Pramāṇa · Search · About · API

Krishnajanmakhanda 82

Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 82

Language
Sanskrit

82.1

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe yātrāmaṅgalaṃ nāmaikasaptatitamo'dhyāyaḥ
dvisaptatitamo'dhyāyaḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
atha kṛṣṇo guruṃ natvā nirgamya śibirānmune
āruhya svargayānañca śubhāṃ madhupurīṃ yayau

82.2

viveśa mathurāṃ ramyāṃ sahākrūragaṇaiḥ samam
nirjitya śakranagarīṃ śobhāyuktāṃ manoharām

82.3

ratnaśreṣṭhena khacitāṃ racitāṃ viśvakarmaṇā
amūlyaratnakalaśai rājitaiśca virājitām

82.4

rājamārgaśatairiṣṭairveṣṭitāṃ rucirairvaraiḥ
candrākāraiścandrasārairmaṇibhiḥ parisaṃskṛtaiḥ

82.5

vicitrairmaṇisāraiśca vīthīśatavinirmitaiḥ
śobhitairvaṇijaiḥ śreṣṭhaiḥ puṇyavastusamanvitaiḥ

82.6

sarovarasahasraiśca paritaḥ pariśobhitām
śuddhasphaṭikasaṅkāśaiḥ padmarāgavirājitaiḥ

82.7

ratnālaṅkārabhūṣāḍhyaiḥ śobhitāṃ padminīgaṇaiḥ
sthirayauvanasaṃyuktairnimeṣarahitaiḥ paraiḥ

82.8

sākṣatairūddharvavadanaiḥ kṛṣṇadarśanalālasaiḥ
bhrūbaṅgalolālolaiśca śaśvaccañcalalocanaiḥ

82.9

śaśvatkāmasamāyuktaiḥ pīnaśroṇīpayodharaiḥ
komalāṅgairmadhyarūpai ratisāraviśāradaiḥ

82.10

ratnanirmāṇayānānāṃ koṭibhiḥ pariśobhitām
bhūṣaṇairbhūṣitābhiśca citritābhiśca citrakaiḥ

82.11

nānāprakāraśrīyuktāṃ puṣpodyānatrikoṭibhiḥ
nānāpuṣpaiḥ puṣpitābhiryuktābhirmadhusūdanaiḥ

82.12

mādhuryemadhusaṃyuktairmadhulubdhairmudānvitaiḥ
mādhvīkamadhumattaiśca yuktairmadhukarīcayaiḥ

82.13

nānāprakāradurgaiśca durgamyāṃ vairiṇāṃ gaṇaiḥ
racitāṃ rakṣakaiḥ śastradravatcātrāstraviśāradaiḥ

82.14

trikoṭyāṭṭālikābhiśca saṃyuktāṃ sumanoharām
racitābhiśca sadddnairvicitrairviśvakarmaṇā

82.15

evambhūtāñca mathurāṃ dṛṣṭvā kamalalocanaḥ
dadarśa pathi kubjāṃ tāṃ vṛddhāmatijarāturām

82.16

yāntīṃ daṇḍasahāyena cātinamrāṃ namadbalīm
rucitāṃ vikṛtākārāṃ bibhratīṃ candanadravam

82.17

kastūrīkuṅkumāktañca sṛṣṭamātreṇa nārada
sugandhimakarandena gandhāḍhyaṃ sumanoharam

82.18

sā dṛṣṭvā sasmitā vṛddhā śrīkāntaṃ śāntamīśvaram
śrīyuktaṃ śrīnivāsaṃ taṃ śrībījaṃ śrīniketanam

82.16-2

praṇamya sahasā mūrdhnā bhaktinamrā puṭāñjaliḥ
pradadau candanaṃ tasya gātre śyāmalasundare

82.20

gātreṣu tadvalānāñca svarṇapātrakarā varā
kṛtvā pradakṣiṇaṃ kṛṣṇaṃ praṇanāma punaḥ punaḥ

82.21

śrīkṛṣṇadṛṣṭimātreṇa śrīyuktā sā babhūva ha
sahasā śrīsamā ramyā rūpeṇa yauvanena ca

