<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 2.13

# Kurmapurana 2.13: trayodaśo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 2.13

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.13.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.45) — 1 part

### trayodaśo'dhyāyaḥ

### [2.13.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.1)

vyāsa uvāca  
bhuktvā pītvā ca suptvā ca snātvā rathyopasarpaṇe /  
oṣṭhāvalamokau spṛṣṭvā vāso viparidhāya ca //

### [2.13.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.2)

retomūtrapurīṣāṇāmutsarge 'yuktabhāṣaṇe /  
ṣṭhīvitvādhyayanārambhe kāsaśvāsāgame tathā //

### [2.13.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.3)

catvaraṃ vā śmaśānaṃ vā samākramya dvijottamaḥ /  
saṃdhyayorubhayostadvadācānto 'pyācamet punaḥ //

### [2.13.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.4)

caṇḍālamlecchasaṃbhāṣe strīśūdrocchiṣṭabhāṣaṇe /  
ucchiṣṭaṃ puruṣaṃ spṛṣṭvā bhojyaṃ cāpi tathāvidham /  
ācāmedaśrupāte vā lohitasya tathaiva ca //

### [2.13.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.5)

bhojane saṃdhyayoḥ snātvā pītvā mūtrapurīṣayoḥ /  
ācānto 'pyācamet suptvā sakṛtsakṛdathānyataḥ //

### [2.13.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.6)

agnergavāmathālambhe spṛṣṭvā prayatameva vā /  
strīṇāmathātmanaḥ sparśe nīvīṃ vā paridhāya ca //

### [2.13.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.7)

upaspṛśejjalaṃ vārdraṃ tṛṇaṃ vā bhūmimeva vā /  
keśānāṃ cātmanaḥ sparśe vāsaso 'kṣālitasya ca //

### [2.13.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.8)

anuṣṇābhiraphenābiraduṣṭābhiśca dharmataḥ /  
śaucepsuḥ sarvadācāmedāsīnaḥ prāgudaṅmukhaḥ //

### [2.13.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.9)

śiraḥ prāvṛtya kaṇṭhaṃ vā muktakacchasikho 'pi vā /  
akṛtvā pādayoḥ śaucamācānto 'pyaśucirbhavet //

### [2.13.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.10)

sopānatko jalastho vā noṣṇīṣī vācamed budhaḥ /  
na caiva varṣadhārābhirna tiṣṭhan noddhṛtodakaiḥ //

### [2.13.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.11)

naikahastārpitajalairvinā sūtreṇa vā punaḥ /  
na pādukāsanastho vā bahirjānurathāpi vā //

### [2.13.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.12)

na jalpan na hasan prekṣan śayānaḥ prahva eva ca /  
nāvīkṣitābhiḥ phenādyairupetābhirathāpi vā //

### [2.13.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.13)

śūdrāśucikaronmuktairna kṣārābhistathaiva ca /  
na caivāṅgulibhiḥ śabdaṃ na kurvan nānyamānasaḥ //

### [2.13.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.14)

na varṇarasaduṣṭābhirna caiva pradarodakaiḥ /  
na pāṇikṣubhitābhirvā na bahiṣkakṣa eva vā //

### [2.13.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.15)

hṛdgābhiḥ pūyate vipraḥ kaṇṭhyābhiḥ kṣatriyaḥ śuciḥ /  
prāśitābhistathāvaiśyaḥ strīśūdrau sparśato 'ntataḥ //

### [2.13.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.16)

aṅguṣṭhamūlāntarato rekhāyāṃ brāhmamucyate /  
antarāṅguṣṭhadeśinyo pitṝṇāṃ tīrthamuttamam //

### [2.13.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.17)

kaniṣṭhāmūlataḥ paścāt prājāpatyaṃ pracakṣate /  
aṅgulyagre smṛtaṃ daivaṃ tadevārṣaṃ prakīrtitam //

### [2.13.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.18)

mūle vā daivamārṣaṃ syādāgneyaṃ madhyataḥ smṛtaṃ /  
tadeva saumikaṃ tīrthametajjñātvā na muhyati //

### [2.13.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.19)

brāhmeṇaiva tu tīrthena dvijo nityamupaspṛśet /  
kāyena vātha daivena tu pitryeṇa vai dvijāḥ //

### [2.13.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.20)

triḥ prāśnīyādapaḥ pūrvaṃ brāhmaṇaḥ prayatastataḥ /  
saṃmṛjyāṅguṣṭhamūlena mukhaṃ vai samupaspṛśet //

### [2.13.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.21)

aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu spṛśennetradvayaṃ tataḥ /  
tarjanyaṅguṣṭhayogena spṛśennāsāpṛṭadvayam //

### [2.13.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.22)

kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena śravaṇe samupaspṛśet /  
sarvāsāmatha yogena hṛdayaṃ tu talena vā /  
saṃspṛśed vā śirastadvadaṅguṣṭhenāthavā dvayam //

### [2.13.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.23)

triḥ prāśnīyād yadambhastu suprītāstena devatāḥ /  
brahmā viṣṇurmaheśaśca bhavantītyanuśuśrumaḥ //

### [2.13.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.24)

gaṅgā ca yamunā caiva prīyete parimārjanāt /  
saṃspṛṣṭayorlocanayoḥ prīyete śaśibhāskarau //

### [2.13.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.25)

nāsatyadastrau prīyete spṛṣṭe nāsāpuṭadvaye /  
karṇayoḥ spṛṣṭayostadvat prīyete cānilānalau //

### [2.13.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.26)

saṃspṛṣṭe hṛdaye cāsya prīyante sarvadevatāḥ /  
mūrdhni saṃsparśanādekaḥ prītaḥ sa puruṣo bhavet //

### [2.13.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.27)

nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo 'ṅgaṃ nayanti yāḥ /  
dantavad dantalagneṣu jihvāsparśe 'śucirbhavet //

### [2.13.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.28)

spṛśānti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān /  
bhūmigaiste samā jñeyā na tairaprayato bhavet //

### [2.13.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.29)

maduparke ca some ca tāmbūlasya ca bhakṣaṇe /  
phalamūle cekṣudaṇḍe na doṣaṃ prāha ve manuḥ //

### [2.13.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.30)

pracaraṃścānnapāneṣu dravyahasto bhavennaraḥ /  
bhūmau nikṣipya tad dravyamācamyābhyukṣayet tu tat //

### [2.13.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.31)

taijasaṃ vai samādāya yadyucchiṣṭo bhaved dvijaḥ /  
bhūmau nikṣipya tad dravyamācamyābhyukṣayet tu tat //

### [2.13.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.32)

yadyamatraṃ samādāya bhaveduccheṣaṇānvitaḥ /  
anidhāyaiva tad dravyamācāntaḥ śucitāmiyāt /  
vastrādiṣu vikalpaḥ syāt tatsaṃspṛṣṭvācamediha //

### [2.13.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.33)

araṇye 'nudake rātrau cauravyāghrākule pathi /  
kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ vā dravyahasto na duṣyati //

### [2.13.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.34)

nidhāya dakṣiṇe karṇe brahmasūtramudaṅmukhaḥ /  
ahni kuryācchakṛnmūtraṃ rātrau ced dakṣiṇāmukhaḥ //

### [2.13.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.35)

antardhāya mahīṃ kāṣṭhaiḥ patrairloṣṭhatṛṇena vā /  
prāvṛtya ca śiraḥ kuryād viṇmūtrasya visarjanam //

### [2.13.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.36)

chāyākūpanadīgoṣṭhacaityāmbhaḥ pathi bhasmasu /  
agnau caiva śmaśāne ca viṇmūtre na samācaret //

### [2.13.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.37)

na gomaye na kṛṣṭe vā mahāvṛkṣe na śāḍvale /  
na tiṣṭhan vā na nirvāsā na ca parvatamastake //

### [2.13.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.38)

na jīrṇadevāyatane na valmīke kadācana /  
na sasattveṣu garteṣu na gacchan vā samācaret //

### [2.13.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.39)

tuṣāṅgārakapāleṣu rājamārge tathaiva ca /  
na kṣetre na vile vāpi na tīrthe na catuṣpathe //

### [2.13.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.40)

nodyānodasamīpe vā noṣare na parāśucau /  
na sopānatpāduko vā chatrī vā nāntarikṣake //

### [2.13.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.41)

na caivābhimukhe strīṇāṃ gurubrāhmaṇayorgavām /  
na devadevālayayorapāmapi kadācana //

### [2.13.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.42)

na jyotīṃṣi nirīkṣanvānasaṃdhyābhimukho 'pivā /  
pratyādityaṃ pratyanalaṃ pratisomaṃ tathaiva ca //

### [2.13.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.43)

āhṛtya mṛttikāṃ kūlāllepagandhāpakarṣaṇam /  
kuryādatandritaḥ śaucaṃ viśuddhairuddhṛtodakaiḥ //

### [2.13.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.44)

nāharenmṛttikāṃ vipraḥ pāṃśulānna ca kardamāt /  
na mārgānnoṣarād deśācchaucaśiṣṭāṃ parasya ca //

### [2.13.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.45)

na devāyatanāt kūpād grāmānna ca jalāt tathā /  
upaspṛśet tato nityaṃ pūrvoktena vidhānataḥ //

### [2.13.45.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13.45.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayodaśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (5)

- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.3.52.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Ācāracintāmaṇi](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.acaracintamani.1.p92) — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- [Ācāramayūkha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.bhatta.acaramayukha.2.p8) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Saṃskāraratnamālā (Gopīnātha Dīkṣita Oka)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.samskara.samskararatnamala.17.19.2) — Gopīnātha Dīkṣita Oka, Sanskrit
- [Ācārārka (Divākarabhaṭṭa)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.bhatta.acararka.4.11.p1.5) — Divākarabhaṭṭa 1686, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.13) · Pramāṇa
