Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 75

Kaumārīkākhaṇḍa 75

Language
Sanskrit

Contents

75.1

gautama uvāca || || purā nārāyaṇaḥ kalpe śayānaḥ salilārṇave || śeṣaparyaṃkaśayane kadācinnaiva budhyaṃta

75.2

tamasā pūritaṃ viśvamaprajñātamalakṣa
ṇam || vīkṣya kalpāvasāne'pi viṣedurniṃtyasūrayaḥ

75.3

aho kaṣṭamidaṃ rūpaṃ tamasā viśvamohanam || yena kalpāvasānepi viṣṇurnādyāpi budhyate

75.5

jyotiṣaḥ puruṣaṃ pūrṇamapaśyaṃtaṃ surā api || kathaṃ vā tamasaḥ śāṃtiṃ labheranparibhāvinaḥ ||4||iti niścitya manasā devadevamumāpatim || ciṃtayāmāsurā
tmasthaṃ tejorāśiṃ niraṃjanam

75.6

tataḥ prasanno bhagavāṃstejorāśirmaheśvaraḥ || viśvāvanāya vijñaptaḥ praṇatairnityasūribhiḥ

75.7

tatastejomayācchaṃ
bhoḥ sphuliṃgāṃśusamudbhavāḥ || udastaṃbhaṃta devānāṃ trayastriṃśacca koṭayaḥ

75.8

bodhitaḥ sakalairdevaiḥ samutthāya ramāpatiḥ||prabhātaṃ vīkṣya sakalaṃ manasyevama
cintayat

75.9

mayā tamasi udrekātkāle śayanaṃ kṛtam || prabodhāya paraṃ jyotiḥ svayaṃ dṛṣṭaḥ sadāśivaḥ

75.10

jagadutpattikṛtyāni svayaṃ
kartuṃ vyavasyati || kiṃ mayātra punaḥ kāryaṃ brahmaṇā vā svayaṃbhuvā

75.11

dhiṅmāṃ sthitamanātmajñaṃ nidrayā hatacetasam || athavā sarvakartāraṃ śaraṇaṃ yāmi
śaṃkaram

75.12

sarvadoṣapraśamanaṃ sarvābhīṣṭaphalapradam || pavitramalpapuṇyānāṃ durlabhaṃ śaṃbhudarśanam

75.13

ciṃtayannevamātmasthaṃ jyotirliṃgaṃ sadāśivam
praṇanāma harirbhaktyā devamaṣṭāṃgato muhuḥ

75.14

viśvasraṣṭāramīśānaṃ tuṣṭāva duritacchidam || atha tejomayaḥ śaṃbhuḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam

75.15

anu
gṛhya kaṭākṣaistaṃ samuttiṣṭhetyabhāṣata || utthāya karuṇāpūrṇaṃ śaṃbhuṃ caṃdrāīśekharam

75.16

namastribhuvaneśāya trimūrtiguṇadhāriṇe || tridevavapuṣe tubhyaṃ trinetre
tripuradruhe

75.17

tvameva jagatāmīśo nijāṃśairdevatāmayaiḥ || kāryakāraṇarūpeṇa karoṣi svecchayā kriyāḥ

75.18

māṃ niyujya jagaddūtau pari
mohya ca māyayā || na doṣamuta saṃkalpaṃ vihātumapi necchasi

75.19

kiṃ karomi jaganmūrttā nyastabhāro'smyahaṃ tvayi || na doṣamīhase nūnamakā
laśayanena mām

75.20

hara śambho harerārttimanutāpaṃ samīkṣya saḥ || ādiśeśa haraḥ śrīmānprāyaścittaṃ hareridam

75.21

aruṇācalarūpeṇa
tiṣṭhāmi vasudhātale || tasya darśanamātreṇa bhavitā te tamaḥkṣayaḥ

75.22

pūrvasmai viṣṇave tatra varo datto mayā purā || tadaiva tejasaṃ liṃgamaruṇācala
saṃjñitam

75.23

tejomayamidaṃ rūpaṃ praśāṃtaṃ lokarakṣaṇāt || yadagnimayamavyaktamapāraguṇavaibhavam

75.24

nadīnāṃ nirjharāṇāṃ ca meghamuktāṃ
bhasāmapi || aṃtarjyotirmayatvena layastatraiva dṛśyate

75.25

aṃdhānāṃ dṛṣṭilābhena paṃgūnāṃ pādasaṃcaraiḥ || aputrāṇāṃ ca putrāptyā mūkānāṃ vākpravṛ
ttibhiḥ

75.26

sarvasiddhipradānena sarvavyādhivimocanaiḥ || sarvapāpapraśamanairmartyatsarvavaradaṃ sthitam

75.27

ityuktāṃtardadhe śambhurhariścaivāruṇāca
lam || āgatya tapa āsthāya śoṇācalamupāsta ca

75.28

tamādriṃ parito dṛṣṭvā surānkānanasaṃśrayān || ṛṣīṇāmāśramānpuṇyānsthāpayāmāsa
vai hariḥ || vedātsāṃgopaniṣadānsamaṃtānmūrttidhāriṇaḥ

75.29

sasarja divyarūpaṇāṃ śatamapsarasāṃ kulam || nṛtyairgītaiśca vāditraissevadhvamiti cā
diśat

75.30

snātvā brahmasarasyasminviṣṇuḥ kamalalocanaḥ || pradakṣiṇaṃ cakārāsumaruṇādriṃ samarcitam

75.31

apāpaḥ sarvalokānāmādhi
patyaṃ ca labdhavān || ramayā sahito nityamabhirūpasurūpayā

75.32

bhāskarastejasāṃ rāśirasurairapi pīḍitaḥ || brahmopadeśādānarca bhaktyāruṇa
girīśvaram

75.33

nimajya vimale tīrthe pāvane brahmanirmite || pradakṣiṇaṃ cakārainamaruṇādriṃ svayaṃprabhum

75.34

aśeṣadaityavijayaṃ labdhvā meru
pradakṣiṇam || lebhe ca paramaṃ tejaḥ paratejaḥpraṇāśanam

75.35

dakṣaśāpānalākrāṃtassomaḥ śivavacobalāt || aruṇācalamabhyarcya labdharūpo'bhava
tpunaḥ

75.36

agnibrahmarṣiśāpena yakṣmarogaprapīḍitaḥ || apūto'pi pavitro'bhūdaruṇācalasevayā

75.37

śakro vṛtraṃ balaṃ pākaṃ namuciṃ jṛṃbhamu
ddhatam || śivalabdhavarāndaityānpurā hatvā jagatpatīn

75.38

pātakaiśca parikṣīṇastathā lokāṃtamāśritaḥ || śambhuṃ prasādya tapasā śivena paricoditaḥ

75.39

aruṇādriṃ samabhyarcya vipāpo'bhūtsurrādhipaḥ || iṣṭvā ca hayamedhena prīṇayāmāsa śaṃkaram

75.40

labdhvā cendrapadaṃ śakraḥ śatamapsarasāṃ
kulam || sevārthamādiśacchrīmāndivyaduṃdubhisavayā

75.41

puṣpameghānsamādiśya divyābhiḥ puṣpavṛṣṭibhiḥ || samarpayati śoṇādriṃ divi
nityaṃ ca vaṃdate

75.42

śeṣo'pi śoṇaśaileśaṃ samabhyarcya śivājñayā || abhajatkāmarūpatvaṃ mahīmaṇḍaladhārakaḥ

75.43

anye nāgāśca
gandharvāḥ siddhāścāpsarasāṃ gaṇāḥ || dikpālāśca tamabhyarcya lebhire'pekṣitānvarān

75.44

devairaśeṣairdaityādyairjetukāmaiḥ samudyataiḥ || prārthi
taḥ sarvato'bhīṣṭavarado'ruṇabhūdharaḥ

75.45

tvaṣṭrā viracitākāra ādityastejasā tapan || grahānāthastu śoṇādriṃ vilaṃghayitumudyataḥ

75.46

rathavāhāḥ punastasya śaktihīnāḥ śramaṃ gatāḥ || so'pi śriyā vihīnaśca jātaḥ śoṇādritejasā