82.22

vahnivuddhā suvasanā ratnabhūṣaṇabhūṣitā
yathā dvādaśavarṣīyā kanyā dhanyā manoharā

82.23

vimboṣṭhī sammitā śyāmā taptakāñcanasaṃnnibhā
suśroṇī sudatī vilvaphalatulyapayodharā

82.24

amūlyaratnanirmāṇahārasāravirājitā
gajendrarājagamanā ratnamañjīrarañjitā

82.25

bibhratī kabarībhāraṃ mālatīmālyaveṣṭitam
racitaṃ vāmabhāgena ruciraṃ vartulākṛtim

82.26

sindūravinduṃ dadhatī dār̤imbakusumākṛtim
kastūrīvindumupari sārddhaṃ candanavindubhiḥ

82.27

ratnadarpaṇahastā ca praśastā ratikarmasu
śrīkṛṣṇaṃ varayāmāsa lolalocanakoṇataḥ

82.28

śrīvāsastāṃ samāśvāsya yayau sthānāntaraṃ param
kṛtārtharūpā sā prītyā yayau padmā yathālayam

82.26-2

sā dadarśa svabhavanaṃ yathā padmālayālayam
ratnaśayyāviracitaṃ saddbratnasāranirmitam

82.30

ratnapradīparājībhīrājatābhiśca rājitam
ratnadarpaṇarājaiśca rājitaṃ paritastataḥ

82.31

sindūravastratāmbūlaṃ śvetacāmaramālyakam
bibhratībhiśca dāsībhirveṣṭitaṃ dāsasaṅghakaiḥ

82.32

tatra gatvā ca bhuktvā ca miṣṭānnaṃ paramaṃ mudā
suṣvāpa ratnaparyyaṅke sā dāsībhiśca sevitā

82.33

sakarpūrañca tāmbūlaṃ kastūrīkuṅkumānvitam
candanaṃ sthāpayāmāsa svatalpe haraye satī

82.34

mālatīmālyayugalaṃ karpūrādisuvāsitam
śītalaṃ salilaṃ svādu miṣṭānnaṃ svasamīpataḥ

82.35

karmaṇā manasā vācā cintayantī hareḥ padam
harerāmanañcāpi mukhacandraṃ manoharam

82.36

jagatkṛṣṇamayaṃ śaśvatpaśyantī kāmukī mune
koṭikandarpalīlābhaṃ kāmāsaktañca kāmukam

82.37

tato dadarśa śrīkṛṣṇo mālākāraṃ manoharam
mālāsamūhaṃ bibhrantaṃ gacchantaṃ rājamandiram

82.38

so'pi dṛṣṭvā ca śrīkāntaṃ praṇamya śirasā bhuvi
dadau mālyasamūhañca kṛṣṇāya paramātmane

82.39

kṛṣṇastasmai varaṃ dattvā svadāsyamatidurlabham
mālyaṃ gṛhītvā prayayau rājamārgaṃ varaṃ varaḥ

82.40

tato dadarśa rajakaṃ bibhrantaṃ vastrapuñjakam
ahaṅkṛtaṃ baliṣṭhañca satataṃ yauvanoddhatam

82.41

vastraṃ yayāce taṃ kṛṣṇo vinayena mahāmune
sa tasmai na dadau vastraṃ tamuvāca ca niṣṭhuram

82.42

gorakṣakāṇāṃ tvayogyaṃ vastrametat sudurlabham
rājayogyañca he mūr̤ha he gopajanavallabha

82.43

gṛhītvā gopakanyāśca kanyālolupalampaṭa
yadvihāraḥ kṛtastatra vṛndāraṇye'pyarājake

82.44

na cātra tādṛśaṃ karma rājñaḥ kaṃsasya vartmani
vidyamāno'tra rājendraḥ śāstā duṣṭasya tatkṣaṇam

82.45

rajakasya vacaḥ śrutvā jahāsa madhusūdanaḥ
jahāsa baladevaśca sākrūro gopavargakaḥ

