<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 1.1

# Kurmapurana 1.1

Kūrmapurāṇa 1.1

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.1.126](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.126) — 1 part

### [1.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.1)

namaskṛtvāprameyāya viṣṇave kūrmarūpiṇe /  
purāṇaṃ saṃpravakṣyāmi yaduktaṃ viśvayoninā //

### [1.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.2)

satrānte sūtamanaghaṃ naimiṣīyā maharṣayaḥ /  
purāṇasaṃhitāṃ puṇyāṃ papracchū romaharṣaṇam //

### [1.1.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.3)

tvayā sūta mahābuddhe bhagavān brahmavittamaḥ /  
itihāsapurāṇārthaṃ vyāsaḥ samyagupāsitaḥ //

### [1.1.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.4)

tasya te sarvaromāṇi vacasā hṛṣitāni yat /  
dvaipāyanasya bhagavāṃstato vai romaharṣaṇaḥ //

### [1.1.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.5)

bhavantameva bhagavān vyājahāra svayaṃ prabhuḥ /  
munīnāṃ saṃhitāṃ vaktuṃ vyāsaḥ paurāṇikīṃ purā //

### [1.1.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.6)

tvaṃ hi svāyaṃbhuve yajñe sutyāhe vitate hariḥ /  
saṃbhūtaḥ saṃhitāṃ vaktuṃ svāṃśena puruṣottamaḥ //

### [1.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.7)

tasmād bhavantaṃ pṛcchāmaḥ purāṇaṃ kaurmamuttamam /  
vaktumarhasi cāsmākaṃ purāṇārthaviśārada //

### [1.1.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.8)

munīnāṃ vacanaṃ śrutvā sūtaḥ paurāṇikottamaḥ /  
praṇamya manasā prāha guruṃ satyavatīsutam //

### [1.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.9)

romaharṣaṇa uvāca  
namaskṛtvā jagadyoniṃ kūrmarūpadharaṃ harim /  
vakṣye paurāṇikīṃ divyāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm //

### [1.1.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.10)

yāṃ śrutvā pāpakarmāpi gaccheta paramāṃ gatim /  
na nāstike kathāṃ puṇyāmimāṃ brūyāt kadācana //

### [1.1.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.11)

śraddadhānāya śāntāya dhārmikāya dvijātaye /  
imāṃ kathāmanubrūyāt sākṣānnārāyaṇeritām //

### [1.1.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.12)

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca /  
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam //

### [1.1.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.13)

brāhmaṃ purāṇaṃ prathamaṃ pādmaṃ vaiṣṇavameva ca /  
śaivaṃ bhāgavataṃ caiva bhaviṣyaṃ nāradīyakam //

### [1.1.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.14)

mārkaṇḍeyamathāgneyaṃ brahmavaivartameva ca /  
laiṅgaṃ tathā ca vārāhaṃ skāndaṃ vāmanameva ca //

### [1.1.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.15)

kaurmaṃ mātsyaṃ gāruḍaṃ ca vāyavīyamanantaram /  
aṣṭādaśaṃ samuddiṣṭaṃ brahmaṇḍamiti saṃjñitam //

### [1.1.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.16)

anyānyuparāṇāni munibhiḥ kathitāni tu /  
aṣṭādaśapurāṇāni śrutvā saṃkṣepato dvijāḥ //

### [1.1.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.17)

ādyaṃ sanatkumāroktaṃ nārasihamataḥ param /  
tṛtīyaṃ skāndamuddiṣṭaṃ kumāreṇa tu bhāṣitam //

### [1.1.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.18)

caturthaṃ śivadharmākhyaṃ sākṣānnandīśabhāṣitam /  
durvāsasoktamāścaryaṃ nāradoktamataḥ param //

### [1.1.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.19)

kāpilaṃ mānavaṃ caiva tathaivośanaseritam /  
brahmāṇḍaṃ vāruṇaṃ cātha kālikāhvayameva ca //

### [1.1.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.20)

māheśvaraṃ tathā sāmbaṃ sauraṃ sarvārthasaṃcayam /  
parāśaroktamaparaṃ mārīcaṃ bhārgavāhvayam //

### [1.1.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.21)

idaṃ tu pañcadaśamaṃ purāṇaṃ kaurmamuttamam /  
caturdhā saṃsthitaṃ puṇyaṃ saṃhitānāṃ prabhedataḥ //

### [1.1.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.22)

brāhmī bhagavatī saurī vaiṣṇavī ca prakīrtitāḥ /  
catastraḥ saṃhitāḥ puṇyā dharmakāmārthamokṣadāḥ //

### [1.1.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.23)

iyaṃ tu saṃhitā brāhmī caturvedaistu sammitā /  
bhavanti ṣaṭsahastrāṇi ślokānāmatra saṃkhyayā //

### [1.1.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.24)

yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca munīśvarāḥ /  
māhātmyamakhilaṃ brahma jñāyate parameśvaraḥ //

### [1.1.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.25)

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca /  
vaṃśānucaritaṃ divyāḥ puṇyāḥ prāsaṅgikīḥ kathāḥ //

### [1.1.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.26)

brāhmaṇādyairiyaṃ dhāryā dhārmikaiḥ śāntamānasaiḥ /  
tāmahaṃ vartayiṣyāmi vyāsena kathitāṃ purā //

### [1.1.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.27)

purāmṛtārthaṃ daiteyadānavaiḥ saha devatāḥ /  
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā mamanthuḥ kṣīrasāgaram //

### [1.1.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.28)

mathyamāne tadā tasmin kūrmarūpī janārdanaḥ /  
babhāra mandaraṃ devo devānāṃ hitakāmyayā //

### [1.1.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.29)

devāśca tuṣṭuvurdevaṃ nāradādyā maharṣayaḥ /  
kūrmarūpadharaṃ dṛṣṭvā sākṣiṇaṃ viṣṇumavyayam //

### [1.1.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.30)

tadantare 'bhavad devī śrīrnārāyaṇavallabhā /  
jagrāha bhagavān viṣṇustāmeva puruṣottamaḥ //

### [1.1.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.31)

tejasā viṣṇumavyaktaṃ nāradādyā maharṣayaḥ /  
mohitāḥ saha śakreṇa śriyo vacanamabruvan //

### [1.1.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.32)

bhagavan devadeveśa nārāyaṇa jaganmaya /  
kaiṣā devī viśālākṣī yathāvad brūhi pṛcchatām //

### [1.1.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.33)

śrutvā teṣāṃ tadā vākyaṃ viṣṇurdānavamardanaḥ /  
provāca devīṃ saṃprekṣya nāradādīnakalmaṣān //

### [1.1.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.34)

iyaṃ sā paramā śaktirmanmayī brahmarūpiṇī /  
māyā mama priyānantā yayedaṃ mohitaṃ jagat //

### [1.1.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.35)

anayaiva jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam /  
mohayāmi dvijaśreṣṭhā grasāmi visṛjāmi ca //

### [1.1.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.36)

utpattiṃ pralayaṃ caiva bhūtanāmāgatiṃ gatim /  
vijñāyānvīkṣya cātmānaṃ taranti vipulāmimām //

### [1.1.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.37)

asyāstvaṃśānadhiṣṭhāya śaktimanto 'bhavan dvijāḥ /  
brahmeśānādayo devāḥ sarvaśaktiriyaṃ mama //

### [1.1.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.38)

saiṣā sarvajagatsūtiḥ prakṛtistriguṇātmikā /  
prāgeva mattaḥ saṃjātā śrīkalpe padmavāsinī //

### [1.1.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.39)

caturbhujā śaṅkhacakrapadmahastā śubhānvitā /  
koṭisūryapratīkāśā mohinī sarvadehinām //

### [1.1.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.40)

nālaṃ devā na pitaro mānavā vasavo 'pi ca /  
māyāmetāṃ samuttartuṃ ye cānye bhuvi dehinaḥ //

### [1.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.41)

ityukto vāsudevena munayo viṣṇumabruvan /  
brūhi tvaṃ puṇḍarīkākṣa yadi kālatraye 'pi ca /  
ko vā tarati tāṃ māyāṃ durjayāṃ devanirmitām //

### [1.1.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.42)

athovāca hṛṣīkeśo munīn munigaṇārcitaḥ /  
asti dvijātipravara indradyumna iti śrutaḥ //

