Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 62

Kaumārīkākhaṇḍa 62

Language
Sanskrit

Contents

62.1

cha || || śaunaka
uvāca || || atyadbhutamidaṃ sūta guptakṣetrasya pāvanam || mahanmāhātmyamatulaṃ kīrtitaṃ harṣavardhanam

62.2

punaryatsiddhaliṃgasya pūrvaṃ māhātmyakīrtane
ityuktaṃ yatprasādena siddhamātustu setsyati

62.3

vijayonāma puṇyātmā sāhāyyāccaṃḍilasya ca || ko nvasau caṃḍilonāma vijayonāma kastathā

62.4

kathaṃ ca prāptavānsiddhiṃ siddhamātuḥ prasādataḥ || etadācakṣva tattvena śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ

62.5

satāṃ caritraśravaṇe kautukaṃ kasya no bhavet
ugraśravā uvāca || || sādhu pṛṣṭamidaṃ viprā dūrāṃtaritamapyuta

62.6

śrutāṃ dvaipāyanamukhātkathāṃ vakṣyāmi cātra vaḥ || purā drupadarājasya putrīmā
sādya pāṃḍavāḥ

62.7

dhṛtarāṣṭraṃmate paścādiṃdraprasthaṃ nyaveśayan || rakṣitā vāsudevena kadācittatra pāṃḍavāḥ

62.8

upaviṣṭāḥ sabhāmadhye kathāścakruḥ pṛthagvi
dhāḥ || devarṣipatṛbhūtānāṃ rājñāṃ cāpi prakīrtane

62.9

kriyamāṇe'tha tatrāgādbhīmaputro ghaṭotkacaḥ || taṃ dṛṣṭvā bhrātaraḥ paṃca vāsudevaśca vīryavān

62.10

utthāya sahasā pīṭhādāliliṃgurmudā yutāḥ || sa ca tānpraṇataḥ prahvo vavaṃde bhīmaṃnaṃdanaḥ

62.11

sāśiṣaṃ ca tato rājñā svotsaṃga upaveśitaḥ
āghrāya snehato mūrdhni proktaśca janasaṃsadi

62.12

yudhiṣṭhira uvāca || || kuta āgamyate putra kva cāyaṃ vihṛtastvayā || kālaḥ
kañcitsukhaṃ rājyaṃ kuruṣe mātulaṃ tava

62.13

kañciddeveṣu vipreṣu goṣu sādhuṣu sarvadā || haiḍaṃbe nāpakuruṣe priyametadvareśca naḥ

62.14

heḍaṃ
basya vanaṃ sarvaṃ tasya ye sainyarākṣasāḥ || pālyamānāstvayā sādho vardhaṃte janakṣemakāḥ

62.15

kañcinnaṃdati te mātā bhṛśaṃ naḥ priyakāriṇī
kanyeva yā purā bhīmaṃ tyaktvā mānaṃ patiṃ śritā

62.16

iti pṛṣṭo dharmarājñā smayanhaiṃḍaṃbirabravīt || hate tasmindurādhāre mātule'smi
niyojitaḥ

62.17

tadrājyaṃ śāsane sthāpya duṣṭānnigraṃthyarāmyaham || mātā kuśalinī devī tapo divyamupāśritā

62.18

māmuvāca
sadā putra pitṝṇāṃ bhaktikṛdbhava || so'haṃ māturvacaḥ śrutvā merupādātsamāgataḥ

62.19

praṇāmāyaiva bhavatāṃ bhaktiprahveṇa cetasā || ātmānaṃ
ca mahatyarthe kasmiṃścittu niyojitam || bhavadbhirahamicchāmi phalaṃ yasmādidaṃ mahat

62.20

yadājñāpālanaṃ putraḥ pitṝṇāṃ sarvadā caret
athordhvalokānsa jayediha jāyeta kīrtimān

62.21

sūta uvāca || || ityuktavaṃtaṃ taṃ rājā parirabhya punaḥpunaḥ || uvāca
dharmarāṭ putramānaṃdāśruḥ sagadgadam

62.22

tvameva no bhaktikārī sahāyaścāpi vartase

62.23

etadarthaṃ ca haiḍaṃbe putrānicchaṃti sādhavaḥ || ihāmutra
tārayaṃte tādṛśāścāpi putrakāḥ

62.24

avaśyaṃ yādṛśī mātā tādṛśastanayo bhavet || mātā ca te bhaktimatī dṛḍhaṃ nastvaṃ ca tādṛśaḥ

62.25

aho suduṣkaraṃ devī kurute me priyā vadhūḥ || yā bhartṛśriyamullaṃdhya tapa eva samāśritā

62.26

nūnaṃ kāmena bhogairvā kṛtyaṃ vadhvā na me manāk
yā putrasukhamanvīkṣya paralokārthamāśritā

62.27

duṣkulīnāpi yā bhaktā sūte'patyaṃ ca bhaktimat || kulīnameva tanmanye mamedaṃ matamuttamam

62.28

evaṃ bahūni vākyāni tāni tāni vadannṛpaḥ || dharmarājaḥ sabhābhāṣya keśavaṃ vākyamabravīt

