Pramāṇa · Search · About · API

Krishnajanmakhanda 46

Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 46

Language
Sanskrit

46.1

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe rādhākṛṣṇasaṃvādo nāma
pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
śrīrādhikovāca
etena niyamenaiva brahmā tatyāja mohinīm
kathaṃ sa kulaṭāśāpādapūjyaḥ saṃbabhūva ha

46.2

kathaṃ tasya darpabhaṅgañcakāra kamalāpatiḥ
kathayasva sarvvavījaṃ sarvveṣāmīśvaraḥ svayam

46.3

śrīnārāyaṇa uvāca
rāseśvarīvacaḥ śrutvā prahasya rasikeśvaraḥ
nigūr̤hamitihāsañca tāṃ vaktamupacakrame

46.4

śrīkṛṣṇa uvāca
brahmā ciraṃ tapastaptvā matto labdhvā varaṃ varam
sṛṣṭiṃ nānāvidhāṃ kṛtvā vidhātā sa babhūva ha

46.5

tapasāṃ phaladātā ca sarveṣāṃ śāstikṛt prabhuḥ
ātmānamīśvaraṃ jñātvā mahāgarvī babhūva ha

46.6

brahmāṇḍeṣu ca sarveṣu garvaparyyantamunnatiḥ
iti matvā brahmaṇaśca darpabhaṅgaḥ kṛto mayā

46.7

yeṣāṃ yeṣāṃ bhaveddarpo brahmāṇḍeṣu parātparaḥ
vijñāya sarvvaṃ sarvvātmā teṣāṃ śāstāhameva ca

46.8

prathame brahmaṇo garyo mayā cūrṇakṛtaḥ śrutaḥ
śaṅkarasya ca pārvatyāścandrasya ca ravestathā

46.9

vahne durvāsasañcaiva tathā dhanvantareḥ priye
krameṇa darpabhaṅgañca kathayāmi niśāmaya

46.10

kṣudrāṇāṃ mahatāñcaiva yeṣāṅgarvvo bhavet priye
evaṃvidhamahaṃ teṣāṃ cūrṇībhūtaṃ karomi ca

46.11

śrīnārāyaṇa uvāca
śrīkṛṣṇasya vacaḥ śrutvā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā
papraccha rādhā yatnena santrastā bhayavihvalā

46.12

śrīrādhikovāca
kasya kena prabhāveṇa mahādarpo vabhūva ha
tvayā kena prabhāveṇa tasya bhaṅgaḥ kṛtaḥ purā

46.13

kathayasva prāṇanātha sarveṣāṃ darpabhañjana
darpahābhayada prāṇadānaikakāraṇeśvara

46.14

śrīkṛṣṇa uvāca
yena bhūtaṃ garvvacūrṇaṃ śrutaṃ trijagatāṃ vibhoḥ
anyeṣāṃ śrūyatāṃ rādhe vyāsena kathayāmi te

46.15

svayaṃ śivo madaṃśaśca saṃharttā jagatāñca yaḥ
tejasā matsamaḥ pūrṇo jñānena ca guṇena ca

46.16

dhyāyanti yogino yaṃ sa yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ
jñānānandasvarūpo'yaṃ tasyākhyānaṃ śṛṇu priye

46.17

yugaṣaṣṭisahasrāṇi tapastaptvā divāniśam
bhūtvā ca maskalāpūrṇo vabhūva matprabho vibhuḥ

46.18

tapasā tejasā śaśvattejorāśivarbhūva ha
sūryyakoṭiprabhāvaśca bhaktānāṃ kalpapādapaḥ

46.19

dhyāyaṃ dhyāyañca yogīndrāstattejo bahukālataḥ
tadantare ca paśyanti svarūpamatisundaram

46.20

śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ pañcavaktraṃ trilocanam
triśūlapaṭṭiśakaraṃ vyāghracarmāmbaraṃ varam

46.21

japantaṃ svātmanātmānaṃ śvetākṣabījamālayā
īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ candracūḍaṃ parātparam

46.22

svarṇākāraṃ jaṭābhāraṃ dadhataṃ śirasā mudā
śāntaṃ kāntaṃ trijagatāṃ bhaktānugrahakātaram

46.23

atha svamīśvaraṃ matvā pradātā sarvasampadām
dadāti sarvaṃ sarvebhyo vāñchitaṃ kalpapādapaḥ

46.24

yo yaṃ vāñchati taṃ tasmai varaṃ dattvā vareśvaraḥ
babhūva garvasaṃyuktaḥ svātmārāmaḥ svalīlayā

46.25

ekadā ca vṛko daityastapastepe śivasya ca
kedāre ca kaṭhoreṇa varṣamekaṃ divāniśam

46.26

nityaṃ yāti tatsamīpaṃ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ
varaṃ dātuṃ yathābhīṣṭaṃ na jagrāhasuro varam

46.27

varṣānte śaṅkaraḥ śaśvattasthau tatpurataḥ svayam
varado bhaktipāśena kṣaṇaṃ gantuṃ na sa kṣamaḥ

46.28

sarvaiśvaryyaṃ sarvasiddhiṃ bhuktiṃ muktiṃ hareḥ padam
daityaḥ kiñcinna gṛhṇāti paritaḥ śūlapāṇinaḥ

46.26-2

dhyāyamānaṃ tatpadāmjaṃ dṛṣṭvā trasto maheśvaraḥ
ayācitāraṃ niśceṣṭaṃ ruroda premavihvalaḥ

46.30

atīva rodanāttasya dhyānabhaṅgo babhūva ha
dadarśa purataḥ sākṣāddātāraṃ sarvasampadām

46.31

yanmāyayā varaṃ vavre daityendro bhaktipūrvakam
hastaṃ dadhe ca yanmūrdhni sa bhasma bhaviteti ca

46.32

omityuktā prayātāntaṃ dudrāva daityapuṅgavaḥ
mṛtyuñjayo mṛtyubhayād dudrāva vāsavihvalaḥ

46.33

papāta ḍamarustasya vyāghracarma manoharam
digambaro daśa diśo bheje dānavabhītaye

46.34

na hanti tañca kṛpayā bhaktañca bhaktavatsalaḥ
duṣṭānusāraṃ sādhuśca na karoti kadācana

46.35

sādhavo ghnanti ghnantañca bhṛtyaṃ putraṃ priyāṃ vinā
prabodhituṃ na śaktaśca svātmānaṃ kṛpayā samam

46.36

śivaḥ svamṛtyuṃ matvā ca bhītaśca nirahaṅkṛtaḥ
smāraṃ smārañca māṃ bhadre māmeva śaraṇaṃ yayau

46.37

dṛṣṭvā svāśramamāyāntaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukam
he hare rakṣa rakṣeti japantaṃ bhayavihvalam

46.38

saṃsthāpya tatsamīpe ca sa daityo bodhito mayā
pṛṣṭaśca sarvavṛttāntamuvāca māṃ krameṇa ca

46.36-2

tadā mamājñayā tūrṇa vañcito māyayāsuraḥ
dattvā svamūrdhni hastañca sadyo bhasma babhūva ha

46.40

tadā siddhāḥ surendrāśca munīndrā manavo mudā
tuṣṭuvurmāṃ subhaktyā ca lajjayā lajjitaḥ śivaḥ

46.41

babhūva cūrṇastadgarvī jagāma bodhito mayā
varaṃ dadāti varadastato badhyo hyahaṃ śivaḥ

46.42

atha garvānvito rudro hantuṃ tripuramulyaṇam
matvā manasi saṃharttā sarveṣāṃ jagatāmiti

46.43

ko'yaṃ pataṅgavadvaitya iti matvā yayau raṇam
vihāya śūlaṃ mahattaṃ madīyakavacaṃ param

46.44

ciraṃ babhūva samaraṃ varṣamekaṃ divāniśam
na ko'pi jetuṃ kaṃ śakto dvau samau samare tadā

46.45

pṛthivyāñca raṇaṃ kṛtvā daityendro māyayā priye
atyūrddhvañca samuttasthau pañcāśatkoṭiyojanam

46.46

uttasthau śaṅkarastūrṇaṃ hantuṃ daityaṃ jagatprabhuḥ
babhūva tatra yuddhañca māsamekaṃ nirāśraye

46.47

astrāṇi cāpaṃ ciccheda śaṅkarasyāsuro balī
rathaṃ babhañja daityendraścāpamastrāṇi śaṅkarāt

46.48

jaghāna muṣṭinā rudro dānavendraṃ prakoṣataḥ
vajramuṣṭiprahāreṇa sadyo mūrcchāmavāpa saḥ

46.46-2

kṣaṇena cetanāṃ prāpya kopāddānavapuṅgavaḥ
śivaṃ śayānamuttholya pātayāmāsa bhūtale

46.50

sarathe pātite rudre devā devarṣayo bhiyā
tuṣṭuvurmāṃ paritrāhi kṛṣṇetyuktvā punaḥ punaḥ

46.51

haraḥ sasmāra māmeva nirbhayo bhayakāraṇam
tuṣṭāva bhaktyā stotreṇa mayā dattena saṅkaṭe

46.52

tadāhaṃ kalayā śīghraṃ vṛṣarūpaṃ vidhāya ca
śayānaṃ śaṅkaraṃ dhṛtvā viṣāṇābhyāmurukramam

46.53

dadau tasmai svakavacaṃ svaśūlamarimarddanam
prāpya taddānavasthānamatyūrddhvañca nirāśrayam

46.54

mayā dattena śūlena jaghāna tripuraṃ haraḥ
māmeva darpahantāraṃ tuṣṭāva vrīr̤itaḥ punaḥ

46.55

sadyaḥ papāta daityendraścūrṇībhūtaśca bhūtale
devatā munayaḥ sarve tuṣṭuvuḥ śaṅkaraṃ mudā

46.56

tatyāja śaṅkaro darpaṃ vighnabījantato vibhuḥ
jñānānandasvarūpaśca nirliptaḥ sarvakarmasu

46.57

tato'haṃ vṛṣarūpeṇa vahāmi tena taṃ priyam
mama priyatamo nāsti trailokyeṣu śivātparaḥ

46.58

manaḥsvarūpo brahmā me jñānarūpo maheśvaraḥ
buddhirbhagavatī durgā mūlaprakṛtirīśvarī

46.59

nidrādayaḥ śaktayo yāstāḥ sarvāḥ prakṛteḥ kalāḥ
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā sā svayaṃ ca sarasvatī

46.60

mama kalyāṇadhidevo harṣarūpo gaṇeśvaraḥ
paramārthaḥ svayaṃ dharmo mama bhakto hutāśanaḥ

46.61

sarvaiśvaryādhidevī me sarvagolokavāsinaḥ
prāṇādhiṣṭhātṛdevī tvaṃ sadā prāṇādhikā mama

46.62

gopāṅganāstava kalā ataeva mama priyāḥ
mallomakūpajā gopāḥ sarve golokavāsinaḥ

46.63

tejaḥsvarūpaḥ sūryyaśca prāṇā me vāyavaḥ smṛtāḥ
jalādhidevo varuṇaḥ pṛthivī me malodbhavā

46.64

mama śūnyo mahākāśo madano mānasodbhavaḥ
indrādayaḥ surāḥ sarve makalāṃśāṃśasambhavāḥ

46.65

etāni sṛṣṭibījāni mahadādīni caiva hi
sarveṣāṃ bījarūpo'haṃ svayamātmā nirāśrayaḥ

46.66

jīvo me pratibimbaśca karmabhogādhikārakṛt
ahaṃ sākṣī nirīhaśca na bhogī sarvakarmasu

46.67

bhaktadhyānāthardeho'yaṃ mama svecchāmayasya ca
prakṛtiḥ puruṣo'hañca eka eva parātparaḥ

46.68

ityevaṃ kathitaṃ rādha gvadarpavimocanam
sṛṣṭivījañca śṛṇu me pārvatīdarpamocanam

46.69

śrīnārāyaṇa uvāca
ityuktavantaṃ śrīkṛṣṇaṃ paramātmānamīśvaram
papraccha rādhikādevī nigūr̤hamabhivāñchitam