82.46

taṃ nihatya capeṭena jagrāha vastrapuñjakam
vastraṃ saṃdhārayāmāsa śrīkṛṣṇaḥ sagagaṇastathā

82.47

ratnayānena golokaṃ pārṣadairveṣṭitena ca
yayau rajakarājaśca dhṛtvā divyakalevaram

82.48

śaśvadyauvanayuktañca jarāmṛtyuharaṃ varam
pītavastrasamāyuktaṃ sasmitaṃ śyāmasundaram

82.49

babhūva so'pi goloke pārṣadeṣu ca pārṣadaḥ
kṛṣṇasyāgamanaṃ tatra sasmāra satataṃ vaśī

82.50

astaṃ gato dinakaro'pyakrūraḥ svagṛhaṃ yayau
kṛṣṇasyānumatiṃ prāpya kṛṣṇo'pi kasyacid gṛham

82.51

vaiṣṇavasya kuvindasya tasmin nyastadhanasya ca
sānando nandasahito baladevādibhiryutaḥ

82.52

sa bhaktaḥ pūjayāmāsa praṇamya śrīniketanam
tasmai dadau svadāsyañca brahmādidevadurlabham

82.53

paryyaṅke suṣupuḥ sarve bhuktā miṣṭānnamuttamam
nidrāñca lebhe sā kubjā nidreśo'pi yayau mudā

82.54

gatvā dadarśa kubjāṃ tāṃ ratnatalpe ca nidritām
dāsīgaṇaiḥ parivṛtāṃ sundarīṃ kamalāmiva

82.55

bodhayāmāsa tāṃ kṛṣṇo na dāsīścāpi nidritāḥ
tāmuvāca jagannātho jagannāthapriyāṃ satīm

82.56

śrībhagavānuvāca
tyaja nidrāṃ mahābhāge śṛṅgāraṃ dehi sundari
purā śūrpaṇakhā tvañca bhaginī rāvaṇasya ca

82.57

tapaḥprabhāvāttāṃ kāntaṃ bhaja śrīkṛṣṇajanmani
rāmajanmani madghetostvayā kānte tapaḥkṛtam

82.58

adhunā sukhasambhogaṃ kṛtvā gaccha mamālayam
sudurlabhañca golokaṃ jarāmṛtyuharaṃ param

82.59

ityuktvā śrīnivāsaśca kṛtvā tāmeva vakṣasi
nagnāṃ cakāra śṛṅgāraṃ cumbanañcāpi kāmukīm

82.60

sā sasmitā ca śrīkṛṣṇaṃ navasaṅgamalajjitā
cucumba gaṇḍe kror̤e tāṃ cakāra kamalāṃ yathā

82.61

suraterviratirnāsti dampatī ratipaṇḍitau
nānāprakāra surataṃ babhūva tatra nārada

82.62

stanaśroṇiyugaṃ tasyā vikṣatañca cakāra ha
bhagavān nakharaistīkṣṇairdaśanairadharaṃ varam

82.63

niśāvasānasamaye vīryyādhānaṃ cakāra saḥ
sukhasambhogabhogena mūrcchāmāpa ca sundarī

82.64

tatrājagāma tāṃ tandrā kṛṣṇavakṣaḥsthalasthitām
bubudhe na divārātraṃ svargaṃ martyaṃ jalaṃ sthalam

82.65

suprabhātā ca rajanī babhūva rajanīpatiḥ
patyurvyatikrameṇaiva lajjayeva malomasaḥ

82.66

athājagāma golokāt ratho ratnavinirmitaḥ
jagāma tena taṃ lokaṃ dhṛtvā divyakalevaram

82.67

vahniśuddhāṃśukādhānaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam
prataptakāñcanābhāsaṃ nityaṃ janmādivarjitam

82.68

sā babhūva ca tatraiva gopī candramukhī mune
gopyaḥ katividhāstasyā babhūvuḥ paricārikāḥ

82.66-2

bhagavānapi tatraiva kṣaṇaṃ sthitvā svamandiram
jagāma yatra nandaśca sānando nandanandanaḥ

82.70

atha kaṃso niśāyāñca nidrāyāṃ bhayavihvalaḥ
dadarśa duḥsvapnamātmano mṛtyusūcakam

