Pramāṇa · Search · About · API

Krishnajanmakhanda 83

Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 83

Language
Sanskrit

83.1

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe kaṃsabadhavasudevadevakīmokṣaṇaṃ
nāma dvisaptatitamo'dhyāyaḥ
dvisaptatitamo'dhyāyaḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
atha kṛṣṇaśca sānandaṃ nandaṃ taṃ pitaraṃ balaḥ
bodhayāmāsa śokārttaṃ divyairādhyātmikādibhiḥ

83.2

uccairūdantaṃ niśceṣṭaṃ putravicchedakātaram
gatvā tasmai suniśreṣṭhamityuvāca jagatpatiḥ

83.3

śrībhagavānuvāca
nibodha nanda sānandaṃ tyaja śokaṃ mudaṃ labha
jñānaṃ gṛhāṇa mahattaṃ yaddattaṃ brahmaṇe purā

83.4

yadyaddattañca śeṣāya gaṇeśāyeśvarāya ca
dineśāya munīśāya yogīśāya ca puṣkare

83.5

kaḥ kasya putraḥ kastātaḥ kā mātā kasyacit kutaḥ
āyānti yānti saṃsāraṃ paraṃ svakṛtakarmaṇā

83.6

karmānusārājjantuśca jāyate sthānabhedataḥ
karmaṇā ko'pi jantuśca yogīndrāṇāṃ nṛpastriyām

83.7

dvijapalyāṃ kṣatriyāyāṃ vaiśyāyāṃ śūdrayoniṣu
tiryagyoniṣu kaścicca kaścit paścādiyoniṣu

83.8

mamaiva māyayā sarve sānandā viṣayeṣu ca
dehatyāge vipakṣāśca vicchede bāndhavasya ca

83.9

prajābhūmidhanādīnāṃ vicchedo maraṇādhikaḥ
nityaṃ bhavati mūr̤hasya na ca vidvān śucā yutaḥ

83.10

madbhakto bhaktiyuktaśca madyājī vijitendriyaḥ
manmantropāsakaścaiva matsevānirataḥ śuciḥ

83.11

madbhayādvāti vāto'yaṃ ravirbhāti ca nityaśaḥ
bhāti candro mahendraśca kālabhede ca varṣati

83.12

vahnirdahati mṛtyuśca caratyeva hi jantuṣu
bibharti vṛkṣaḥ kālena puṣpāṇi ca phalāni ca

83.13

nirādhāraśca vāyuśca vāyūdhāraśca kacchapaḥ
śeṣaśca kacchapādhāraḥ śeṣādhārāśca parvatāḥ

83.14

tadādhārāśca pātālāḥ sapta eva hi paṅktitaḥ
niścalañca jalaṃ tasmājjalasthā ca vasundharā

83.15

saptasvargaṃ dharādhāraṃ jyotiścakraṃ grahāśrayam
nirādhāraśca vaikuṇṭho brahmāṇḍebhyaḥ paro varaḥ

83.16

tatparaścāpi golokaḥ pañcāśatkoṭiyojanāt
ūrdhvaṃ nirāśrayaścāpi ratnasāravinirmitaḥ

83.17

saptadvāraḥ saptasāraḥ parikhāsaptasaṃyutaḥ
lakṣaprākārayuktaśca nadyā virajayā yutaḥ

83.18

veṣṭito ratnaśailena śataśṛṅgeṇa cāruṇā
yojanāyutamānañca yasyaikaṃ śṛṅgamūjjvalam

83.19

śatakoṭiyojanaśca śaila uccchrita eva ca
dairghyaṃ tasya śataguṇaṃ prasthañca lakṣayojanam

83.20

yojanāyutavistīrṇastatraiva rāsamaṇḍalaḥ
amūlyaratnanirmāṇo varttulaścandrabimbavat

83.21

pārijātavanenaiva puṣpitena ca veṣṭitaḥ
kalpavṛkṣasahasreṇa puṣpodyānaśatena ca

83.22

nānāvidhaiḥ puṣpavṛkṣaiḥ puṣpitena ca cāruṇā
trikoṭiratnabhavano gopīlakṣaiśca racitaḥ

83.23

ratnapradīpayuktaśca ratnatalpasamanvitaḥ
nānābhogasamāyukto madhuvāpīśatairvṛtaḥ

83.24

pīyūṣavāpīyuktaśca kāmabhogasamanvitaḥ
golokagṛhasaṃkhyānavarṇane vā viśāradaḥ

83.25

na ko'pi veda vidvān vā vedavidvān vrajeśvaraḥ
amūlyaratnanirmāṇabhavanānāṃ trikoṭibhiḥ

83.26

śobhitaṃ sundaraṃ ramyaṃ rādhāśiviramuttamam
amūlyaratnastambhānāṃ rājibhiśca virājitam

83.27

nānācitravicitraiśca citritaṃ śvetacāmaraiḥ

83.28

māṇikyamuktāsaṃsaktaṃ hīrāhārasamanvitam
ratnapradīpasaṃsaktaṃ ratnasopānasundaram

83.29

amūlyaratnapātraiśca talparājivirājitam
amūlyaratnacitraiśca tribhiścitravicitritaiḥ

83.30

tisṛbhiḥ parikhābhiśca tribhirdvāraiśca durgamaiḥ
yuktaṃ ṣor̤aśakakṣābhiḥ pratidvāreṣu vāntaram

83.31

gopīṣor̤aśalakṣaiśca sanniyuktairitastataḥ
vahnivuddhāṃśukādhānaiḥ ratnabhūṣaṇabhūṣitaiḥ

83.32

taptakāñcanavarṇābhaiḥ śatacandrasamanvitaiḥ
rādhikākiṅkarairvageryuktamabhyantaraṃ varam

83.33

amūlyaratnanirmāṇaprāṅgaṇaṃ sumanoharam
amūlyaratnastambhānāṃ samūhaiśca suśobhitam

83.34

ratnamaṅgalakumbhaiśca phalapallavasaṃyutaiḥ
saṃyutaṃ ratnavedībhiryuktāyuktābhirīpsitam

83.35

amūlyaratnamukuraiḥ śobhitaṃ sundarairaho
amūlyaratnanirmāṇaṃ bhavanānāṃ varaṃ gṛham

83.36

ratnasiṃhāsanasthā ca gopīlakṣaiśca sevitā
koṭipūrṇenduśobhāḍhyā śvetacampakasannibhā

83.37

amūlyaratnanirmāṇabhūṣaṇaiśca vibhūṣitā
amūlyaratnavasanā bibhratī ratnadarpaṇam

83.38

ratnapadmañca ruciraṃ savyadakṣiṇahastataḥ
dār̤imvakusumākāraṃ sindūraṃ sumanoharam

83.36-2

suśobhitaṃ mṛgamadairdiṣṭaiścandanavindubhiḥ
dadhatī kabarībhāraṃ mālatīmālyamaṇḍitam

83.40

racitaṃ vāmabhāgena munīndrāṇāṃ manoharam
evambhūtaṃ tatra rādhā gopībhiḥ parisevitā

83.41

śvetacāmarahastābhistattulyābhiśca sarvataḥ
amūlyaratnanirmāṇairbhūṣitābhiśca bhūṣaṇaiḥ

83.42

matprāṇādhiṣṭhātṛdevī devīnāṃ pravarā varā
sudāmnnaḥ sā ca śāpena vṛṣabhānusutādhunā

83.43

śatābdiko hi vicchedo bhaviṣyati mayā saha
tena bhārāvataraṇaṃ kariṣyāmi bhuvaḥ pitā

83.44

tadā yāsyāmi golokaṃ tayā sārddhaṃ suniścitam
tvayā yaśodayā cāpi gopairgopībhireva ca

83.45

vṛṣabhānina tat patnā kalāvatyā ca bāndhavaiḥ
evaṃ ca nanda sānandaṃ yaśodāṃ kathayiṣyati

83.46

tyaja śokaṃ mahābhāga brajaiḥ sārddhaṃ vrajaṃ vraja
ahamātmā ca sākṣī ca nirliptaḥ sarvajīviṣu

83.47

jīvo matprativimbaśca ityevaṃ sarvasammatam
prakṛtirmadvikārā ca sāpyahaṃ prakṛtiḥ svayam

83.48

yathā dugdhe ca dhāvalyaṃ na tayorbheda eva ca
yathā jale tathā śaityaṃ yathā vahnau ca dāhikā

83.49

yathākāśe tathā śabdo bhūmau gandho yathā nṛpa
yathā śobhā ca candre ca yathā dinakare prabhā

83.50

yathā jīvastathātmānaṃ tathaiva rādhayā saha
tyaja tvaṃ gopikābuddhiṃ rādhāyāṃ mayi putratām

83.51

ahaṃ sarvasya prabhavaḥ sā ca prakṛtirīśvarī
śrūyatāṃ nanda sānandaṃ madvibhūtiṃ sukhāvahām

83.52

purā yā kathitā tāta brahmaṇe'vyaktajanmane
kṛṣṇo'haṃ devatānāñca goloke dvibhujaḥ svayam

83.53

caturbhujo'haṃ vaikuṇṭhe śivaloke śivaḥ svayam
brahmaloke ca brahmāhaṃ sūryyastejasvināmaham

83.54

pavitrāṇāmahaṃ vahnirjalameva draveṣu ca
indriyāṇāṃ manaścāsmi samīraḥ śīghragāminām

83.55

yamo'haṃ daṇḍakatṝṇāṃ kālaḥ kalayatāmaham
akṣarāṇāmakāro'smi sāmnāñca sāma eva ca

83.56

indraścaturdaśendreṣu kuvero dhanināmaham
īśāno'haṃ digīśānāṃ vyāpakānāṃ nabhastathā

83.57

sarvāntarātmā jīveṣu brāhmaṇaścāśrameṣu ca
dhanānāñca ratnamahamamūlyaṃ sarvadurlabham

83.58

taijasānāṃ suvarṇo'haṃ maṇīnāṃ kaustubhaḥ svayam
śālagrāmastathā'rcānāṃ patrāṇāṃ tulasīti ca

83.59

puṣpāṇāṃ pārijāto'haṃ tīrthānāṃ puṣkaraḥ svayam
vaiṣṇavānāṃ kumāro'haṃ yogīndrāṇāṃ gaṇeśvaraḥ

83.60

senāpatīnāṃ skando'haṃ lakṣmaṇo'haṃ dhanuṣmatām
rājendrāṇāñca rāmo'haṃ nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī

83.61

māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamṛtūnāmasmi mādhavaḥ
vāreṣvādityavāro'haṃ tithiṣvekādaśīti ca

83.62

sahiṣṇūnāñca pṛthivī mātā'haṃ bāndhaveṣu ca
amṛtaṃ bhakṣyavastūnāṃ gavyeṣvājyamahaṃ tathā

83.63

kalpavṛkṣaśca vṛkṣāṇāṃ surabhī kāmadhenuṣu
gaṅgā'haṃ saritāṃ madhye kṛtapāpavināśinī

83.64

vāṇīti paṇḍitānāñca mantrāṇāṃ praṇavastathā
vidyāsu bījarūpo'haṃ śasyānāṃ dhānyameva ca

83.65

aśvatthaḥ phalināmeva gurūṇāṃ mantradaḥ svayam
kaśyapeśca prajeśanāṃ garuḍaḥ pakṣiṇāṃ tathā

83.66

ananto'hañca nāgānāṃ narāṇāñca narādhipaḥ
brahmarṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ devarṣīṇāñca nāradaḥ

83.67

rājarṣīṇāñca janako maharṣīṇāṃ śukastathā
gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo muniḥ

83.68

bṛhaspatirbuddhimatāṃ kavīnāṃ śukra eva ca
grahāṇāñca śanirahaṃ viśvakarmā ca śilpinām

83.69

mṛgāṇāñca mṛgendro'haṃ vṛṣāṇāṃ śivavāhanam
airāvato gajendrāṇāṃ gāyatrī chandasāmaham

83.70

vedāśca sarvaśāstrāṇāṃ varuṇo yādasāmaham
urvaśyapsarasāmeva samudrāṇāṃ jalārṇavaḥ

83.71

sumeruḥ parvvatāṇāñca ratnavatsu himālayaḥ
durgā ca prakṛtīnāñca devīnāṃ kamalālayāṃ

83.72

śatarūpā ca nārīṇāṃ mapriyāṇāñca rādhikā
sādhvīnāmapi sāvitrī vedamātā ca niścitam

83.73

prahlādaścāpi daityānāṃ baliṣṭhānāṃ baliḥ svayam
nārāyaṇarṣirbhagavān jñānināṃ madhya eva ca

83.74

hanūmān vānarāṇāñca pāṇḍavānāṃ dhanañjayaḥ
manasā nāgakanyānāṃ vasūnāṃ droṇa eva ca

83.75

droṇī jaladharāṇāñca varṣāṇāṃ bhārataṃ tathā
kāmināṃ kāmadevo'haṃ rambhā ca kāmukīṣu ca

83.76

golokaścāsmi lokānāmuttamaḥ sarvvataḥ paraḥ
mātṛkāsu śāntirahamaṃ ratiśca sundarīṣu ca

83.77

dharmo'haṃ sākṣiṇāṃ madhye sandhyā ca vāsareṣu ca
deveṣvahañca māhendro rākṣaseṣu vibhīṣaṇaḥ

83.78

kālāgnirudro rudrāṇāṃ saṃhārī bhairaveṣu ca
śaṅkheṣu pāñcajanyo'haṃ aṅgeṣvapi ca mastakaḥ

