Krishnajanmakhanda 55
Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 55
- Language
- Sanskrit
55.1
iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇa nāradasaṃvāde śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe pārvatīsampradāne
catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
śrīkṛṣṇa uvāca
atha vedavidhānena saṃsthāpya vahnimīśvaraḥ
yajñaṃ cakāra tatraiva vāme saṃsthāpya pārvatīm
55.2
nivṛtte vidhivad yajñe viprāya dakṣiṇāṃ dadau
śivaḥ śatasuvarṇāni vṛndāvanavinodini
55.3
atha pradīpamānīya śailendranagarastriyaḥ
nirvartya maṅgalaṃ karma gṛhaṃ saṃprāpya dampatī
55.4
kṛtvā jayadhvaniṃ prītyā śubhanirmañchanādikam
sasmitāḥ sakaṭākṣāśca pulakāñcitavigrahāḥ
55.5
vāsagehaṃ saṃpraviśya dadṛśuḥ kāminīgaṇāḥ
śaṅkaraṃ rūpaveśāḍhyaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam
55.6
candanāgurukastūrīkuṅkumārccitavigraham
īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ sakaṭākṣaṃ manoharam
55.7
apūrvvasūkṣmaveśāḍhyaṃ sindūrabindubhūṣitam
cārucampakavarṇābhaṃ sarvāvayavasundaram
55.8
navīnayauvanasthañca munīndracittamohanam
sarasvatīñca lakṣmīñca sāvitrīṃ jāhnavīṃ ratim
55.6-2
aditiñca śacīñcaiva lopāmudrāmarundhatīm
ahalyāṃ tulasīṃ svāhāṃ rohiṇīñca vasundharām
55.10
śatarūpāñca saṃjñāñca satīstrīṇāñca ṣoḍaśa
devakanyā nāgakanyā munikanyā manoharāḥ
55.11
yā yāḥ sthitāstatra tāsāṃ saṃkhyāṃ kartuñca kaḥ kṣamaḥ
tābhī ratnāsane datte tatrovāsa śivo mudā
tamūcuḥ kramaśo devyo madhuroktiṃ sudhāmiva
55.12
sarasvatyuvāca
prāptā satī mahādevārdhunā prāṇādhikā mudā
dṛṣṭvā priyāsyaṃ candrābhaṃ santāpaṃ tyaja kāmuka
55.13
kālaṃ gamaya kāleśa sadā saṃśleṣapūrvvakam
viśleṣaste na bhavitā sarvvakālaṃ mamāśiṣā
55.14
lakṣmīruvāca
lajjāṃ vihāya deveśa satīṃ kṛtvā svavakṣasi
tiṣṭha samprati kā lajjā prāṇā yānti yayā vinā
55.15
sāvitryuvāca
bhojayitvā satīṃ śambho śīghraṃ bhojaya mā khid
tadācamya sakarpūraṃ tāmbūlaṃ dehi bhaktitaḥ
55.16
jāhnavyuvāca
svarṇakaṅkatikāṃ dhṛtvā keśānmārjaya yoṣitaḥ
kāminyāḥ svāmisaubhāgyaṃ sukhaṃ nātaḥ paraṃ bhavet
55.17
ratiruvāca
gṛhītvā pārvatīṃ deva subhagāmatidurlabhām
kathaṃ mama prāṇanātho niḥsvārthaṃ bhasmasātkṛtaḥ
55.18
jīvayasi vibho kāmaṃ kāmavyāpāramātmani
kuru dūrañca santāpaṃ mama viśleṣahetukam
55.16-2
dampatīvirahakleśaṃ sarvaṃ jñātvā dayānidhe
tathāpi mama kāntaśca kopena bhasmasātkṛtaḥ
55.20
ityuktvā kāmabhasmātha dadau sā granthivandhitam
ruroda purataḥ śambhornātha nāthetyudīryya ca
55.21
haristadrodanaṃ śrutvā karuṇāmayasāgaraḥ
brahmā dharmādidevāśca yayurvāsagṛhaṃ śivam
55.22
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ dharmaṃ brahmāṇañca surānapi
javena pīṭhādutthāya svājñāṃ kurvvityuvāca ha
55.23
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā tamuvāca hariḥ svayam
kāmaṃ jīvaya he rudretyuktvā śīghraṃ jagāma saḥ
55.24
ūcurddevā bahutaraṃ vākyaṃ vinayapūrvakam
krudhā dṛṣṭyā śūlabhṛto bhasmato nirgataḥ smaraḥ
55.25
dṛṣṭvā kāmaṃ ratistañca praṇanāma maheśvaram
tadrūpañca tadākāraṃ sasmitaṃ sadhanuḥśaram
55.26
praṇamya śaṅkaraṃ kāmaḥ stutiṃ kṛtvā yathāgamam
bahirgatvā hariṃ devān praṇamya samuvāca ha
55.27