75.47

nāśkanocca divaṃ gantuṃ sarvagatyāṃśumā
linaḥ || sa tu brahmopadeśena samārādhyāruṇācalam

75.48

prītyā tasmādvibhorlebhe mārgaṃ vyomno hayāñchubhān || tataḥ prabhṛti tigmāṃśuḥ sa hi
śoṇākhyaparvatam

75.49

na laṃghayati kiṃ tvasya pradakṣiṇaparikramaiḥ || dakṣayāgaparivrvastā hīnāṃgāstridaśāḥ purā

75.50

aruṇācalamārādhya
navānyaṃgāni lebhire || pūṣā dantaṃ śikhī hastaṃ bhago netraṃ tvakhaṃḍitam

75.51

ghrāṇaṃ vāṇīṃ ca lebhe sā śoṇācalaniṣevaṇāt || bhārgavaḥ kṣīṇane
trassa viṣṇuhastakuśāyataḥ

75.52

balidattāvanīdānajaladhārānirodhataḥ || sa tu śoṇācalaṃ gatvā tapaḥ kṛtvātiduṣkaram

75.53

lebhe netraṃ
ca pūtātmā bhāskarākhye girau sthitaḥ || aruṇācalanāthasya sevayā sūryasārathiḥ

75.54

pratardnārakhyo nṛpatirgrahītuṃ devakanyakām || aruṇā
dripatergānaṃ kurvatīṃ sādaro'bhavat

75.55

kṣaṇātkapimukho jāto maṃtrimiścodito nṛpaḥ || pratyarpya tāṃ punaścānyāḥ prādādaruṇabhūbhṛte

75.56

tataścārumukho jātaḥ prasādādaru ṇeśituḥ || sāyujyamasmai sakalaṃ dattavānbhaktibhāvataḥ

75.57

aruṇācalanāthasya saṃnidhau jñānadurbalaḥ || gaṃdharvaḥ puṣpa
kāravyastu bhaktihīno hyagātpurā

75.58

tato vyāghramukhaṃ dṛṣṭvā gaṃdharvaparicārakāḥ || kimetaditi sāścaryaṃ papracchuste parasparam

75.59

atha nārada
nirdiṣṭamavajñāphalamātmanaḥ || buddhāruṇādriṃ saṃpūjya punaśca sumukho'bhavat

75.60

śivabhūmiriyaṃ khyātā parito yojanadvayam || muktistatra pramī
tānāṃ kadāpi vilayo na hi

75.61

saptarṣayaḥ purā bhūmau śāpadoṣasamanvitāḥ || niṣevireruṇādriṃ vai nātho jñātvā viniścayam

75.62

śāpa
mokṣaṃ dadau śrīmānsaptarṣīṇāṃ mahātmanām || saptarṣibhiḥ kṛtaṃ tīrthaṃ sarvapāpavināśanam

75.63

śoṇācalasya nikaṭe dṛśyate pāvanaṃ śubham
paṃgurmuniḥ śoṇaśailātpādau labdhuṃ samāgataḥ

75.64

aṃtarhitaprārthitārtho dāruhastapuṭe vahan || jānucaṃkramaṇavyagraḥ śoṇanadyāstaṭaṃ gataḥ

75.65

dāruhastapuṭe tīrthe nicikṣepa pipāsataḥ || jānucaṃkramaṇe tasmindhūrtastoyaṃ pipāsati

75.66

atha śoṇācalaṃ prātaḥ kathaṃ vā dāruhastakaḥ
kimetaditi taṃ pṛcchannādhāvatkalitatparaḥ

75.67

labdhapādaśca sahasā jagāma ca nijālayam || nādrākṣītpuruṣaṃ tatra dāruhastau purogamau

75.68

svayaṃ gṛhītvā cālokya vavaṃde'ruṇaparvatam || nanaṃda labdhacaraṇo labdharūpo mahāmuniḥ

75.69

vismayotphullanayanaiḥ śivabhaktairmahātmabhiḥ || pūjito
labdhapādaḥ sañjagāma ca yathāgatam

75.70

vālī śakrasutaḥ śrīmāñchṛṃgādudyanmahībhṛtaḥ || astācalasya śikharaṃ pratigantuṃ samudyataḥ

75.71

āluloke'ruṇagiriṃ madhye devanamaskṛtam || ūrdhvaṃ gaṃtuṃ samudyuktaḥ kṣīṇavīryo'patadbhuvi

75.72

pitrā śakreṇa saṃgamya coditaḥ śoṇaparva
tam || liṃgaṃ taijasamabhyarcya labdhavīryo'bhavatpunaḥ

75.73

nalaḥ pūrvaṃ samabhyarcya svasṛṣṭā mānavapriyāḥ || pālayāmāsa dharmātmā nītisārasa
manvitaḥ

75.74

ilaḥ praviśya sahasā gaurīvanamakhaṃḍitam || strībhāvaṃ samanuprāptaḥ papraccha svaṃ purodhasam

75.75

vaśiṣṭhena samādiṣṭaḥ śoṇādriṃ
samapūjayat || tapasārādhya deveśaṃ punaḥ puṃstvamupāgataḥ

75.76

somopadeśādbhaktyātha sasmārāruṇaparvatam || īśānugrahato lebhe śāpamokṣaṃ tapo
dhikaḥ

75.77

lebhe ca paramaṃ sthānamaprāpyamamarairapi || bharato mṛgaśāvasya smaraṇādāyuṣo'tyaye

75.78

na muktiṃ prāpa yogena mṛgajanmani
saṃgataḥ || patnīvirahajaṃ duḥkhaṃ prāptavānamitaṃ hariḥ

75.79

punarbhṛgūpadeśena śoṇādrimamamarcayan || avatāreṣu sarveṣu sarvaduḥkhānyapākarot

75.80

sarasvatī ca sāvitrī śrībhūmiḥ saritastathā || abhyarcya śoṇaśaileśamāpado niratāriṣuḥ

75.81

bhāskaraḥ pūrvadigbhāge viśvāmitrastu dakṣiṇe
paścime varuṇo bhāge triśūlaṃ cottarāśrayam

75.82

yojanadvayaparyaṃte sīmāḥ śaileṣu saṃsthitāḥ || catasro devatāstvetāḥ sevaṃte śoṇaparvatam

75.83

sthitāḥ sīmāvasāneṣu śoṇādrīśamavasthitam || namaṃti devāścatvāraḥ śivaṃ śoṇācalākṛtim

75.84

asyottarasmiñchikhare dṛśyate vaṭabhūruhaḥ
siddhaveṣaḥ sadaivaste yasya mūle maheśvaraḥ

75.85

yasya cchāyātimahatī sarvadā maṇḍalākṛtiḥ || lakṣyate vismayopetaiḥ sarvadā devamānavaiḥ

75.86

aṣṭabhiḥ parito liṃgairaṣṭadikpālapūjitaiḥ || aṣṭāsu saṃsthitairdikṣu śobhate hyupasevitaḥ

75.87

nṛpāṇāṃ śaṃbhubhaktānāṃ śaṃkarājñānupālinām
atraiva mahadāsthānamādidevena nirmitam

75.88

bakulaśca mahāṃstatra sadārthitaphalapradaḥ || āgamārthavidā mūle vāmadevena sevyate

75.89

aga
styaśca vaśiṣṭhaśca saṃpūjyāruṇabhūdharam || saṃsthāpya liṃge vimale tepāte tādṛśaṃ tapaḥ

75.90

hiraṇyagarbhatanayaḥ purā śoṇanadaḥ pumān || atra tīvraṃ tapa
staptvā gaṃgābhimukhago'bhavat

75.91

atra śoṇanadī puṇyā pravahatyamalodakā || veṇā ca puṇyataṭinī paritaḥ sevate'calam

75.92

vāyavyāñca
diśo bhāge vāyutīrthaṃ ca śobhate || tatra snātvā marutpūrvaṃ jagatprāṇatvamāptavān

75.93

uttare'sya girestīrthaṃ suvarṇakamalojvalam || divyasaugaṃdhikā
kīrṇaṃ haṃsabhṛṃgamanoharam

75.94

kauberaṃ tīrthamaiśānyāmaiśānyaṃ tīrthamuttamam

75.95

tasyaiva paścime bhāge viṣṇuḥ kamalocanaḥ || snātvā viṣṇu
tvamabhajatkamalālālitākṛtiḥ

75.96

navagrahāḥ purā tatra snātvā grahapadaṃ gatāḥ || navagrahaprasādaśca jāyate tatra majjatām

75.97

durgā vināyaka
skandau kṣetrapālaḥ sarasvatī || rakṣaṃti paritastīrthaṃ brāhmayametadanantaram

75.98

gaṃgā ca yamunā caiva godāvarī sarasvatī || narmadāsindhukāveryaḥ
śoṇaḥ śoṇanadī ca sā

75.99

etā gūḍhā niṣevaṃte pūrvādiśāsu saṃtatam || naśyaṃtyaḥ sakalaṃ pāpamātmakṣetrasamudbhavam

75.100

anyāśca sarito
divyāḥ pārthivyaśca śubhodakāḥ || udajṛṃbhaṃta sahasā śoṇādrīśaprasādataḥ

75.101

āgastyaṃ dakṣiṇe bhāge tīrthaṃ mahadudāhṛtam || sarvabhāṣārthasaṃsi
ddhirjāyate tatra majjatām

75.102

atrāgastyaḥ samāgatya snātvā munigaṇāvṛtaḥ || abhyarcayati śoṇādriṃ māsi bhādrapade sadā

75.103

vāśi
ṣṭhamuttare bhāge tīrthaṃ divyaṃ śubhodayam || sarvavedārthasaṃsiddhirjāyate tatra majjanāt

75.104

atra meroḥ samāgatya vaśiṣṭho bhagavānṛṣiḥ || karotyā
śvayuje māsi śoṇādrīśaniṣevaṇam

75.105

gaṃgānāma mahattīrthaṃ pūrvottaradiśi sthitam || tatra snānādbhavennṛṇāṃ sarvapātakanāśanam

75.106

gaṃgāyyāḥ saritaḥ sarvāḥ kārttike māsi saṃgatāḥ || atrāruṇādrināthasya sevāṃ kurvaṃti sādaram

75.107

brāhmyaṃnāma mahātīrthamaruṇādrīśasannidhau
tasyopasaṃgamātsadyo brahmahatyādi naśyati

75.108

mārge māsi samāgatya brahmalokātpitāmahaḥ || snātvā tatpratyahaṃ devamarcayatyaruṇācalam

75.109

pauṣe māsi samāgatya snātvā tīrthe nijaiḥ suraiḥ || mahendraḥ śoṇaśaileśamabhyarcayati śaṃkaram

75.110

śaivaṃnāma mahātīrthaṃ saṃnidhau
tatra vartate || rudro brahmakapālena saha tatra nyamajjata

75.111

atra śambhurgaṇaiḥ sārddhaṃ māghe māsi prasīdati || prāyaści
ttāni sarvāṇi nṛṇāṃ saphalayanbhuvi

75.112

āgneyamagnidigbhāge tīrthaṃ saubhāgyadāyakam || agniratra purā snātvā svāhayā
saṃgataḥ sukhī

75.113

anaṃgopi smaraḥ snātvā phālgune māsi saṃgataḥ || abhyarcya śoṇaśaileśamabhūtsarvasukhādhipaḥ

75.114

diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ vaiṣṇavaṃ tīrthamadbhutam || brahmarṣayaḥ sadā tatra vasanti kṛtakautukāḥ

75.115

caitre māsi samāgatya viṣṇustatra ramāpatiḥ
snātvābhyarcyyāruṇādrīśamabhavallokanāyakaḥ

75.116

sauraṃnāma mahātīrthaṃ kauberadiśi jṛṃbhitam || sarvarogopaśāṃtiśca jāyate tatra majjanāt

75.117

vaiśākhe māsi dinakṛtsnātvātreśaṃ niṣevate || vālakhilyaiḥ samaṃ śrīmānvedaiśca saha saṃgataḥ

75.118

āśvinaṃ pāvanaṃ tīrthamīśabrahmottare
sthitam || āplutau bhiṣajau dasrau pūtāvatra nimajjanāt

75.119

atrāśvinau samāgatya snātvābhyarcya ca śaṃkaram || dakṣiṇe śoṇa
śailasya nikaṭe vartate śubham

75.120

kāmadaṃ mokṣadaṃ caiva tīrthaṃ pāṃḍavasaṃjñitam || purā hi pāṃḍavāstatra majjanātkṣitināyakāḥ

75.121

atra
dhātrī samāgatya sarvauṣadhiphalānvitā || jyeṣṭhe māsi samaṃ devairarcayaccāruṇācalam

75.122

āṣāḍhe māsi saṃtyaktā viśvedevā mahābalāḥ
abhyarcya śoṇaśaileśamāgacchanmakharādhyatām

75.123

vaiśvadevaṃ mahātīrthaṃ somasūryottarāśrayam || viśvādhipatyamatulaṃ labhyate tatra majjanāt

75.124

parito lakṣyate tīrthaṃ pūrvasyāṃ diśi śobhane || atra lakṣmīḥ purā snātvā lebhe puruṣamuttamam

75.125

uttarasyāṃ diśi purā puṇyā
skaṃdanadī sthitā || atra snātvā purā skaṃdaḥ saṃprāpto vipulaṃ balam

75.126

paścimasyāṃ diśi khyātā parā kuṃbhanadī śubhā || agastyaḥ
kuṃbhakaḥ kuṃbhastatra nityaṃ vyavasthitaḥ

75.127

gaṃgā ca mūlabhāgasthā yamunā gagane sthitā || somodbhavā śirobhāge sevate śoṇaparvatam

75.128

bahūnyapi ca tīrthāni saṃbhūtāni samaṃtataḥ || teṣāṃ bhedānpurā vettuṃ mārkaṃḍeyastu nāśakat

75.139

tapobhirbahubhissoyaṃ śoṇādrīśamatoṣayat
prārthayāmāsa ca varaṃ prītāttasmānmunīśvaraḥ

75.130

mārkaṃḍeya uvāca || || bhagavannaruṇādrīśa tīrthabhedāḥ sahasraśaḥ || prakhyātāśca prakāśaṃte
durbodhāstvalpacetasām

75.131

kathamekatra sāṃnidhyaṃ labheranbhuvi mānavāḥ || aparyāptaśca bhavati pṛthageṣāṃ niṣevaṇe

75.132

aṃtarnigūḍhatejāstvaṃ
gatvā yatsakalaiḥ suraiḥ || ārādhyase kuru tathā śoṇādrisparśabhīrubhiḥ

75.133

ahaṃ ca śaṃbhumabhyarcya tapasāruṇaparvatam || sarvalokopakārārthaṃ sūkṣmaṃ
liṃgamapūjayam

75.134

viśvakarmakṛtaṃ divyaṃ vimānaṃ vividhotsavam || saṃkalpya sakalānbhogānnityānajanayatpunaḥ

75.135

dharmaśāstrāṇi
vividhānyavāpurmunipuṃgavāḥ || śivakāryāṇi sarvāṇi cakrurbhaktisamanvitāḥ

75.136

mayā ca śaṃbhumabhyarcya kṛtāgnyāhutisaṃbhavāḥ || sapta kanyā
varārohāḥ pūjārthaṃ viniyojitāḥ

75.137

hataśatrugaṇairbhū pairlabdharājyaiḥ purā nṛpaiḥ || pratyekaṃ vividhairbhogaiḥ śoṇaśailādhiporcitaḥ

75.138

ida
manubhavavaibhavaṃ vicitraṃ duritaharaṃ śivaliṃgamadrirūpam || amalamanabhigamyanāmadheyaṃ varamaruṇādrināyakaṃ bhajasva

75.139-2

avanatajanarakṣaṇoci
tasya smaraṇanirākṛtaviśvakalmaṣasya || bhajanamamitapuṇyarāśiyogādaruṇagireḥ kṛtinaḥ paraṃ labhasva

75.139-2.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe'ruṇācalasthavividhatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Linked texts (7)