Pramāṇa · Search · About · API

Krishnajanmakhanda 40

Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 40

Language
Sanskrit

40.1

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe munimokṣaṇaṃ nāma
ūnaviṃśo'dhyāyaḥ
triṃśo'dhyāyaḥ
nārada uvāca
mahāmune rahasyañca śrutaṃ brahman kimadbhutam
mṛte munau kiñcakāra śrīkṛṣṇo bhaktavatsalaḥ

40.2

śrīnārāyaṇa uvāca
dṛṣṭvā mṛtaṃ muniṃ kṛṣṇaḥ saṃskāraṃ kartumudyataḥ
kṛtvā vakṣasi taddehaṃ rurodoccairyathā naraḥ

40.3

bāhubhyāñca samāśliṣya pipeṣodriktamohataḥ
nirgataṃ bhasmanikaraṃ śvāvahaṅgāṅgadharṣaṇāt

40.4

raktamāṃsāsthihīnaṃ taccharīrañca mahātmanaḥ
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi nirāhāraḥ kṛto mune

40.5

dagdhaṃ lohitamāṃsāsthi jvalatā jaṭharāgninā
vāhyajñānavihīnasya haripādābjacetasaḥ

40.6

citāṃ candanakāṣṭhena nirmāya madhusūdanaḥ
kṛtvāgnikāryyaṃ tatraiva sthāpayāmāsa śokataḥ

40.7

dadau citāyāmagniśca kāṣṭhaṃ dattvā śavopari
jvalantyāṃ citāyāñca mūkīmāpa kṣaṇaṃ vibhuḥ

40.8

tadde he bhasmasādbhūte nedudundubhayo divi
babhūva puṣpavṛṣṭiśca tatkṣaṇādgaganādaho

40.9

etasminnantare tatra ratnasāravinirmitam
syandanañca manoyāyi vastramālyaparicchadam

40.10

pārṣadapravarairyuktaṃ śrīkṛṣṇamaṭṭaśairvaraiḥ
āvirbabhūva golokātsundaraṃ purato hareḥ

40.11

avaruhya rathāttūrṇaṃ pārṣadapravarā hareḥ
sarve samānarūpāste praṇamya rādhikāśvarau

40.12

dhṛtavantaṃ sūkṣmadehaṃ praṇamya munīśvaram
rathe kṛtvā tu taṃ dehaṃ jagmurgolokamuttamam

40.13

gate munīndre golokaṃ vṛndāvanavinodinī
babhūva vismitā sādhvī papraccha jagadīśvaram

40.14

śrīrādhikā uvāca
ko'yaṃ nātha muniśreṣṭhaḥ sarvāvayavavaṅgimaḥ
atikharvā'ñjanākārastejīyānatikutsitaḥ

40.15

kathaṃ vā nirgataṃ bhasma dehādasya kimadbhutam
sākṣādvilīnaṃ yattejastvatpādāme 'nalopamam

40.16

rathasthaḥ puṇyavān sadyo golokañca jagāma ha
svātmārāmasya yaddheto rodanaṃ te babhūva ha

40.17

tvayā kṛtaśca satkāramaśrupūrṇena cakṣuṣā
sarvaṃ vivaraṇaṃ tūrṇaṃ saṃvyasya kathaya prabho

40.18

rādhikāvacanaṃ śrutvā prahasya madhusūdanaḥ
kathāṃ kathitumārebhe yugāntaragatāmapi

40.18-2

śrīkṛṣṇa uvāca
rahasyamaṣṭāvakrīyaṃ vikhyātaṃ sarvataḥ priye
paścācchroṣyasi kālena prasaṅge viduṣāṃ mukhāt

40.20

aṣṭāvakro munīndro'pi vikhyāto bhuvanatraye
paripūrṇaṃ yaśaśasā janmanā tajjagattrayam

40.21

kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā vimanaskā haripriyā
uvāca madhuraṃ yatnācchuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā

40.22

rādhikovāca
yattṛṣārttormanaḥ pūrṇaṃ na babhūva surāmbudhau
sa vidvatto bhavati kiṃ goṣpadodakapānataḥ

40.23

vedānāṃ vedavaktṝṇāṃ vidhāturjanakasya ca
mahāviṣṇorīśvarastvaṃ ko'nyo vaktāsti tvatparaḥ

40.24

rādhikāvacanaṃ śrutvā tuṣṭaḥ kṛṣṇo babhūva ha
uvāca gopanīyañca rahasyaṃ paramādbhutam

40.25

śrīkṛṣṇa uvāca
śṛṇu kānte pravakṣye'hamitihāsaṃ purātanam
śravaṇāt kathanādyasya sarvaṃ pāpaṃ praṇaśyati

40.26

mahāviṣṇornābhipadmādbabhūva jagatāṃ vidhiḥ
mamāṃśasya matkalayā jalākīrṇe jagattraye

40.27

putrā babhūvuścatvāro brahmaṇo mānasātpurā
nārāyaṇaparāḥ sarve jvalanto brahmatejasā

40.28

śiśavaḥ pañcavarṣīyā nagnā ajñānino yathā
vāhyajñānavihīnāśca brahmatattvaviśāradāḥ

40.29

sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ
sanatkumāro bhagavānitaṃ catvāra eva ca

40.30

tānuvāca jagaddhātā sṛṣṭiṃ kuruta putrakāḥ
tena tasyuḥ piturvākye prayayustapase mama

40.31

vidhātā vimanaskaśca tanayeṣu gateṣu ca
piturduḥkhāya prabhavet putraśce davacaskaraḥ

40.32

jñānena nirmame putrān svāṅgeṣu ca tapodhanān
vedavedāṅgavijñāṃśca jvalato brahmatajasā

40.33

atriḥ pulastyaḥ pulaho marīcirbhṛgurāṅgirāḥ
kraturvasiṣṭho voḍhuśca kapilaścāsuriḥ kaviḥ

40.34

śaṅkuḥ śaṅkhaḥ pañcaśikhaḥ pracetāste tapodhanāḥ
bahukālaṃ tapastaptvā cakruḥ sṛṣṭiṃ tadājñayā

40.35

kalatravantaste sarve saṃsāraṃ karttumunmukhāḥ
babhūvuḥ putrapautrāśca sarveṣāñca tapasvinām

40.36

tadastu ca kathā bahvī munivaṃśānukīrttanī
dārbī puṇyasvarūpā ca prakṛtaṃ śṛṇu sundari

40.37

pracetasaḥ sutaḥ śrīmānasito munipuṅgavaḥ
sakalatrastapastepe divyaṃ varṣasahasrakam

40.38

na babhūva sutastasya prāṇāṃstyaktuṃ samudyataḥ
taṃ samboḍhuṃ babhūvātha satyā vāgaśarīriṇī

40.36-2

kathaṃ tyajasi prāṇāṃstvaṃ gaccha śaṅkarasannidhim
siddhaṃ kuru gṛhītvā ca mantraṃ śaṅkaravaktrataḥ

40.40

mantrādhiṣṭhātṛdevī te sadyaḥ sākṣādbhaviṣyati
varaṃścābhīṣṭadevyāśca putraste bhavitā dhruvam

40.41

śrutvaitaccaritaṃ vipro jagāma śivasannidhim
yogināmapyagamyañca śivalokaṃ nirāmayam

40.42

sakalatro yathā yogī tuṣṭāva yogināṃ gurum
puṭāñjaliyuto bhūtvā bhaktinamrātmakandharaḥ

40.43

asita uvāca
jagadguro namastubhyaṃ śivāya śivadāya ca
yogīndrāṇāñca yogīndra gurūṇāṃ gurave namaḥ

40.44

mṛtyormṛtyusvarūpeṇa mṛtyusaṃsārakhaṇḍana
mṛtyorīśa mṛtyubīja mṛtyuñjaya namo'stu te

40.45

kālarūpaṃ kalayatāṃ kālakāleśakāraṇa
kālādatīta kālastha kālakāla namo'stu te

40.46

guṇātīta guṇādhāra guṇabīja guṇātmaka
guṇīśa guṇināṃ bīja guṇināṃ gurave namaḥ

40.47

brahmasvarūpa brahmajña brahmabhāvanatatpara
brahmabījasvarūpeṇa brahmabījaṃ namo'stu te

40.48

iti stutvā śivaṃ natvā purastasthau munīśvaraḥ
dīnavaktrāśrunetraśca pulakāñcitavigrahaḥ

40.49

asitena kṛtaṃ stotraṃ bhaktiyuktaśca yaḥ paṭhet
varṣamekaṃ haviṣyāśī śaṅkarasya mahātmanaḥ

40.50

sa labhedvaiṣṇavaṃ putraṃ jñāninaṃ cirajīvinam
bhaveddhanāḍhyo duḥkhī ca mūko bhavati paṇḍitaḥ

40.51

abhāryo labhate bhāryyāṃ suśīlāñca pativratām
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yātyante śivasannidhim

40.52

idaṃ stotraṃ purā dattaṃ brahmaṇā ca pracetase
pracetasā svaputrāyāsitāya dattamūttamam

40.53

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe
śivastotraṃ samāptam
śrīkṛṣṇa uvāca
samākarṇya muneḥ stotraṃ bhagavān śaṅkaraḥ svayam
uvāca brahmaṇaḥ putraṃ svabhaktaṃ bhaktavatsalaḥ

40.54

śaṅkara uvāca
sthiro bhava muniśreṣṭha jānāmi tava vāñchitam
putraste bhavitā satyaṃ madaṃśena ca matsamaḥ

40.55

dāsyāmi mantramatulaṃ sarveṣāñca sudurlabham
ityuktvā ca dadau mantraṃ tasmaiva ṣoḍaśākṣaram

40.56

stotraṃ pūjāvidhānañca kavacaṃ paramādbhutam
saṃsāravijayaṃ nāma puraścaraṇapūrvakam

40.57

varaṃ dātumiśṭadevī pratyakṣā bhaviteti ca
ityuktvā virato rudraḥ sa taṃ natvā jagāma ha

40.58

jajāpa paramaṃ mantraṃ so'sitaḥ śatavatsaram
sākṣādbhūtvā varastasmai tvayā dattaḥ purā sati

40.59

putraste bhavitā satyaṃ mahājñānī suteti ca
varaṃ dattvā tvamagamo golokaṃ mama sannidhim

40.60

kālena ca sutastasya śivāṃśena babhūva ha
balliṣṭho devalo nāmnā kandarpasamasundaraḥ

40.61

suyajñanṛpateḥ kanyāṃ ratnamālāvatīṃ mudā
tāṃ sundarīṃ vivāhena jagrāha sarvamohinīm

40.62

sthāne sthāne ca rahasi śatavarṣaṃ tayā saha
sa reme nipuṇaśreṣṭhaḥ strīṇāṃ ramaṇakarmaṇi

40.63

kālāntare sa virato babhūva munipuṅgavaḥ
sukhaṃ sarvaṃ parityajya dharmiṣṭhaḥ śrīhariṃ smaran

40.64

utthāya rātrau śayanādviraktaśca tapodhanaḥ
sa yayau tapase kānte gandhamādanaparvate

40.65

nidrāṃ tyaktvā ca tatkāntā na dṛṣṭvā svāminaṃ satī
vilalāpa bhṛśaṃ śokāt pradagdhā virahāgninā

40.66

uttiṣṭhantī nirviśantī rurodoccairmuhurmuhuḥ
taptapātre yathā dhānyaṃ babhūva tanmanastadā

40.67

āhārañca parityajya prāṇāṃstatyāja sundarī
cakāra tatsutastasyāḥ karmanirharaṇādikam

40.68

tapaścakāra sa munirgandhamādanagahvare
divyaṃ varṣasahasrañca mama bhakto jitendriyaḥ

40.69

taṃ dadarśa ha daivena rambhā śṛṅgāralolupā
atīva sundaraṃ śāntaṃ kandarpamiva sundaram

40.70

sā ca taṃ kathayāmāsa nirjane samupasthitā
vidhāya veṣaṃ yatnena trailokyacittamohinī

40.71

rambhovāca
nibodha sādho madvākyaṃ kāminīnāṃ manoharam
tyaktvā kaṭhoraṃ rahasi bhaja māṃ sukhadāyikām

40.72

tvaṃ vareṣu varaḥ pṛthvyāṃ varārohā svayaṃ varā
vidagdhāyā vidagdhasya durlabho navasaṅgamaḥ

40.73

yajñaṃ kurvanti bhūpālā bhārate svargahetukam
svargabhoganimittañca bhogasārā vayaṃ mune

40.74

stanayoryugmamūrdhvaṃ me sundaraṃ mukhapaṅkajam
hāsyabhrūbhaṅgasahitaṃ dṛṣṭvā ko na bhavetsukhī

40.75

strīrasaḥ sukhasāraśca munīnāmabhivāñchitaḥ
rasikāsukhasambhogo nirjane cātidurlabhaḥ

40.76

devo vā dānavo vāpi gandharvo vātha rākṣasaḥ
strīsukhaiśvaryavijñeyo rambhāyā rativañcitaḥ

40.77

rahasyupasthitāṃ kāntāṃ na bhajedyo jitendriyaḥ
gātralomapramāṇābdaṃ kumbhīpāke vaset dhruvam

40.78

satyaṃ tasyāśca babhrabhāk tacchāpena praṇaśyati
vidhātā mohinīśāpādapūjyo bhuvanatraye

40.79

yena tyaktopasthitā taṃ yathā paśyati puṃścalī
svāmiputrasvabandhūnāṃ na tathā ghātakaṃ ruṣā

40.80

paraṃ priyañca sarveṣāṃ jāraṃ jānāti puṃścalī
yadi tena parityaktā taṃ hantuṃ sā tu dakṣiṇā

40.81

puṃścalī hiṃsrajantubhyo naraghātibhya eva ca
duṣṭā śaśvadyāhīnā durantā pratijanmani

40.82

tyaja dhyānaṃ muniśreṣṭha bhuṃkṣvedaṃ tapasaḥ phalam
rahasyupasthitāṃ māñca gṛhītvā suciraṃ sukham

40.83

sa rambhāvacanaṃ śrutvā tāmuvāca bhayākulaḥ
hitaṃ tathyaṃ nītisāraṃ pariṇāmasukhāvaham

40.84

devala uvāca
śṛṇu rambhe pravakṣyāmi vedasāraparaṃ vacaḥ
kuladharmocitaṃ satyaṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām

40.85

dharmo'yaṃ yuktakāle ca svayoṣiti rato dvijaḥ
sarvatra pūjitaḥ śaśvadihaloke paratra ca

40.86

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo yo rataḥ parayoṣiti
yāti tasyāpūjitasya ruṣṭā lakṣmīrgṛ hādapi

40.87

ihātinindyaḥ sarvatra nādhikārī svakarmasu
paratrai vāndhrakūpe ca yāvadvarṣaśataṃ vaset

40.88

grāhyā copasthitā strī ca gṛhiṇā na tapasvinā
tyāge doṣaḥ kāminīnāṃ śāpabhāk pāpabhāg hī

40.89

brahmā jagadvidhātāpi na viraktaḥ kalatravān
tyāge doṣastatkadācinnāsmākaṃ tyaktayoṣitām

40.90

svabhāryāñca parityajya yo gṛhṇāti parastriyam
yaśodhanāyuṣāṃ hānirbhavejjīvanmṛtasya ca

40.91

bhuvi nāsti yaśo yasya jīvanaṃ tasya niṣphalam
susampadā kiṃ rājyena sukhena ca tapasvinaḥ

40.92

niṣkāmena ca vṛddhena mayā kinte prayojanam
suveśaṃ sundaraṃ mātaryuvānaṃ paśya sundari

40.93

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā cukopāpsarasāṃ varā
uvāca bhūyo vākyaṃ taṃ trastā prasphu ritādharā

40.94

rambhovāca
cārucampakavarṇābhaḥ kandarpasamasundaraḥ
tapaḥprabhāvātsaśrīkaḥ suveśaḥ sammataḥ striyāḥ

40.95

tvayā vinānyaṃ kaṃ yāmi ko vā'sti tvatparaḥ pumān
puṃścalī tvāṃ parityajya kā jīvati smarāturā

40.96

śīghraṃ māṃ bhaja viprendra dagdhāṃ kāmāgninā sadā
kāmo naśyati māṃ tvatto yathā rambhāṃ mataṅgajaḥ

40.97

na cecchāpaṃ pradāsyāmi vada vedavidāṃ vara
māṃ vā dāruṇaśāpaṃ vā satvaraṃ svīkuru prabho

40.98

dagdhāḥ prāṇā mano dagdhaṃ svātmā vā dūti santatam
navaśṛṅgārapīyūṣapānānnirvāṇatāṃ vrajet

40.99

svāntaduḥkhena duḥkhārto yo'yaṃ śapati niścitam
taṃ śāpaṃ khaṇḍituṃ śakto na vidhātā jagatpatiḥ

40.100

dvijo rambhāvacaḥ śrutvā babhūva dhyānatatparaḥ
novāca kiñcinmaunasthaḥ sā taṃ kopācchaśāpa ha

40.101

he vakrācitta te vipra sarvāvayavavakramam
śarīramañjanākāraṃ rūpayauvanavarjitam

40.102

atīvavikṛtākāraṃ triṣu lokeṣu garhitam
purātanaṃ tapo naṣṭaṃ sadyo bhavatu niścitam

40.103

ityuktvā puṃścalī kāmātkāmalokaṃ jagāma sā
acireṇa munīndraśca na dadarśa hareḥ padam

40.104

padāravindavirahātsamudvigno babhūva ha
svāṅgañca dṛṣṭvā vikṛtaṃ pūrvapuṇyavivarjitam

40.105

kṛtvāgnikuṇḍaṃ śokena prāṇāṃstyaktuṃ samudyataḥ
mayā dṛṣṭo varo datto divyajñānena bodhitaḥ

40.106

āśvāsya kṛtaḥ prītyā tataḥ śānto babhūva ha
aṅgānyaṣṭau ca vakrāṇi dṛṣṭvā tūrṇaṃ mahāmuneḥ
aṣṭāvakreti tannāma kautukena mayā kṛtam

40.107

madvākyāt majjayaddroṇīmimāmāgatya satvaraḥ
ṣaṣṭhivarṣasahasrāṇi cakāra parantapaḥ

40.108

tapo vasāne madbhakto mayā yuktaḥ kṛtaḥ priye
sarvvasmin pralaye naṣṭe na madbhaktaḥ praṇaśyati

40.106-2

sucireṇaiva tapasā jvalatā jaṭharāgninā
tyaktāhārasyāntarañca bhasmapūrṇaṃ tapo muneḥ

40.110

āgataṃ malayadroṇiṃ munihetormama priye
aṣṭāvakrācca madbhakto na bhūto na bhaviṣyati

40.111

evambhū tastaponiṣṭhaḥ prapautro brahmaṇo muniḥ
niṣkalaḥ puṃścalīśāpād brahmā pūjyo yathā purā

40.112

ityevaṃ kathitaṃ sarvvaṃ rahasyañca mahātmanaḥ
sukhadaṃ puṇyadaṃ gūḍhaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumarhasi

Linked texts (5)