### [1.1.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.43)

pūrvajanmani rājāsāvadhṛṣyaḥ śaṅkarādibhiḥ /  
dṛṣṭvā māṃ kūrmasaṃsthānaṃ śrutvā paurāṇikīṃ svayam /  
saṃhitāṃ manmukhād divyāṃ puraskṛtya munīśvarān //

### [1.1.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.44)

brahmāṇaṃ ca mahādevaṃ devāṃścānyān svaśaktibhiḥ /  
macchaktau saṃsthitān buddhvā māmeva śaraṇaṃ gataḥ //

### [1.1.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.45)

saṃbhāṣito mayā cātha viprayoniṃ gamiṣyasi /  
indradyumna iti khyāto jātiṃ smarasi paurvikīm //

### [1.1.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.46)

sarveṣāmeva bhūtānāṃ devānāmapyagocaram /  
vaktavyaṃ yad guhyatamaṃ dāsye jñānaṃ tavānagha /  
labdhvā tanmāmakaṃ jñānaṃ māmevānte pravekṣyasi //

### [1.1.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.47)

aṃśāntareṇa bhūmyāṃ tvaṃ tatra tiṣṭha sunirdṛtaḥ /  
vaivasvate 'ntare 'tite kāryārthaṃ māṃ pravekṣyasi //

### [1.1.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.48)

māṃ praṇamya purīṃ gatvā pālayāmāsa medinīm /  
kāladharmaṃ gataḥ kālācchvetadvīpe mayā saha //

### [1.1.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.49)

bhuktvā tān vaiṣṇavān bhogān yogināmapyagocarān /  
madājñayā muniśreṣṭhā jajñe viprakule punaḥ //

### [1.1.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.50)

jñātvā māṃ vāsudevākhyaṃ yatra dve nihite 'kṣare /  
vidyāvidye gūḍharūpe yattad brahma paraṃ viduḥ //

### [1.1.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.51)

sor'cayāmāsa bhūtānāmāśrayaṃ parameśvaram /  
vratopavāsaniyamairhemairbrāhmaṇatarpaṇaiḥ //

### [1.1.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.52)

tadāśīstannamaskārastanniṣṭhastatparāyaṇaḥ /  
ārādhayan mahādevaṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitam //

### [1.1.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.53)

tasyaivaṃ vartamānasya kadācit paramā kalā /  
svarūpaṃ darśayāmāsa divyaṃ viṣṇusamudbhavam //

### [1.1.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.54)

dṛṣṭvā praṇamya śirasā viṣṇorbhagavataḥ priyām /  
saṃstūya vividhaiḥ stotraiḥ kṛtāñjalirabhāṣata //

### [1.1.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.55)

irnddayumna uvāca  
kā tvaṃ deviviśālākṣi viṣṇucihnaṅkite śubhe /  
yāthātathyena vai bhāvaṃ tavedānīṃ bravīhi me //

### [1.1.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.56)

tasya tad vākyamākarṇya suprasannā sumaṅgalā /  
hasantī saṃsmaran viṣṇuṃ priyaṃ brāhmaṇamabravīt //

### [1.1.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.57)

na māṃ paśyanti munayo devāḥ śakrapurogamāḥ /  
nārāyaṇātmikā caikā māyāhaṃ tanmayā parā //

### [1.1.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.58)

na me nārāyaṇād bhedo vidyate hi vicārataḥ /  
tanmayāhaṃ paraṃ brahma sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ //

### [1.1.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.59)

yer'cayantīha bhūtānāmāśrayaṃ parameśvaram /  
jñānena karmayogena na teṣāṃ prabhavāmyaham //

### [1.1.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.60)

tasmādanādinidhanaṃ karmayogaparāyaṇaḥ /  
jñānenārādhayānantaṃ tato mokṣamavāpsyasi //

### [1.1.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.61)

ityuktaḥ sa muniśreṣṭha indradyumno mahāmatiḥ /  
praṇamya śirasā devīṃ prāñjaliḥ punarabravīt //

