śātātapapurogamāḥ || arghyapādyādisatkāraiḥ pūjayāmāsurmāṃ dvijāḥ

6.6

proktavantaśca māṃ pārtha vacaḥ sādhujano
ciṃtam || dhanyā vayaṃ hi devarṣe tvamasmānyadihāgataḥ

6.7

kuto vā''gamanaṃ tubhyaṃ gantavyaṃ vā kva sāṃpratam || atrāpyāgamane kāryamucyatāṃ munisa
ttama

6.8

śrutvā prītikaraṃ vākyaṃ dvijānāmiti pāṃḍava || pratyavocaṃ munīndrāṃstāñchūyatāṃ dvijasattamāḥ

6.9

ahaṃ hi brahmaṇo vākyādviprāṇāṃ
sthānakaṃ śubham || dātukāmo mahātīrthe mahīsāgarasaṃgame

6.10

parīkṣanbrāhmaṇānatra prāpto yūyaṃ parīkṣitāḥ || ahaṃ vaḥ sthāpayiṣyāmi cānujānīta
tadvijāḥ

6.11

evamukto vilokyaiva dvijāñchātātapo'bravīt || devānāmapi duṣprāpyaṃ satyaṃ nārada bhāratam

6.12

kiṃ punaścāpi tatraiva mahī
sāgarasaṃgamaḥ || yatra snāto mahātīrthaphalaṃ sarvamupāśnute

6.13

punareko mahāndoṣo bibhīmo nitarāṃ yataḥ || tatra caurāḥ subahavo nirghṛṇāḥ
priyasāhasāḥ

6.14

sparśeṣu ṣoḍaśaṃ caikaviṃśaṃ gṛhṇaṃti no dhanam || dhanena tena hīnānāṃ kīdṛśaṃ janma no bhavet

6.15

varaṃ bubhukṣayā vāso mā
cauraṃkeragā vayam || arjuna uvāca || || adbhutaṃ varṇyate vipra ke hi caurāḥ prakīrttitāḥ

6.16

kiṃ dhanaṃ ca haraṃtyete yebhyo bibhyati brāhmaṇāḥ
nārada uvāca || || kāmakrodhādayaścaurāstapa eva dhanaṃ tathā

6.17

tasyāpahārabhītāste māmūcuriti brāhmaṇāḥ || tānahaṃ prābravaṃ paścādvi
jānīta dvijottamāḥ

6.18

jāgratāṃ tu manuṣyāṇāṃ caurāḥ kurvaṃti kiṃ khalāḥ || bhayabhītaścālasaśca tathā cāśucireva yaḥ

6.19

tena kiṃ
nāma saṃsādhyaṃ bhūmistaṃ grasate naram

6.20

śātātapa uvāca || || vayaṃ caurabhayādbhītāste haraṃti dhanaṃ mahat || kartuṃ tadā kathaṃ śakyamaṃga
jāgaraṇaṃ tathā

6.21

khalāścaurā gatāḥ kvāpi tato natvā''gatā vayam || tasmātsarvaṃ saṃtyajāmo bhayabhītā vayaṃ mune

6.22

pratigrahaśca vai
ghoraḥ ṣaṣṭhāṃśaphaladastathā || evaṃ bruvati tasmiṃśca hārītonāma cābravīt

6.23

mūḍhabuddhyā hi ko nāma mahīsāgarasaṃgamam || tyajecca yatra mokṣaśca
svargaśca karago'tha vā

6.24

kalāpādiṣu grāmeṣu ko vaseta vicakṣaṇaḥ || yadi vāsaḥ stambhatīrthe kṣaṇārdhamapi labhyate

6.25

bhayaṃ ca caurajaṃ
sarvaṃ kiṃ kariṣyati tatra naḥ || kumāranāthaṃ manasi pālakaṃ kurvatāṃ dṛḍham

6.26

sāhasaṃ ca vinā bhūtirna kathaṃcana prāpyate || tasmānnārada tatrāhamā
yāsye tava vākyataḥ

6.27

ṣaḍviṃśatisahasrāṇi brāhmaṇā me parigrahe || ṣaṭkarmaniratāḥ śuddhā lobhadambhavivarjitāḥ

6.28

taiḥ sārdhamāgami
ṣyāmi mamedaṃ matamuttamam || ityukte vacane tāṃśca kṛtvāhaṃ daṃḍamūrdhani

6.29

nivṛttaḥ sahasā pārtha khecaro'timudānvitaḥ || śatayojanamātraṃ tu
himamārgamatītya ca

6.30

kedāraṃ samupāyāto yuktastairdvijasattamaiḥ || ākāśena suśakyaśca bilenātha sa deśakaḥ

6.31

atikrāṃtuṃ nānyathā ca
tathā skaṃdaprasādataḥ

6.32

arjuna uvāca || kva kalāpaṃ ca tadgrāmaṃ kathaṃ śakyaṃ bilena ca || kathaṃ skaṃdaprasādaḥ syādetanme brūhi nārada

6.33

nārada uvāca|| || kedārāddhimasaṃyuktaṃ yojanānāṃ śataṃ smṛtam || tadaṃte yojanaśataṃ vistṛtaṃ tatkalāpakam

6.34

tadaṃte yojanaśataṃ vālukārṇava
mucyate || śatayojanamātraḥ sa bhūmikhargastataḥ smṛtaḥ

6.35

bilena ca yathā śakyaṃ gaṃtuṃ tatra śṛṇuṣva tat || nirannaṃ vai nirudakaṃ devamārādhayedba
hṛm

6.36

dakṣiṇāyāṃ diśi tato niṣpāpaṃ manyate yadā || tadā guho'sya diśati svapne gaccheti bhārata

6.37

tato guhātpaścamato bila
masti bṛhattaram || tatra praviśya gaṃtavyaṃ kriyāṇāṃ śatasaptakam

6.38

tatra maurakataṃ liṃgamasti sūryasamaprabham || tadagre mṛttikā cāsti svarṇa
varṇā sunirmalā

6.39

namaskṛtya ca talliṃgaṃ gṛhītvā mṛttikāṃ ca tām || āgaṃtavyaṃ staṃbhatīrthe samārādhya kumārakam

6.40

kaulaṃ vā
kūpato grāhyaṃ bhūtāyāṃ niśi tajjalam || tenodakena mṛttikayā kṛtvā netradvayāñjanam

6.41

udvarttanaṃ ca dehasya kadācitṣaṣṭṭime pade || netrāṃjanaprabhā
vācca bilaṃ paśyati śobhanam

6.42

tanmadhyena tato yāti gātrodvarttaprabhāvataḥ || kārīṣairnāṃma cātyūgrairbhakṣyate naiva kīṭaikaiḥ

6.43

bilamadhye
ca saṃpaśyansiddhānbhāskarasannibhān || yātyevaṃ yātyasau pārtha kalāpaṃ grāmamuttamam

6.44

tatra varṣasahasrāṇi catvāryāyuḥprakīrtitam || phalānāṃ
bhojanaṃ ca syātpunaḥ puṇyaṃ ca nārjayet

6.45

ityetatkathitaṃ tubhyamataścābhūcchṛṇuṣva tat || tapaḥsāmarthyataḥ sūkṣmāndaṇḍasyāgre nidhāya tān

6.46

dvijānahaṃ samāyāto mahīsāgarasaṃgamam

6.47

tadottārya mayā muktāstīre puṇyajalāśaye || tato mayā kṛtaṃ snānaṃ saha tairdvijasattamaiḥ

6.48

niḥśeṣadoṣadāvāgnau mahīsāgarasaṃgame || pitṝṇāṃ devatānāṃ ca kṛtvā tarpaṇasatkriyāḥ

6.49

japamānāḥ paraṃ japyaṃ niviṣṭāḥ saṃgame
vayam || bhāskaraṃ samavekṣaṃtaściṃtayaṃto hariṃ hṛdi

6.50

tasmiṃścaivāṃtare pārtha devāḥ śakrapurogamāḥ || ādityādyā grahāḥ sarve lokapālāśca
saṃgatāḥ

6.51

devānāṃ yonayo hyaṣṭau gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ || mahotsavaṃ tatastasmingītavāditra uttame

