Kaumarikakhanda 61
Kaumārīkākhaṇḍa 61
- Language
- Sanskrit
Contents
- 61.71 — 1 part
61.1
cha || || arjuna uvāca
guptakṣetramidaṃ kasmātkasmādguhyaṃ ca nārada || yasya prabhāvaḥ sumahānnaiva kasyāpi saṃstutaḥ
61.2
nārada uvāca || || purātanāmatra kathāṃ gupta
kṣetrasya kāraṇe || śṛṇu pāṃḍava śāpena guptamāsīdidaṃ yathā
61.3
purā nimitte kasmiṃścitsarvatīrthādhidaivatāḥ || praṇāya brahmasado brahmāṇaṃ sahitā
yayuḥ
61.4
puṣkarasya prabhāsasya nimiṣasyārbudasya ca || kurukṣetrasya kṣetrasya dharmāraṇyasya devatāḥ
61.5
vastrāpathasya śvetasya phalgutīrtha
sya cāpi yāḥ || kedārasya tathānyeṣāṃ kṣetrāṇāṃ koṭiśo'pi yāḥ
61.6
siṃdhusāgarayogasya mahīsāgarakasya ca || gaṃgāsāgarayogasya adhiyāḥ
sūkarasya ca
61.7
gaṃgārevāmukhīnāṃ tu nadīnāmadhidevatāḥ || śoṇahradapurogāṇāṃ hradānāṃ cādhidevatāḥ
61.8
te sarve saṃghaśo bhūtvā śreṣṭhayajñā
nāya cātmanaḥ || samupājagmuramalā mahatīṃ brahmaṇaḥ sabhām
61.9
tatra tīrthāni sarvāṇi samāyātāni vīkṣya saḥ || uttasthau sahitaḥ sarvaiḥ
sabhāsadbhiḥ pitāmahaḥ
61.10
praṇamya sarvatīrthebhyaḥ prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || tīrthāni bhagavānāha vismayotphullalocanaḥ
61.11
adya naḥ saṅga sakalaṃ
yuṣmābhiratipāvitam || vayaṃ ca pāvitā bhūyo yuṣmākaṃ darśanādapi
61.12
tīrthānāṃ darśanaṃ śreyaḥ sparśanaṃ snānameva ca || kīrtanaṃ smaraṇaṃ cāpi
na̍ syātpuṇyaṃ vinā param
61.13
mahāpāpānvitā raudrāstvapi ye syuḥ suniṣṭhurāḥ || te'pi tīrthaiḥ prapūyaṃte kiṃ punardharmasaṃsthitāḥ
61.14
evamuktvā
pulastyaṃ sa putramabhyādideśa ha || śīghramarghaṃ tīrthahetoḥ samānaya yathārcaye
61.15
pulastya uvāca || || asaṃkhyānīha tīrthāni dṛśyaṃte
padmasaṃbhava || yathā diśasi māṃ tāta arghamekamupānaye
61.16
dharmapravacane śloko yata eṣa pragīyate
61.17
bhaveyuryadyasaṃkhyātā arghayogyāḥ
samarcane || tatasteṣāṃ variṣṭhāya dātavyo'rghaḥ kilaikataḥ
61.18
brahmovāca || || sābhiprāyaṃ sādhu vatsa tvayā proktamidaṃ vacaḥ || evaṃ
kuruṣvaikamarghamānaya tvaṃ suśīghrataḥ
61.19
nārada uvāca || || tataḥ pulastyo vegena samāninye'rghamuttamam || taṃ ca brahmā kare gṛhya tīrthānyāheti
bhāratīm
61.20
sarvairbhavadbhiḥ saṃhatya mukhyastvekaḥ prakīrtyatām || tasmai cārghaṃ prayacchāmi naivaṃ māmanayaḥ spṛśet
61.21
tīrthānyūcuḥ
na vayaṃ śreṣṭhatāṃ vidmaḥ kathaṃcana parasparam || asmāddhetośca saṃprāptā jñātvā dehi tvameva tat
61.22
brahmovāca || || nāhaṃ vedmi śreṣṭhatāṃ vaḥ
kathaṃcana namo'stu vaḥ || sarve cāpāramāhātmyaṃ svayaṃ me vaktumarhatha
61.23
yatra gaṃgā gayā kāśī puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā || kurukṣetraṃ tathā revā mahīsā
