Kaumarikakhanda 68
Kaumārīkākhaṇḍa 68
- Language
- Sanskrit
Contents
- 68.131 — 1 part
68.1
ch || || sūta uvāca || || uṣitvā
saptarātrāṇi tīrthesminbhrātṛbhiḥ saha || yudhiṣṭhiro mahātejā gamanāyopacakrame
68.2
prabhāte vimale snātvā devīliṃgānyathārcya ca || kṛtvā prad
kṣiṇaṃ kṣetraṃ devīstotraṃ jajāpa saḥ || prayāṇakāleṣu sadā japyaṃ kṛṣṇena kīrtitam
68.3
yudhiṣṭhira uvāca || || devi pūjye mahāśakte kṛṣṇasya
bhagini priye || natvā tvāṃ śaraṇaṃ yāmi manovākkāyakarmabhiḥ
68.4
saṃkarṣaṇāmabhayadāne kṛṣṇacchavisamaprabhe || ekānaṃśe mahādevi putravattrāhi
māṃ śive
68.5
tvayā tatamidaṃ viśvaṃ jagadvyaktarūpayā || iti matvā tvāṃ gato'smi śaraṇaṃ trāhi māṃ śubhe
68.6
kāryārambheṣu sarveṣu sānugena
mayā tava || sva ātmā kalpito bhadre jñātvaitadanukaṃpyatām
68.7
sūta uvāca || || iti bruvāṇaṃ rājānaṃ śirobaddhāṃjaliṃ tadā || vāyu
putraḥ prahasyaiva sāsūyamidamabravīt
68.8
ye tvāṃ rājanvadantyevaṃ sarvajño'yaṃ yudhiṣṭhiraḥ || vṛthaiva vacanaṃ teṣāṃ yatastvaṃ vetsi nāṇvapi
68.9
ko hi
prajñāvatāṃ mukhyaḥ sarvaśāstravidāṃvaraḥ || strīṇāṃ śaraṇamāpadyedṛjurbuddhiryathā bhavān
68.10
yatastvameva vetsīdaṃ sarvaśāstreṣu kīrtyate || jaḍeyaṃ prakṛtimūḍhā
yayā saṃmohyate jagat
68.11
sacetanaṃ ca puruṣaṃ prakṛtiṃ ca vicetanām || prāhurbudhā narādhyakṣa puṃsaśca prakṛtiḥ priyā
68.12
tatsvayaṃ puruṣo
bhūtvā yudhiṣṭhira vṛthāmate || prakṛtiṃ nauṣi natvā tāṃ hāso me'tīva jāyate
68.13
ārohayecchiro naiva kvaciddhitvā upānahau || yathā sa mūḍho
bhavati devībhaktiratastathā
68.14
yadi te bandivatpārtha tiṣṭhedrāṇyanivāritā || tatkimarthaṃ mahādevaṃ na stauṣi tripurāntakam
68.15
alakṣya
miti vā matvā maheśānaṃ mahāmate || tataḥ kimarthaṃ dāśārhaṃ na stauṣi puruṣottamam
68.16
yasya prasādādasmābhiḥ prāptā drupadanaṃdinī || indraprasthe
tathā rājyaṃ rājasūyastvayā kṛtaḥ
68.17
vijayena dhanurlabdhaṃ jarāsandho mayā hataḥ|| pratyāhartuṃ tathecchāmaḥ kauravebhyaḥ svakāṃ śriyam
68.18
yasya prasādāttaṃ muktvā kṛṣṇaṃ hā stauṣi yajjayī || atha svayaṃ kauravāṇāmutpannaṃ kulasattame
68.19
jānannātmānamalpatvādbuddherna stauṣi yādavam|| tatkimarthaṃ mahāvīryaṃ na stauṣyarjunamuttamam
68.20
yena viddhaṃ purā lakṣyaṃ yena karṇādayo jitāḥ|| yena tatkhāṃḍavaṃ dagdhaṃ yajñe yena nṛpā
jitāḥ
68.21
śrūyate yena vikramya maheśāno'pi nirjitaḥ || svarlokasaṃsthitasyāsya śaraṇaṃ yāhi stauṣi ca
68.22
athavā tena śakreṇa
rājyaṃ me nārpitaṃ kutaḥ|| iti matvā vṛthaiva tvaṃ na stauṣi bhrātaraṃ mama
68.23
tato māṃ vā kathaṃ vīraṃ na stauṣi tvaṃ yudhiṣṭhira || yena tvaṃ rakṣitaḥ
pūrvaṃ lākṣāgehāgnimadhyataḥ
68.24
vṛkṣeṇāhatya madreḍśo nadīṃ śuṣkāṃ prasāritaḥ || rājarājastathā yena jarāsaṃdho nipātitaḥ
68.25
pūrvā diṅgi
jitā yena yena pūrvaṃ bako hataḥ|| hiḍambaśca mahāvīraḥ kirmīraścādhunā vane
68.28
kālekāle ca rakṣāmi tvāmevāhaṃ sadānugaḥ|| na tāṃ paśyāmi rakṣaṃtīṃ
natvā yāṃ stauṣi bhārata||26||atha kṣudhābalaṃ jñātvā māmaudārikasattamam|| krūraṃ sāhasikaṃ caiva na stauṣi kṣamiṇāṃ varaḥ||27||tataḥ susaṃyato bhūtvā praṇavaṃ
samudīrayan||kathaṃ na yāsi mārge tvaṃ vṛthālāpo hi doṣabhāk
68.29
pretāḥ piśācā rakṣāṃsi vṛthālāparataṃ naram || āviśaṃti tadāviṣṭo vaktā'baddhaṃ punaḥ
punaḥ
68.30
vṛthālāpī yadaśnāti yatkaroti śubhaṃ kvacit || pretāditṛptaye sarvamiti śāstraviniścayaḥ
68.31
nāyaṃ tasyāsti vai lokaḥ kuta eva paro
bhavet || tasmādvijāṃnatā yatnāttyājyameva vṛthā vacaḥ
68.32
evaṃ saṃsmārito'pi tvaṃ yadi bhūyaḥ pravartase || bhūtāviṣṭaścikitsyo no vividhairauṣadhairbha
vān
68.33
sūta uvāca || || iti pravarṇitāṃ śrutvā bhīmasenena bhāratīm || peṭīṃmiva praviśatāṃ vihasyāha yudhiṣṭhiraḥ
68.34
nūnaṃ tvamalpavi
jñāno vedādhītāstvayā vṛthā || mātaraṃ sarvabhūtānāmaṃbikāṃ yanna manyase
68.35
strīpakṣa iti matvā tāmavajānāsi bhoḥ katham || strī satī na praṇamyā
kiṃ tvayā kuntī vṛkodara
68.36
yadi na syānmahāmāyā brahmaviṣṇuśivārcitā || tava dehodbhavaḥ pārtha kathaṃ syāttattvato vada
68.37
īśvaraḥ para
mātmā tāṃ tyaktuṃ śaktaḥ kathaṃ na hi || punarbhaje yato devīṃ tena manye mahojitām
68.38
vāsudevo'pi nityaṃ tāṃ stauti śaktiṃ parātparām || ahaṃ
yadi cikitsyaḥ syāṃ cikitsyaḥ so'pi kiṃ bhavān
68.39
naivaṃ bhūyaḥ pravaktavyaṃ maurvyātprati maheśvarīm || bhūmau nipatya śaraṇaṃ yāhi cetsukha
micchasi
68.40
bhīma uvāca || || sarvopāyairbodhayaṃti cāṭoṃ hastagataṃ naram || idamevauṣadhaṃ tatra taiḥ sārdhaṃ jalpanaṃ na hi
68.41
muṇḍe
muṇḍe matirbhinnā satyametannṛpa sphuṭam || svābhīṣṭaṃ kurute sarvaḥ kurmo'bhīṣṭaṃ vayaṃ tathā
68.42
nāgāyutasamaprāṇo vāyuputro vṛkodaraḥ || na striyaṃ
śaraṇaṃ gacchedrāṅmātreṇa kathaṃcana
68.43
ityuktvā vacanaṃ bhīmo hyanuvavrāja taṃ nṛpam || rājāpi sānugo yāto na sādhviti muhurbruvan
68.44
tataḥ kṣaṇena vikalastvataścetaśca praskhalat || uvāca vacanaṃ bhīmaḥ susaṃbhrāṃto nṛpaṃ prati
68.45
dharmarāja mahābuddhe paśya māṃ nṛpasattama || cakṣubhyāṃ
naiva paśyāmi vaikalyaṃ kimidaṃ mama
68.46
rājovāca || bhīmabhīma dhruvaṃ devī kupitā te maheśvarī || tena naṣṭe cakṣuṣī te mahāsāhasavallabha
68.47
tatsāṃpratamabhipraihi śaraṇaṃ parameśvarīm || punaḥ prasannā te dadyātkadācin his nayane punaḥ
68.48
bhīma uvāca || || ahamapyaṃga
jānāmi samo devyā na kaścana || prabhāvapratyayārthaṃ hi sadā nindāmi tāṃ punaḥ
68.49
tasmātprabhāvaṃ dṛṣṭvaivaṃ nipatya vasudhātale || manovāgbu
ddhibhirnatvā śaraṇaṃ staumi mātaram
68.50
sūta uvāca || || ityuktvā bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca || gatvaiva devyāḥ śaraṇaṃ
bhīmastuṣṭāva mātaram
68.51
bhīma uvāca || || sarvabhūtāṃbike devi brahmāṃḍaśatapūrake || bāliśaṃ bālakaṃ svīyaṃ trāhitrāhi namo'stu te
68.52
tvaṃ brāhmī brahmaṇaḥ śaktirvaiṣṇavī tvaṃ ca śāṃbhavī || trimūrtiḥ śaktirūpā tvaṃ rakṣalakṣa namo'stu te
68.53
tvamaindrī ca tvamāgreyī tvaṃ
yāmya tvaṃ ca nairṛtī || tvaṃ vāruṇī tvaṃ vāyavyā tvaṃ kauberī namo'stu te
68.54
aiśāni devi vārāhi nārasiṃhi jayaprade || kaumāri kulakalyāṇi
kṛpeśvari namo'stu te
68.55
tvaṃ sūrye tvaṃ tathā some tvaṃ bhaume tvaṃ budhe gurau || tvaṃ śukre tvaṃ sthitā rāhau tvaṃ ketuṣu namo'stu te
68.56
vasasi
dhruvacakre tvaṃ municakre ca te sthitiḥ || bhacakreṣu khacakreṣu bhūcakre ca namo'stu te
68.57
saptadvīpeṣu tvaṃ devi samudreṣu ca saptasu || saptasvapi ca pātā
leṣvavasaṃsthe namo'stu te
68.58
tvaṃ devi cāvatāreṣu viṣṇoḥ sāhāyyakāriṇī || viṣṇunābhyarthyase tasmāntrāhi mātarnamo'stu te
68.59
catu
rbhuje caturvaktre phalade catvarapriye || carācarastute devi caraṇau praṇamāmi te
68.60
mahāgyore kālarātri ghaṃṭāli vikaṭojjvale || satataṃ saptamīpūjye
netrade śaraṇaṃ bhava
68.61
meruvāsini piṃgāṃkṣi netratrāṇaikakāriṇi || ḍuṃḍhuṃkāradhvastadaitye śaraṇye śaraṇaṃ bhava
68.62
mahānāde mahāvīrye mahā
mohavināśini || mahābandhāpahe devi dehi netratrayaṃ mama
68.63
sarvamaṃgalamaṃgalyā yadi tvaṃ satyatoṃbike || tato me maṃgalaṃ dehi netradānānnamostu
te
68.64
yadi sarvakṛpālubhyaḥ satyaṃtastvaṃ kṛpāvatī || tataḥ kṛpāṃ kuru mayi dehi netre namo'stu te
68.65
pāporayamiti yaddevi prakupyasi vṛthaiva
tat || tvaṃ māṃ mohayasi tvevaṃ na te tatkiṃ namo'stu te
68.66
svayamutpādya yo reṇuṃ veṣṭitastena kupyati || tathā kupyasi me mātaranāthasyāsya
darśaya
68.67
iti stutā pāṃḍavena devī kṛṣṇacchavicchaviḥ || rāmā rāmābhivadanā pratyakṣā samajāyata
68.68
vidyutkoṭisamābhāsamukuṭenā
tiśobhitā || sūryabiṃbaprabhābhyāṃ ca kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitā
68.69
pravāheneva hāreṇa suranadyā virājitā || kalpadrumaprasūnaiśca pūrṇāvataṃsamaṃḍitā
68.70
dantendukāṃtividhvastabhaktamohamahābhayā || khaḍgacarmaśūlapātracaturbhujavirājitā
68.71
vāsasā taḍidābhena meghalekheva veṣṭitā
mālayā sumamālinyā bhrājitā sālimālayā
68.72
satāṃ śaraṇadābhyāṃ ca padbhyāṃ nūpurarājitā || jayeti puṣpavarṣaiśca śakrādyairabhipūjitā
68.73
gaṇairdevībhirākīrṇā śatapadmarmahāmalaiḥ || tāṃ tādṛśīṃ vyomni dṛṣṭvā mātaraṃ vyomavāhinīm
68.74
bhūmau nipatya rājeṃdro namonama iti sthitaḥ
bhīmopi mātaraṃ dṛṣṭvā yathā bālo'bhidhāvati
68.75
tathā sammukhamādhāvajjaya mātariti bruvan || darśanenaiva devyāśca śubhanetratrayastadā
68.76
praṇipatya namastubhyaṃ namastubhyaṃ muhurjagau || prasīda devi padmākṣi punarmātaḥ prasīda me
68.77
punaḥ prasīda pāpasya kṣamāśīle prasīda me
68.78
evaṃ stutā bhagavatī svayamutthāpya pārthivam || bhīmaṃ cotsaṃgamāropya kṛpayedaṃ vaco'bravīt
68.79
śrīdevyuvāca || || yattvayābhihitaṃ stotraṃ
tena tuṣṭā tavopari || ato netratrayaṃ dattaṃ dve bāhye cāṃtaraṃ param
68.80
nāhaṃ kopaṃ yatra tatra darśayāmi vṛkodara || tvaṃ tu pramāṇapuruṣastvattaḥ krodhama
darśayam
68.81
naitatpriyaṃ ca kṛṣṇasya bhrāturme krodhamācaram || bhavanto vāsudevasya yatra prāṇā bahiścarāḥ
68.82
tvaṃ ca nindasi māṃ nityaṃ
tacca jāne vṛkodara || matprabhāvaparijñānahetave kīdṛśastviti
68.84
tadevaṃ naiva bhūyaste prakartavyaṃ kathaṃcana || akṣikṣepo hi pūjyānāmāvahatyadhikaṃ
rujam
68.85
tadidānīṃ sarvamevaṃ kṣantavyaṃ ca parasparam || yacca bravīmi tvāṃ vīra tanniśāmaya bhārata
68.86
yadā yadā hi dharmasya glānirbhāvirbha
veddhariḥ || tadātadāvatīrṇā'haṃ viṣṇorasya sahāyinī
68.87
idānīṃ ca harirjāto vasudevasuto bhuvi || ahaṃ ca gopanandasya ekānaṃśābhidhā
sutā
68.88
tadyathā bhagavānkṛṣṇo mama bhrātābhipūjitaḥ || bhavanto'pi tathā mahyaṃ bhrātaraḥ pāṃḍavāḥ sadā
68.89
ye bhīmabhaginītyevaṃ māṃ
