Krishnajanmakhanda 28
Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 28
- Language
- Sanskrit
28.1
iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe indrayāgabhañjanaṃ nāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ
dvāviṃśo'dhyāyaḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
ekadā rādhikānātho balena saha bālakaiḥ
jagāma tattālavanaṃ paripakvaphalānvitam
28.2
vṛkṣāṇāṃ rakṣitā daityaḥ khararūpī ca dhenukaḥ
koṭisiṃhasamabalo devānāṃ darpanāśanaḥ
28.3
śarīraṃ parvatasamaṃ kūpatulye ca locane
īṣāpaṅktisamā dantāstuṇḍaṃ parvatagahvaram
28.4
śatahastaparimilā jihvā lolā bhayānakā
kāsārasadṛśā nābhiḥ śabdastasya bhayānakaḥ
28.5
dṛṣṭvā tālavanaṃ bālā harṣamāpuraninditāḥ
kautukāt kṛṣṇamūcuste smerānanasaroruhāḥ
28.6
bālā ūcuḥ
he kṛṣṇa karuṇāsindho dīnabandho jagatpate
mahābalabalabhrātaḥ samastābalināṃ vara
28.7
avadhānaṃ kuru vibho kṣaṇārddhaṃ no nivedane
kṣudhitānāṃ śiśūnāñca bhaktānāṃ bhaktavatsala
28.8
svādūni sundarākhyeva paśya tālaphalāni ca
bhaṅktuṃ cālayituṃ vṛkṣān pātituñca phalāni ca
28.6-2
nānāvarṇāni puṣpāṇi pakvāni durlalāni ca
ājñāṃ karoṣi cet kṛṣṇa ceṣṭāṃ karttuṃ vayaṃ kṣamāḥ
28.10
kintvatra daityo balavān khararūpī ca dhenukaḥ
ajitastridaśaiḥ sarvairmahābalaparākramaḥ
28.11
durnivāryyaśca sarveṣāṃ kaṃsasya sacivo mahān
hiṃsakaḥ sarvajantūnāṃ vanānāmasti rakṣitā
28.12
suvicāryya jagatkānta vada no vadatāṃ vara
yuktaṃ kāryyamayuktaṃ vā karttavyamathavā na vā
28.13
bālakasya vacaḥ śrutvā bhagavān madhusūdanaḥ
uvāca madhuraṃ bālān vacanaṃ tat sukhāvaham
28.14
śrīkṛṣṇa uvāca
kiṃ vo daityādbhayaṃ bālā yūyaṃ matsahacāriṇaḥ
vṛkṣān bhaktā cālayitvā phalāni khādatā bhayam
28.15
śrīkṛṣṇājñāṃ samādāya bālakā balaśālinaḥ
utpeturvṛkṣaśikharaṃ kṣudhitāśca phalārthinaḥ
28.16
nānāprakāravarṇāni svādūni sundarāṇi ca
phalāni pātayāmāsuḥ paripakvāni nārada
28.17
kecid babhañjurvṛkṣāṃśca cālayāmāsureva ca
kecit kolāhalañcakrurnanṛtuśca kecana
28.18
avaruhya tarubhyaśca bālakā balaśālinaḥ
phalānyādāya gacchanto dadṛśurdaityapuṅgavam
28.18-2
mahābalaṃ mahākāyaṃ ghoraṃ gardabharūpiṇam
āgacchantaṃ mahāvegāt kurvantaṃ śabdamulvaṇam
28.20
taṃ dṛṣṭvā ruruduḥ sarve phalāni tatyajurbhiyā
kṛṣṇa kṛṣṇeti śabdañca pracakrurbahudhā bhṛśam
28.21
asmān rakṣa samāgaccha he kṛṣṇa karuṇānidhe
he saṅkarṣaṇa no rakṣa prāṇā no yānti dānavāt
28.22
kṛṣṇa he kṛṣṇa hare murāre govinda dāmodara dīnabandho
gopīśa gopeśvara bhavārṇave'smānananta nārāyaṇa rakṣa rakṣa
28.23
bhaye'bhaye vāpya śubhe'śubhe vā
sukheṣu duḥkheṣu ca dīnanātha
tvayā vinānyaṃ śaraṇaṃ bhavārṇave
na no'sti he mādhava rakṣa rakṣa
28.24
jaya jaya guṇasindho kṛṣṇabhaktaikabandho
bahutarabhayayuktān bālakān rakṣa rakṣa
jahi danujakulānāmīśamasmākamantaṃ
surakulabaladarpaṃ vardhayemaṃ nihatya
28.25
bālānāṃ viplavaṃ dṛṣṭvā balena saha mādhavaḥ
ājagāma śiśusthānaṃ bhayahā bhaktavatsalaḥ
28.26
bhayaṃ nāsti bhayaṃ nāstītyuktvā dudrāva satvaram
īṣaddhāsyaprasannāsyo nirbhayaṃ dattavān śiśūn
28.27
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ balaṃ bālā nanṛturvijahurbhayam
harismṛtiścābhayadā sarvamaṅgaladāyikā
28.28
śrokṛṣṇe dānavaṃ dṛṣṭvā grasantaṃ purataḥ śiśūn
balaṃ sambodhya balinamuvāca madhusūdanaḥ
28.29
śrīkṛṣṇa uvāca
dānavo baliputro'yaṃ nāmnā sāhasiko balī
gardabho brahmaśāpena śapto durvāsasā purā
28.30
pāpiṣṭho mama badhyoyaṃ mahābalaparākramaḥ
ahamenaṃ badhiṣyāmi tvaṃ rakṣa bālakān bala
28.31
ādāya bālakān sarvān dūraṃ gacchetyuvāca ha
tān gṛhītvā balaḥ śīghraṃ jagāma tvarayājñayā
28.32
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ dānavendro mahābalaparākramaḥ
jagrāsa līlayā kopājjvaladagniśikhopamam
28.33
babhūvātidāhayukto grartukāmo'titejasā
ujjagrāsa punardaityo vibhuṃ tejasvinaṃ bhiyā
28.34
ujjhitaṃ maktasaṅghāṇaṃ dṛṣṭvā daityo mumoca ha
atīva sundaraṃ rūpaṃ jvalantaṃ brahmatejasā
28.35
kṣaṇadarśanamātreṇa babhūvāsya purā smṛtiḥ
ātmānaṃ bubudhe kṛṣṇaṃ jagatāṃ kāraṇaṃ param
28.36
tejaḥsvarūpamograntaṃ dṛṣṭvā tuṣṭāva dānavaḥ
yathāgamaṃ yathā janma guṇātītaṃ śruteḥ param
28.37
dānava uvāca
vāmano'si tvamaṃśena matpituryajñabhikṣukaḥ
rājyaharttā ca śrīharttā sutalasthaladāyakaḥ
28.38
balibhaktivaśo vīraḥ sarveśo bhaktavatsalaḥ
śīghraṃ tvaṃ hiṃsa māṃ pāpaṃ śāpādadbharūpiṇam
28.36-2
munerdurvāsasaḥ śāpādīdṛśaṃ janma kutsitam
mṛtyuruktaśca muninā tvatto mama jagatpate
28.40
ṣoḍaśāreṇa cakreṇa sutīkṣṇenātitejasā
jahi māṃ jagatāṃ nātha saṅgatiṃ kuru mokṣada
28.41
tvamaṃśena varāhaśca samuddharttuṃ vasundharām
vedānāṃ rakṣitā nātha hiraṇyākṣaniṣūdanaḥ
28.42
tvaṃ nṛsiṃhaḥ svayaṃ pūrṇo hiraṇyakaśiporvadhe
prahlādānugrahārthāya devānāṃ rakṣaṇāya ca
28.43
tvañca vedoddhārakarttā mīnāṃśena dayānidhe
nṛpasya jñānadānāya rakṣāyai suraviprayoḥ
28.44
śeṣādhāraśca kūrmastvamaṃśena sṛṣṭihetave
dikṣādhāraśca śeṣastvamaṃśenāpi sahasradṛk
28.45
rāmo dāśarathistvañca jānakyuddhārahetave
daśakandharanihantā ca sindhau setuvidhāyakaḥ
28.46
kalayā paraśurāmaśca jamadagnisuto mahān
triḥsaptakṛtvo bhūpānāṃ nihantā jagatīpate
28.47
aṃśena kapilastvañca siddhānāñca gurorguruḥ
mātṛjñānapradātā ca yogaśāstravidhāyakaḥ
28.48
aṃśena jñānināṃ śreṣṭho naranārāyaṇāvṛṣī
tvañca dharmasuto bhūtvā lokavistārakārakaḥ
28.49
adhunā kṛṣṇarūpastvaṃ paripūrṇatamaḥ svayam
sarveṣāmavatārāṇāṃ jīvarūpaḥ sanātanaḥ
28.50
yaśodājīvano nityo nandaikānandavardhanaḥ
prāṇādhidevo gopīnāṃ rādhāprāṇādhikaḥ priyaḥ
28.51
vasudevasutaḥ śānto devakīduḥkhabhañjanaḥ
ayonisambhavaḥ śrīmān pṛthivībhārahārakaḥ
28.52
pūtanāyai mātṛgatiṃ pradātā ca kṛpānidhiḥ
balakeśinalambānāṃ mamāpi mokṣakārakaḥ
28.53
svecchāmaya guṇātīta bhaktānāṃ bhayabhañjana
prasīda rādhikānātha prasīda kuru māṃkṣamam
28.54
he nātha gārdabhīyoneḥ samuddhara bhavārṇavāt
mūrkhastvadbhaktaputro'haṃ māmuddhattuṃ tvamarhasi
28.55
vedā brahmādayo yañca munīndrāstotumakṣamāḥ
kiṃ staumi taṃ guṇātītaṃ purā daityo'dhunā kharaḥ
28.56
evaṃ kuru kṛpāsindho yena me na bhavejjanuḥ
dṛṣṭvā pādāravindaṃ te kaḥ punarbhavane vrajet
28.57
brahmā stotā kharaḥ stotā nopahāsitumarhasi
satīśvarasya vijñasya yogyāyogye samā kṛpā
28.58
ityevamuktvā daityendrastasthau ca purato hareḥ
prasannavadanaḥ śrīmānatituṣṭo babhūva ha
28.59
idaṃ daityakṛtaṃ stotraṃ nityaṃ bhaktyā ca yaḥ paṭhet
sālokyasāṣṭisāmīpyaṃ līlayā labhate hareḥ
28.60
iha loke harerbhaktimante dāsyaṃ sudurlabham
vidyāṃ śriyaṃ sukavitāṃ putrapautrān yaśo labhet
28.61
śrīnārāyaṇa uvāca
śrutvānumene daityendrastavanaṃ karuṇānidhiḥ
kathaṃ karomi saṃhāramīdṛśaṃ bhaktamityaho
28.62
anumanya smṛtiṃ tasya saṃjahāra hariḥ svayam
na hi yukto vadhastoturvakturvidhīrīśvarāt
28.63
dānavo māyayā viṣṇorvi sasmāra punaḥ svakam
duruktiṃ kaṇṭhadeśe tadadhiṣṭhānaṃ cakāra ha
28.64
uvāca śrīhariṃ daityaḥ kopāt prasphuritādharaḥ
sune sayau marttukāmo daivagrasto vicetanaḥ
28.65
daitya uvāca
dhruvaṃ tvaṃ marttukāmo'si durbuddhe mānavāryaka
adya prasthāpayiṣyāmi tvāmahaṃ yamamandiram
28.66
āyāsi jīvanākāṅkṣī mama tālavanaṃ śiśo
na yāsyasi punargehaṃ bāndhavaṃ na hi drakṣyasi
28.67
na kaṃso na jarāsandho narako na samo mama
devāḥ kampanti me nityaṃ ke cānye matsamā bhuvi
28.68
na hi saṃhārakarttā ca māṃ saṃharttuṃ kṣamaḥ śivaḥ
na ca brahmā na viṣṇuśca na mṛtyuḥ kāla eva ca
28.66-2
mama tālatarūn bhaṅktvā pātayitvā phalāni ca
ahaṅkāro'ti sahasā kimaho kasya tejasā
28.70
kastvaṃ vada vaṭo satyaṃ kamanīyo'tisundaraḥ
durlabhaṃ jīvanaṃ dātuṃ mahyaṃ kathamahāgataḥ
28.71
ityuktvā mastake kṛtvā prerayitvā tu taṃ balī
dūrataḥ pātayāmāsa śrīkṛṣṇaṃ maraṇonmukhaḥ
28.72
pātayitvā ca taṃ bhūmau viṣāṇābhyāṃ jaghāna saḥ
kṛṣṇāṅgasparśamātreṇa tadviṣāṇau babhañjatuḥ
28.73
daityo bhagnaviṣāṇaśca tamīśaṃ kopato mune
jagrāsa carvvaṇaṃ kartuṃ bhagnadanto babhūva ha
28.74
tejasā dagdhavaktraśca tamujjagrāha tatkṣaṇe
jajvāla vyathitaḥ kopāddadāra khurato mahīm
28.75
ghūrṇayitvā tu lāṅgūlaṃ śabdaṃ kṛtvā bhayānakam
sa jagāma śiśusthānaṃ dudruvurbālakā bhiyā
28.76
balañca prerayāmāsa mastakena mahābalī
balo muṣṭiṃ dadau tasmai mūrcchāmāpa tato'suraḥ
28.77
kṣaṇena cetanāṃ prāpya jagāma harisannidhim
vajramuṣṭyā ca vyathitaḥ punarmūrcchāmavāpa saḥ
28.78
punaśca cetanāṃ prāpya samuttasthau vyathākulaḥ
utsasarja bṛhatsvedaṃ mūtrañca bhayamāpa ha
28.76-2
kṣaṇāt sañcitaraṇaṃ prāpya mahābalaparākramaḥ
kṛtvā śirasi govindaṃ ghūrṇayāmāsa dānavaḥ
28.80
pātayāmāsa bhūmau taṃ ghūrṇayitvā punaḥ punaḥ
utpāṭya tālavṛkṣaṃ taṃ tār̤ayāmāsa mādhavaḥ
28.81
yathā keśāpahāreṇa mānavasya bhaved vyathā
tayā babhūva daityasya tālavṛkṣasya tār̤anāt
28.82
govarddhanaṃ samutpāṭya ghātayāmāsa taṃ vibhuḥ
papāta vegācchailendrastasyopari mahāmune
28.83
parvatasya prahāreṇa mūrcchāmāpa mahābalaḥ
babhūva palitāṅgaśca rudhirañca samudvahan
28.84
kṣaṇena cetanāṃ prāpya samuttasthau rupāsuraḥ
gṛhītvā parvataśreṣṭhaṃ prerayāmāsa mādhavam
28.85
dṛṣṭvā śailamutpatantaṃ vegena madhusūdanaḥ
jagrāha dakṣiṇakare yathekṣukhaṇḍavatprabhuḥ
28.86
pūrvasthāne parvataṃtaṃ sthāpayāmāsa kautukāt
gṛhītvā daityakarṇāgraṃ pātayāmāsa dūrataḥ
28.87
utpatya ca mahāvegāccakāra veṣṭanaṃ hareḥ
pṛthivīṃ gharṣayāmāsa tīkṣṇāgreṇa khureṇa ca
28.88
pragṛhya śrīhariṃ vegāt kṛtvā mūrdhni mahāsuraḥ
utpapāta manoyāyī līlayā lakṣayojanam
28.89
praharañca tayoryuddhaṃ nirlakṣe ca babhūva ha
tato gṛhītvā śrīkṛṣṇaṃ papāta dharaṇītale
28.60-2
punarmuhūrttaṃ yuddhañca babhūva bhūtale tayoḥ
mudā hariḥ praśaśaṃsa prahasya dānaveśvaram
28.61-2
maṅgatasya baleḥ putra dhanyaṃ tvajjīvanaṃ param
svastyastu te dānavendra vatsa nirvāṇatāṃ vraja
28.62-2
maddarśanaṃ svastibījaṃ paraṃ nirvāṇakāraṇam
sarvādhikaṃ sarvaparaṃ labha sthānaṃ manoharam
28.63-2
ityevamuktā śrīkṛṣṇaḥ sañcāra cakramuttamam
sūryyakoṭisamaṃ dīptyā jagrāha tat sudarśanam
28.64-2
cikṣepa bhrāmayitvā ca ṣoḍaśāramanuttamam
ciccheda līlayā badhyaṃ brahmaviṣṇumaheśvaraiḥ
28.65-2
papāta mastakaṃ bhūmau dānavasya mahātmanaḥ
tejaḥsamūha uttasthau śatasūryyasamaprabhaḥ
28.66-3
vilokya harilokaṃ saṃśliṣṭaṃ kṛṣṇapadāmbuje
samprāpya paramaṃ mokṣamaho dānavapuṅgavaḥ
28.67-2
gaganasthāḥ surāḥ sarve munayaśca bhṛśaṃ mudā
pārijātaprasūnānāñcakruste puṣpavarṣaṇam
28.68-2
nedurdundubhayaḥ svarge nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
jagurgandharvanikarāstuṣṭuvurmunayo mudā
28.66-4
sukhā jagmuḥ surāḥ sarve munayo harṣavihvalāḥ
dhenukasya badhaṃ dṛṣṭvā tatrājagmuśca bālakāḥ
28.100
balañca balināṃ śreṣṭhastuṣṭāva puruṣottamam
tuṣṭuvurbālakāḥ sarve nanṛtuśca mudānvitāḥ
28.101
dattvā kṛṣṇabalābhyāñca pakvvāni phalāni ca
sarvāṇi bhakṣayāmāsurbālāḥ prahṛṣṭamānasāḥ
28.102
bhuktvā pītvā hariḥ śīghraṃ balena bālakaiḥ saha
jagāma svālayaṃ brahmannihatya dānaveśvaram
Linked texts (6)
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Janmakhaṇḍa — Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Bhagavatībhāgavatapurāṇa — Sanskrit