garasaṃgamaḥ
61.24
prabhāsādyāni śataśo yatra nastatra kā matiḥ
61.25
nārada uvāca || || evamukte padmabhuvā kopi novāca
kiṃcana || cireṇedaṃ tataḥ prāha mahīsāgarasaṃgamaḥ
61.26
mamainamarghaṃ tvaṃ yaccha caturānana śīghrataḥ || yataḥ koṭikalāyāṃ vā mama ko'pi
na pūryate
61.27
yataścendradyumnarājñā tāpyamānā vasuṃdharā || sarvatīrthadravībhūtā mahīnāmābhavannadī
61.28
sā ca sarvāṇi tīrthāni saṃyu
ktāni mayā saha || sarvatīrthamayastasmādasmi khyāto jagatraye
61.29
guhena ca mahāliṃgaṃ kumāreśvaramīśvaram || saṃsthāpya tīrthamukhyatvaṃ
mama dattaṃ mahātmanā
61.30
nāradenāpi mattīre sthānaṃ saṃsthāpya śobhanam || sarvebhyaḥ puṇyakṣetrebhyo dattaṃ śreṣṭhayaṃ purā mama
61.31
evaṃ
tribhirhetuvarairmamaivārghaḥ pradīyatām || guṇaikadeśe'pi samaṃ mama tīrthaṃ na vai param
61.32
ityukte vacane pārtha tīrtharājena bhārata || sarve nocuḥ
kiṃcanāpi kiṃ brahmā vakṣyatīti yat
61.33
tato brahmasuto jyeṣṭhaḥ śvetamālyānulepanaḥ || dakṣiṇaṃ bāhumuddhṛtya dharmo vacanamabravīt
61.34
aho kaṣṭamidaṃ kṛtaṃ tīrtharājena mohataḥ || santo'pi na guṇā vācyāḥ svayaṃ sadbhiḥ svakā yataḥ
61.35
svīyānguṇānsvayaṃ yo hi sampatsu prakṣi
panparān || bravīti rājasastveṣa hyahaṃkāro jugupsitaḥ
61.36
tasmādasmādahaṃkārātsatsvapyeṣu guṇeṣu ca || aprakhyātaṃ dhvastarūpamidaṃ tīrthaṃ bhavi
ṣyati
61.37
staṃbhatīrthamiti khyātaṃ stambho garvaḥ kṛto yataḥ || staṃbhasya hi phalaṃ sadyo brahmāpi prāpa kiṃ paraḥ
61.38
ityukte dharmadeve'na hā heti
rava utthitaḥ || tataḥ śīghraṃ samāyāto yogīśo'haṃ ca pāṃḍava
61.39
guhastato vacaḥ prāha dharmadevasamāgame || ayuktametacchāpo'yaṃ datto yaddharma
dhārṣṭyataḥ
61.40
bravītu ko'pi sarveṣāṃ tīrthānāṃ teṣu vartatām || yadyaiśvaryaṃ nārhatesau mahīsāgarasaṃgamaḥ
61.41
tiṣṭhatvātmaguṇo yacca tīrtharā
jena varṇitaḥ || tatra ko viguṇo nāma mithyāvādo yato guṇaḥ
61.42
aho na yuktaṃ pālānāṃ yadi te'pyavimṛśya ca || evamarthānkariṣyaṃti kaṃ
yāṃti śaraṇaṃ prajāḥ
61.43
evamukte guhenātha dharmo vacanamabravīt || satyametadyadarho'yaṃ mahīsāgarasaṃgamaḥ
61.44
mukhyatvaṃ sarvatīrthānāmardhaṃ cāpi
pitāmahāt || kiṃtu nātmaguṇā vācyāḥ satāmetatsadā vratam || parokṣepi svapraśaṃsā brahmāṇamapi cālayet
61.45
svapraśaṃsāṃ prakurvāṇaḥ parākṣepasa
manvitām || kiṃ divaḥ pṛthivīṃ pūrvaṃ yayātirna papāta ha || yāni pūrvaṃ pramāṇāni kṛtānīśena dhīmatā
61.46
tāni sampālanīyāni tāni ko'ti
kramedbudhaḥ || tava pitrā samādiśya yadarthaṃ sthāpitā vayam
61.47
pālayāmāsa etacca tvaṃ pālayitumarhasi || īśvarāḥ svapramāṇeṇa bhavaṃto yadi kurvate
61.48
tadasmābhiridaṃ yuktaṃ śāsanaṃ diśyatāṃ param || evamuktvā svīyamudrāṃ moktukāmaṃ vṛṣaṃ tadā
61.49
ahaṃ prastāvamanvīkṣya vākyametadudairayam
namo dharmāya mahate viśvadhātre mahātmane
61.50
brahmaviṣṇuśivairnityaṃ pūjitāyāghanāśine || yadi mudrāṃ bhavāndharmaṃ parityakṣyati karhicit
61.51
tadasmākaṃ kuto bhāvo mā viśvaṃ nāśaya prabho || yogīśvaraṃ guhaṃ cāpi saṃmānayitumarhasi
61.52
śivavanmānanīyo hi yataḥ sākṣācchivātmajaḥ
tvāṃ ca devo guhaḥ svāmī saṃmānayitumarhati
61.53
yuvayoraikyabhāvena sukhaṃ jīveditaṃ jagat || tvayā pradattaḥ śāpo'yaṃ mā pratyākhyātilakṣaṇaḥ
61.54
anugrahaśca kriyatāṃ tīrtharājasya mānada
61.55
evamuccaramāṇaṃ māṃ praśasyāhāpi padmabhūḥ || sādhvetannāradenoktaṃ dharmaitadvacanaṃ kuru
61.56
sammānaya guhaṃ
cāpi guhaḥ svāmī yato hi naḥ || evamukte brahmaṇā ca dharmo vacanamabravīt
61.57
namo guhāya siddhāya kiṃkarā yasya te vayam || madīyāṃ skanda vijñaptiṃ nārthe
nāmavadhāraya
61.58
staṃbhādetanmahātīrthamaprasiddhaṃ bhaviṣyati || staṃbhatīrthamiti khyātaṃ suprasiddhaṃ bhaviṣyati
61.59
stambhatīrthamiti khyātaṃ sarvatī
rthaphalapradam || yaścātra snānadānāni prakāriṣyati mānavaḥ
61.60
yathoktaṃ ca phalaṃ tasya sphuṭaṃ sarvaṃ bhaviṣyati || śanivāre hyamāvāsyā bhave
ttasyāḥ phalaṃ ca yat
61.61
mahīsāgarayātrāyāṃ bhavettaccāvadhāraya || prabhāsadaśayātrābhiḥ saptabhiḥ puṣkarasya ca
61.62
aṣṭābhiśca prayāgasya
tatphalaṃ pramaviṣyati || paṃcabhiḥ kurukṣetrasya nakulīśasya ca tribhiḥ
61.63
arbudasya ca yatṣaṅgistatphalaṃ caiṃ bhaviṣyati || vastrāpathasya tisṛbhi
rgaṃgāyāḥ paṃcabhiśca yat
61.64
kūpodaryāścaturbhiśca tatphalaṃ pramaviṣyati || kāśyāḥ paṅgistathā yatsyādgodāvaryāśca paṃcabhiḥ
61.65
tatphalaṃ
staṃbhatīrthe vai śanidarśa bhaviṣyāti || evaṃ datte vare skaṃdastadā prītamanā bhaṃvat
61.66
brahmāpi staṃbhatīrthāya dadāvarthaṃ samāhitaḥ || dadau ca sarvatīrthā
nāṃ śreṣṭhatvamamitadyutiḥ
61.67
tīrthāni ca guhaṃ nāthaṃ sammānya visasarja saḥ || evametatpurā vṛttaṃ guptakṣetrasya kāraṇam
61.68
bhūyaścāpi prasi
ddhyarthaṃ preṣitāpsaraso'tra me || vimokṣitā grāharūpāttvayā tāśca kurudvaha
61.69
yato dharmasya sarvasya nānārūpaiḥ pravartataḥ || paritrāṇāya bhavataḥ
kṛṣṇasya ca bhavo bhave
61.70
tadidaṃ varṇitaṃ tubhyaṃ sarvatīrthaphalaṃ mahat || śrutvaitadāditaḥ pūrvaṃ pumānpāpaiḥ pramucyate
61.71
sūta uvāca || || śrutveti
vijayo dhīmānpraśaśaṃsa suvismitaḥ || visṛṣṭo nāradādyaiśca dvārakāṃ prati jagmivān
61.71.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe mahīsāgaramāhātmyavarṇane'rjunatīrthayātrāparisamāptivarṇananāmaṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit