Kaumarikakhanda 67
Kaumārīkākhaṇḍa 67
- Language
- Sanskrit
Contents
- 67.76 — 1 part
67.1
ch || || sūta uvāca || || evaṃ tatra sthite tīre devyārādhanatatpare || saptaliṃgārcanarate
bhīmanandananandane
67.2
tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ || tatrājagmuśca kramattastīrthasnānakṛte bhuvam
67.3
prāgeva caṃḍikāṃ devīṃ
kṣetrādīśāyataḥ sthitām || āsedurmārgakhinnāste draupadīpaṃcamāstadā
67.4
tatraiva copaviṣṭo'bhūttadānīṃ caṃḍikāgaṇaḥ || barbarīkaśca
tānvīrānsamāyātānapaśyata
67.5
paraṃ nāsau veda pāṇḍūnpāṇḍavāṃstaṃ ca no viduḥ || ājanma yasmānnaivābhūtpāṇḍūnāṃ cāsya saṃgamaḥ
67.7
tataḥ praviśya vai tasmindevīmāsādya pāṃḍavāḥ || piṃḍakādyaṃ tatra muktā tṛṣā praikṣi jalaṃ tadā ||6||tato bhīmaḥ kuṇḍamadhyaṃ jalaṃ pātuṃ viveśa ha || praviśaṃtaṃ
ca taṃ prāha yudhiṣṭhira idaṃ vacaḥ
67.8
uddhṛtya bhīma toyaṃ tvaṃ pādau prakṣālya bho bahiḥ || tataḥ pibā'nyathā doṣo mahāṃstvāmupapatsyate
67.9
etadrājño
vaco bhīmastṛṣā vyākulalocanaḥ || aśrutvaiva viveśāsau kuṇḍamadhyaṃ jalecchayā
67.10
sa ca dṛṣṭvā jalaṃ pātuṃ tatraiva kṛtaniścayaḥ || mukhaṃ hastau
ca caraṇau kṣālayāmāsa śuddhaye
67.11
yataḥ pītaṃ jalaṃ puṃsāmaprakṣālya ca yadbhavet || pretāḥ piśācāstadrūpaṃ saṃkramya prapibaṃti tat
67.12
evaṃ
prakṣālayāne ca pādau tatra vṛkodare || uparasthastadā prāha satyaṃ suhṛdayo vacaḥ
67.13
durmate bhoḥ kimetattvaṃ kuruṣe pāpaniścayaḥ || devīkuṇḍe
kṣālayasi mukhaṃ pādau karau ca yat
67.14
yato devī sadānena jalena snāpyate mayā || tadatra prakṣipaṃtoyaṃ malapāpānna bibhyasi
67.15
malāktatoyaṃ yannāma aspṛśyaṃ tannarairapi || kuto devaiśca tatpāpaṃ spṛśyate tattvato vad
67.16
śīghraṃ ca tvaṃ niḥsarāsmātkuṇḍādbhūtvā bahiḥ piba
yadyevaṃ pāpa mūḍho'si tīrtheṣu bhramase kutaḥ
67.17
bhīma uvāca || || kimetadbhāṣase krūra paruṣaṃ rākṣasādhama || yatastoyāni jaṃtūnāmupabho
gārthameva hi
67.18
tīrtheṣu kāryaṃ snānaṃ cetyuktaṃ munivarairapi || aṃgaprakṣālanaṃ snānamuktaṃ māṃ niṃdase kutaḥ
67.19
yadi na kriyate pānamaṃ
gaprakṣālanaṃ tathā || tatkimarthaṃ pūrtadharmāḥ kriyante dharmaśālibhiḥ
67.20
suhṛdaya uvāca || || snātavyaṃ tīrthamukhyeṣu satyametanna saṃśayaḥ
careṣu kiṃ tu saṃviśya sthāvareṣu bahiḥ sthitaḥ
67.21
sthāvareṣvapi saṃviśya tanna snānaṃ vidhīyate || na yatra devasnānārthaṃ bhaktaiḥ saṃgṛhyate jalam
67.22
yacca hastaśatādūrdhvaṃ sarastatra vidhīyate || saṃveśo'pi kramaścāyaṃ pādau prakṣālya yadvahiḥ
67.23
tataḥ snānaṃ prakartavyamanyathā doṣa ucyate || kiṃ na
śrutastvayā proktaḥ ślokaḥ padmabhuvā purā
67.24
malaṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca śleṣma niṣṭhīnāthva ca || gaṃḍūṣāṃścaiva muñcaṃti ye te brahmahaṇaiḥ samāḥ
67.25
tasmānniḥsara śīghraṃ tvaṃ yadyevamajitendriyaḥ || tatkimarthaṃ durācāra tīrtheṣvaṭasi bāliśa
