<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 1.2

# Kurmapurana 1.2: dvitīyo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 1.2

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.2.108](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.108) — 1 part

### dvitīyo'dhyāyaḥ

### [1.2.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.1)

śrīkūrma uvāca  
śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve yatpṛṣṭo 'haṃ jagaddhitam /  
vakṣyamāṇaṃ mayā sarvamindradyumnāya bhāṣitam //

### [1.2.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.2)

bhūtairbhavyairbhaviṣyadbhiścaritairupabṛṃhitam /  
purāṇaṃ puṇyadaṃ nṛṇāṃ mokṣadharmānukīrtanam //

### [1.2.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.3)

ahaṃ nārāyaṇo devaḥ pūrvamāsaṃ na me param /  
upāsya vipulāṃ nidrāṃ bhogiśayyāṃ samāśritaḥ //

### [1.2.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.4)

cintayāmi punaḥ sṛṣṭiṃ niśānte pratibudhya tu /  
tato me sahasotpannaḥ prasādo munipuṅgavā //

### [1.2.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.5)

caturmukhastato jāto brahmā lokapitāmahaḥ /  
tadantare 'bhavat krodhaḥ kasmāccit kāraṇāt tadā //

### [1.2.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.6)

ātmano muniśārdūlāstatra devo maheśvaraḥ /  
rudraḥ krodhātmajo jajñe śūlapāṇistrilocanaḥ /  
tejasā sūryasaṃkāśastrailokyaṃ saṃharanniva //

### [1.2.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.7)

tataḥ śrīrabhavad devi kamalāyatalocanā /  
surūpā saumyavadanā mohinī sarvadehinām //

### [1.2.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.8)

śucismitā suprasannā maṅgalā mahimāspadā /  
divyakāntisamāyuktā divyamālyopaśobhitā //

### [1.2.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.9)

nārāyaṇī mahāmāyā mūlaprakṛtiravyayā /  
svadhāmnā pūrayantīdaṃ matpārśvaṃ samupāviśat //

### [1.2.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.10)

tāṃ dṛṣṭavā bhagavān brahmā māmuvāca jagatpatiḥ /  
mohāyāśeṣabhūtānāṃ niyojaya surūpiṇīm /  
yeneyaṃ vipulā sṛṣṭirvardhate mama mādhava //

### [1.2.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.11)

tathokto 'haṃ śriyaṃ devīmabruvaṃ prahasanniva /  
devīdamakhilaṃ viśvaṃ sadevāsuramānuṣam /  
mohayitvā mamādeśāt saṃsāre vinipātaya //

### [1.2.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.12)

jñānayogaratān dāntān brahmiṣṭhān brahmavādinaḥ /  
akrodhanān satyaparān dūrataḥ parivarjaya //

### [1.2.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.13)

dhyāyino nirmamān śāntān dhārmikān vedapāragān /  
jāpinastāpasān viprān dūrataḥ parivarjaya //

### [1.2.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.14)

vedavedāntavijñānasaṃchinnāśeṣasaṃśayān /  
mahāyajñaparān viprān dūrataḥ parivarjaya //

### [1.2.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.15)

ye yajanti japairhemairdevadevaṃ maheśvaram /  
svādhyāyenejyayā dūrāt tān prayatnena varjaya //

### [1.2.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.16)

bhaktiyogasamāyuktānīśvarārpitamānasān /  
prāṇāyāmādiṣu ratān dūrāt pariharāmalān //

### [1.2.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.17)

praṇavāsaktamanaso rudrajapyaparāyaṇān /  
atharvaśiraso 'dhyetṛn dharmajñān parivarjaya //

### [1.2.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.18)

bahunātra kimuktena svadharmaparipālakān /  
īśvarārādhanaratān manniyogānna mohaya //

### [1.2.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.19)

evaṃ mayā mahāmāyā preritā harivallabhā /  
yathādeśaṃ cakārāsau tasmāllakṣmīṃ samarcayet //

### [1.2.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.20)

śriyaṃ dadāti vipulāṃ puṣṭiṃ medhāṃ yaśo balam /  
arcitā bhagavatpatnī tasmāllakṣmīṃ samarcayet //

### [1.2.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.21)

tato 'sṛjat sa bhagavān brahmā lokapitāmahaḥ /  
carācarāṇi bhūtāni yathāpūrvaṃ mamājñayā //

### [1.2.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.22)

parīcibhṛgvaṅgirasaḥ pulastyaṃ pulahaṃ kratum /  
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca so 'sṛjad yogavidyayā //

### [1.2.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.23)

navaite brahmaṇaḥ putrā brahmāṇo brāhmaṇottamāḥ /  
brahmavādina evaite marīcyādyāstu sādhakāḥ //

### [1.2.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.24)

sasarja brāhmaṇān vaktrāt kṣatriyāṃśca bhujād vibhuḥ /  
vaiśyānūrudvayād devaḥ pādārchūdrān pitāmahaḥ //

### [1.2.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.25)

yajñaniṣpattaye brahmā śūdravarjaṃ sasarja ha /  
guptaye sarvavedānāṃ tebhyo yajño hi nirbabhau //

### [1.2.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.26)

ṛco yajūṃṣi sāmāni tathaivātharvaṇāni ca /  
brahmaṇaḥ sahajaṃ rūpaṃ nityaiṣā śaktiravyayā //

### [1.2.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.27)

anādinidhanā divyā vāgutsṛṣṭā svayaṃbhuvā /  
ādau vedamayī bhūtā yataḥ sarvāḥ pravṛttayaḥ //

### [1.2.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.28)

ato 'nyānitu śāstrāṇipṛthivyāṃyānikānicit /  
na teṣu ramate dhīraḥ pāṣaṇḍī tena jāyate //

### [1.2.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.29)

vedārthavittamaiḥ kāryaṃ yatsmṛtaṃ munibhiḥ purā /  
sa jñeyaḥ paramo dharmo nānyaśāstreṣu saṃsthitaḥ //

### [1.2.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.30)

yā vedabāhyāḥ smṛtayo yāśca kāśca kudṛṣṭayaḥ /  
sarvāstā niṣphalāḥ pretyatamoniṣṭhāhitāḥ smṛtāḥ //

### [1.2.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.31)

pūrvakalpe prajā jātāḥ sarvabādāvivarjitāḥ /  
śuddhāntaḥ karaṇāḥ sarvāḥ svadharmaniratāḥ sadā //

### [1.2.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.32)

tataḥ kālavaśāt tāsāṃ rāgadveṣādiko 'bhavat /  
adharmo muniśārdūlāḥ svadharmapratibandhakaḥ //

### [1.2.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.33)

tataḥ sā sahajā siddhistāsāṃ nātīva jāyate /  
rajomātrātmikāstāsāṃ siddhayo 'nyāstadābhavan //

### [1.2.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.34)

tāsu kṣīṇāsvaśeṣāsu kālayogena tāḥ punaḥ /  
vārtopāyaṃ punaścakrurhastasiddhiṃ ca karmajām /  
tatastāsāṃ vibhurbrahmā karmājīvamakalpayat //

### [1.2.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.35)

svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ dharmān provāca dharmadṛk /  
sākṣāt prajāpatermūrtirnisṛṣṭā brahmaṇā dvijāḥ /  
bhṛgvādayastadvadanācchrutvā dharmānathocire //

### [1.2.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.36)

yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ brāhmaṇasya pratigraham /  
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ ṣaṭ karmāṇi dvijottamāḥ //

### [1.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.37)

dānamadhyayanaṃ yajño dharmaḥ kṣatriyavaiśyayoḥ /  
daṇḍo yuddhaṃ kṣatriyasya kṛṣirvaiśyasya śasyate //

