<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 1.41

# Kurmapurana 1.41

Kūrmapurāṇa 1.41

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.41.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.42) — 1 part

### [1.41.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.1)

sūta uvāca  
evameṣa mahādevo devadevaḥ pitāmahaḥ /  
karoti niyataṃ kālaṃ kālātmā hyaiśvarī tanuḥ //

### [1.41.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.2)

tasya ye raśmayo viprāḥ sarvalokapradīpakāḥ /  
teṣāṃ śreṣṭhāḥ punaḥ sapta raśmayo grahayonayaḥ //

### [1.41.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.3)

suṣumno harikeśaśca viśvakarmā tathaiva ca /  
viśvavyacāḥ punaścānyaḥ saṃyadvasurataḥ paraḥ //

### [1.41.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.4)

arvāvasuriti khyātaḥ svarāḍanyaḥ prakīrtitaḥ /  
supumnaḥ sūryaraśmistu puṣṇāti śiśiradyutim //

### [1.41.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.5)

tiryagūrdhvapracāro 'sau suṣumnaḥ paripaṭhyate /  
harikeśastu yaḥ prokto raśmirnakṣatrapoṣakaḥ //

### [1.41.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.6)

viśvakarmā tathā raśmirbudhaṃ puṣṇāti sarvadā /  
viśvavyacāstu yo raśmiḥ śukraṃ puṣṇāti nityadā //

### [1.41.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.7)

saṃyadvasuriti khyātaḥ sa puṣṇāti ca lohitam /  
vṛhaspatiṃ prapuṣṇāti raśmirarvāvasuḥ prabhoḥ /  
śanaiścaraṃ prapuṣṇāti saptamastu surāṭ tathā //

### [1.41.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.8)

evaṃ sūryaprabhāvena sarvā nakṣatratārakāḥ /  
vardhante vardhitā nityaṃ nityamāpyāyayanti ca //

### [1.41.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.9)

divyānāṃ pārthivānāṃ ca naiśānāṃ caiva sarvaśaḥ /  
ādānānnityamādityastejasāṃ tamasāṃ prabhuḥ //

### [1.41.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.10)

ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahastreṇa samantataḥ /  
nādeyāṃścaiva sāmudrān kūpyāṃścaiva sahastradṛk /  
sthāvarāñjaṅgamāṃścaiva yacca kulyādikaṃ payaḥ //

### [1.41.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.11)

tasya raśmisahastraṃ tacchītavarṣoṣṇanistravam /  
tāsāṃ catuḥ śataṃ nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ //

### [1.41.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.12)

vandanāścaiva yājyāśca ketanā bhūtanāstathā /  
amṛtā nāma tāḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ //

### [1.41.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.13)

himodvāhāśca tā nāḍyo raśmayastriśataṃ punaḥ /  
raśmyo meṣyaśca pauṣyaśca hlādinyo himasarjanāḥ /  
candrāstā nāmataḥ sarvāḥ pītābhāḥ syurgabhastayaḥ //

### [1.41.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.14)

śukrāśca kakubhaścaiva gāvo viśvabhṛtastathā /  
śukrāstā nāmataḥ sarvāstrividhā gharmasarjanāḥ //

### [1.41.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.15)

samaṃ bibharti tābhiḥ sa manuṣyapitṛdevatāḥ /  
manuṣyānauṣadheneha svadhayā ca pitṝnapi /  
amṛtena surān sarvāṃstribhistrariṃstarpayatyasau //

### [1.41.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.16)

vasante graiṣmike caiva śataiḥ sa tapati tribhiḥ /  
śaradyapi ca varṣāsu caturbhaiḥ saṃpravarṣati /  
hemante śiśire caiva himamutsṛjati tribhiḥ //

### [1.41.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.17)

varuṇo māghamāse tu sūryaḥ pūṣā tu phalgune /  
caitre māsi bhavedaṃśo dhātā vaiśākhatāpanaḥ //

### [1.41.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.18)

jyeṣṭhāmūle bhavedindraḥ āṣāḍhe savitā raviḥ /  
vivasvān śrāvaṇe māsi prauṣṭhapadyāṃ bhagaḥ smṛtaḥ //

### [1.41.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.19)

parjanyo 'śvayuji tvaṣṭākārtike māsi bhāskaraḥ /  
mārgaśīrṣa bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ //

### [1.41.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.20)

pañcaraśmisahastrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi /  
ṣaḍbhiḥ sahastraiḥ pūṣā tu devoṃśaḥ saptabhistathā //

### [1.41.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.21)

dhātāṣṭabhiḥ sahastraistu navabhistu śatakratuḥ /  
vivasvān daśabhiḥ pāti pātyekādaśabhirbhagaḥ //

### [1.41.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.22)

saptabhistapate mitrastvaṣṭā caivāṣṭabhistapet /  
aryamā daśabhaiḥ pāti parjanyo navabhistapet /  
ṣaḍbhī raśmisahastraistu viṣṇustapati viśvasṛk //

### [1.41.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.23)

vasante kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ /  
śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuraḥ śaradi prabhuḥ /  
hemante tāmravarṇaḥ syācchiśire lohito raviḥ //

### [1.41.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.24)

oṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhāmapi pitṛṣvatha /  
sūryo 'maratvamamṛte trayaṃ triṣu niyacchati //

### [1.41.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.25)

anye cāṣṭau grahā jñeyāḥ sūryeṇādhiṣṭhitā dvijāḥ /  
candramāḥ somaputraśca śukraścaiva bṛhaspatiḥ /  
bhaumo mandastathā rāhuḥ ketumānapi cāṣṭamaḥ //

### [1.41.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.26)

sarve dhruve nibaddhā vai grahāste vātaraśmibhiḥ /  
bhrāmyamāṇā yathāyogaṃ bhramantyanudivākaram //

### [1.41.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.27)

alātacakravad yānti vātacakreritā dvijāḥ /  
yasmād vahati tān vāyuḥ pravahastena sa smṛtaḥ //

### [1.41.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.28)

rathastricakraḥ somasya kundābhāstasya vājinaḥ /  
vāmadakṣiṇato yuktā daśa tena niśākaraḥ //

### [1.41.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.29)

vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi raviryathā /  
hrāsavṛddhī ca viprendrā dhruvādhārāṇi sarvadā //

### [1.41.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.30)

sa somaḥ śuklapakṣe tu bhāskare parataḥ sthite /  
āpūryate parasyāntaḥ satataṃ divasakramāt //

### [1.41.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.31)

kṣīṇāyitaṃ suraiḥ somamāpyāyati nityadā /  
ekena raśminā viprāḥ suṣumnākhyena bhāskaraḥ //

### [1.41.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.32)

eṣā sūryasya vīryeṇa somasyāpyāyitā tanuḥ /  
paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta saṃpūrṇe divasakramāt //

### [1.41.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.33)

saṃpūrṇamardhamāsena taṃ somamamṛtātmakam /  
pibanti devatā viprā yataste 'mṛtabhojanāḥ //

### [1.41.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.34)

tataḥ pañcadaśe bhāge kiñcicchiṣṭe kalātmake /  
aparāhṇe pitṛgaṇā jaghanyaṃ paryupāsate //

### [1.41.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.35)

pibanti dvikalaṃ kālaṃ śiṣṭā tasya kalā tuyā /  
sudhāmṛtamayīṃ puṇyāṃ tāmandoramṛtātmikām //

### [1.41.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.36)

niḥ sṛtaṃ tadamāvāsyāṃ gabhastibhyaḥ svadhāmṛtam /  
māsatṛptimapāpyagryāṃ pitaraḥ santi nirvṛtāḥ //

### [1.41.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.37)

na somasya vināśaḥ syāt sudhā devaistu pīyate /  
evaṃ sūryanimittasya kṣayo vṛddhiśca sattamāḥ //

### [1.41.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.38)

somaputrasya cāṣṭābhirvājibhirvāyuvegibhiḥ /  
vārijaiḥ syandano yuktastenāsau yāti sarvataḥ //

### [1.41.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.39)

śukrasya bhūmijairaśvaiḥ syandano daśabhirvṛtaḥ /  
aṣṭabiścātha bhaumasya ratho haimaḥ suśobhanaḥ //

### [1.41.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.40)

bṛhaspaterathāṣṭāśvaḥ syandano hemanirmitaḥ /  
rathastamomayo 'ṣṭāśvo mandasyāyasanirmitaḥ /  
svarbhānorbhāskarāreśca tathā ṣaḍbhirhayairvṛtaḥ //

### [1.41.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.41)

ete mahāgrahāṇāṃ vai samākhyātā rathā nava /  
sarve dhruve mahābhāgā nibaddhā vātaraśmibhiḥ //

### [1.41.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.42)

graharkṣatārādhiṣṇyāni dhruve baddhānyeśeṣataḥ /  
bhramanti bhrāmayantyenaṃ sarvāṇyanilaraśmibhiḥ //

### [1.41.42.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41.42.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ekacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (8)

- [Mudgalapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.2.13.31) — Sanskrit
- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.24.27) — Vyāsa, Sanskrit
- [Matsyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.matsya.128.19) — Vyāsa, Sanskrit
- [Brāhmī Saṃhitā](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmisamhita.43.4) — Sanskrit
- [Brahmisamhita (gurumandalseries1962)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.pancaratra.brahmisamhita*gurumandalseries1962.43.4) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale)](https://indike.org/pramana/in.purana.kurmapurana.27.p2) — Ananta Gokhale, Sanskrit
- [Matsya](https://indike.org/pramana/in.astro.samhita.matsya.129.19) — Sanskrit
- [Prabhāsakṣetramāhātmyam](https://indike.org/pramana/in.purana.sthala.prabhasakshetramahatmyam.137.14) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.41) · Pramāṇa