67.26
yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam
nirvikārāḥ kriyāḥ sarvāḥ sa hi tīrthaphalaṃ labhet
67.27
bhīma uvāca || || adharmo vāpi dharmo'stu nirgaṃtuṃ naiva śaknuyām || kṣudhā
tṛṣā mayā nityaṃ vārituṃ naiva śakyate
67.28
suhṛdaya uvāca || || jīvitārthe bhavānkasmātpāpaṃ prakurute vada || kiṃ na śrutastvayā
ślokaḥ śibinā yaḥ samīritaḥ
67.29
muhūrtamapi jīvet naraḥ śukrena karmaṇā || na kalpamapi jīveta lokadvayavirodhinā
67.30
bhīma
uvāca || || kākāraveṇa te mahyaṃ karṇau badhiratāṃ gatau || pāsyāmyeva jalaṃ cātra kāmaṃ vilapa śuṣya vā
67.31
suhṛdaya uvāca || || kṣatri
yāṇāṃ kule jātastvahaṃ dharmābhirakṣiṇām || tasmātte pātakaṃ kartuṃ na dāsyāmi kathaṃcana
67.32
tadbarākautha śīghraṃ tvamasmātkuṃḍādviniḥsara
67.33
iṣṭakāśakalaiḥ śīghraṃ cūrṇayiṣye'nyathā śiraḥ || ityuktvā ceṣṭakāṃ gṛhya mumoca śirasaḥ prati
67.34
bhīmaśca vaṃcayitvā tāmutplutya bahirāvrajat
bhartsayaṃtau tataścobhāvandhonyaṃ bhīmavikramau
67.35
yuyudhāte pralaṃbābhyāṃ bāhubhyāṃ yuddhapāragau || vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāvubhau
67.36
muṣṭibhiḥ pārṣṇighātaiśca jānubhiścābhijaghnatuḥ || tato muhūrtātkauravyaḥ paryahīyata pāṃḍavaḥ
67.37
hīyamānastato bhīma udyato'bhūtpunaḥ punaḥ
ahīyata tato'pyaṃgaṃ vavṛdhe barbarīkakaḥ
67.38
tato bhīmaṃ samutpāṭya barbarīko balādiva || niṣpipepa tataḥ kruddhastadadbhutamivābhavat
67.39
mūrchitaṃ caivamādāya visphurantaṃ punaḥpunaḥ || sāgarāya pracālitaḥ kṣeptuṃ tatra mahāṃbhasi
67.40
dadṛśuḥ pāṃḍavā naitadvevyā nayanayaṃtritāḥ
67.41
tathā gṛhīte kuruvīramukhye vīreṇa tenādbhutavikrameṇa || āścaryamāsīddivi devatānāṃ devībhirākāśatale nirīkṣya tam
67.42
sāgarasya tatastīre
barbarīkaṃ gataṃ tadā || nirīkṣya bhagavānrudro viyatsthaḥ samabhāṣata
67.43
bhobho rākṣasaśārdūla barbarīka mahābala || muṃcainaṃ bharataśreṣṭhaṃ bhīmaṃ tava
pitāmaham
67.44
ayaṃ hi tīrthayātrāyāṃ vicaranbhrātṛbhiryutaḥ || kṛṣṇayā cāpyadastīrthaṃ snātumevābhyupāyayau
67.46
sammānaṃ sarvathā tasmādarhaḥ
kauravanaṃdanaḥ || apāpo vā sapāpo vā pūjya eva pitāmahaḥ
67.46-2
sūta uvāca || || iti rudravacaḥ śrutvā sahasā taṃ vimucya saḥ || nyapatatpāda
yorhā dhikkaṣṭaṃ kaṣṭaṃ ca prāha saḥ
67.47
kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ ceti punaḥ punaravocata || śiraśca tāḍayansvīyaṃ ruroda ca muhurmuhuḥ
67.48
taṃ tathā pari
śocaṃtaṃ muhyamānaṃ muhurmuhuḥ || bhīmasenaḥ samāliṃgya āghrāya ca vaco'bravīt
67.49
vayaṃ tvāṃ naiva jānīmastvaṃ cāsmāñjanmakālataḥ || atra vāsaśca
te putra bhaimeḥ kṛṣṇācca saṃśrutaḥ
67.50
paraṃ no vismṛtaṃ sarvaṃ nānāduḥkhaiḥ pramuhyatām || duḥkhitānāṃ yataḥ sarvā smṛtirluptā bhavetsphuṭam
67.51
tadasmākamidaṃ duḥkhaṃ sarvakālavidhānataḥ || mā śocastvaṃ ca tanaya na te doṣo'sti cāṇvapi
