Krishnajanmakhanda 99
Kṛṣṇajanmakhaṇḍa 99
- Language
- Sanskrit
99.1
iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nārāyaṇanāradasaṃvāde
śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe bhagavannandasaṃvāde
ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ
saptāśītitamo'dhyāyaḥ
nanda uvāca
tvāṃ jñātuṃ na hi śaktāśca vedā vedaprabhuṃ svayam
surā brahmeśaśeṣādyā munisiddhāṃdayastathā
99.2
ko bhavāniti vijñātuṃ paraṃ kautūhalaṃ mama
tatsrvaṃ svātmayāthārthyaṃ nirjane kathaya prabho
99.3
śrīnārāyaṇa uvāca
etasminnantare tatra kṛṣṇaṃ draṣṭuṃ munīśvarāḥ
ājagmuḥ sahasā vatsa jvalanto brahmatejasā
99.4
pulahaśca pulastyaśca kratuśca bhṛguraṅgirāḥ
pracetāśca vaśiṣṭhaśca durvāsāḥ kaṇva eva ca
99.5
kātyāyanaḥ pāṇiniśca kaṇādo gautamastathā
sanakaśca sanandaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ
99.6
kapilaścāsuriścaiva vāyuḥ pañcaśikhastathā
viśvāmitro vālmīkiśca kaśyapaśca parāśaraḥ
99.7
vibhāṇḍako marīciśca śukno'triśca bṛhaspatiḥ
gārgyaścāpi tathā vātsyo vyāsaśca jaiministathā
99.8
mitavāk ṛṣyaśṛṅgaśca yājñavalkyaḥ śukastathā
saubhariḥ śuddhajaṭilo bharadvājaḥ subhadrakaḥ
99.9
mārkaṇḍeyo lomaśaśca āsuriśca viṭaṅkaṇaḥ
aṣṭāvakraḥ śatānando vāmadevaśca bhārguriḥ
99.10
saṃvarttaścāpyu tathyaśca naro'hañcāpi nāradaḥ
jābāliḥ paraśurāmaścāpyagastyaḥ paila eva ca
99.11
yudhāmanyurgauramukho'pyu pamanyuḥ śrutaśravāḥ
maitreyaścāvanaścaiva vararucirṛṣireva ca
99.12
tān dṛṣṭvā sahasotthāya namaskṛtya puṭāñjaliḥ
siṃhāsaneṣu ramyeṣu vāsayāmāsa sādaram
99.13
pūjayāmāsa vidhivat kuśalapraśnapūrvakam
parasparañca sambhāṣya madhye kṛṣṇa uvāsa saḥ
99.14
etasminnantare kṛṣṇastejorāśiṃ dadarśa saḥ
dadṛśuste ca munayo'pyākāśe ca samujjvalam
99.15
tejaso'bhyantare vatsa kumāraṃ kanakaprabham
yathaiva pañcavarṣīyaṃ nagnaṃ bālakamopsitam
99.16
āvirbabhūva sahasā sabhāmadhye ca nārada
uttiṣṭhamānaṃ sahasā taṃ dṛṣṭvā munipuṃgavāḥ
99.17
praṇemurmunayaḥ sarve śauriśca praṇanāma tam
sasmitaṃ snigdhanetrañca kṛtvā yuktañca sādaram
99.18
sa sarvānāśiṣaṃ kṛtvā samuvāsa ca saṃsadi
uvāca tāṃśca śauriśca bhagavantaṃ sanātanam
99.16-2
sanatkumāra uvāca
bhadraṃ vo munayaḥ śaśvattapasāṃ phalamīpsitam
kṛṣṇasya kuśalapraśnaṃ śivabījasya niṣphalam
99.20
sāṃprataṃ kuśalaṃ vaśca darśanaṃ paramātmanaḥ
bhaktānurodhāddehasya parasya prakṛterapi
99.21
nirguṇasya nirīhasya sarvabījasya tejasaḥ
bhārāvataraṇāyaiva cāvirbhūtasya sāmpratam
99.22
śrīkṛṣṇa uvāca
śarīradhāriṇaścāpi kuśalapraśnamīpsitam
tatkathaṃ kuśalapraśnaṃ mayi vipra na vidyate
99.23
sanatkumāra uvāca
śarīre prākṛte nātha santatañca śubhāvaham
nityadehe kṣemabīje śivapraśnamanarthakam
99.24
śrībhagavānuvāca
yo yo vigrahakārī ca sa ca prākṛtikaḥ smṛtaḥ
deho na vidyate vipra tāṃ nityāṃ prakṛtiṃ vinā
99.25
sanatkumāra uvāca
raktavindūdbhavā dehāste ca prākṛtikāḥ smṛtāḥ
kathaṃ prakṛtināthasya bījasya prākṛtaṃ vapuḥ
99.26
sarvabījasya sarvādirbhavāṃśca bhagavān svayam
sarveṣāmavatārāṇāṃ pradhānaṃ bījamavyayam
99.27
kṛtvā vadanti vedāśca nityaṃ nityaṃ sanātanam
jyotiḥsvarūpaṃ paramaṃ paramātmānamīśvaram
99.28
māyayā saguṇaśceva māyeśaṃ nirguṇaṃ param
pravadanti ca vedāṅgāstathā vedavidaḥ prabho
99.29
śrīkṛṣṇa uvāca
sāmprataṃ vāsudevo'haṃ raktavīryyāśritaṃ vibhuḥ
kathaṃ na prākṛto vipra śivapraśnamabhīpsitam
99.30
sanatkumāra uvāca
vāsuḥ sarvanivāsaśca viśvāni yasya lomasu
tasya devaḥ paraṃ brahma vāsudeva itīritaḥ
99.31
vāsudeveti tannāma vedeṣu ca caturṣu ca
purāṇeṣvitihāseṣu yāvādiṣu ca dṛśyate
99.32
raktavīryyāśrito dehaḥ kva te vede nirūpitaḥ
sākṣiṇo munayaścaiva dharmaḥ sarvatra eva ca
sākṣiṇo mama vedāśca ravicandrau ca sāmpratam
99.33
bhṛguruvāca
satyaṃ vadasi viprendra tvameva vaiṣṇavāgraṇīḥ
svāgataṃ kuśalaṃ śaśvatkiṃ nimittamihāgataḥ
99.34
sanatkumāra uvāca
śrūyatāṃ munayaḥ sarve śrūyatāṃ kṛṣṇa sāmpratam
aho yena nimittena cātiśīghramihāgataḥ
99.35
śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavan sarvadharmajña kiṃnimittamihāgataḥ
sarvaṃ jānāsi sarvajña tvameva viduṣāṃ vara
99.36
sanatkumāra uvāca
dhanyo'si bhagavan śaśvanmānyo'si jagatāmapi
sarveśvaro'si tvaṃ tvatparo nāsti viśvataḥ
99.37
śrīkṛṣṇa uvāca
yajñānāñca vratānāñca tapasyānāṃ dvijeśvara
satataṃ phaladātā'haṃ dakṣiṇābhiḥ saheti ca
99.38
iti śrutvā kumāraśca javena prayayau ca te
matvā''ścaryyañca vacanaṃ vārayāmāsa te'pi tam
99.39
ṛṣaya ūcuḥ
he siddhendra mahābhāga kumāra karuṇāmaya
kā śaṅkitakathā proktā bhagavatkṛṣṇasannidhau
99.40
kiṃ putra dṛṣṭamāścaryaṃ śrutaṃ kimapi kutracit
atīva śrutvā vistīrṇamasmākaṃ vaktu marhasi
99.41
etasminnantare brahmā pārvatyā saha śaṅkaraḥ
anantaścāpi dharmaśca śrīsūryyaśca niśākaraḥ
99.42
ādityā vasavo rudrā dikpālādyāśca devatāḥ
śrīkṛṣṇaṃ sahasotthāya sambhāvya ca pṛthak pṛthak
99.43
madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ
praṇemurṛṣayaḥ sarve śeṣaṃ śambhuṃ vidhiṃ śivām
99.44
parasparañca sambhāṣā babhūva dvijadevayoḥ
samuvāsāsane madhye kumāraḥ kanakaprabhaḥ
kathāṃ kathitumārebhe saṃsadi dvijadevayoḥ
99.45
sanatkumāra uvāca
mayā gatañca goloke na dṛṣṭo rādhikāpatiḥ
tato gatañca vaikuṇṭhe tatra nāsti caturbhujaḥ
99.46
tato gataśca kṣīrodastatra nāsti hariḥ svayam
pariśrānto viṣakhadya snānaṃ kṣīrodadhestaṭe
99.47
vistīrṇe vālukāmadhye kacchapaḥ śatayojanaḥ
bhītaśca kampitastatra dṛṣṭo duḥkhī ca śaṅkitaḥ
99.48
niḥsārito rāghaveṇa mīnena ca mahātmanā
dhanyo'sīti mayoktaśca nāhaṃ dhanya uvāca saḥ
99.49
kṣīrodaḥ sāgaro dhanyo jantavo yatra madvidhāḥ
matto mahattarāmcāpi hyasaṃkhyāśca mahāmune
99.50
bhavān dhanyo'si kṣīroda tenokto nāhameva ca
dhanyā vasuṃdharā devī yatraiva sapta sāgarāḥ
99.51
dhanyāsi vasudhetyuktā nāhamevetyuvāca sā
dhanyo'nanto mamādhāraḥ kṛṣṇāṃśo nāgarāḍvibhuḥ
99.52
sahasramūrddhaṃ madhye'haṃ mūrdhni śūrpe ca sarṣapaḥ
dhanyo'si śeṣetyukto'yaṃ dhanyo nāhamuvāca vai
99.53
dhanyaḥ kūrmo mamādhāro gaccha tatraiva vai mune
dhanyo'si kūrmetyukto'yaṃ nāhaṃ dhanyo'smi vai mune
99.54
vāyunā dhāryamāṇo'haṃ matto dhanyatamaśca saḥ
dhanyo'sītyuktaḥ pavano dhanyo nāhamuvāca saḥ
dhanyaśca bhagavān brahmā vidhātā jagatāmapi
99.55
dhanyo'si tatra dhātā ca dhanyo nāhamuvāca saḥ
dhanyo maheśvaro devo yogīndrāṇāṃ gurorguruḥ
99.56
sarvārādhyaḥ sarvapūjyo dharmarūpaḥ sanātanaḥ
kālakālaśca saṃharttā svayaṃ mṛtyuñjayaḥ prabhuḥ
dhanyo'si tatra śambhuśca dhanyo nāhamuvāca saḥ
99.57
sarvādau pūjanaṃ yasya jñānināñca gurorguruḥ
dhanyo gaṇeśvaro devo devānāṃ pravaraḥ paraḥ
99.58
siddhendreṣu munīndreṣu devendreṣu śrutau śrutam
yogīndreṣu ca prājñeṣu na gaṇeśāt paraḥ pumān
99.59
nimnagāsu yathā gaṅgā tīrtheṣu puṣkaraṃ yathā
vedapraṇihito dharmo hyadharmastadviparyyayaḥ
99.60
vedo nārāyaṇaḥ sākṣādayaṃ pūjyo vyavasthayā
tasmācchāstrāṇi sarvāṇi purāṇāni ca santi vai
99.61
tasmānnirūpito dharmo cetihāsaśca saṃhitāḥ
tasmāt dhanyāśca te vedā vadantyatra manīṣiṇaḥ
99.62
yūyaṃ dhanyāśca mānyāścetyuktā vedā mayā tataḥ
ūcuste na vayaṃ dhanyā yajñasaṅghaśca sāmpratam
99.63
vayaṃ vyavasthākarttāro yajñeśaḥ phaladaḥ svayam
tasmāddhanyaḥ sa evāpi gaccha gaccha mahāmune
99.64
dhanyo'si yajñasaṅgho'sītyuktastatra mayā vibho
ūcuste na vayaṃ dhanyā dhanyaṃ karma śubhaṃ mune
99.65
śubhakarmmāsi dhanyaṃ tvaṃ nāhaṃ dhanyamuvāca tat
karmmaṇāṃ phaladātārau karmmahetuśca sāmpratam
99.66
dhāturvidhātā bhagavān sarvādviḥ sarvakārakaḥ
śrīkṛṣṇaḥ paramātmā ca dhanyo mānyaśca niścitam
99.67
dharmajñayaṃ tato gatvā na dṛṣṭvā jagadīśvaram
madhurāmāgataṃ draṣṭuṃ paripūrṇatamaṃ prabhum
99.68
yajñānāṃ tapasāṃ caiva vratānāṃ śubhakarmmaṇām
īśvaraṃ phaladātāraṃ paramātmānameva ca
99.66-2
kāraṇaṃ kāraṇānāñca brahmādīnāṃ puraḥsaram
dhanyo'sīti mayoktaśca dakṣiṇābhiḥ saheti ca
99.70
ityuktena bhagavatā kathitaṃ sarvakāraṇam
dakṣiṇābhiśca phalado hatayajño hyadakṣiṇaḥ
99.71
dakṣiṇā vipramuddiśya tatkāle tu na dīyate
ekarātre vyatīte tu taddānaṃ dviguṇaṃ bhavet
99.72
māse śataguṇaṃ proktaṃ dvimāse tu sahasrakam
saṃvatsare vyatīte tu sa dātā narakaṃ vrajet
99.73
varṣāṇāñca sahasrañca mūtrakuṇḍe nipatya ca
tataścāṇḍālatāṃ yāti vyādhiyuktaśca pātakī
99.74
dātrā na dīyate dānaṃ gṛhītvā cenna gṛhyate
ubhau tau narakaṃ prāptau varṣāṇāñca sahasrakam
99.75
yajamānaśca cāṇḍālo brāhmaṇastatpurohitaḥ
vyādhiyuktāvubhau tau ca prāpinau karmaṇaḥ phalāt
99.76
sarve devāśca munayo jahasurvismayaṃ yayuḥ
vismayañca yayau nandastatyāja putrabhāvakam
99.77
ruroda ca sabhāmadhye lajjāhīnaḥ śucākulaḥ
tyaja mohamitītyuktvā bodhayāmāsa pārvatī
99.78
śrīnanda uvāca
amūlyaratnaṃ māṇikyaṃ yathā kujanmano gṛhe
sthitaṃ tena ca deveśa tathā'haṃ vañcitaḥ prabho
99.76-2
mamāparādhaṃ bhagavan kṣamasva prakṛteḥ paraḥ
yāsyāmi na punargehaṃ gokulaṃ yamunā taṭam
99.80
vṛndāvanaṃ tathā cāru krīḍāvāsaṃ gadāgraja
tatsarvaṃ ca yaśodāyā gopikāntikameva ca
99.81
kiṃ bravīmi yaśodāṃ ca preyasīṃ rādhikāmapi
premapātrañca bālīghaṃ vada bho kathayāmi kim
99.82
ityuktvā ca sabhāmadhye mūrcchāṃ saṃprāpa nārada
kroḍe kṛtvā jagannātho bodhayāmāsa tatkṣaṇam
Linked texts (1)
- Brahmavaivartapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit