<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 1.9

# Kurmapurana 1.9: navamo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 1.9

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.9.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.87) — 1 part

### navamo'dhyāyaḥ

### [1.9.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.1)

sūta uvāca  
etacchrutvā tu vacanaṃ nāradādyā maharṣayaḥ /  
praṇamya varadaṃ viṣṇuṃ papracchuḥ saṃśayānvitā //

### [1.9.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.2)

ṛṣaya ūcuḥ  
kathito bhavatā sargo mukhyādīnāṃ janārdana /  
idānīṃ saṃśayaṃ cemamasmākaṃ chettumarhasi //

### [1.9.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.3)

kathaṃ sa bhagavānīśaḥ pūrvajo 'pi pinākadhṛk /  
putratvamagacchaṃbhurbrahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ //

### [1.9.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.4)

kathaṃ ca bhagavāñjajñe brahmā lokapitāmahaḥ /  
aṇḍajo jagatāmīśastanno vaktumihārhasi //

### [1.9.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.5)

śrīkūrma uvāca  
śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaṅkarasyāmitaujasaḥ /  
putratvaṃ brahmaṇastasya padmayonitvameva ca //

### [1.9.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.6)

atītakalpāvasāne tamobhūtaṃ jagat trayam /  
āsīdekārṇavaṃ sarvaṃ na devādyā na carṣayaḥ //

### [1.9.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.7)

tatra nārāyaṇo devo nirjane nirupaplave /  
āśritya śeṣaśayanaṃ suṣvāpa puruṣottamaḥ //

### [1.9.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.8)

sahastraśīrṣā bhūtvā sa sahastrākṣaḥ sahastrapāt /  
sahastrabāhuḥ sarvajñaścintyamāno manīṣibhiḥ //

### [1.9.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.9)

pītavāsā viśālākṣo nīlajimūtasannibhaḥ /  
mahāvibhūtiryogātmā yogināṃ hṛdayālayaḥ //

### [1.9.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.10)

kadācit tasya suptasya līlārthaṃ divyamadbhutam /  
trailokyasāraṃ vimalaṃ nābhyāṃ paṅkajamudvabhau //

### [1.9.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.11)

śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham /  
divyagandhamayaṃ puṇyaṃ karṇikākesarānvitam //

### [1.9.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.12)

tasyaivaṃ suciraṃ kālaṃ vartamānasya śārṅgiṇaḥ /  
hiraṇyagarbho bhagavāṃstaṃ deśamupacakrame //

### [1.9.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.13)

sa taṃ kareṇa viśvātmā samutthāpya sanātanam /  
provāca madhuraṃ vākyaṃ māyayā tasya mohitaḥ //

### [1.9.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.14)

asminnekārṇave ghore nirjane tamasāvṛte /  
ekākī ko bhavāñchete brūhi me puruṣarṣabha //

### [1.9.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.15)

tasya tad vacanaṃ śrutvā vihasya garuḍadhvajaḥ /  
uvāca devaṃ brahmāṇaṃ meghagambhīraniḥ svanaḥ //

### [1.9.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.16)

bho bho nārāyaṇaṃ devaṃ lokānāṃ prabhavāpyayam /  
mahāyogeśvaraṃ māṃ tvaṃ jānīhi puruṣottamam //

### [1.9.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.17)

mayi paśya jagat kṛtsnaṃ tvāṃ ca lokapitāmaham /  
saparvatamahādvīpaṃ samudraiḥ saptabhirvṛtam //

### [1.9.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.18)

evamābhāṣya viścātmā provāca puruṣaṃ hariḥ /  
jānannapi mahāyogī ko bhavāniti vedhasam //

### [1.9.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.19)

tataḥ prahasya bhagavān brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ /  
pratyuvācāmbujābhākṣaṃ sasmitaṃ ślakṣṇayā girā //

### [1.9.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.20)

ahaṃ dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ /  
mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ brahmāhaṃ viśvatomukhaḥ //

### [1.9.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.21)

śrutvā vācaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ satyaparākramaḥ /  
anujñāpyātha yogena praviṣṭo brahmaṇastanum //

### [1.9.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.22)

tralokyametat sakalaṃ sadevāsuramānuṣam /  
udare tasya devasya dṛṣṭvā vismayamāgataḥ //

### [1.9.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.23)

tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ /  
ajātaśatrurbhagavān pitāmahamathābravīt //

### [1.9.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.24)

bhavānapyevamevādya śāśvataṃ hi mamoharam /  
praviśya lokān paśyaitān vicitrān puruṣarṣabha //

### [1.9.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.25)

tataḥ prahlādanīṃ vāṇī śrutvā tasyābhinandya ca /  
śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa kuśadhvajaḥ //

### [1.9.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.26)

tāneva lokān garbhasthānapaśyat satyavikramaḥ /  
paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ //

### [1.9.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.27)

tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni mahātmanā /  
janārdanena brahmāsau nābhyāṃ dvāramavindata //

### [1.9.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.28)

tatra yogabalenāsau praviśya kanakāṇḍajaḥ /  
ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ //

### [1.9.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.29)

virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ /  
brahmā svayaṃbhūrbhagavān jagadyoniḥ pitāmahaḥ //

### [1.9.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.30)

samanyamāno viśveśamātmānaṃ paramaṃ padam /  
provāca puruṣaṃ viṣṇuṃ meghagambhīrayā girā //

### [1.9.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.31)

kiṃ kṛtaṃ bhavatedānīmātmano jayakāṅkṣayā /  
eko 'haṃ prabalo nānyo māṃ vai ko 'bibhaviṣyati //

### [1.9.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.32)

śrutvā nārāyaṇo vākyaṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ /  
sāntvapūrvamidaṃ vākyaṃ babhāṣe madhuraṃ hariḥ //

### [1.9.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.33)

bhavān dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ /  
na mātsaryābhiyogena dvārāṇi pihitāni me //

### [1.9.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.34)

kintu līlārthamevaitanna tvāṃ bādhitumicchayā /  
ko hi bādhitumanvicched devadevaṃ pitāmaham //

### [1.9.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.35)

na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyo me sarvathā bhavān /  
sarvamanvaya kalyāṇaṃ yanmayāpahṛtaṃ tava //

### [1.9.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.36)

asmācca kāraṇād brahman putro bhavatu me bhavān /  
padmayoniriti khyāto matpriyārthaṃ jaganmaya //

### [1.9.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.37)

tataḥ sa bhagavān devo varaṃ dattvā kirīṭine /  
praharṣamatulaṃ gatvā punarviṣṇumabhāṣata //

### [1.9.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.38)

bhavān sarvātmako 'nantaḥ sarveṣāṃ parameśvaraḥ /  
sarvabhūtāntarātmā vai paraṃ bahma sanātanam //

### [1.9.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.39)

ahaṃ vai sarvalokānāmātmā lokamaheśvaraḥ /  
manmayaṃ sarvamevedaṃ brahmāhaṃ puruṣaḥ paraḥ //

### [1.9.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.40)

nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ /  
ekā mūrtirdvidhā bhinnā nārāyaṇapitāmahau //

### [1.9.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.41)

tenaivamukto brahmāṇaṃ vāsudevo 'bravīdidam /  
iyaṃ pratijñā bhavato vināśāya bhaviṣyati //

### [1.9.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.42)

kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam /  
pradhānapuruṣeśānaṃ vedāhaṃ parameśvaram //

### [1.9.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.43)

yaṃ na paśyanti yogīndrāḥ sāṃkhyā api maheśvaram /  
anādinidhanaṃ brahma tameva śaraṇaṃ vraja //

### [1.9.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.44)

tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam /  
bhavān na nūnamātmānaṃ vetti tat paramakṣaram //

### [1.9.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.45)

brahmāṇaṃ jagatāmekamātmānaṃ paramaṃ padam /  
nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ //

### [1.9.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.46)

saṃtyajya nidrāṃ vipulāṃ svamātmānaṃ vilokaya /  
tasya tat krodhajaṃ vākyaṃ śrutvā viṣṇurabhāṣata //

### [1.9.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.47)

mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ /  
na me 'styaviditaṃ brahman nānyathāhaṃ vadāmite //

### [1.9.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.48)

kintu mohayati brahman bhavantaṃ pārameśvarī /  
māyāśeṣaviśeṣāṇāṃ heturātmasamudbhāvā //

### [1.9.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.49)

etāvaduktvā bhagavān viṣṇustūṣṇīṃ babhūva ha /  
jñātvā tat paramaṃ tattvaṃ svamātmānaṃ maheśvaram //

### [1.9.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.50)

kuto 'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ parameśvaraḥ /  
prasādaṃ brahmaṇe kartuṃ prādurāsīt tato haraḥ //

### [1.9.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.51)

lalāṭanayano 'nanto jaṭāmaṇḍalamaṇḍitaḥ /  
triśūlapāṇirbhagavāṃstejasāṃ paramo nidhiḥ //

### [1.9.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.52)

divyāṃ viśālāṃ grathitāṃ grahaiḥ sārkendutārakaiḥ /  
mālāmatyadbhutākārāṃ dhārayan pādalambinīm //

### [1.9.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.53)

taṃ dṛṣṭvā devamīśānaṃ brahmā lokapitāmahaḥ /  
mohito māyayātyarthaṃ pītavāsasamabvīt //

### [1.9.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.54)

ka eṣa puruṣo 'nantaḥ śūlapāṇistrilocanaḥ /  
tejorāśirameyātmā samāyāti janārdana //

### [1.9.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.55)

tasya tad vacanaṃ śrutvā viṣṇurdānavamardanaḥ /  
apaśyadīśvaraṃ devaṃ jvalantaṃ vimale 'mbhasi //

### [1.9.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.56)

jñātvā tatparamaṃ bhāvamaiśvaraṃ brahmabhāvanam /  
provācotthāya bhagavān devadevaṃ pitāmaham //

### [1.9.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.57)

ayaṃ devo mahādevaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ /  
anādinidhano 'cintyo lokānāmīśvaro mahān //

### [1.9.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.58)

śaṅkaraḥ śaṃbhurīśānaḥ sarvātmā parameśvaraḥ /  
bhūtānāmadhipo yogī maheśo vimalaḥ śivaḥ //

### [1.9.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.59)

eṣa dhātā vidhātā ca pradhānapuruṣeśvaraḥ /  
yaṃ prapaśyanti yatayo brahmabhāvena bhāvitāḥ //

### [1.9.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.60)

sṛjatyeṣa jagat kṛtsnaṃ pāti saṃharate tathā /  
kālo bhūtvā mahādevaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ //

### [1.9.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.61)

brahmāṇaṃ vidadhe pūrvaṃ bhavantaṃ yaḥ sanātanaḥ /  
vedāṃśca pradadau tubhyaṃ so 'yamāyāti śaṅkaraḥ //

### [1.9.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.62)

asyaiva cāparāṃ mūrti viśvayoniṃ sanātanīm /  
vāsudevābhidhānāṃ māmavehi prapitāmaha //

### [1.9.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.63)

kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam /  
divyaṃ bhavatu te cakṣuryena drakṣyasi tatparam //

### [1.9.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.64)

labdhvā śaivaṃ tadā cakṣurviṣṇorlokapitāmahaḥ /  
bubudhe parameśānaṃ purataḥ samavasthitam //

### [1.9.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.65)

sa labdhvā paramaṃ jñānamaiśvaraṃ prapitāmahaḥ /  
prapede śaraṇaṃ devaṃ tameva pitaraṃ śivam //

### [1.9.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.66)

oṅkāraṃ samanusmṛtya saṃstabhyātmānamātmanā /  
atharvaśirasā devaṃ tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ //

### [1.9.67](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.67)

saṃstutastena bhagavān brahmaṇā parameśvaraḥ /  
avāpa paramāṃ prītiṃ vyājahāra smayanniva //

### [1.9.68](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.68)

matsamastvaṃ na saṃdeho madbhaktaśca yato bhavān /  
mayaivotpāditaḥ pūrvaṃ lokasṛṣṭyarthamavyayam //

### [1.9.69](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.69)

tvamātmā hyādipuruṣo mama dehasamudbhavaḥ /  
varaṃ varaya viśvātman varado 'haṃ tavānagha //

### [1.9.70](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.70)

sa devadevavacanaṃ niśamya kamalodbhavaḥ /  
nirīkṣya viṣṇuṃ puruṣaṃ praṇamyāha vṛṣadhvajam //

### [1.9.71](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.71)

bhagavan bhūtabhavyeśa mahādevāmbikāpate /  
tvāmeva putramicchāmi tvayā vā sadṛśaṃ satam //

### [1.9.72](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.72)

mohito 'smi mahādeva māyayā sūkṣmayā tvayā /  
na jāne paramaṃ bhāvaṃ yāthātathyena te śiva //

### [1.9.73](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.73)

tvameva deva bhaktānāṃ bhrātā mātā pitā suhṛt /  
prasīda tava pādābjaṃ namāmi śaraṇaṃ gataḥ //

### [1.9.74](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.74)

sa tasya vacanaṃ śrutvā jagannātho vṛṣadhvajaḥ /  
vyājahāra tadā putraṃ samālokya janārdanam //

### [1.9.75](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.75)

yadarthitaṃ bhagavatā tat kariṣyāmi putraka /  
vijñānamaiśvaraṃ divyamutpatsyati tavānagha //

### [1.9.76](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.76)

tvameva sarvabhūtānāmādikartā niyojitaḥ /  
tathā kuruṣva deveśa mayā lokapitāmaha //

### [1.9.77](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.77)

eṣa nārāyaṇo 'nanto mamaiva paramā tanuḥ /  
bhaviṣyati taveśāno yogakṣemavaho hariḥ //

### [1.9.78](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.78)

evaṃ vyāhṛtya hastābhyāṃ prītātmā parameśvaraḥ /  
saṃspṛśya devaṃ brahmāṇaṃ hariṃ vacanamabravīt //

### [1.9.79](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.79)

tṛṣṭo 'smi sarvathāhante bhaktyā tava jaganmaya /  
varaṃ vṛṇīṣvaṃ nahyāvāṃ vibhinnau paramārthataḥ //

### [1.9.80](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.80)

śrutvātha devavacanaṃ viṣṇurviśvajaganmayaḥ /  
prāha prasannayā vācā samālokya caturmukham //

### [1.9.81](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.81)

eṣa eva varaḥ śloghyo yadahaṃ parameśvaram /  
paśyāmi paramātmānaṃ bhaktirbhavatu me tvayi //

### [1.9.82](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.82)

tathetyuktvā mahādevaḥ punarviṣṇumabhāṣata /  
bhavān sarvasya kāryasya kartāha'madhidaivatam //

### [1.9.83](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.83)

manmayaṃ tvanmayaṃ caiva sarvametanna saṃśayaḥ /  
bhavān somastvahaṃ sūryo bhavān rātrirahaṃ dinam //

### [1.9.84](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.84)

bhavān prakṛtiravyaktamahaṃ puruṣa eva ca /  
bhavān jñānamahaṃ jñātā bhavān māyāhamīśvaraḥ //

### [1.9.85](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.85)

bhavān vidyātmikā śaktiḥ śaktimānahamīśvaraḥ /  
yo 'haṃ suniṣkalo devaḥ so 'pi nārāyaṇaḥ paraḥ //

### [1.9.86](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.86)

ekībhāvena paśyanti yogino brahmavādinaḥ /  
tvāmanāśritya viśvātman na yogī māmupaiṣyati /  
pālayaitajjagat kṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam //

### [1.9.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.87)

itīdamuktvā bhagavānanādiḥ  
svamāyayā mohitabhūtabhedaḥ /  
jagāma janmardhivināśahīnaṃ  
dhāmaikamavyaktamanantaśaktiḥ //

### [1.9.87.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9.87.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge navamo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (5)

- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.1.20.27) — Vyāsa, Sanskrit
- [Vāyupurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.vayu.1.24.28) — Vyāsa, Sanskrit
- [Critical edition (BORI)](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.harivamsa*crit.App.I.41.324) — Sanskrit
- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.lingapurana.24.27) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- [Kūrmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.vernacular.tamil.kappiyam.kurmapurana.9.p2) — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.1.9) · Pramāṇa
