<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 2.19

# Kurmapurana 2.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 2.19

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.19.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.32) — 1 part

### ekonaviṃśo'dhyāyaḥ

### [2.19.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.1)

vyāsa uvāca  
prāṅmukho 'nnāni bhuñjīta sūryābhimukha eva vā /  
āsīnastvāsane śuddhe bhūmyāṃ pādau nidhāya tu //

### [2.19.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.2)

āyuṣyaṃ prāṅmukho bhuṅkte yaśasyaṃ dakṣiṇāmukhaḥ /  
śriyaṃ pratyaṅmukho bhuṅkte ṛtaṃ bhuṅkte udaṅmukhāḥ //

### [2.19.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.3)

pañcārdre bhojanaṃ kuryād bhūmau pātraṃ nidhāya tu /  
upavāsena tattulyaṃ manurāha prajāpatiḥ //

### [2.19.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.4)

upalipte śucau deśe pādau prakṣālya vai karau /  
ācamyārdrānano 'krodhaḥ pañcārdre bhojanaṃ caret //

### [2.19.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.5)

mahāvyahṛtibhistvannaṃ paridhāyodakena tu /  
amṛtopastaraṇamasītyāpośānakriyāṃ caret //

### [2.19.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.6)

svāhāpraṇavasaṃyuktāṃ prāṇāyādyāhutiṃ tataḥ /  
apānāya tato hutvā vyānāya tadanantaram //

### [2.19.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.7)

udānāya tataḥ kuryāt samānāyeti pañcamīm /  
vijñāya tattvameteṣāṃ juhuyādātmani dvijaḥ //

### [2.19.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.8)

śeṣamannaṃ yathākāmaṃ bhuñjītavyaṃ janairyutam /  
dhyātvā tanmanasā devamātmānaṃ vai prajāpatim //

### [2.19.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.9)

amṛtāpidhānamasītyupariṣṭādapaḥ pibet /  
ācāntaḥ punarācāmedāyaṃ gauriti mantrataḥ //

### [2.19.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.10)

drupadāṃ vā trirāvartya sarvapāpapraṇāśanīm /  
prāṇānāṃ granthirasītyālabhed hṛdayaṃ tataḥ //

### [2.19.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.11)

ācamyāṅguṣṭhamātreti pādāṅguṣṭhe 'tha dakṣiṇe /  
niḥ stravayed hastajalamūrdhvahastaḥ samāhitaḥ //

### [2.19.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.12)

hutānumantraṇaṃ kuryāt śraddhāyāmiti mantrataḥ /  
athākṣareṇa svātmānaṃ yojayed brahmaṇeti hi //

### [2.19.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.13)

sarveṣāmeva yāgānāmātmayāgaḥ paraḥ smṛtaḥ /  
yo 'nena vidhinā kuryāt sa yāti brahmaṇaḥ kṣayam //

### [2.19.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.14)

yajñopavītī bhuñjīta straggandhālaṅkṛtaḥ śuciḥ /  
sāyaṃprāparnāntarā vai saṃdhyāyāṃ tu viśeṣataḥ //

### [2.19.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.15)

nādyāt sūryagrahāt pūrvamahni sāyaṃ śaśigrahāt /  
grahakāle ca nāśnīyāt snātvāśnīyāt tu muktayoḥ //

### [2.19.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.16)

mukte śaśini bhuñjīta yadi na syānmahāniśā /  
amuktayorastaṅgatayoradyād dṛṣṭvā pare 'hani //

### [2.19.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.17)

nāśnīyāt prekṣamāṇānāmapradāyaiva durmatiḥ /  
na yajñaśiṣṭādand vā na kruddho nānyamānasaḥ //

### [2.19.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.18)

ātmārthaṃ bhojanaṃ yasya ratyarthaṃ yasya maithunam /  
vṛtyarthaṃ yasya cādhītaṃ niṣphalaṃ tasya jīvitam //

### [2.19.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.19)

yadbhuṅkte veṣṭitaśirā yacca bhuṅkte udaṅmukhaḥ /  
sopānatkaśca yad bhuṅkte sarvaṃ vidyāt tadāsuram //

### [2.19.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.20)

nārdharātre na madhyāhne nājīrṇe nārdravastradhṛk /  
na ca bhinnāsanagato na śayānaḥ sthito 'pi vā //

### [2.19.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.21)

na bhinnabhājane caiva na bhūmyāṃ na ca pāṇiṣu /  
nocchiṣṭo ghṛtamādadyānna mūrdhānaṃ spṛśedapi //

### [2.19.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.22)

na brahma kīrtayan vāpi na niḥ śeṣaṃ na bhāryayā /  
nāndhakāre na cākāśe na ca devālayādiṣu //

### [2.19.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.23)

naikavastrastu bhuñjīta na yānaśayanasthitaḥ /  
na pādukānirgato 'tha na hasan vilapannapi //

### [2.19.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.24)

bhuktvaivaṃ sukhamāsthāya tadannaṃ pariṇāmayet /  
itihāsapurāṇābhyāṃ vedārthānupabṛṃhayet //

### [2.19.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.25)

tataḥ saṃdhyāmupāsīta pūrvoktavidhinā dvijaḥ /  
āsīnastu japed devīṃ gāyatrīṃ paścimāṃ prati //

### [2.19.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.26)

na tiṣṭhati tu yaḥ purvāṃ nāste saṃdhyāṃ tu paścimām /  
sa śūdreṇa samo loke sarvadharmavivarjitaḥ //

### [2.19.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.27)

hutvāgniṃ vidhivanmantrairbhuktvā yajñāvaśiṣṭakam /  
sabhṛtyabāndhavajanaḥ svapecchuṣkapado niśi //

### [2.19.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.28)

nottarābhimukhaḥ svapyāt paścimābhimukho na ca /  
na cākāśe na nagno vā nāśucirnāsane kvacit //

### [2.19.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.29)

na śīrṇāyāṃ tu khaṭvāyāṃ śūnyāgāre na caiva hi /  
nānuvaṃśaṃ na pālāśe śayane vā kadācana //

### [2.19.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.30)

ityetadakhilenoktamahanyahani vai mayā /  
brāhmaṇānāṃ kṛtyajātamapavargaphalapradam //

### [2.19.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.31)

nāstikyādathavālasyāt brāhmaṇo na karoti yaḥ /  
sa yāti narakān ghorān kākayonau ca jāyate //

### [2.19.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.32)

nānyo vimuktaye panthā muktvāśramavidhiṃ svakam /  
tasmāt karmāṇi kurvota tuṣṭaye parameṣṭhinaḥ //

### [2.19.32.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19.32.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonaviṃśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (6)

- [Pāñcarātrarakṣā](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.vaisnava.pancaratra.pancaratraraksa.3.16) — Vedāntadeśika, Sanskrit
- [Southern recension](https://indike.org/pramana/in.lit.mahabharata.vyasa*southern.12.375.9_6302) — Sanskrit
- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.17.p42) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Ācārabhūṣaṇa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.acarabhusana.20.1.22) — Tryambaka rāma oka 1794, Sanskrit
- [Ācāramayūkha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.bhatta.acaramayukha.9.p39) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Kṛtyakalpataru](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.krtyakalpataru.5.p324) — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.19) · Pramāṇa