### [1.1.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.62)

kathaṃ sa bhagavānīśaḥ śāśvato niṣkalo 'cyutaḥ /  
jñātuṃ hi śakyate devi brūhi me parameśvari //

### [1.1.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.63)

ekamuktātha vipreṇa devī kamalavāsinī /  
sākṣānnārāyaṇo jñānaṃ dāsyatītyāha taṃ munim //

### [1.1.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.64)

ubhābhyāmatha hastābhyāṃ saṃspṛśya praṇataṃ munim /  
smṛtvā parātparaṃ viṣṇuṃ tatraivāntaradhīyata //

### [1.1.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.65)

so 'pi nārāyaṇaṃ draṣṭuṃ parameṇa samādhinā /  
ārādhayaddhṛṣīkeśaṃ praṇatārtiprabhañjanam //

### [1.1.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.66)

tato bahutithe kāle gate nārāyaṇaḥ svayam /  
prādurāsīnmahāyogī pītavāsā jaganmayaḥ //

### [1.1.67](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.67)

dṛṣṭvā devaṃ samāyāntaṃ viṣṇumātmānamavyayam /  
jānubhyāmavaniṃ gatvā tuṣṭāva garuḍadhvajam //

### [1.1.68](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.68)

indradyumna uvāca  
yajñeśācyuta govinda mādhavānanta keśava /  
kuṣṇa viṣṇo hṛṣīkeśa tubhyaṃ viśvātmane namaḥ //

### [1.1.69](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.69)

namo 'stu te purāṇāya haraye viśvamūrtaye /  
sargasthitivināśānāṃ hetave 'nantaśakye //

### [1.1.70](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.70)

nirguṇāya namastubhyaṃ niṣkalāyāmalātmane /  
puruṣāya namastubhyaṃ viśvarūpāya te namaḥ //

### [1.1.71](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.71)

namaste vāsudevāya viṣṇave viśvayonaye /  
ādimadhyāntahīnāya jñānagamyāya te namaḥ //

### [1.1.72](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.72)

namaste nirvikārāya niṣprapañcāya te namaḥ /  
bhedābhedavihīnāya namo 'stvānandarūpiṇe //

### [1.1.73](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.73)

namastārāya śāntāya namo 'pratihatātmane /  
anantamūrtaye tubhyamamūrtāya namo namaḥ //

### [1.1.74](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.74)

namaste paramārthāya māyātītāya te namaḥ /  
namaste parameśāya brahmaṇe paramātmane //

### [1.1.75](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.75)

namo 'stu te susūkṣmāya mahādevāya te namaḥ /  
namaḥ śivāya śuddhāya namaste parameṣṭhine //

### [1.1.76](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.76)

tvayaiva sṛṣṭamakhilaṃ tvameva paramā gatiḥ /  
tvaṃ pitā sarvabhūtānāṃ tvaṃ mātā puruṣottama //

### [1.1.77](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.77)

tvamakṣaraṃ paraṃ dhāma cinmātraṃ vyoma niṣkalam /  
sarvasyādhāramavyaktamanantaṃ tamasaḥ param //

### [1.1.78](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.78)

prapaśyanti parātmānaṃ jñānadīpena kevalam /  
prapadye bhavato rūpaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //

### [1.1.79](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.79)

evaṃ stuvantaṃ bhagavān bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ /  
ubhābhyāmatha hastābhyāṃ pasparśa prahasanniva //

### [1.1.80](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.80)

spṛṣṭamātro bhagavatā viṣṇunā munipuṅgavaḥ /  
yathāvat paramaṃ tattvaṃ jñātavāṃstatprasādataḥ //

### [1.1.81](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.81)

tataḥ prahṛṣṭamanasā praṇipatya janārdanam /  
provāconnidrapadmākṣaṃ pītavāsasamacyutam //

### [1.1.82](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.82)

tvatprasādādasaṃdigdhamutpannaṃ puruṣottama /  
jñānaṃ brahmaikaviṣayaṃ paramānandasiddhidam //

### [1.1.83](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.83)

namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya vedhase /  
kiṃ kariṣyāmi yogeśa tanme vada jaganmaya //

### [1.1.84](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.84)

śrutvā nārāyaṇo vākyamindradyumnasya mādhavaḥ /  
uvāca sasmitaṃ vākyamaśeṣajagato hitam //

### [1.1.85](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.85)

śrībhagavānuvāca  
varṇāśramācāravatāṃ puṃsāṃ devo maheśvaraḥ /  
jñānena bhaktiyogena pūjanīyo na cānyathā //

### [1.1.86](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.86)

vijñāya tatparaṃ tattvaṃ vibhūtiṃ kāryakāraṇam /  
pravṛtiṃ cāpi me jñātvā mokṣārthośvaramarcayet //

### [1.1.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.87)

sarvasaṅgān parityajya jñātvā māyāmayaṃ jagat /  
advaitaṃ bhāvayātmānaṃ drakṣyase parameśvaram //

### [1.1.88](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.88)

trividhā bhāvanā brahman procyamānā nibodha me /  
ekā madviṣayā tatra dvitīyā vyaktasaṃśrayā /  
anyā ca bhāvanā brāhmī vijñeyā sā guṇātigā //

### [1.1.89](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.89)

āsāmanyatamāṃ cātha bhāvanāṃ bhāvayed budhaḥ /  
aśaktaḥ saṃśrayedādyāmityeṣā vaidikī śrutiḥ //

### [1.1.90](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.90)

tasmāt sarvaprayatnena tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ /  
samārādhaya viśveśaṃ tato mokṣamavāpsyasi //

### [1.1.91](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.91)

indradyumna uvāca  
kiṃ tat parataraṃ tattvaṃ kā vibhūtirjanārdana /  
kiṃ kāryaṃ kāraṇaṃ kastvaṃ pravṛttiścāpi kā tava //

### [1.1.92](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.92)

parātparataraṃ tattvaṃ paraṃ brahmaikamavyayam /  
nityānandaṃ svayañjyotirakṣaraṃ tamasaḥ param //

### [1.1.93](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.93)

aiśvaryaṃ tasya yannityaṃ vibhūtiriti gīyate /  
kāryaṃ jagadathāvyaktaṃ kāraṇaṃ śuddhamakṣaram //

### [1.1.94](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.94)

ahaṃ hi sarvabhūtānāmantaryāmīśvaraḥ paraḥ /  
sargasthityantakartṛtvaṃ pravṛttirmama gīyate //

### [1.1.95](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.95)

etad vijñāya bhāvena yathāvadakhilaṃ dvija /  
tatastvaṃ karmayogena śāśvataṃ samyagarcaya //

### [1.1.96](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.96)

indradyumna uvāca  
ke te varṇāśramācārā yaiḥ samārādhyate paraḥ /  
jñānaṃ ca kīdṛśaṃ divyaṃ bhāvanātrayasaṃsthitam //

### [1.1.97](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.97)

kathaṃ sṛṣṭamidaṃ pūrvaṃ kathaṃ saṃhriyate punaḥ /  
kiyatyaḥ sṛṣṭayo loke vaṃśā manvantarāṇi ca /  
kāni teṣāṃ pramāṇāni pāvanāni vratāni ca //

### [1.1.98](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.98)

tīrthānyarkādisaṃsthānaṃ pṛthivyāyāmavistare /  
kati dvīpāḥ samudrāśca parvatāśca nadīnadāḥ /  
brūhi me puṇḍarīkākṣa yathāvadadhunākhilam //

### [1.1.99](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.99)

śrīkūrma uvāca  
evamukto 'tha tenāhaṃ bhaktānugrahakāmyayā /  
yathāvadakhilaṃ sarvamavocaṃ munipuṅgavāḥ //

### [1.1.100](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.100)

vyākhyāyāśeṣamevedaṃ yatpṛṣṭo 'haṃ dvijena tu /  
anugṛhya ca taṃ vipraṃ tatraivāntarhito 'bhavam //

### [1.1.101](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.101)

so 'pi tena vidhānena maduktena dvijottamaḥ /  
ārādhayāmāsa paraṃ bhāvapūtaḥ samāhitaḥ //

### [1.1.102](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.102)

tyaktvā putrādiṣu snehaṃ nirdvandvo niṣparigrahaḥ /  
saṃnyasya sarvakarmāṇi paraṃ vairāgyamāśritaḥ //

### [1.1.103](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.103)

ātmanyātmānamanvīkṣya svātmanyevākhilaṃ jagat /  
saṃprāpya bhāvanāmantyāṃ brāhmīmakṣarapūrvikām //

### [1.1.104](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.104)

avāpa paramaṃ yogaṃ yenaikaṃ paripaśyati /  
yaṃ vinidrā jitaśvāsāḥ kāṅkṣante mokṣakāṅkṣiṇaḥ //

### [1.1.105](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.105)

tataḥ kadācid yogīndro brahmāṇaṃ draṣṭumavyayam /  
jagāmādityanirdeśānmānasottaraparvatam /  
ākāśenaiva viprendro yogaiśvaryaprabhāvataḥ //

### [1.1.106](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.106)

vimānaṃ sūryasaṃkāśaṃ prādhurbhūtamanuttamam /  
anvagacchan devagaṇā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ /  
dṛṣṭvānye pathi yogīndraṃ siddhā brahmarṣayo yayuḥ //

### [1.1.107](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.107)

tataḥ sa gatvā tu giriṃ viveśa suravanditam /  
sthānaṃ tadyogibhirjuṣṭaṃ yatrāste paramaḥ pumān //

### [1.1.108](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.108)

saṃprāpya paramaṃ sthānaṃ sūryāyutasamaprabham /  
viveśa cāntarbhavanaṃ devānāṃ ca durāsadam //

### [1.1.109](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.109)

vicintayāmāsa paraṃ śaraṇyaṃ sarvadehinām /  
anādinidhanaṃ devaṃ devadevaṃ pitāmaham //

### [1.1.110](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.110)

tataḥ prādurabhūt tasmin prakāśaḥ paramātmanaḥ /  
tanmadhye puruṣaṃ pūrvamapaśyat paramaṃ padam //

### [1.1.111](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.111)

mahāntaṃ tejaso rāśimagamyaṃ brahmavidviṣām /  
caturmukhamudārāṅgamarcibhirupaśobhitam //

### [1.1.112](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.112)

so 'pi yoginamanvīkṣya praṇamantamupasthitam /  
pratyudgamya svayaṃ devo viśvātmā pariṣasvaje //

### [1.1.113](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.113)

pariṣvaktasya devena dvijendrasyātha dehataḥ /  
nirgatya mahatī jyotsnā viveśādityamaṇḍalam /  
ṛgyajuḥ sāmasaṃjñaṃ tat pavitramamalaṃ padam //

### [1.1.114](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.114)

hiraṇyagarbho bhagavān yatrāste havyakavyabhuk /  
dvāraṃ tad yogināmādyaṃ vedānteṣu pratiṣṭhitam /  
brahmatejomayaṃ śrīmanniṣṭhā caiva manīṣiṇām //

### [1.1.115](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.115)

dṛṣṭamātro bhagavatāta brahmaṇārcirmayo muniḥ /  
apaśyadaiśvaraṃ tejaḥ śāntaṃ sarvatragaṃ śivam //

### [1.1.116](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.116)

svātmānamakṣaraṃ vyomatad viṣṇoḥ paramaṃ padam /  
ānandamacalaṃ brahma sthānaṃ tatpārameśvaram //

### [1.1.117](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.117)

sarvabhūtātmabhūtaḥ sa paramaiśvaryamāsthitaḥ /  
prāptavānātmano dhāma yattanmokṣākhyamavyayam //

### [1.1.118](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.118)

tasmāt sarvaprayatnena varṇāśramavidhau sthitaḥ /  
samāśrityāntimaṃ bhāvaṃ māyāṃ lakṣmīṃ tared budhaḥ //

### [1.1.119](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.119)

sūta uvāca  
vyāhṛtā hariṇā tvevaṃ nārādādyā maharṣayaḥ /  
śakreṇa sahitāḥ sarve papracchurgaruḍadhvajam //

### [1.1.120](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.120)

ṛṣaya ūcuḥ  
devadeva hṛṣīkeśa nātha nārāyaṇāmala /  
tad vadāśeṣamasmākaṃ yaduktaṃ bhavatā purā //

### [1.1.121](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.121)

indradyumnāya viprayā jñānaṃ dharmādigocaram /  
śuśrūṣuścāpyayaṃ śakraḥ sakhā tava jaganmaya //

### [1.1.122](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.122)

tataḥ sa bhagavān viṣṇuḥ kūrmarūpī janārdanaḥ /  
rasātalagato devo nāradādyairmaharṣibhiḥ //

### [1.1.123](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.123)

pṛṣṭaḥ provāca sakalaṃ purāṇaṃ kaurmamuttamam /  
sannidhau devarājasya tad vakṣye bhavatāmaham //

### [1.1.124](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.124)

dhanyaṃ yaśasyāmāyuṣyaṃ puṇyaṃ mokṣapradaṃ nṛṇām /  
purāṇaśravaṇaṃ viprāḥ kathanaṃ ca viśeṣataḥ //

### [1.1.125](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.125)

śrutvā cādhyāyamevaikaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate /  
upākhyānamathaikaṃ vā brahmaloke mahīyate //

### [1.1.126](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.126)

idaṃ purāṇaṃ paramaṃ kaurmaṃ kūrmasvarūpiṇā /  
uktaṃ devādhidevena śraddhātavyaṃ dvijātibhiḥ //

### [1.1.126.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1.126.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge prathamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (23)

- [Skandamahāpurāṇa (vulgate)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda*vulgate.16.1.7_9) — Sanskrit
- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.1.1.20) — Vyāsa, Sanskrit
- [Toḍararāja](https://indike.org/pramana/in.astro.sangraha.todararaja.5.6) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- [Ṭoḍarānanda](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.todarananda.5.6) — Ṭoḍaramalla 1564, Sanskrit
- [Brāhmī Saṃhitā](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmisamhita.1.6-4) — Sanskrit
- [Brahmisamhita (gurumandalseries1962)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.pancaratra.brahmisamhita*gurumandalseries1962.1.6-4) — Sanskrit
- [Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs](https://indike.org/pramana/ins.religion.hazra-1940.c7.s6.28) — R. C. Hazra, English
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.kurmapurana.1.p4) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale)](https://indike.org/pramana/in.purana.kurmapurana.1.p3) — Ananta Gokhale, Sanskrit
- [Prabhāsakṣetramāhātmyam](https://indike.org/pramana/in.purana.sthala.prabhasakshetramahatmyam.2.4) — Sanskrit
- [Studies in the Upapurāṇas](https://indike.org/pramana/ins.religion.hazra-1958.v1.c7.12) — R. C. Hazra, English
- [History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India)](https://indike.org/pramana/ins.polity.kane-1930.v7.c90.78) — P. V. Kane, English
- [Purāṇasāra (Mādhava Vidyāraṇya)](https://indike.org/pramana/in.purana.sangraha.puranasara-madhava-vidyaranya.2.30) — Mādhava Vidyāraṇya, Sanskrit
- [Purāṇasāra](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.jati.puranasara.2.30) — Sāyaṇa, Sanskrit
- [Ancient Indian Historical Tradition](https://indike.org/pramana/ins.general.pargiter-1922.c7.12) — F. E. Pargiter, English
- [Studies in the Epics and Purāṇas](https://indike.org/pramana/ins.literature.pusalker-1955.c8.9) — A. D. Pusalker, English
- [Kṛtyamahārṇava](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.krtya.krtyamaharnava.1.p22) — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- [Prakriyāpāda](https://indike.org/pramana/in.purana.prakriyapada.1.21) — Sanskrit
- [Vīraśaivāmṛtapurāṇa (Gubbi Mallaṇa)](https://indike.org/pramana/in.vernacular.kannada.virasaiva.virasaivamrtapurana-gubbi-mallana.p365) — Gubbi Mallaṇa, Sanskrit
- [Tribes in Ancient India](https://indike.org/pramana/ins.geography.law-1943.c30.3) — Bimala Churn Law, English
- [Nityācārapradīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.nityacarapradipa.1.p30) — Narasiṃha Vājapeyin, Sanskrit
- [Ācārasāra (Gadādhara)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.acarasara-gadadhara.1.p33) — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- [Saurasaṃhitā](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.saurasamhita.1.20) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.1) · Pramāṇa