### [1.2.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.38)

śuśrūṣaiva dvijātīnāṃ śūdrāṇāṃ dharmasādhanam /  
kārukarma tathājīvaḥ pākayajño 'pi dharmataḥ //

### [1.2.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.39)

tataḥ sthiteṣu varṇeṣu sthāpayāmāsa cāśramān /  
gṛhasthaṃ ca vanasthaṃ ca bhikṣukaṃ brahmacāriṇam //

### [1.2.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.40)

agnayo 'tithiśuśrūṣā yajño dānaṃ surārcanam /  
gṛhasthasya samāsena dharmo 'yaṃ munipuṅgavāḥ //

### [1.2.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.41)

homo mūlaphalāśitvaṃ svādhyāyastapa eva ca /  
saṃvibhāgo yathānyāyaṃ dharmo 'yaṃ vanavāsinām //

### [1.2.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.42)

bhaikṣāśanaṃ ca maunitvaṃ tapo dhyānaṃ viśeṣataḥ /  
samyagjñānaṃ ca vairāgyaṃ dharmo 'yaṃ bhikṣuke mataḥ //

### [1.2.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.43)

bhikṣācaryā ca śuśrūṣā guroḥ svādhyāya eva ca /  
sandhyākarmāgnikāryaṃ ca dharmo 'yaṃ brahmacāriṇām //

### [1.2.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.44)

brahmacārivanasthānāṃ bhikṣukāṇāṃ dvijottamāḥ /  
sādhāraṇaṃ brahmacaryaṃ provāca kamalodbhavaḥ //

### [1.2.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.45)

ṛtukālābhigāmitvaṃ svadāreṣu na cānyataḥ /  
parvavarjaṃ gṛhasthasya brahmacaryamudāhṛtam //

### [1.2.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.46)

āgarbhasaṃbhavādādyāt kāryaṃ tenāpramādataḥ /  
akurvāṇastu viprendrā bhrūṇahā tu prajāyate //

### [1.2.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.47)

vedābhyāso 'nvahaṃ śaktyā śrāddhaṃ cātithipūjanam /  
gṛhasthasya paro dharmo devatābhyarcanaṃ tathā //

### [1.2.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.48)

vaivāhmamagnimindhīta sāyaṃ prātaryathāvidhi /  
deśāntaragato vātha mṛtapatnīka eva vā //

### [1.2.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.49)

trayāṇāmāśramāṇāṃ tu gṛhastho yonirucyate /  
anye tamupajīvanti tasmācchreyān gṛhāśramī //

### [1.2.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.50)

aikāśramyaṃ gṛhasthasya trayāṇāṃ śrutidarśanāt /  
tasmād gārhasthyamevaikaṃ vijñeyaṃ dharmasādhanam //

### [1.2.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.51)

parityajedarthakāmau yau syātāṃ dharmavarjitau /  
sarvalokaviruddhaṃ ca dharmamapyācarenna tu //

### [1.2.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.52)

dharmāt saṃjāyate hyartho dharmāt kāmo 'bhijāyate /  
dharma evāpavargāya tasmād dharmaṃ samāśrayet //

### [1.2.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.53)

dharmaścārthaśca kāmaśca trivargastriguṇo mataḥ /  
sattvaṃ rajastamaśceti tasmāddharmaṃ samāśrayet //

### [1.2.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.54)

ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ /  
jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ //

### [1.2.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.55)

yasmin dharmasamāyuktāvarthakāmau vyavasthitau /  
iha loke sukhī bhūtvā pretyānantyāya kalpate //

### [1.2.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.56)

dharmāt saṃjāyate mokṣo hyarthāt kāmo 'bhijāyate /  
evaṃ sādhanasādhyatvaṃ cāturvidhye pradarśitam //

### [1.2.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.57)

ya evaṃ veda dharmārthakāmamokṣasya mānavaḥ /  
māhātmyaṃ cānutiṣṭheta sa cānantyāya kalpate //

### [1.2.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.58)

tasmādarthaṃ ca kāmaṃ ca tyaktvā dharmaṃ samāśrayet /  
dharmāt saṃjāyate sarvamityāhurbrahmavādinaḥ //

### [1.2.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.59)

dharmeṇa dhāryate sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam /  
anādinidhanā śaktiḥ saiṣā brāhmī dvijottamāḥ //

### [1.2.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.60)

karmaṇā prāpyate dharmo jñānena ca na saṃśayaḥ /  
tasmājjñānena sahitaṃ karmayogaṃ samācaret //

### [1.2.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.61)

pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca dvividhaṃ karma vaidikam /  
jñānapūrvaṃ nivṛttaṃ syāt pravṛttaṃ yadato 'nyathā //

### [1.2.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.62)

nivṛttaṃ sevamānastu yāti tat paramaṃ padam /  
tasmānnivṛttaṃ saṃsevyamanyathā saṃsaret punaḥ //

### [1.2.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.63)

kṣamā damo dayā dānamalobhastyāga eva ca /  
ārjavaṃ cānasūyā ca tīrthānusaraṇaṃ tathā //

### [1.2.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.64)

satyaṃ santoṣa āstikyaṃ śraddhā cendriyanigrahaḥ /  
devatābhyarcanaṃ pūjā brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ //

### [1.2.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.65)

āhiṃsā priyavāditvamapaiśunyamakalkatā /  
sāmāsikamimaṃ dharmaṃ cāturvarṇye 'bravīnmanuḥ //

### [1.2.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.66)

prājāpatyaṃ brāhmaṇānāṃ smṛtaṃ sthānaṃ kriyāvatām /  
sthānamaindraṃ kṣatriyāṇāṃ saṃgrāmeṣvapalāyinām //

### [1.2.67](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.67)

vaiśyānāṃ mārutaṃ sthānaṃ svadharmamanuvartatām /  
gāndharvaṃ śūdrajātīnāṃ paricāreṇa vartatām //

### [1.2.68](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.68)

aṣṭāśītisahastrāṇāmṛṣīṇāmūrdhvaretasām /  
smṛtaṃ teṣāṃ tu yatsthānaṃ tadeva guruvāsinām //

### [1.2.69](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.69)

saptarṣoṇāṃ tu yatsthānaṃ smṛtaṃ tad vai vanaukasām /  
prājāpatyaṃ gṛhasthānāṃ sthānamuktaṃ svayaṃbhuvā //

### [1.2.70](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.70)

yatīnāṃ yatacittānāṃ nyāsināmūrdhvaretasām /  
hairaṇyagarbhaṃ tat sthānaṃ yasmānnāvartate punaḥ //

### [1.2.71](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.71)

yogināmamṛtaṃ sthānaṃ vyomākhyaṃ paramākṣaram /  
ānandamaiśvaraṃ dhāma sā kāṣṭhā sā parāgatiḥ //

### [1.2.72](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.72)

ṛṣaca ūcuḥ  
bhagavan devatārighna hiraṇyākṣaniṣūdana /  
catvāro hyāśramāḥ proktā yogināmeka ucyate //

### [1.2.73](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.73)

śrīkūrma ūvāca  
sarvakarmāṇi saṃnyasya samādhimacalaṃ śritaḥ /  
ya āste niścalo yogī sa saṃnyāsī na pañcamaḥ //

### [1.2.74](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.74)

sarveṣāmāśramāṇāṃ tu dvaividhyaṃ śrutadarśitam /  
brahmacāryupakurvāṇo naiṣṭhiko brahmatatparaḥ //

### [1.2.75](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.75)

yo 'dhītyavidhivadvedān gṛhasthāśramamāvrajet /  
upakurvāṇako jñeyo naiṣṭhiko maraṇāntikaḥ //

### [1.2.76](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.76)

udāsīnaḥ sādhakaśca gṛhastho dvividho bhavet /  
kuṭumbabharaṇe yattaḥ sādhako 'sau gṛhī bhavet //

### [1.2.77](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.77)

ṛṇānitrīṇyapākṛtyatyaktvā bhāryādhanādikam /  
ekākī yastu vicaredudāsīnaḥ sa maukṣikaḥ //

### [1.2.78](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.78)

tapastapyati yo 'raṇye yajed devān juhoti ca /  
svādhyāye caiva nirato vanasthastāpaso mataḥ //

### [1.2.79](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.79)

tapasā karṣito 'tyarthaṃ yastu dhyānaparo bhavet /  
sāṃnyāsikaḥ sa vijñeyo vānaprasthāśrame sthitaḥ //

### [1.2.80](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.80)

yogābhyāsarato nityamārurukṣurjitendriyaḥ /  
jñānāya vartate bhikṣuḥ procyate pārameṣṭhikaḥ //

### [1.2.81](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.81)

yastvātmaratireva syānnityatṛpto mahāmuniḥ /  
samyag darśanasaṃpannaḥ sa yogī bhikṣurucyate //

### [1.2.82](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.82)

jñānasaṃnyāsinaḥ kecid vedasaṃnyāsino 'pare /  
karmasanyāsinaḥ kecit trividhāḥ parāmeṣṭhikāḥ //

### [1.2.83](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.83)

yogī ca trividho jñeyo bhautikaḥ sāṃkhya eva ca /  
tṛtīyotyāśramī proktī yogamuttamamāsthitaḥ //

### [1.2.84](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.84)

prathamā bhāvanā pūrve sāṃkhye tvakṣarabhāvanā /  
tṛtīye cāntimā proktā bhāvanā pārameśvarī //

### [1.2.85](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.85)

tasmādetad vijānīdhvamāśramāṇāṃ catuṣṭayam /  
sarveṣu vedaśāstreṣu pañcamo nopapadyate //

### [1.2.86](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.86)

evaṃ varṇāśramān sṛṣṭvā devadevo nirañjanaḥ /  
dakṣādīn prāha viśvātmā sṛjadhvaṃ vividhāḥ prajāḥ //

### [1.2.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.87)

brahmaṇo vacanāt putrā dakṣādyā munisattamāḥ /  
asṛjanta prajāḥ sarvā devamānuṣapūrvikāḥ //

### [1.2.88](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.88)

ityeṣa bhagavān brahmā straṣṭvatve sa vyavasthitaḥ /  
ahaṃ vai pālayāmīdaṃ saṃhariṣyati śūlabhṛt //

### [1.2.89](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.89)

tistrastu mūrtayaḥ proktā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /  
rajaḥ sattvatamoyogāt parasya paramātmanaḥ //

### [1.2.90](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.90)

anoyanyamanuraktāste hyanyonyamupajīvinaḥ /  
anyonyaṃ praṇatāścaiva līlayā parameśvarāḥ //

### [1.2.91](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.91)

brāhmī māheśvarī caiva tathaivākṣarabhāvanā /  
tistrastu bhāvanā rudre vartante satataṃ dvijāḥ //

### [1.2.92](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.92)

pravartate mayyajastramādyā cākṣarabhāvanā /  
dvitīyā brahmaṇaḥ proktā devasyākṣarabhāvanā //

### [1.2.93](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.93)

ahaṃ caiva mahādevo na bhinnau paramārthataḥ /  
vibhajyasvecchayātmānaṃ so 'nyaryāmīśvaraḥ sthitaḥ //

### [1.2.94](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.94)

trailokyamakhilaṃ straṣṭuṃ sadevāsuramānuṣam /  
puruṣaḥ parato 'vyaktād brahmatvaṃ samupāgamat //

### [1.2.95](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.95)

tasmād brahmā mahādevo viṣṇurviśveśvaraḥ paraḥ /  
ekasyaiva smṛtāstistrastanūḥ kāryavaśāt prabhoḥ //

### [1.2.96](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.96)

tasmāt sarvaprayatnena vandyāḥ pūjyāḥ prayatnataḥ /  
yadīcchedacirāt sthānaṃ yattanmokṣākhyamavyayam //

### [1.2.97](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.97)

varṇāśramaprayuktena dharmeṇa prītisaṃyutaḥ /  
pūjayed bhāvayuktena yāvajjīvaṃ pratijñayā //

### [1.2.98](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.98)

caturṇāmāśramāṇāṃ tu prokto 'yaṃ vidhivaddvijāḥ /  
āśramo vaiṣṇavo brāhmo harāśrama iti trayaḥ //

### [1.2.99](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.99)

talliṅgadhārī satataṃ tadbhaktajanavatsalaḥ /  
dhyāyedathārcayedetān brahmavidyāparāyaṇaḥ //

### [1.2.100](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.100)

sarveṣāmeva bhaktānāṃ śaṃbhorliṅgamanuttamam /  
sitena bhasmanā kāryaṃ lalāṭe tu tripuṇḍrakam //

### [1.2.101](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.101)

yastu nārāyaṇaṃ devaṃ prapannaḥ paramaṃ padam /  
dhārayet sarvadā śūlaṃ lalāṭe gandhavāribhiḥ //

### [1.2.102](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.102)

prapannā ye jagadbījaṃ brahmāṇaṃ parameṣṭhinam /  
teṣāṃ lalāṭe tilakaṃ dhāraṇīyaṃ tu sarvadā //

### [1.2.103](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.103)

yo 'sāvanādirbhūtādiḥ kālātmāsau dhṛto bhavet /  
uparyadho bhāvayogāt tripuṇḍrasya tu dhāraṇāt //

### [1.2.104](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.104)

yattat pradhānaṃ triguṇaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam /  
dhṛtaṃ triśūladharaṇād bhavatyeva na saṃśayaḥ //

### [1.2.105](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.105)

brahmatejomayaṃ śuklaṃ yadetan maṇḍalaṃ raveḥ /  
bhavatyeva dhṛtaṃ sthānamaiśvaraṃ tilake kṛte //

### [1.2.106](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.106)

tasmāt kāryaṃ triśūlāṅkaṃ tathā ca tilakaṃ śubham /  
triyāyuṣaṃ ca bhaktānāṃ trayāṇāṃ vidhipūrvakam //

### [1.2.107](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.107)

yajeta juhuyādagnau japed dadyājjitendriyaḥ /  
śānto dānto jitakrodho varṇāśramavidhānavit //

### [1.2.108](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.108)

evaṃ paricared devān yāvajjīvaṃ samāhitaḥ /  
teṣāṃ saṃsthānamacalaṃ so 'cirādadhigacchati //

### [1.2.108.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2.108.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvitīyo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (8)

- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.49.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Devībhāgavatapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.5.20.43) — Sanskrit
- [Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī)](https://indike.org/pramana/in.darsana.yoga.yogacintamani-sivananda-sarasvati.2.582) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit
- [Śaṅkhasmṛti](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.upasmrti.sankhalikhita.sankha.1.2) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.kurmapurana.2.p2) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- [Vādāvalī](https://indike.org/pramana/in.darsana.suddhadvaita.later.vadavali.3.1-6.10) — Puruṣottama Pītāmbara 1668, Sanskrit
- [Pūjāprakāśa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.pratistha.pujaprakasa.1.p11.1) — Mitramiśra, Sanskrit
- [Yogasārasaṅgraha](https://indike.org/pramana/in.darsana.yoga.yogasarasangraha.p39) — Vijñānabhikṣu 1550, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.2) · Pramāṇa