67.52
yataḥ sarvaḥ kṣatriyasya daṃḍyo vipathasaṃsthi
taḥ || ātmāpidaṃḍyaḥ sādhūnāṃ pravṛttaḥ kupathādyadi
67.53
pitṛmātṛsuhṛdbhrātṛputrādīnāṃ kimucyate || atīva mama harṣo'yaṃ dhanyohaṃ pūrvajāśca me
67.54
yasya tvīdṛśakaḥ pautro dharmajño dharmapālakaḥ || varārhastvaṃ praśaṃsāho bhavānyeṣāṃ satāṃ tathā
67.55
tasmācchokaṃ vihāyemaṃ svastho bhavi
tumarhasi
67.56
barbarīka uvāca || || pāpaṃ māṃ tātatāta tvaṃ brahmannādapi kutsitam || apraśasyaṃ nārhasīha draṣṭuṃ spraṣṭumapi prabho
67.57
sarveṣāmeva pāpānāṃ niṣkṛtiḥ procyate budhaiḥ || pitrorabhaktasya punarniṣkṛtirnaiva vidyate
67.58
tadyena dehena mayā tātatāto'bhipīḍitaḥ
tatsravameva samutsrakṣye mahīsāgarasaṃgame
67.59
maivaṃ bhaveyamanyeṣu api janmasu pātakī || na māmasmādabhiprāyārdahaḥ ko'pi nivāritum
67.60
yatoṃ'śena vilupyeta prāyaścittannivārakaḥ || evamuktvā samutplutya yayau caivārṇavaṃ balī
67.61
samudro'pi cakaṃpe ca kathamenaṃ nihanmyaham || tataḥ
siddhāṃbikā yāśca devyastatra caturdaśa
67.62
samāliṃgya ca saṃsthāpya rudreṇa sahitā jaguḥ || ajñātavihite pāpe nāsti vīreṃdra kalmaṣam
67.63
śāstreṣūktamidaṃ vākyaṃ nānyathā kartumarhasi || amuṃ ca pṛṣṭhalagnaṃ tvaṃ paśya bhoḥ svaṃ pitāmaham
67.64
putraputreti bhāṣaṃtamanu tvā maraṇonmukham
adhunā cetsvakaṃ dehaṃ vīra tvaṃ parityakṣyasi
67.65
tatastyakṣyati bhīmo'pi pātakaṃ tanmahattava || evaṃ jñātvā dhāraya tvaṃ svaśarīraṃ mahāmate
67.66
atha cettyaktukāmastvaṃ tatrāpi vacanaṃ śṛṇu || svalpenaiva ca kālena kṛṣṇāddevakinaṃdanāt
67.67
dehapātastava proktastaṃ pratīkṣa yadīccha
si || yato viṣṇukarādvatsa dehapāto viśiṣyate
67.68
tasmātpratīkṣa taṃ kālamasmākaṃ prārthitena ca || evamukto nivṛte barbarīko'pi
durmanāḥ
67.69
rudraṃ devīśca cāmuṃḍāṃ sopālaṃbhaṃ vaco'bravīt || tvameva devi jānāsi rakṣyaṃte śārṅgadhanvinā
67.70
pāṃḍavā bhūmilābhārthe
tatte kasmādupekṣitam || tvayā ca samupāgatya rakṣito'yaṃ vṛkodaraḥ
67.71
devyuvāca || || ahaṃ ca rakṣayiṣyāmi svabhaktaṃ
kṛṣṇamṛtyutaḥ || yasmācca caṃḍikākṛtye kṛto'nena mahārathaḥ || tasmāccaṃḍilanāmnāyaṃ viśvapūjyo bhaviṣyati
67.72
evamuktvā gatāḥ
sarve devā devyastvaddaśyatām || bhīmo'pi taṃ samādāya pāṃḍubhyaḥ sarvamūcivān
67.73
vismitāḥ pāṃḍavāstaṃ ca pūjayitvā punaḥ punaḥ
yathoktavidhinā cakrustīrthasnānamataṃdritāḥ
67.74
bhīmopi yatra rudreṇa mokṣitastatra suprabham || liṃgaṃ saṃsthāpayāmāsa bhīmeśvaramiti
śrutam
67.75
jyeṣṭhamāse kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmupoṣitaḥ || rātrau saṃpūjya bhīmeśaṃ janmapāpādvimucyate
67.76
yathaiva liṃgāni supūjitāni saptātra
mukhyāni mahāphalāni || bhīmeśvaraṃ liṃgamidaṃ tathaiva samastapāpāharaṃ supūjyam
67.76.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhīmeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit