Pramāṇa · Search · About · API

Krishnajanmakhanda 53

Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 53

Language
Sanskrit

53.1

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe satīdehatyāgo nāma
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ
tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
atha durgāṃ mahādevaḥ satīmūrttiṃ manoharām
amlānapadmavaktrāṃ tāṃ śayānāṃ jāhnavītaṭe

53.2

dadhatīmakṣamālāñca prataptakāñcanaprabhām
tejasā prajvalantīñca dadhānāṃ śuklavāsasam

53.3

dṛṣṭvā satīśarīrañca pradagdhaṃ virahāgninā
taccarāgnirmūrttimāṃśca mūrcchāṃ prāpa tathāpi ca

53.4

kalatraśoko balavān svātmārāmaṃ parātparam
bādhate vedabījaṃ taṃ yogīndrāṇāṃ gurorgurum

53.5

kṣaṇena cetanāṃ prāpya tāmuvāca trilocanaḥ
nirīkṣya vadanāmbhojaṃ sthāṇuḥ sthāṇurivāparaḥ

53.6

sāśrunetro'tidīnaśca dīnānāṃ śaraṇapradaḥ
dīnadainyāpahārī ca vilalāpa paraṃ vacaḥ

53.7

śaṅkara uvāca
uttiṣṭhottiṣṭha subhage sati prāṇeśvari priye
śaṅkaro'haṃ tava svāmī paśya māṃ nikaṭāyatam

53.8

śivaṃ śivapradaṃ sarvasaṃpadrūpañca siddhidam
sarvātmānañca sarveśaṃ śavattulyaṃ tvayā vinā

53.6-2

śakto'hañca tvayā sārddhaṃ sarvaśakti svarūpayā
śaktihīnaḥ śavasamo niśceṣṭaḥ sarvakarmasu

53.10

yaśca śaktiṃ na jānāti jñānahīnaśca nindati
taṃ tyaktumucitaṃ vijñā kathaṃ māṃ tyajasi priye

53.11

svayaṃ brahmā svayaṃ viṣṇuḥ sādhyabhūtāvayaṃ tava
sasmitaṃ sakaṭākṣañca vada kiñcitsudhopamam

53.12

madhurābhāsadṛṣṭyā ca māṃ dagdhaṃ secanaṃ kuru
māṃ dṛṣṭvā dūrataḥ śīghraṃ snigdhaṃ vadasi sasmitam

53.13

kathamadyāpi niśceṣṭaṃ vilapantaṃ na bhāṣase
prāṇādhike samuttiṣṭha rudantaṃ māṃ na paśyasi

53.14

parityajya ca naḥ prāṇān gantuṃ nārhasi sundari
jagadambe samuttiṣṭha prāṇādhāre parātpare

53.15

pativrate samuttiṣṭha kathaṃ māṃ nādya sevase
kathaṃ karoṣi vijñāya vratabhaṅgaṃ śrutiprasūḥ

53.16

ityuktā mṛtadehañca priyāyā virahāturaḥ
nidhāyorasi saṃśliṣya cucumba ca punaḥ punaḥ

53.17

adhare cādharaṃ dattvā vaco vakṣasi śaṅkaraḥ
punaḥ punaḥ samāśliṣya punarmūrcchāmavāpa saḥ

53.18

punaḥ sa cetanāṃ prāpya vegādutthāya śokanaḥ
dudrāva ca yathonmatto jñānināñca gurorguruḥ

53.18-2

saptadvīpaṃ saptasindhuṃ lokālokañca kāñcanaṃ
babhrāma bhrāntavajjñānī satīṃ kṛtvā svavakṣasi

53.20

śataśṛṅgagireḥ pārśve jambudvīpe ca bhārate
sunirjane'kṣayavaṭe gaṅgātīre sarittaṭe

53.21

rurodoccaiḥ svayaṃ kṛtvā sati sādhvītyudīryya ca
trinetranetranīreṇa sambabhūva sarovaram

53.22

tannetrañca saro nāma munīnāṃ tapasaḥ sthalam
yojanadvayavistīrṇaṃ puṇyatīrthaṃ manoharam

53.23

yatra snātvā punarjanma narāṇāṃ na bhaveddhire
śatajanmakṛtaṃ pāpaṃ snānamātreṇa naśyati
tyaktvā tāṃ mānavīṃ mūrtiṃ narā yānti hareḥ padam

53.24

tatra saṃrodanaṃ tyaktvā punarvabhrāma medinīm
pūrṇamabdaṃ mahāyogī virahāturamānasaḥ

53.25

satīgalitapratyaṅgairaṅgairaiśca parvataiśvara
babhūva siddhapīṭhānāṃ samūho vāñchitapradāḥ

53.26

śeṣāṅgānāṃ mahādevaḥ saṃskāraṃ vai vidhāya ca
asthimālāṃ vinirmāya cakāra kaṇṭhabhūṣaṇam

53.27

nityaṃ tadbhasma bhaktyā ca cakāra gātralepanam !
sati prāṇeśvarītyuktā punarmūrcchāmavāpa saḥ

53.28

visasmāra brahmaparamātmānamātmasambhavaḥ
svātmārāmaḥ pūrṇakāmo niśceṣṭo virahajvarāt

53.26-2

taṃ śayānaṃ giriśarasyābhyāse vaṭamūlake
dṛṣṭvā devāḥ samājagmurvismitāḥ śivasannidhim

53.30

nārāyaṇaśca bhagavānīśvaraḥ saha pārṣadaiḥ
ratnayānenājagāma padmarcitapadāmbujaḥ

53.31

ratnālaṅkāraśobhāḍhyaḥ pītavāsāścaturbhujaḥ
īṣaddhāsyaprasannāsyo vanamālāvibhūṣitaḥ

53.32

brahmā śeṣaśca dharmaśca surāḥ sarve maharṣayaḥ
sampūśūdīśasadasi lakṣmīkāntaṃ praṇamya te

53.33

śrīhariḥ śaṅkaramaṅke kṛtvā vakṣasi mūrcchitam
rudantaṃ bodhayāmāsa jñānīśo jñānināṃ gurum

53.34

śrībhagavānuvāca
svātmārāma nibodhedaṃ madīyaṃ vacanaṃ śṛṇu
hitamadhyātmasārañca duḥkhaśokanikṛntanam

53.35

sarvādhyātmavidyamānavījaṃ jñānanidhiṃ vidhim
tathāpi bodhayāmi tvāṃ sarvajñaṃ vedhasāṃ vidhim

53.36

budhaṃ bodhayituṃ śakto budho'pi prāṇasaṅkaṭe
vyavahāro'sti lokeṣu sarvaḥ sarvaṃ parasparam

53.37

māyāśritā guṇāḥ sarve hetavaḥ sukhaduḥkhayoḥ
viṣṇumāyā balavatī guṇayuktaṃ prabādhate

53.38

duḥkhaṃ śokaṃ bhayaṃ śambho durdine bhavatīśvara
tattvatīte kutastāni sudine ca samāgate

53.36-2

harṣa aiśvaryyadarpaśca satataṃ tatra varddhate
sarvāṇyetāni gacchanti svapnānīva vipaścitaḥ

53.40

jñānaṃ labha mahādeva jñānabīja sanātana
cetanāṃ kuru bhadraṃ te satīṃ prāpsyasi niścitam

53.41

tattoyaṃ śītatā nityaṃ nāgniṃ muñcati dāhikā
tejaḥ sūryyaṃ mahīṃ gandho tathā tvāñca satī śiva

53.42

śailetyevaṃ samākarṇya hariṃ kiñciduvāca ha
netrāṇyunmīlanaṃ kṛtvā trinetro śrūyatāmiti

53.43

trinetra uvāca
kastvaṃ tejaḥsvarūpo'si ka ime tava sannidhau
kinnāma bhavataścaiṣāṃ kāni nāmāni kā satī

53.44

ko'haṃ ko se bhavān brūte kiṅkarāḥ kuta āgatāḥ
kva yāsyasi kva yāsyāmi kva gacchanta ime vada

53.45

harirityevamākarṇya ruroda sagaṇe gire
netranīraistrinetraṃ taṃ rudantaṃ prasiṣeca saḥ

53.46

haritrinetrayornetranīrapātena tatra vai
babhūva sarasāṃ śreṣṭhaṃ tīrthaṃ bhuvanapāvanam

53.47

bhārate'stāgireḥ paścāttatrākṣayavaṭāntike
sthalaṃ babhūva tapasāṃ muktibījaṃ tapasvinām

53.48

athovāca punaḥ śīghramādhyātmañca haraṃ hariḥ
śṛṇvatāṃ sarvvadevānāṃ munīnāmūrdhvaretasām

53.49

śrībhagavānuvāca
śṛṇu śaṅkara vakṣyāmi jñānānanda sanātana
jñānaṃ jñānanidhe śokādvismṛto'si parātpara

53.50

sudinaṃ durddinaṃ śaśvat bhramatyevaṃ bhave bhave
sarveṣāṃ prākṛtānāñca te bīje sukhaduḥkhayoḥ

53.51

mukhādbhavati harṣaśca darpaḥ śauryyaṃ pramattatā
rāga aiśvaryyakāmaśca vidveṣaśca nirantaram

53.52

duḥkhācchokāt samudvegādbhayaṃ nityaṃ pravarttate
hatānyetāni sarvvāṇi hṛte bīje maheśvara

53.53

sudinaṃ durddinañcaiva sarvvakarmmodbhavaṃ bhava
tatkarma tapasāṃ sādhyaṃ karmmaṇāñca śubhāśubham

53.54

tapaḥ svabhāvasādhyañca svabhāvo'bhyāsato bhavet
saṃsargasādhyo'bhyāsaśca saṃsargaḥ puṇyato bhavet

53.55

puṇyabījaṃ manaścaiva pāpabījañca cañcalam
manaḥ śambho mamāṃśaśca sarvendriyapuraḥsaram

53.56

sarveṣāṃ janako'hañca cittaṃ brahmā patissvayam
brahmaikaṃ mūrtibhedastu guṇabhedena santatam

53.57

tadbrahma vividhaṃ vastu saguṇaṃ nirguṇaṃ śiva
māyāśrito yaḥ saguṇo māyātītaśca nirguṇaḥ

53.58

svecchāmayaśca bhagavānicchayā vikaroti ca
icchāśaktiśca prakṛtirnityā sarvaprasūḥ sadā

53.56-2

kecidekaṃ vadantyevaṃ brahma jyotiḥ sanātanam
kecidvadanti dvividhaṃ brahma prakṛtipūrvakam

53.60

śṛṇu ye ca vadantyekaṃ māyāpuruṣayoḥ param
tasmādbhavati tau dvau ca tadbrahma sarvakāraṇam

53.61

atha caikaṃ paraṃ brahma dvividhaṃ bhavatīcchayā
icchāśaktiśca prakṛtiḥ sarvaśaktiprasūḥ sadā

53.62

tatrāsaktaśca saguṇaḥ sarvādhāraḥ sanātanaḥ
sarveśvaraḥ sarvasākṣī sarvatrāsti phalapradaḥ

53.63

śarīraṃ dvividhaṃ śambho nityaṃ prākṛtameva ca
nityaṃ vināśarahitaṃ naśvaraṃ prākṛtaṃ sadā

53.64

ahaṃ tvañcāpi bhagavannāsub va</sub yornityavigrahaḥ
āvayoraṃśabhūtā ye prākṛtā naṣṭavigrahāḥ

53.65

rudrādayastvadaṃśāśca madaṃśā viṣṇurūpiṇaḥ
mamāpyevaṃ dvidhārūpaṃ dvibhujañca caturbhujam

53.66

caturbhujo'haṃ vaikuṇṭhe padmayyā pārṣadaiḥ saha
goloke dvibhujo'hañca gopībhiḥ saha rādhayā

53.67

dvividhaṃ ye vadantyevaṃ dvau pradhānau tu tanmate
puruṣaśca sadā nityo nityā prakṛtirīśvarī

53.68

sadā tau dvau ca saṃśliṣṭau sarveṣāṃ pitarau śiva
saśarīrau niḥśarīrau svecchayā sarvarūpiṇau

53.69

prādhānyañca yathā puṃsaḥ prakṛteśca sadā tathā
satīmicchasi cecchambho prakṛteḥ stavanaṃ kuru

53.70

yat stotrañca tvayā dattaṃ purā durvāsase mudā
taddivyaṃ kaṇvaśākhoktaṃ bhaja tena jagatprasūm

53.71

śokanāśo bhavatu te śivaṃ śiva mamāśiṣā
dūraṃ viplavahetuśca yātu strīvirahajvaraḥ

53.72

ityevamuktvā lakṣmīśo virarāma girīśvara
stavanaṃ kartumārebhe prakṛteśca maheśvaraḥ

53.73

snātvā natvā ca śrīkṛṣṇaṃ brahmāṇaṃ bhaktisaṃyutaḥ
puṭāñjaliputo bhūtvā pulakāñcitavigrahaḥ

53.74

maheśvara uvāca
oṃ namaḥ prakṛtyai mantraḥ
brāhmi brāhmasvarūpe tvaṃ māṃ prasīda sanātani
paramātmasvarūpe ca paramānandarūpiṇi

53.75

bhadre bhadraprade durge durgaghne durganāśini
potasvarūpe'jīrṇe tvaṃ māṃ prasīda bhavārṇave

53.76

sarvasvarūpe sarveśi sarvabījasvarūpiṇi
sarvādhāre sarvavidye māṃ prasīda jayaprade

53.77

sarvamaṅgalasvarūpe ca sarvamaṅgaladāyini
samastamaṅgalādhāre prasīda sarvamaṅgale

53.78

nidre tandre kṣame śraddhe tuṣṭipuṣṭisvarūpiṇi
lajje medhe buddhirūpe prasīda bhaktavatsale

53.79

vedasvarūpe vedānāṃ kāraṇe vedadāyini
sarvavedāṅgarūpe ca vedamātaḥ prasīda me

53.80

daye jaye mahāmāye prasīda jagadambike
kṣānte śānte ca sarvānte kṣutpipāsāsvarūpiṇi

53.81

lakṣmīnārāyaṇakror̤e sraṣṭurvakṣasi bhārati
mama kror̤e mahāmāye viṣṇumāye prasīda me

53.82

kalākāṣṭhāsvarūpe ca divārātrisvarūpiṇi
pariṇāmaprade devi prasīda dīnavatsale

53.83

kānte sarvasatīnāṃ kṛṣṇasyorasi rādhike
kṛṣṇaprāṇādhike bhadre prasīda kṛṣṇapūjite

53.84

yaśaḥsvarūpe yaśasāṃ kāraṇe ca yaśaḥprade
sarvadevasvarūpe ca nārīrūpavidhāyini

53.85

samastakāminīrūpe kalāṃśena prasīda me
sarvasampatsvarūpe ca sarvasampatprade śubhe

53.86

prasīda paramānande kāraṇe sarvasampadām
yaśasvināṃ pūjite ca prasīda yaśasāṃ nidhe

53.87

ādhāre sarvajagatāṃ ratnādhāre vasundhare
carācarasvarūpe ca prasīda mama mā ciram

53.88

yogasvarūpe yogīśe yogade yogakāraṇe
yogādhiṣṭhātri devīśe prasīda siddhayogini

53.89

sarvasiddhisa্বরূপe ca sarvasiddhipradāyini
kāraṇe sarvasiddhīnāṃ siddheśvari prasīda me

53.90

vyākhyānaṃ sarvaśāstrāṇāṃ matabhede maheśvari
jñāne yaduktaṃ tatsarvaṃ kṣamasva parameśvari

53.91

kecidvadanti prakṛteḥ prādhānyaṃ puruṣasya ca
kecittatra matadvaidhe vyākhyābhedaṃ vidurbudhāḥ

53.92

mahāviṣṇornābhideśe sthitaṃ taṃ kamalodbhavam
madhukaiṭabhau mahādaityau līlayā hantumudyatau

53.93

dṛṣṭvā stutiṃ prakurvantaṃ brahmāṇaṃ rakṣituṃ purā
bodhayāmāsa govindaṃ vināśahetave tayoḥ

53.94

nārāyaṇastvayā bhaktyā jaghāna tau mahāsurau
sarveśvarastvayā sārddhamanīśo'yaṃ tvayā vinā

53.95

purā tripurasaṃgrāme gaganātpatite mayi
tvayā ca viṣṇunā sārddhaṃ rakṣito'haṃ sureśvari

53.96

adhunā rakṣa māmīśe pradagdhaṃ virahāgninā
svātmadarśanapuṇyena krīṇīhi parameśvari

53.87-2

ityuktvā virataḥ śambhurdadarśa gaganasthitām
ratnasārarathasthāṃ tāṃ devīṃ śatabhujāṃ mudā

53.88-2

taptakāñcanavarṇābhāṃ ratnābharaṇabhūṣitām
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ jagatāṃ mātaraṃ satīm

53.86-2

dṛṣṭvā tāṃ virahāsaktaḥ punastuṣṭāva satvaram
duḥkhaṃ nivedayāmāsa prarudanvirahodbhavam

53.100

darśayāmāsāsthimālāṃ svāṅgasthaṃ bhasmabhūṣaṇam
kṛtvā bahuparīhāraṃ toṣayāmāsa sundarīm

53.101

nārāyaṇaśca brahmā ca dharmaḥ śeṣaḥ surarṣayaḥ
śivaṃ rakṣekharītyuktvā tuṣṭuvuste sanātanīm

53.102

babhūva parituṣṭā sā teṣāṃ stotreṇa tatkṣaṇam
uvāca kṛpayā śambhuṃ prāṇeśaṃ prāṇavallabhā

53.103

prakṛtiruvāca
sthiro bhava mahādeva prāṇādhika mama prabho
bhavānātmā ca yogīśaḥ svāmī janmani janmani

53.104

ahaṃ śailendrakāminyāṃ labdhvā janma maheśvara
tava patnī bhaviṣyāmi muñca tvaṃ virahajvaram

53.105

ityuktvā śivamāśvāsya cāntarddhānaṃ cakāra sā
surā jagmustamāśvāsya lajjānamrātmakandharam

53.106

harṣāntarātmā giriśaḥ kailāsaṃ taṃ jagāmaha
nanarta sagarṇastūrṇa santyajya virahajvaram

53.107

idaṃ śivakṛtaṃ stotraṃ prakṛtyā yaḥ paṭhennaraḥ
na bhavetkāminobhedastasya janmani janmani

53.108

iha loke sukhaṃ bhuktvā sa yāti śivamandiram
dharmārthakāmamokṣāṃśca labhate nātra saṃśayaḥ

Linked texts (3)