6.52

pādaprakṣālanaṃ kartuṃ viprāṇāmudya
tastvaham || tasminkāle cāśrṛṇavamahamatithyavākyatām

6.53

sāmadhvanisamāyuktāṃ tṛtīyasvaranāditām || atīva manaso ramyāṃ śiva
bhaktimivottamām

6.54

viprairutthāya saṃpṛṣṭaḥ kastvaṃ vipra kva cāgataḥ || kiṃ vā prārthayase brūhi yatte manasi rocate

6.55

vipra uvāca
muniḥ kapilanāmāhaṃ nāradāya nivedyatām || āgataḥ prārthanāthaiva tacchrutvāhaṃmathābravam

6.56

dhanyohaṃ yadihāyātaḥ kapila tvaṃ mahāmune || nāstya
deyaṃ tavāsmābhiḥ pātraṃ nāsti tavādhikam

6.57

kapila uvāca || || brahmaputra tvayā deyaṃ yadi me tvaṃ śrṛṇuṣva tat || aṣṭau viprasahasrāṇi
mama dehīti nārada

6.58

bhūmidānaṃ kariṣyāmi kalāpagrāmavāsinām || brāhmaṇānāmahaṃ caiṣāṃ tadidaṃ kriyatāṃ vibho

6.59

tato mayā pratijñātameva
mastu mahāmune || tvayāpi kriyatāṃ sthānaṃ kāpilaṃ kapilottamam

6.60

śrāddhe vā prātakāle vā hyatithirvimukhībhavet || yasyāśramamupāyātasta
sya sarvaṃ hi niṣphalam

6.61

sa gacchedrauravām̐llokānyo'tithiṃ nābhiṃpūjayet || atithiḥ pūjito yena sa devairapi pūjyate

6.62

dānairyajñaista
tastasminbhojitaḥ kapilo muniḥ || tato mahāmuniḥ śrīmānhārīto hvayitastadā

6.63

pādaprakṣālanārthāya siddhadevasamāgame || hārītaśca puraskṛtya
vāmapādaṃ tadā sthitaḥ

6.64

tato hāso mahāañje siddhāpsaraḥsuparvaṇām|| viciṃtya bahudhā pṛthvīṃ sādhu sādhukṛtā dvijāḥ

6.65

tato mamāpi manasi
śokavego mahānabhūt || satyāṃ caiva tathā mene gāthāṃ pūrvabudhairitām

6.66

sarveṣvapi ca kāryeṣu hetiśabdo vigarhitaḥ || kurvatāmatikāryāṇi śilīpā
to dhruvaṃ bhavet

6.67

tatohamabravaṃ viprānyūyaṃ mūrkhā bhaviṣyatha || dhanadhānyālpasaṃyuktā dāridryakalilāvṛtāḥ

6.68

evamukte prahasyaiva hārītaḥ
prābravīdidam || tavaiveyaṃ mune hāniryadasmāñchapate bhavān

6.69

kaḥ śāpo dīyate tubhyaṃ śāpoyamayameva te || tato vimṛśya bhūyo'hamabravaṃ kimahe
dvija

6.70

tathāvidhasya bhavato vāmapādapradānataḥ

6.71

hārīta uvāca || || śṛṇu tatkāraṇaṃ dhīmañchūnyatā me yato bhavet

6.72

iti
ciṃtayataścite hā duḥkho'yaṃ pratigrahaḥ || pratigraheṇa viprāṇāṃ brāhmyaṃ tejo hi śāmyati

6.73

mahādānaṃ hi gṛhṇāno brāhmaṇaḥ svaṃ śubhaṃ hi
yat || dadāti dāturdātā ca aśubhaṃ yacchati svakam

6.74

dātā pratigrahītā ca vacanaṃ hi parasparam || manyate'dhaḥkaro yasya so'lpabuddhiḥ
prahīyate

6.75

iti ciṃtayato mahyaṃ śūnyatābhūddhi nārada || nidrārtaśca bhayārtaśca kāmārtaḥ śokapīḍitaḥ

6.76

hatasvaścānyacittaśca śūnyā
hyete bhavaṃti ca || tadeṣu matimānkopaṃ na kurvīta yadi tvayā