kāmaṃ sambhāṣya devāśca yuyujuśca tamāśiṣam
kāle rakṣā vināśaśca niṣedhaḥ kena vāryate
55.28
atha śailaḥ surān sarvvānnārāyaṇapurogamān
bhojayāmāsa bhaktyā ca śāyayāmāsa yatnataḥ
55.29
atha śambhurvāsagṛhe vāme saṃsthāpya pārvatīm
miṣṭānnaṃ bhojayāmāsa tayā saha mudānvitaḥ
55.30
bhuktavantaṃ śivaṃ tatra devamātāditiḥ svayam
uvāca sasmitaṃ rādhe samprītyā sarasaṃ vacaḥ
55.31
adityuvāca
bhojanānte śaci śambhoḥ śaucārthaṃ jalamarpaya
dehi śīghraṃ mama prītyā dampatyoḥ prītipūrvakam
55.32
śacyuvāca
kṛtvā vilāpaṃ yaddhetoḥ śavaṃ kṛtvā svavakṣasi
yo babhrāma bhavaṃ mohāt kālena prāpa tāṃ satīm
55.33
arundhatyuvāca
mayā dattā satī tubhyaṃ menā dātumanīpsitā
vividhaṃ bodhayitvemāṃ ratiñca kartumarhasi
55.34
ahalyovāca
vṛddhāvasthāṃ parityajya hyatīva taruṇo'dhunā
tena menā tu mene tvāṃ sutāmarpitumīśvara
55.35
tulasyuvāca
satī tvayā parityaktā kāmo dagdhaḥ purā kṛtaḥ
kathaṃ tadā vaśiṣṭhaśca prabho prasthāpito'dhunā
55.36
svāhovāca
sthiro bhava mahādeva strīṇāṃ varcasi sāmpratam
vivāhe vyavahāro'sti purastrīṇāṃ pragalbhatā
55.37
rohiṇyuvāca
kāmaṃ pūraya pārvatyāḥ kāmaśāstraviśārada
kuru pāraṃ svayaṃ kāmī kāmināṃ kāmasāgaram
55.38
vasundharovāca
bhogadravyaṃ vinā bhogī na hi tuṣṭaḥ kṣudhāturaḥ
yena tuṣṭirbhavecchambho tatkartumucitaṃ striyā
55.36-2
saṃjñovāca
jānāsi bhāvaṃ sarvajña kāmārtānāñca yoṣitām
na ca svasvāminaṃ śambho satī jānāti saṅgatam
55.40
śatarūpovāca
tūrṇaṃ prasthāpaya prītyā pārvatyā saha śaṅkaram
ratnapradīpaṃ tāmbūlaṃ talpaṃ nirmāya nirjane
55.41
śrīkṛṣṇa uvāca
strīṇāṃ tadvacanaṃ śrutvā tā uvāca śivaḥ svayam
nirvikārī ca bhagavān yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ
55.52
śaṅkara uvāca
devyo mā vadatoktiñca hyevambhūtāṃ mamāntike
jagatāṃ mātaraḥ sādhvyaḥ puṃve capalatā katham
55.43
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā lajjitāḥ surayoṣitaḥ
babhūvuḥ saṃbhramāttūrṇīṃ citraputtalikā yathā
55.44
bhuktvā miṣṭāni bhagavānācamya ca mudānvitaḥ
sakarpūrañca tāmbūlaṃ bubhuje bhāryyayā saha
55.45
ratnasiṃhāsane śambhurmenādatte manohare
sannidhāya mudā yukto dadarśa vāsamāndaram
55.46
ratnapradīpaśatakairjvaladbhijjvalitaṃ śriyā
ratnapātraghaṭākīrṇaṃ muktāmāṇikyabhūṣitam
55.47
ratnadarpaṇaśobhāḍhyaṃ maṇḍitaṃ śvetacāmaraiḥ
candanāgurusaṃyuktaṃ puṣpaśayyāsamanvitam
55.48
nānācitravicitrāḍhyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā
ratnasāreṇa khacitaṃ racitaṃ hīrakairvaraiḥ
55.49
kutracit suranirmāṇaṃ vaikuṇṭhasumanoharam
vṛndāvanaṃ kutra vanaṃ kutracidrāsamaṇḍalam
55.50
kailāsañca kutracana kutracidindramandiram
dṛṣṭvāścaryyaṃ mahādevaḥ parituṣṭo babhūva ha
55.51
atha prabhātakālaśca babhūva prāṇavallabhe
nānāprakāravādyañca vādyāñcakrire janāḥ
55.52-2
sarve surāḥ samuttasthuḥ sañjībhūtāḥ sasambhramāḥ
svavāhanān samāruhya kailāsaṃ gantumudyatāḥ
55.54
vāsagehaṃ samāgatya dharmo nārāyaṇājñayā
uvāca śaṅkaraṃ yogī yogīśaṃ samayocitam
55.54-2
dharma uvāca
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te bhavatu pramathādhipa
pārvatyā saha māhendre yātrāṃ kuru hariṃ smaran
55.55
dṛṣṭvā dharmavacaḥ śrutvā pārvatyā saha śaṅkaraḥ
yātrāṃ cakāra māhendre vṛndāvanavinodini
55.56
yātrāṃ kurvati deveśe pārvatyā saha śaṅkare
uccairuditvā sā menā tamuvāca kṛpānidhim
55.57
menovāca
kṛpānidhe kṛpāṃ kṛtvā maddutāṃ pālayiṣyasi
sahasradoṣaṃ bhagavānāśutoṣaḥ kṣamiṣyati
55.58
tvatpadāmbujabhaktaiṣā madvatsā janmajanmani
svapne jñāne smṛtirnāsti mahādevaprabhuṃ vinā
55.59
tvadbhaktiśrutimātreṇa harṣāśrupulakānvitā
tvannindayā bhavenmaunā mṛtyuñjaya mṛtā iva
55.60
ityuktvā menakā śīghraṃ tatrāgatya himālayaḥ
uccairugeda ca tadā vatsāṃ kṛtvā svavakṣasi
55.61
kva yāsi vatsetyuccāryya śūnyaṃ kṛtvā himālayam
smāraṃ smāraṃ tadguṇaughaṃ vidāryya manmanaḥ sphuṭam
55.62
ityevamuktā śailendraḥ samarpya ca śivāṃ śive
saśailaḥ sahaputraśca rurodoccairmuhurmuhuḥ
55.63
nārāyaṇaśca bhagavānadhyātmavidyayā svayam
sarvvān prabodhayāmāsa kṛpayā sa kṛpānidhiḥ
55.64
nanāma pārvatī bhaktyā mātaraṃ pitaraṃ gurum
māyayā ca mahāmāyā rurodoccairmuhurmuhuḥ
55.65
pārvatīrodanenaiva ruruduḥ sarvvayoṣitaḥ
munayaśca surāḥ sarve sastrīkāḥ sagaṇā dhruvam
55.66
śīghraṃ yayuste kailāsaṃ devā mānasaśāyinaḥ
muhūrttāīna muditāḥ saṃprāpuḥ śaṅkarālayam
55.67
dṛṣṭvā gatā devapatnyo munipatnyaśca satvaram
āyayurdīpamānīya mudā maṅgalakarmaṇi
55.68
vāyupatnī kuberasya kāminī śukrakāminī
tārāsuraguroḥ patnī patnī durvāsasatathā
55.66-2
atribhāryyānusūyā ca candrapatnyastathaiva ca
devakanyā nāgakanyā munikanyāḥ sahasraśaḥ
55.70
asaṃkhyakāminīsaṅghaḥ saṃkhyāṃ kartuñca kaḥ kṣamaḥ
tāśca praveśayāmāsurdampatī vāsamandiram
55.71
ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsurīśvarīm
satīṃ tāṃ darśayāmāsa śivaḥ pūrvālaṃyaṃ mudā
sati smarasyato gehādyadgatā tātamandiram
55.72
adhunā śailakanyā tvaṃ tatra dakṣasutā purā
jātismarāṃ smārayāmi nityaṃ smarasi cedvada
55.73
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā sasmitovāca sā satī
sarvaṃ smarāmi prāṇeśa maunībhūto bhaveti tam
55.74
śivaḥ saṃbhṛtasaṃbhāro nānāvastu manoharam
bhojayāmāsa devāṃśca nārāyaṇapurogamān
55.75
bhuktvā devāḥ prajagmuste nānāratnavibhūṣitāḥ
sastrīkāḥ sagaṇāḥ sarve praṇamya candraśekharam
55.76
nārāyaṇañca brahmāṇaṃ nanāma śaṅkaraḥ svayam
tau ca tañca samāśliṣyāśiṣaṃ kṛtvā prajagmatuḥ
55.77
atha śailaśca menā ca mainākamājuhāva ha
śīghramānaya bhadraṃ te pārvatīṃ śaṅkaraṃ suta
55.78
tasyāḥ sa vacanaṃ śrutvā śīghraṃ gatvā śivālayam
ājagāma samānīya pārvatīparameśvarau
55.79
pārvatyā gamanaṃ śrutvā bālāśca bālikāstathā
vṛddhā yuvatayo yā yāśca śailādya dudruvurmudā
55.80
menā sutābhyāṃ babhvā ca saha dudrāva sasmitā
himālayaśca mudito dudrāvānuvrajan sutām
55.81
avaruhya rathāddevī mātaraṃ pitaraṃ gurum
praṇanāma pramuditā nimagnānandasāgare
55.82
pārvatīñca samāśliṣya menakā harṣavihvalā
himālayaśca mudito gatāḥ prāṇā ivāgatāḥ
55.83
sutāṃ vidhāya gehe sve ratnasiṃhāsanaṃ dadau
śūlabhṛte gaṇeśebhyaśca madhuparkādikaṃ mudā
55.84
tasthau śvaśuragehe ca sagaṇaścandraśekharaḥ
nityaṃ ṣoḍaśopacāraiḥ pūjitaḥ saha bhāryyayā
55.85
ityevaṃ kathitaṃ rādhe śaṅkarodvāhamaṅgalam
śokaghnaṃ harṣajanakaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Linked texts (3)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Janmakhaṇḍa — Sanskrit