<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 1.7

# Kurmapurana 1.7: saptamo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 1.7

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.7.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.66) — 1 part

### saptamo'dhyāyaḥ

### [1.7.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.1)

śrīkūrma uvāca  
sṛṣṭiṃ cintayatastasya kalpādiṣu yathā purā /  
abuddhipūrvakaḥ sargaḥ prādurbhūtastamomayaḥ //

### [1.7.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.2)

tamo moho mahāmohastāmistraścāndhasaṃjñitaḥ /  
avidyā pañcaparvaiṣā prādurbhūtā mahātmanaḥ //

### [1.7.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.3)

pañcadhāvasthitaḥ sargo dhyāyataḥ so 'bhimāninaḥ /  
saṃvṛtastamasā caiva bījakambhuvanāvṛtaḥ //

### [1.7.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.4)

varhirantaścāprakāśaḥ stabdho niḥ saṃjña eva ca /  
mukyā nagā iti proktā mukhyasargastu sa smṛtaḥ //

### [1.7.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.5)

taṃ dṛṣṭvāsādhakaṃ sargamamanyadaparaṃ prabhuḥ /  
tasyābhidhyāyataḥ sargastiryakstroto 'bhyavartata //

### [1.7.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.6)

yasmāt tiryak pravṛttaḥ sa tiryakstrotastataḥ smṛtaḥ /  
paśvādayaste vikhyātā utpathagrāhiṇo dvijāḥ //

### [1.7.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.7)

tamapyasādhakaṃ jñātvā sargamanyaṃ sasarja ha /  
ūrdhvastrota iti prokto devasargastu sāttvikaḥ //

### [1.7.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.8)

te sukhapratibahulā bahirantaśca nāvṛtāḥ /  
prakāśā bahirantaśca svabhāvād devasaṃjñitāḥ //

### [1.7.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.9)

tato 'bidhāyāyatastasya satyābhidhyāyinastadā /  
prādurāsīt tadāvyaktādarvākstrotastu sādhakaḥ //

### [1.7.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.10)

te ca prakāśabahulāstamodriktā rajodhikāḥ /  
duḥ khotkaṭāḥ sattvayutā manuṣyāḥ parikīrtitā //

### [1.7.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.11)

taṃ dṛṣṭvā cāparaṃ sargamamanyad bhagavānajaḥ /  
tasyābhidhyāyataḥ sargaṃ sargo bhūtādiko 'bhavat //

### [1.7.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.12)

te 'parigrāhiṇaḥ sarve saṃvibhāgaratāḥ punaḥ /  
khādanāścāpyaśīlāśca bhūtādyāḥ parikīrtitāḥ /  
ityete pañca kathitāḥ sargā vai dvijapuṅgavāḥ //

### [1.7.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.13)

prathamo mahataḥ sargo vijñeyo brahmaṇastu saḥ /  
tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargo hi sa smṛtaḥ //

### [1.7.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.14)

vaikārikastṛtīyastu sarga aindriyakaḥ smṛtaḥ /  
ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ saṃbhūto 'buddhipūrvakaḥ //

### [1.7.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.15)

mukhyasargaścaturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ /  
tiryakstrotastu yaḥ proktastiryagyonyaḥ sa pañcamaḥ //

### [1.7.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.16)

tathordhvastrotasāṃ ṣaṣṭho devasargastu sa smṛtaḥ /  
tator'vākstrotasāṃ sargaḥ saptamaḥ sa tu mānuṣaḥ //

### [1.7.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.17)

aṣṭamo bhautikaḥ sargo bhūtādīnāṃ prakīrtitaḥ /  
navamaścaiva kaumāraḥ prākṛtā vaikṛtāstvime //

### [1.7.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.18)

prākṛtāstu trayaḥ pūrve sargāste 'buddhipūrvakāḥ /  
buddhipūrvaṃ pravartante mukhyādyā munipuṅgavāḥ //

### [1.7.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.19)

agre sasarja vai brahmā mānasānātmanaḥ samān /  
sanakaṃ sanātanaṃ caiva tathaiva ca sanandanam /  
ṛbhuṃ sanātkumāraṃ ca pūrvameva prajāpatiḥ //

### [1.7.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.20)

pañcaite yogino viprāḥ paraṃ vairāgyamāsthitāḥ /  
īśvarāsaktamanaso na sṛṣṭau dadhire matim //

### [1.7.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.21)

teṣvevaṃ nirapekṣeṣu lokasṛṣṭau prajāpatiḥ /  
mumoha māyayā sadyo māyinaḥ parameṣṭhinaḥ //

### [1.7.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.22)

taṃ bodhayāmāsa sutaṃ jaganmāyo mahāmuniḥ /  
nārāyaṇo mahāyogī yogicittānurañjanaḥ //

### [1.7.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.23)

bodhitastena viśvātmā tatāpa paramaṃ tapaḥ /  
sa tapyamāno bhagavān na kiñcit pratipadyata //

### [1.7.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.24)

tato dīrgheṇa kālena dukhāt krodho vyajāyata /  
krodhāviṣṭasya netrābhyāṃ prāpatannaśru bindavaḥ //

### [1.7.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.25)

bhrukuṭīkuṭilāt tasya lalāṭāt parameśvaraḥ /  
samutpanno mahādevaḥ śaraṇyo nīlalohitaḥ //

### [1.7.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.26)

sa eva bhagavānīśastejorāśiḥ sanātanaḥ /  
yaṃ prapaśyanti vidvāṃsaḥ svātmasthaṃ parameśvaram //

### [1.7.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.27)

oṅkāraṃ samanusmṛtya praṇamya ca kṛtāñjaliḥ /  
tāma bhagavān brahmā sṛjemā vividhāḥ prajāḥ //

### [1.7.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.28)

niśamya bhagavān vākyaṃ śaṅkaro dharmavāhanaḥ /  
svātmanā sadśān rudrān sasarja manasā śivaḥ /  
kapardino nirātaṅkāṃstrinetrān nīlalohitān //

### [1.7.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.29)

taṃ prāha bhagavān brahmā janmamṛtyuyutāḥ prajāḥ /  
sṛjeti so 'bravīdīśo nāhaṃ mṛtyujarānvitāḥ /  
prajāḥ strakṣye jagannātha sṛja tvamaśubhāḥ prajāḥ //

### [1.7.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.30)

nivārya ca tadā rudraṃ sasarja kamalodbhavaḥ /  
sthānābhimāninaḥ sarvān gadatastān nibodhata //

### [1.7.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.31)

apo 'gnirantarikṣaṃ ca dyaurvāyuḥ pṛthivī tathā /  
nadyaḥ samudrāḥ śailāśca vṛkṣā vīrudha eva ca //

### [1.7.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.32)

lavāḥ kāṣṭhāḥ kalāścaiva muhūrtā divasāḥ kṣapāḥ /  
ardhamāsāśca māsāśca ayanābdayugādayaḥ //

### [1.7.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.33)

sthānābimāninaḥ sṛṣṭvā sādhakānasṛjat punaḥ /  
marīcibhṛgvaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum /  
dakṣamatriṃ vasiṣṭhaṃ ca dharmaṃ saṃkalpameva ca //

### [1.7.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.34)

prāṇād brahmāsṛjad dakṣaṃ cakṣuṣaśca marīcinam /  
śiraso 'ṅgirasaṃ devo hṛdayād bhṛgumeva ca //

### [1.7.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.35)

śrotrābhyāmatrināmānaṃ dharmaṃ ca vyavasāyataḥ /  
saṃkalpaṃ caiva saṃkalpāt sarvalokapitāmahaḥ //

### [1.7.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.36)

pulastyaṃ ca tathodānād vyanācca pulahaṃ munim /  
apānāt kratumavyagraṃ samānācca vasiṣṭhakam //

### [1.7.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.37)

ityete brahmaṇā sṛṣṭāḥ sādhakā gṛhamedhinaḥ /  
āsthāya mānavaṃ rūpaṃ dharmastaiḥ saṃpravartitaḥ //

### [1.7.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.38)

tato devāsurapitṛn manuṣyāṃśca catuṣṭayam /  
sisṛkṣurambhāṃsyetāni svamātmānamayūyujat //

### [1.7.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.39)

yuktātmanastamomātrā udriktābhūt prajāpateḥ /  
tato 'sya jaghanāt pūrvamasurā jajñire sutāḥ //

### [1.7.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.40)

utsasarjāsurān sṛṣṭvā tāṃ tanuṃ puruṣottamaḥ /  
sā cotsṛṣṭā tanustena sadyo rātrirajāyata /  
sā tamobahulā yasmāt prajāstasyāṃsvapantyataḥ //

### [1.7.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.41)

sattvamātratmikāṃ devastanumanyāmagṛhṇata /  
tato 'sya mukhato devā dīvyataḥ saṃprajajñire //

### [1.7.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.42)

tyaktā sāpi tanustena sattvaprāyamabhūd dinam /  
tasmādaho dharmayuktā devatāḥ samupāsate //

### [1.7.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.43)

sattvamātrātmikāmeva tato 'nyāṃ jagṛhe tanum /  
pitṛvanmanyamānasya pitaraḥ saṃprajajñire //

### [1.7.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.44)

utsasarja pitṛn sṛṣṭvā tatastāmapi viśvasṛk /  
sāpaviddhā tanustena sadyaḥ sandhyā vyajāyata //

### [1.7.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.45)

tasmādahardevatānāṃ rātriḥ syād devavidviṣām /  
tayormadhye pitṝṇāṃ tu mūrtiḥ sandhyā garīyasī //

### [1.7.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.46)

tasmād devāsurāḥ sarve manavo mānavāstathā /  
upāsate tadā yuktā rātryahnormadhyamāṃ tanum //

### [1.7.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.47)

rajomātrātmikāṃ brahmā tanumanyāmagṛhṇata /  
tato 'sya jajñire putrā manuṣyā rajasāvṛtāḥ //

### [1.7.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.48)

tāmapyāśu sa tatyāja tanuṃ sadyaḥ prajāpatiḥ /  
jyotstrā sā cābhavadviprāḥ prāksandhyā yābidhīyate //

### [1.7.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.49)

tataḥ sa bhagavān brahmā saṃprāpya dvijapuṅgavāḥ /  
mūrti tamorajaḥ prāyāṃ punarevābhyayūyujat //

### [1.7.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.50)

andhakāre kṣudhāviṣṭā rākṣasāstasya jajñire /  
putrāstamorajaḥ prāyā balinaste niśācarāḥ //

### [1.7.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.51)

sarpā yakṣāstathā būtā gandharvāḥ saṃprajajñire /  
rajastamobhyāmāviṣṭāṃstato 'nyānasṛjat prabhuḥ //

### [1.7.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.52)

vayāṃsi vayasaḥ sṛṣṭvā avayo vakṣaso 'sṛjat /  
mukhato 'jān sasarjānyān udarādgāścanirmame //

### [1.7.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.53)

padbhyāñcāśvān samātaṅgān rāsabhān gavayān mṛgān /  
uṣṭrānaśvatarāṃścaiva nyaṅkūnanyāṃśva jātayaḥ /  
aupadhyaḥ phalamūlinyo romabhyastasya jajñire //

### [1.7.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.54)

gāyatraṃ ca ṛcaṃ caiva trivṛtsāma rathantaram /  
agniṣṭomaṃ ca yajñānāṃ nirmame prathamānmukhāt //

### [1.7.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.55)

yajūṃṣi traiṣṭubhaṃ chandaḥ stomaṃ pañcadaśaṃ tathā /  
bṛhatsāma tathokthaṃ ca dakṣiṇādasṛjanmukhāt //

### [1.7.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.56)

sāmāni jāgataṃ chandastomaṃ saptadaśaṃ tathā /  
vairūpamatirātraṃ ca paścimādasṛjanmukhāt //

### [1.7.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.57)

ekaviśamatharvāṇamāptoryāmāṇameva ca /  
anuṣṭubhaṃ savairājamuttarādasṛjanmukhāt //

### [1.7.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.58)

uccāvacāni bhūtāni gātrebhyastasya jajñire /  
brahmaṇo hi prajāsargaṃ sṛjatastu prajāpateḥ //

### [1.7.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.59)

sṛṣṭvā catuṣṭayaṃ sargaṃ devarṣipitṛmānuṣam /  
tato 'sṛjacca bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca //

### [1.7.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.60)

yakṣān piśācān gandharvāṃstathaivāpsarasaḥ śubhāḥ /  
narakinnararakṣāṃsi vayaḥ puśumṛgoragān /  
avyayaṃ ca vyayaṃ caiva dvayaṃ sthāvarajaṅgamam //

### [1.7.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.61)

teṣāṃ ye yāni karmāṇi prāksṛṣṭau pratipedire /  
tānyeva te prapadyante sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ //

### [1.7.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.62)

hiṃstrāhiṃstre mṛdukrūre dharmādharmāvṛtānṛte /  
tadbhāvitāḥ prapadyante tasmāt tat tasya rocate //

### [1.7.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.63)

mahābhūteṣu nānātvamindriyārtheṣu mūrtiṣu /  
viniyogaṃ ca bhūtānāṃ dhātaiva vidadhāt svayam //

### [1.7.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.64)

nāmarūpaṃ ca bhūtānāṃ kṛtyānāṃ ca prapañcanam /  
vedaśabdebhya evādau nirmame sa maheśvaraḥ //

### [1.7.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.65)

ārṣāṇi caiva nāmāni yāśca vedeṣu dṛṣṭayaḥ /  
śarvaryante prasūtānāṃ tānyevaibhyo dadātyajaḥ //

### [1.7.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.66)

yathartāvṛtuliṅgāni nānārūpāṇi paryaye /  
dṛśyante tāni tānyeva tathā bhāvā yugādiṣu //

### [1.7.66.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7.66.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge saptamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (12)

- [Viṣṇupurāṇa (critical edition)](https://indike.org/pramana/in.purana.visnu*crit.1.5.4) — Sanskrit
- [Mārkaṇḍeyapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.markandeya.47.14) — Vyāsa, Sanskrit
- [Brahmāṇḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.brahmanda.1.5.62) — Vyāsa, Sanskrit
- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.6.65) — Vyāsa, Sanskrit
- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.1.1.63-3) — Vyāsa, Sanskrit
- [Śivapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.siva.7.1.12.7) — Vyāsa, Sanskrit
- [Saurapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.saiva.saura.22.23) — Sanskrit
- [Agnipurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.agni.382.71.p100) — Vyāsa, Sanskrit
- [Varāhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.varaha.2.25) — Vyāsa, Sanskrit
- [Īśānaśivagurudevapaddhati](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.siddhanta.paddhati.isanasivagurudevapaddhati.3.1.93) — Īśānaśivagurudeva, Sanskrit
- [Narasiṃhapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.vaisnava.narasimha.3.15) — Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.kurmapurana.7.p2) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.7) · Pramāṇa