82.71

dadarśa sūryaṃ bhūmisthaṃ catuḥkhaṇḍaṃ nabhaścyutam
daśakhaṇḍaṃ candrabimbaṃ bhūmisthaṃ khāccyutaṃ mune

82.72

puruṣān vikṛtākārān rajjuhastān digambarān
vidhavāṃ śūdrapatnīñca nagnāñca chinnanāsikām

82.73

hasantīṃ cūrṇatilakāṃ śvetakṛṣṇāñcamūrddhajām
khaṅgakharparahastāñca lolajihvāñca bibhratīm

82.74

muṇḍamālāsamāyuktāṃ gardabhaṃ mahiṣaṃ vṛṣam
śūkaraṃ bhallukaṃ kākaṃ gṛdhraṃ kaṅkañca vānaram

82.75

virajaṃ kukkuraṃ nakraṃ śṛgālaṃ bhasmapuñjakam
asthirāśiṃ tālaphalaṃ keśaṃ kārpāsamulvaṇam

82.76

nirvāṇāṅgāramulkāñca śavaṃ martyaṃ citāśritam
kulālatailakārāṇāṃ cakraṃ vakraṃ kapardakam

82.77

śmaśānaṃ dagdhakāṣṭhañca śuṣkakāṣṭhaṃ kuśāṃ tṛṇam
gacchantañca kabandhañca nadantaṃ mṛtamastakam

82.78

dagdhasthānaṃ bhasmayutaṃ tar̤āgaṃ jalavarjitam
dagdhamatsyañca lohañca nirvāṇadagdhakānanam

82.79

galatkuṣṭhañca vṛṣalaṃ nagnañca muktamūrddhajam
atīvaruṣṭaṃ viprañca śapantaṃ gurumīdṛśam
atīvaruṣṭaṃ bhikṣuñca yoginaṃ vaiṣṇavaṃ naram

82.80

evaṃ dṛṣṭvā samutthāya kathayāmāsa mātaram
pitaraṃ bhrātaraṃ patnīṃ rudantīṃ premavihvalām

82.81

mañcakān kārayāmāsa sthāpayāmāsa hastinam
mallaṃ sainyañca yoddhāraṃ kārayāmāsa maṅgalam

82.82

sabhāñca kārayāmāsa puṇyaṃ svastyayanaṃ śivam
yatnena yojayāmāsa yoge yuktaṃ purohitam

82.83

uvāsa mañcake ramye dhṛtvā khaḍgaṃ vilakṣaṇam
raṇe niyojayāmāsa yoddhāraṃ yuddhakovidam

82.84

vāsayāmāsa rājendrān brāhmaṇāṃśca munīśvarān
brāhmaṇāṃśca suhṛdvargān dharmiṣṭhān raṇakovidān

82.85

athājagāma govindo rāmeṇa saha nārada
maheśasya dhanurmadhyaṃ babhañja tatra līlayā

82.86

śabdena tasya mathurā badhirā ca babhūva ha

82.87

viṣādaṃ prāpa kaṃsaśca mudañca devakīsūtaḥ
upasthitaḥ sabhāmadhye gajamalla nihatya ca

82.88

yogī dadarśa taṃ devaṃ paramātmānamīśvaram
yathā hṛtpadmamadhyasthaṃ tādṛśaṃ bahiraiva ca

82.89

rājendrarūpaṃ rājānaḥ śāstāraṃ daṇḍadhāriṇam
pitā mātā dugdhamukhaṃ stanāndhaṃ bālakaṃ yathā

82.90

kāminyaḥ koṭikandarpalīlālāvaṇyadhāriṇam
kaṃsaśca kālapuruṣaṃ vairiṇaṃ tasya bāndhavāḥ
mallā mṛtyūpadṛṣṭyaiva prāṇatulyañca yādavāḥ

82.91

namaskṛtya munīn viprān pitaraṃ mātaraṃ gurum
jagāma mañcakābhyāsaṃ haste kṛtvā sudarśanam