46.70

śrīrādhikovāca
bhagavan sarvatattvajña sarvavīja sanātana
vada me vāñchitaṃ praśnaṃ sarvasandehabhañjanam

46.71

sarvajñānādhidevaśca śaṅkaraḥ sarvatattvavit
mṛtyuñjayaḥ kālakālo bhagavān tatsamo mahān

46.72

kathaṃ vibhūtigātraśca pañcavaktrastrilocanaḥ
digambaro jaṭādhārī nāgasaṅghātabhūṣaṇaḥ

46.73

vṛṣeṇāṭati devendro vihāya varavāhanam
na bibharti kathaṃ ratnaṃ sāranirmāṇabhūṣaṇam

46.74

vahniśuddhāṃśukaṃ tyaktvā dhatte śārdūlacarmakam
dhatte dhattūrakusumaṃ pārijātaṃ vihāya ca

46.75

nāsti ratnakirīṭecchā jaṭāyāṃ prītiruttamā
divyalokaṃ parityajya śmaśāneṣu spṛhā vibhoḥ

46.76

candanāgurukastūrīsugandhikusumāni ca
tyaktvā spṛhā vilvapatre vilvakāṣṭhānulepane

46.77

etadveditumicchāmi vyāsena kathaya prabho
śrotuṃ kautūhalaṃ nātha varddhate me manaḥspṛhā

46.78

rādhikāvacanaṃ śrutvā prahasya madhusūdanaḥ
kathāṃ kathitumārebhe kṛtvā rādhāṃ svavakṣasi

46.79

śrīkṛṣṇa uvāca
yugaṣaṣṭisahasrāṇi tapaḥ kṛtvā maheśvaraḥ
virarāma pūrṇatamo dhyātvā māṃ manasā mudā

46.80

etasminnantare māñca dadarśa purataḥ sthitam
atīva kamanīyāṅgaṃ kiśoraṃ śyāmasundaram

46.81

aho'nirvacanīyañca dṛṣṭvā rūpamanuttamam
na babhūva vitṛṣṇāśca locanābhyāṃ trilocanaḥ

46.82

paśyannimeṣarahita iti matvā svamānase
bhaktyudre kān mahābhakto rurod premavihvalaḥ

46.83

sahasravadano'nanto bhāgyavāṃśca caturmukhaḥ
bahubhirlocanairdṛṣṭvā tuṣṭāva bahubhirmukhaiḥ

46.84

paśyāmi kiṃ vā kiṃ staumi saṃprāpya nāyamīdṛśam
āsyaikena locanābhyāṃ caturddhā sa punaḥ punaḥ

46.85

svamānase kurvatīdaṃ śaṅkare ca tapasvini
tadu babhūva caturvaktraṃ pūrveṇa saha pañcamam

46.86

ekaikavaktraṃ śuśubhe locanaiśca tribhistribhiḥ
babhūva tena tannāma pañcavaktrastrilocanaḥ

46.87

stavanādadhikaprītiḥ śivasya darśane mama
tenādhikāni tasyai va babhūvurlocanāni ca

46.88

cakṣūṃṣi guṇarūpāṇi tasya brahmasvarūpiṇaḥ
satvaṃ rajastama iti tasya hetuṃ niśāmaya

46.89

satvāṃśena dṛśā śambhuḥ paśyan pāti ca sātvikān
rājasena rājasikān tāmasena ca tāmasān

46.60-2

cakṣuṣastāmasāt pañcāllalāṭasthāñcarasya ca
saṃhārakāle saṃharturagnirāvirbhavet krudhā

46.61-2

koṭitālapramāṇaśca sūryakoṭisamaprabhaḥ
lelihāno dīrghaśikhastrailokyaṃ dagdhumīśvaraḥ

46.62-2

vibhūtigātraḥ sa vibhuḥ satīsaṃskārabhasmanā
dhatte tasyā asthimālāṃ premabhāvena bhasma ca

46.63-2

svātmārāmo yadyapīśastathāpi pūrṇamabdakam
satīśavaṃ gṛhītvā ca bhrāmaṃ bhrāmaṃ ruroda ha

46.64-2

pratyaṅgaṃ cāpi tasyāśca papāta yatra yatra ha
siddhapīṭhastatra tatra babhūva mantrasiddhidat

46.65-2

tadā śavāvaśeṣañca kṛtvā vakṣasi śaṅkaraḥ
papāta mūrcchito bhūtvā siddhikṣetre ca rādhike

46.66-2

tadā gatvā maheśaṃ taṃ kṛtvā kror̤e prabodhya ca
adadāddivyatattvañca tasmai śokaharaṃ param

46.67-2

tadā śivaśca santuṣṭaḥ svaṃ lokañca jagāma ha
mūrtyantareṇa kālena tāṃ saṃprāpa priyāṃ satīm

46.68-2

digvastradhārī yogena necchānitye pare vibhoḥ
jaṭāstapasyākālīnā dhatte'dyāpi vivekataḥ

46.69-2

na cecchā keśasaṃskāre svāṅgaveśena yoginaḥ
samatā candane paṅke loṣṭre ratne maṇīśvare

46.100

garur̤adveṣiṇo nāgāḥ śaṅkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ
bibharti kṛpayā svāṅge tāneva śaraṇāgatān

46.101

vāhanaṃ vṛṣarūpo'hamanyastaṃ voḍhumakṣamaḥ
tripurasya vadhe pūrvaṃ maskalāṃśasamudbhavaḥ

46.102

pārijātādikaṃ puṣpaṃ sugandhi candanādika m
mayi saṃnyasya teṣvevaṃ prītirnāsti kadācana

46.103

dhattūre tatsadā prītirbilvapatrānulepane
gandhahīne prasūne ca yogoṣṭe vyāghracarmaṇi

46.104

divyaloke divyatarape janatāyāṃ na tanmanaḥ
śmaśāne'tīva rahasi dhyāyate māmaharniśam

46.105

āvrahmastambaparyyantaṃ samañca manyate śivaḥ
mamānirvacanīye'tra rūpe tanmagnamānasam

46.106

brahmaṇaḥ patane nāpi śūlapāṇeḥ kṣayo bhavet
tasyāyuṣaḥ pramāṇañca nāhaṃ jānāmi kā śrutiḥ

46.107

jñānaṃ mṛtyuñjayaḥ śūlaṃ dhatte mattejasā samam
vinā mayā na kaścittaṃ śaṅkaraṃ jetumīśvaraḥ

46.108

śaṅkaraḥ paramātmā me prāṇebhyo'pi paraḥ śivaḥ
tāvake manmanaḥ śaśvatpriyo me bhavātparaḥ

46.106-2

brahmāṇḍanikaraṃ kṛtsnaṃ mayā manmāyayā sadā
sa kampati haraṃ śaśvanna ca taṃ mohituṃ kṣamaḥ

46.110

na saṃvasāmi goloke vaikuṇṭhe tava vakṣasi
sadāśivasya hṛdaye nibaddhaḥ premapāśataḥ

46.111

svarasiddhaṃ sutānena pañcavaktreṇa śaṅkaraḥ
śaśvadgāyati madgāthāṃ tenāhaṃ tatsamīpataḥ

46.112

sraṣṭuṃ śakto hi naṣṭuñca bhrūbhaṅgalīlayāpi yaḥ
brahmāṇḍanikaraṃ yogānna yogī śaṅkarāt paraḥ

46.113

divyajñānena yaḥ sraṣṭuṃ naṣṭuṃ bhrūbhaṅgalīlayā
mṛtyuṃ kālādikaṃ śakto na jñānī śaṅkarāt paraḥ

46.114

mama bhaktiñca dāsyañca muktiñca sarvasampadaḥ
sarvasiddhiṃ dātumīśo na dātā śaṅkarāt paraḥ

46.115

pañcavaktreṇa mannāma yaśo gāyatyaharniśam
madrūpaṃ dhyāyate śaśvanna bhaktaḥ śaṅkarāt paraḥ

46.116

ahaṃ sudarśanaṃ śambhustejasā ca vayaṃ samāḥ
brahmā sraṣṭā ca yogena nāsmābhistejasā samaḥ

46.117

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ śaṅkarasya yaśo'malam
tathāpyasya darpabhaṅgaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

Linked texts (3)