62.29

puṃḍarīkākṣa jānāsi yathā bhīmādabhūdayam
jātamātrastu yaścāsīdyauvanastho mahābalaḥ

62.30

aṣṭānāṃ devayonīnāṃ yato janma ca yauvanam || sadya eva bhavettasmātsadyo'syāsīcca yauvanam

62.31

tadasyocitadārārthe sadā ciṃtāsti kṛṣṇa me || ucitaṃ bata haiḍaṃbeḥ kva kalatraṃ karomyaham

62.32

tadbhavānkṛṣṇa sarvajña trilokīmapi vetsi
ca || haiḍaṃberucitāṃ dārānvaktumarhasi yādava

62.33

sūta uvāca || || evamukto dharmarājñā kṣaṇaṃ dhyātvā janārdanaḥ || dharmarājamidaṃ vākyaṃ
padāṃtaritamabravīt

62.34

asti rājanapravakṣyāmi dārānasyocitāṃ śubhām || sāṃprataṃ saṃsthitā ramye prāgjyotiṣapure vare

62.35

sā ca putrī
muroḥ pārtha daityasyādbhutakarmaṇaḥ || yo'sau narakadaityasya prāṇatulyaḥ sakhā'bhavat

62.36

sa ca me nihato ghoraḥ pāśadurgasamanvitaḥ || narakaśca
durācārastvametadvettisa sarvaśaḥ

62.37

tato hate murau daitye mayā tasya sutāvrajat || yoddhuṃ māmativīryatvādvorā kāmakaṭaṃkaṭā

62.38

tāṃ tato'haṃ
mahāyuddhe khaḍgakheṭakadhāriṇīm || ayodhayaṃ mahābāṇaiḥ suśāṅgrgadhanuṣaścyutaiḥ

62.39

khaḍgena ciccheda bāṇānmama sā ca muroḥ sutā || samāgamya ca
khaḍgena garuḍaṃ mūrchdyatāḍayat

62.40

sa ca mohasamāviṣṭo garuḍo'bhūdvicetanaḥ || tatastasyā vadhārthāya mayā cakraṃ samudyatam

62.41

cakraṃ samudyataṃ
dṛṣṭvā mayā tasminmaṇājire || kāmākhyāṃ nāma māṃ devī puraḥ sthitvā vaco'bravīt

62.42

naināṃ haṃtuṃ bhavānarho rakṣaitāṃ puruṣottama || ajeyatvaṃ mayā
hyasyā dattaṃ khaḍgaṃ ca kheṭakam

62.43

buddhirapratimā cāpi śaktiśca paramā raṇe || tatastvayā trirātre'pi na jitāsīnmuroḥ sutā

62.44

evamukte
tadā devīṃ vacanaṃ cāhamabravam || ayameṣa nivṛtto'smi vārayaināṃ ca tvaṃ śubhe

62.45

tataścāliṃgya tāṃ bhaktāṃ kāmākhyā vākyamabravīt || bhadre raṇātri
vartasva nāyaṃ haṃtuṃ kathaṃcana

62.46

śakyaḥ kenāpi samare mādhavo raṇadurjayaḥ || nābhūdasti bhaviṣyo vā ya enaṃ saṃyuge jayet

62.47

api vā tryaṃbakaḥ
putri nainaṃ śaktaḥ kuto'nyakaḥ || tasmādenaṃ namaskṛtya bhāvinaṃ śvaśuraṃ śubhe

62.48

raṇādasmānnivartasva tavocitamidaṃ sphuṭam || asya
bhrāturhi bhīmasya snuṣā tvaṃ ca bhaviṣyasi

62.49

tasmāttvaṃ śvaśuraṃ bhadre sammānaya janārdanam || na ca śokastvayā kāryaḥ pitaraṃ prati paṃḍite

62.50

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca || bahavaścāsya vettāro vad kenāpi vāryate

62.51

ṛṣīṃśca devāṃśca mahā
surāṃśca traividyavidyānpuruṣānnṛpāṃśca || kānmṛtyuṃreko na pateta kāle parāvarajño'tra na muhyate kvacit

62.52

ślāghya eva hi te
mṛtyuḥ piturasmājanārdanāt || sarvapātakanirmukto gato'sau dhāma vaiṣṇavam

62.53

evaṃ kāmākhyayā proktā sā ca kāmakaṭaṃkaṭā
tyaktvā krodhaṃ ca saṃvṛtya gātrāṇi praṇatā ca mām

62.54

tāmahaṃ sāśiṣaṃ cāpi prāvocaṃ bharatarṣabha || asminneva pure tiṣṭha bhagadattaprapūjitā

62.55

mayā devyā pṛthivyā ca bhagadattaḥ kṛto nṛpaḥ || sa te pūjāṃ bahuvidhāṃ kariṣyati strasuryathā

62.56

vasaṃtī cātra taṃ vīraṃ haiḍiṃbaṃ patimā
psyasi || evamāśvāsya tāṃ devīṃ maurvī cāhaṃ vyasarjayam

62.57

sā sthitā ca pure tatra gato'haṃ śakrasadma ca || tato dvāravatīṃ prāpya tvayā saha
samāgataḥ

62.58

evameṣocitā dārā haiḍaṃbervidyate śubhā || kāmākhye ca raṇe ghorā yā vidyudiva bhāsate

62.59

na ca rūpaṃ varṇitaṃ me śvaśurasyo
citaṃ yataḥ || sādhorhi naitaducitaṃ sarvastrīṇāṃ pravarṇanam

62.60

punarekaśca samayaḥ kṛtastaṃ śṛṇu yastayā || yo māṃ niruttarāṃ praśne kṛtvaiva vijaye
tpumān

62.61

yo me pratibalaścāpi sa me bhartā bhaviṣyati || evaṃ ca samayaṃ śrutvā bahavo daityarākṣasāḥ

62.62

tasyā jayārthamagamaṃste'pi
jitvā hatāstayā || yo ya enāṃ gataḥ pūrvaṃ na sa bhūyo nyavartata

62.63

vahneriva prabhāṃ dīptāṃ pataṃgānāṃ samuccayaḥ || evametādṛśīṃ mauvīṃ jetumutsahate
yadi

62.64

ghaṭotkaco mahāvīryo bhāryāsya niyataṃ bhavet

62.65

yudhiṣṭhira uvāca || || alaṃ sarvaguṇaistasyā yasyāstveko guṇo
mahān || kriyate kiṃ hi kṣīreṇa yadi tadviṣamiśritam

62.66

prāṇādhikaṃ bhīmaseniṃ kathaṃ kevalasāhasāt || kṣipeyaṃ tava vākyānāṃ śuddhānāṃ cātha
kovidam

62.67

anyā api striyaḥ saṃti deśe deśe janārdana || bahvyastāsāṃ varāṃ kāṃcidyopitaṃ vaktumarhasi

62.68

bhīma uvāca || || samyaguktaṃ
keśavena vākyaṃ bahvarthamuttamam || rājñā punaḥ snehavaśādyaduktaṃ tanna bhāti me

62.69

kārye duḥsādhya eva syātkṣatriyasya parākramaḥ || karīṃdrasyeva
yūtheṣu gajānāṃ na mṛgeṣu ca

62.70

ātmā prakhyātimāneyaḥ sarvathā vīrapuṃgavaiḥ || sā ca khyātiḥ kathaṃ jāyedduḥsādhyakaraṇādṛte

62.71

na
hyātmavaśagaṃ pārtha haiḍaṃberasya rakṣaṇam || yena dattastvayaṃ dhātrā sa enaṃ pālayiṣyati

62.72

sarvathoccapadārohe yatnaḥ kāryoṃ vijānatā || tanna sidhyati
ceddevātrāsau doṣo vijānataḥ

62.73

yathā devavratastveko jahne kāśisutāḥ purā || tathaika eva haiḍaṃbirmauvīṃ prāpnotu mā ciram

62.74

arjuna uvāca || || kevalaṃ pauruṣaparaṃ bhīmenoktamidaṃ vacaḥ || abalaṃ daivahetutvātprabalaṃ pratibhāti me

62.75

na mṛṣā hi vaco brūte
kāmākhyā yā purā'bravīt || bhīmasenasutaḥ pāṇiṃ tava bhadre grahīṣyati

62.76

anena hetunā yātu śīghraṃ tatra ghaṭotkacaḥ || iti me rocate kṛṣṇa
tava kiṃ brūhi rocate

62.77

kṛṣṇa uvāca || || rocate me vaca̍stubhyaṃ bhīmasya ca mahātmanaḥ || na hi tulyo bhīmasenerbuddhau vīrye ca kaścana

62.78

aṃtarātmā ca me vetti prāptāmeva muroḥ sutām || tacchīghraṃ yātu haiḍaṃbistvaṃ ca kiṃ putra manyase

62.79

ghaṭotkaca uvāca || || na
hi nyāyyāḥ svakā vaktuṃ pūjyānāmagrato guṇāḥ || pravṛttā eva bhāsaṃte sadguṇāśca raveḥ karāḥ

62.80

sarvathā tatkariṣyāmi pitaro yena me'malāḥ
lajjiṣyaṃti na saṃsatsu mayā putreṇa pāṃḍavāḥ

62.81

evamuktvā mahābāhurutthāya praṇanāma tān || jayāśīrbhiśna pitṛbhirvarddhito gaṃtumaicchata

62.82

taṃ gaṃtukāmamāhedamabhinaṃdya janārdanaḥ || kathākathanakāle māṃ smarethāstvaṃ jayāvaham

62.83

yathā buddhiṃ sudurbhedyāṃ vardhayāmi balaṃ ca te || ityuktvāliṃgya
taṃ kṛṣṇo vyasasarjata sāśiṣam

62.84

tato hiḍaṃbātanayo mahaujāḥ sūryākṣakālākṣamahodarānugaḥ || viyatpathaṃ prāpya jagāma tatpuraṃ prāgjyotiṣaṃ
nāma dinavyapāye

62.84.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarikopā khyāne ghaṭotkacasya prāgjyotiṣapuraṃ prati gamanavarṇanaṃnāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)