82.92

dṛṣṭvā bhaktaṃ bhaktabandhuḥ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ
ākṛṣya mañcakāt kaṃsaṃ jaghāna līlayā mune

82.93

rājā dadarśa viśvañca sarvaṃ kṛṣṇamayaṃ param
purato ratnayānañca hīrāhāravibhūṣitam

82.94

yayau viṣṇupadaṃ sphīto divyarūpaṃ vidhāya ca
tejo viveśa paramaṃ kṛṣṇapādāmbuje mune

82.95

nirvartya tasya satkāraṃ brāhmaṇebhyo dhanaṃ dadau
dadau rājyaṃ rājacchatramugrasenāya dhīmate

82.96

sa babhūva nṛpendraśca candravaṃśasamudbhavaḥ
vilalāpa kaṃsamātā patnīvargaśca tatpitā

82.97

bāndhavā mātṛvargaśca bhaginī bhrātṛkāminī
darśanaṃ dehi rājendra samuttiṣṭha nṛpāsane

82.98

rājyaṃ rakṣa dhanaṃ rakṣa bāndhavaṃ balameva ca
kva yāsi bāndhavān hitvā tvamanāthān mahābala

82.99

brahmādistambaparyantamasaṃkhyaṃ viśvameva ca
sarvaṃ carācarādhāraṃ yaḥ sṛjatyeva līlayā

82.100

brahmeśaśeṣadharmāśca dineśaśca gaṇeśvaraḥ
munīndravargo devendro dhyāyate yamaharniśam

82.101

vedā stuvanti yaṃ kṛṣṇaṃ stauti bhītā sarasvatī
stauti yaṃ prakṛtirdṛṣṭā prākṛtaṃ prakṛteḥ param

82.102

svecchāmayaṃ nirīhañca nirguṇañca nirañjanam
parātparataraṃ brahma paramātmānamīśvaram

82.103

nityaṃ jyotiḥsvarūpañca bhaktānugrahavigraham
nityānandañca nityañca nityamakṣaravigraham

82.104

so'vatīrṇo hi bhagavān bhārāvataraṇāya ca
gopālabālaveṣaśca māyeśo māyayā prabhuḥ

82.105

sa yaṃ hanti ca sarveśo rakṣitā tasya kaḥ pumān
sa yaṃ rakṣati sarvātmā tasya hantā na ko'pi ca

82.106

ityevamuktvā sarvasya virarāma mahāmune
brāhmaṇān bhojayāmāsa tebhyaḥ sarvaṃ dhanaṃ dadau

82.107

bhagavānapi sarvātmā jagāma piturantikam
chittvā ca lohanigaḍaṃ tayormocañcakāra saḥ

82.108

nanāma daṇḍavadbhūbhau mātaraṃ pitaraṃ tathā
tuṣṭāva bhaktyā deveśo bhaktinamrātmakandharaḥ

82.106-2

śrībhagavānuvāca
pitaraṃ mātaraṃ vidyāmantradaṃ gurumeva ca
yo na puṣṇāti puruṣo yāvajjīvañca so'śuciḥ

82.110

sarveṣāmapi pūjyānāṃ pitā vandyo mahān guruḥ
pituḥ śataguṇairmātā garbhadhāraṇapoṣaṇāt

82.111

mātā ca pṛthivīrūpā sarvebhyaśca hitaiṣiṇī
nāsti mātuḥ paro bandhuḥ sarveṣāṃ jagatītale

82.112

vidyāmantrapradaḥ satyaṃ mātuḥ parataro guruḥ
na hi tasmātparaḥ ko'pi vandyaḥ pūjyaśca vedataḥ

82.113

ityevamuktvā śrīkṛṣṇo balabhadro nanāma ca
mātā cakāra tau kroḍe pitā ca sādaraṃ mune

82.114

miṣṭānnaṃ paramaṃ tau ca bhojayāmāsa sādaram
nandañca bhojayāmāsa gopālāṃn paramādaram

82.115

maṅgalaṃ kārayāmāsa bhojayāmāsa brāhmaṇān
vasurvasusamūhañca brāhmaṇebhyo dadau mudā

Linked texts (2)