stoṣyaṃti narottamāḥ || ābādhā nāśayiṣyāmi teṣāṃ harṣasamanvitā
68.90
tvaṃ ca bhrāturjayaṃ vīra pradāsyasi mahāraṇ || bhujayoste vasiṣyāmi
dhārtarāṣṭranipātane
68.91
kṛtvā rājyaṃ ca varṣāṇi ṣaṭtriṃśattadanantaram || mahāprasthānadharmeṇa pṛthivīṃ paricariṣyatha
68.92
asminneva tato
deśe lohonāma mahāsuraḥ || bhavatāṃ nyastaśastrāṇāṃ vadhārthaṃ prakramiṣyati
68.93
tatastaṃ sarvabhūtānāmavadhyaṃ bhavatāṃ kṛte || andhaṃ kṛtvā
pātayiṣye tato yūyaṃ prayāsyatha
68.94
nistīrya ca himaṃ sarvaṃ nimagnā vālukārṇave || svargaṃ yāsyati rājaikaḥ saśarīro gamiṣyati
68.95
andho yatra kṛto loho lohāṇābhidhayā puram || bhaviṣyati ca tatraiva sthāsye'haṃ kalayā sadā
68.96
tataḥ kaliyuge prāpte kelonāma bhavi
ṣyati || mama bhaktastasya nāmnā bhāvyā keleśvarītyaham
68.97
vailākaścāparo bhakto bhaviṣyati mamottamaḥ || tasyārādhanataḥ khyātiṃ prayā
syāmi kalau yuge
68.98
lohāṇāsaṃsthitāṃ caiva yercayiṣyaṃti māṃ janāḥ || śraddhayā sitasaptamyāṃ taiśca sarvatra pūjitā
68.99
aṃdhānāṃ ca
pradāsyāmi bhāvīni nayanānyaham || tasmindine tarpitāhaṃ bhaktibhāvena pāṃḍava
68.100
pādāṃguṣṭhena ca bhavāṃstatra kuṃḍaṃ vidhāsyati || sarvatīrthasnāna
tulyaṃ tatra snānaṃ ca taddine
68.101
matsyānāṃ netranetrasthatejastanmātramuttamam || uddhṛtya yojayiṣyāmi pratyakṣaṃ tadbhaviṣyati
68.102
evaṃ mama
mahāsthānaṃ kalau khyātaṃ bhaviṣyati
68.103
lohāṇārukhyaṃ mahābāho nāma keleśvarīti ca || durgamārukhyaṃ tato hatvā asminkṣetre ca bhārata
68.104
durgā nāma bhaviṣyāmi mahīsāgarapūrvataḥ || dharmāraṇye vasiṣyāmi bhavatāṃ trāṇakāraṇāt
68.105
dharmāraṇye sthitāṃ caiva ye'rcayiṣyaṃti mānavāḥ
āśvine māsi caitre vā navamyāṃ śuklapakṣake
68.106
snātvā mahīsāgare ca teṣāṃ dāsyāmi vāṃchitam || vidhinā ye'rcayiṣyaṃti māṃ ca śraddhāsa
manvitāḥ
68.107
putrapautrānpradāsyāmi svargaṃ mokṣaṃ na saṃśayaḥ || praveśe ca kaleḥ kāle bhavatāṃ vaṃśasaṃbhavaḥ || vatsarājaḥ pāṃḍavānāṃ toṣayiṣyati
yatnataḥ
68.108
yasya nāmnā tataḥ khyātā bhaviṣyāmi kalau yuge || vatseśvarīti vatsasya rājñaḥ sarvārthadāyinī
68.109
matprasādātsa rājā vai
bhavanottāpakāriṇīm || aṭṭālayāṃnāma tadā rākṣasīṃ nihaniṣyati
68.110
tasyāścāpi vadhasthānamaṃḍḍālajamiti sthitam || bhaviṣyati puraṃ tatra
māṃ ca saṃsthāpayiṣyati
68.111
aṭṭālayājagrāme māmarcayiṣyaṃti ye janāḥ || vatseśvarīṃ sitāṣṭamyāmāśvine taiḥ sadārttitā