6.77

kṛtaḥ kopastatastubhyamevaṃ hāniriyaṃ mune || tatastām̐pānvitaścāhaṃ tānvi
prānabravaṃ punaḥ

6.78

dhiṅmāmastu ca durbuddhimavimṛśyārthakāriṇam || kurvatāmavimṛśyaiva tatkimasti na yadbhavet

6.79

sahasā na kriyāṃ kuryā
tpadametanmahāpadām || vimṛśyakāriṇaṃ dhīraṃ vṛṇate sarvasaṃpadaḥ

6.80

satyamāha mahābuddhiścirakārī purā hi saḥ || purā hi brāhmaṇaḥ kaścitprakhyātoṃ
girasāṃ kule

6.81

cirakārī mahāprājño gautamasyābhavatsutaḥ || cireṇa sarvakāryāṇi yo vimṛśya prapadyate

6.82

cirakāryābhisaṃpatteści
rakārī tathocyate || alasagrahaṇaṃ prāpto durmedhāvī tathocyate

6.83

buddhilāghavayuktena janenādīrghadarśinā || vyabhicāreṇa kasminsa vyatikramyā
parānsutān

6.84

pitroktaḥ kupitenātha jahīmāṃ jananīmiti || sa tatheti cireṇoktaḥ svabhāvānnirakārakaḥ

6.85

vimṛśya cirakāritvāñci
ṃtayāmāsa vai ciram || piturājñāṃ kathaṃ kuryāṃ na hanyāṃ mātaraṃ katham

6.86

kathaṃ dharmacchalenāsminnimajjayemasādhuvat || piturājñā paro dharmoṃ
hyadharmo mātūrakṣaṇam

6.87

asvataṃtraṃ ca putratvaṃ kiṃ tu māṃ nātra pīḍayet || striyaṃ hatvā mātaraṃ ca ko hi jātu sukhī bhavet

6.88

pitaraṃ
cāpyavajñāya kaḥ pratiṣṭhāmavāpnuyāt || anavajñā piturmuktā yuktaṃ mātuśca rakṣaṇam

6.89

kṣamāyogyāvubhāvetau nātivarteta vai katham || pitā hyā
tmānamādhatte jāyāyāṃ jajñivāniti

6.90

śīlacāritragotrasya dhāraṇārthaṃ kulasya ca || so'hamātmā svayaṃ pitrā putratve parikalpitaḥ

6.91

jātakarmaṇi yatprāha pitā yaccopakarmaṇi || paryāptaḥ sa dṛḍhīkāraḥ piturgauravalipsayā

6.92

śarīrādīni deyāni pitā tvekaḥ prayaccha
ti || tasmātpiturvacaḥ kāryaṃ na vicāryaṃ kathaṃcana

6.93

pātakānyapi cūryante piturvacanakāriṇaḥ || pitā svargaḥ pitā dharmaḥ pitā paramakaṃ tapaḥ

6.94

pitari prītimāpanne sarvāḥ prīṇaṃti devatāḥ || āśiṣastā bhajaṃtyenaṃ puruṣaṃ prāha yāḥ pitā

6.95

niṣkṛtiḥ sarvapāpānāṃ
pitā yadabhinaṃdati || mucyate baṃdhanātpuṣpaṃ phalaṃ vṛṃtātpramucyate

6.96

kliśyannapi sutaḥ snehaṃ pitā snehaṃ na muṃcati || etadvi
ciṃtya taṃ tāvatputrasya pitṛgauravam

6.97

pitā nāhapataraṃ sthānaṃ ciṃtayiṣyāmi mātaram || yo hyayaṃ mayi saṃghātau martyatve pāṃcabhautikaḥ

6.98

asya me jananī hetuḥ pāvakasya yathāraṇiḥ || mātā dehāraṇiḥ puṃsaḥ sarvasyārthasya nirvṛtiḥ

6.99

mātṛlābhe sanāthatvamanāthatvaṃ viparyaye || na sa
śocati nāpyenaṃ sthāvaryamapi karṣati

6.100

śriyā hīno'pi yo gehe aṃbeti pratipadyate || putrapautrasamāpanno jananīṃ yaḥ samāśritaḥ

Linked texts (7)