83.76-2

paraṃ purāṇasūtreṣu cāhaṃ bhāgavataṃ varam
bhārataṃ cetihāseṣu pañcarātre ṣu kāpilam

83.80

svāyambhuvo manūnāñca munīnāṃ vyāsadevakaḥ
svadhāhaṃ pitṛpatnīṣu svāhā vahnipriyāsu ca

83.81

yajñānāṃ rājasūyo'haṃ yajñapatnīṣu dakṣiṇā
śastrāstrajñeṣu rāmo'haṃ jamadagnisuto mahān

83.82

paurāṇikeṣu sūto'haṃ nītivatsvaṅgirā muniḥ
viṣṇuvrataṃ vratānāñca balānāṃ daivameva ca

83.83

oṣadhīnāmahaṃ dūrvā tṛṇānāṃ kuśameva ca
dharmakarmasu satyañca snehapātreṣu putrakaḥ

83.84

ahaṃ vyādhiśca śatrūṇāṃ jvaro vyādhiṣvahaṃ tathā
madbhaktiṣvapi maddāsyaṃ vareṣu ca varaḥ smṛtaḥ

83.85

āśramāṇāṃ gṛhastho'haṃ sannyāsī ca vivekinām
sudarśanañca śastrāṇāṃ kuśalañca śubhāśiṣām

83.86

aiśvaryāṇāṃ mahājñānaṃ vairāgyañca sukheṣvaham
miṣṭavākyaṃ prītideṣu dāneṣu cātmadānakam

83.87

sañcayeṣu dharmakarma karmaṇāñca madarcanam
kaṭhoreśu tapasyāhaṃ phaleṣu mokṣa eva ca

83.88

aṣṭasiddhiṣu prākāmyamahaṃ kāśī purīṣu ca
nagareṣu tathā kāñcī sa deśo yatra vaiṣṇavaḥ

83.86-2

sarvādhāreṣu sthūleṣu ahameva mahānvirāṭ
paramāṇurahaṃ viśve mahāsūkṣmeṣu nityaśaḥ

83.60-2

vaidyānāmaśvinīputrau coṣadhīṣu rasāyanaḥ
dhanvantarirmantravidāṃ viṣādaḥ kṣayakāriṇām

83.91

rāgāṇāṃ meghamallāraḥ kāmodastatpriyāsu ca
matpārṣadeṣu śrīdāmā madbhandhūṣvahamuddhavaḥ

83.62-2

paśujantuṣu gauśvāhaṃ candanaṃ kānaneṣu ca
tīrthabhūtaśca pūteṣu niḥśaṅkeṣu ca vaiṣṇavaḥ

83.63-2

.
na vaiṣṇavāt paraḥ prāṇī manmantropāsakaśca yaḥ
vṛkṣeṣvaṅkurarūpo'hamākāraḥ sarvavastuṣu

83.94

ahaṃ ca sarvabhūteṣu mayi sarve ca santatam
yathā vṛkṣe phalānyeva phaleṣu cāṅkurastaroḥ

83.65-2

sarvakāraṇarūpo'haṃ na ca matkāraṇaṃ param
sarveśo'haṃ na me'pīśo hyahaṃ kāraṇakāraṇam

83.66-2

sarveṣāṃ sarvabījānāṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
manmāyāmohitajanā māṃ na jānanti pāpinaḥ

83.67-2

pāpagrastena durbuddhayā vidhinā vañcitena ca
svātmāhaṃ sarvajantūnāṃ svātmāhaṃ nādṛṛtaḥ svayam

83.68-2

yatrāhaṃ śaktayastatra kṣutpipāsādayastathā
gate mayi tathā yānti naradehe yathānugāḥ

83.69-2

he brajeśa nanda tāta jñānaṃ jñātvā vrajaṃ vraja
kathayasva ca tāṃ rādhāṃ yaśodāṃ jñānameva ca

83.100

jñātvā jñānaṃ vrajeśvaraśca jagāma svānugaiḥ saha
gatvā ca kathayāmāsa te dve ca yoṣitāṃ vare

83.101

taṃ ca sarve jahuḥ śokaṃ mahājñānena nārada
kṛṣṇo yadyapi nirlipto māyeśo māyayā rataḥ

83.102

yaśodayā preritaśca punarāgatya mādhavam
tuṣṭāva paramānandaṃ nandaśca nandanandanam

83.103

sāmavedoktastotreṇa kṛtena brahmaṇā purā
putrasya purataḥ sthitvā ruroda ca punaḥ punaḥ

Linked texts (2)