68.112
vatse
śvarīṃ ca ye devīṃ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ || teṣāṃ sarvaphalāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ
68.113
itthamaṭṭhālaye vāso lohāṇe ca bhaviṣyati || dharmā
raṇye mahākṣetre mahīsāgarasaṃnidhau
68.114
mama lokahitārthāya lohasya ca niśamyatām || adhikṛto mayā loho bahvīstaptām̐ tapaḥ samāḥ
68.115
vṛtrāsura ivājeyo lokānutsādyiṣyati || taṃ ca viśvapatirdhīmānavatīrya budho hariḥ
68.116
yatra haṃtā tatra grāmaṃ lohāṭīti bhavi
ṣyati || gayonāma mahādaityo bhavatāṃ vighnakṛttadā
68.117
prasthāne lohavadrāvī kariṣye taṃ napuṃsakam || gayatrāḍeti māṃ tatra pūjayiṣyaṃti mānavāḥ
68.118
grāmaṃ cāpi gayatrāḍaṃ tatra khyātaṃ bhaviṣyati || gayatrāḍe gayatrāḍāṃ ye'rcayiṣyaṃti mānavāḥ
68.119
māghāṣṭamyāṃ na śiṣyaṃti tasya
sarve'pyupadravāḥ || ye ca māṃ kopayiṣyaṃti pāṃḍavārādhitāṃ sadā
68.120
teṣāṃ puṃstvaṃ hariṣyāmi mahāraudrādhitiṣṭhati || parivāraśca me cātra ṣaṇḍhaḥ
sarvo bhaviṣyati
68.121
tasminkaliyuge ghore raudre rudre'tinirghṛṇe || evaṃ tṛtīyaṃ tanmahyaṃ sthānamatra bhaviṣyati
68.122
bhavatsu ca svargateṣu
gayo'pi sumahattapaḥ || taptvā prāpya punaḥ puṃstvaṃ lokānsaṃpīḍayiṣyati
68.123
gayātīrthaṃ gataṃ taṃ ca gayādhvaṃsanakāmyayā || budha eva jaga
tsvāmī tatra taṃ sūdayiṣyati
68.124
itthaṃ śrīmānpītavāsā avatīrya budhaḥ prabhuḥ || bahūni kṛtvā karmāṇi svasthānaṃ pratipatsyate
68.125
iti saṃkṣepataḥ proktaṃ bhaviṣyaṃ pāṃḍavā mayā || bhavatāṃ cittanirvṛttyai śrūyatāṃ bhūya eva ca
68.126
idaṃ tīrthavaraṃ mahyaṃ saṃsevyaṃ sarvadā priyam
kṛtaṃ yadatrāgamanaṃ tena prītiḥ parā mama
68.127
bhīmasya cāpi pautreṇa dṛḍhaṃ saṃtoṣitā'smi ca || devyaḥ sarvāśca madrūpaṃ naitajjñeyama
to'nyathā
68.128
brajadhvaṃ cāpi tīrthāni yāni vo na kṛtāni ca || ābādhāsvasmi sarvāsu smaraṇīyā svaseva ca
68.129
āpṛcche cāpi vaḥ sarvānyūyaṃ kṛṣṇasamā mama
68.130
sūta uvāca || || iti devyā vacaḥ śrutvā vismayotphullalocanāḥ
punaḥpunaḥ praṇamyaināṃ nāpaśyandī pavadgatām
68.131
tataste barbarīkaṃ ca saṃsthāpyātraiva niścitam || āgaccha yoge coktvedaṃ cakrustīrthāni mukhyaśaḥ
68.131.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarīkopākhyāne kestandard śvarī vatseśvarīdurgādevīgayatrāḍāmāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit