<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 2.37

# Kurmapurana 2.37: saptatriṃśo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 2.37

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.37.164](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.164) — 1 part

### saptatriṃśo'dhyāyaḥ

### [2.37.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.1)

ṛṣaya ūcuḥ  
kathaṃ dāruvanaṃ prāpto bhagavān govṛṣadhvajaḥ /  
mohayāmāsa viprendrān sūta vaktumihārhasi //

### [2.37.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.2)

sūta uvāca  
purā dāruvan ramye devasiddhaniṣevite /  
saputradārā munayastapaśceruḥ sahasraśaḥ //

### [2.37.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.3)

pravṛttaṃ vividhaṃ karma prakurvāṇā yathāvidhi /  
yajanti vividhairyajñaistapanti ca maharṣayaḥ //

### [2.37.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.4)

teṣāṃ pravṛttivinyastacetasāmatha śūladhṛk /  
khyāpayan sa mahādoṣaṃ yayau dāruvanaṃ haraḥ //

### [2.37.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.5)

kṛtvā viśvaguruṃ viṣṇuṃ pārśve devo maheśvaraḥ /  
yayau nivṛttavijñānasthāpanārthaṃ ca śaṅkaraḥ //

### [2.37.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.6)

āsthāya vipulaṃ veśamūnaviṃśativatsaraḥ /  
līlālaso mahābāhuḥ pīnāṅgaścārulocanaḥ //

### [2.37.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.7)

cāmīkaravapuḥ śrīmān pūrṇacandranibhānanaḥ /  
mattamātaṅgagāmano digvāsā jagadīśvaraḥ //

### [2.37.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.8)

kuśeśayamayīṃ mālaṃ sarvaratnairalaṅkṛtām /  
dadhāno bhagavānīśaḥ samāgacchati sasmitaḥ //

### [2.37.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.9)

yo 'nantaḥ puruṣo yonirlokānāmavyayo hariḥ /  
strīveṣaṃ viṣṇurāsthāya so 'nugacchati śūlinam //

### [2.37.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.10)

sampūrṇacandravadanaṃ pīnonnatapayodharam /  
śucismitaṃ suprasannaṃ raṇannupurakadvayam //

### [2.37.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.11)

supītavasanaṃ divyaṃ śyāmalaṃ cārulocanam /  
udārahaṃsacalanaṃ vilāsi sumanoharam //

### [2.37.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.12)

evaṃ sa bhagavānīśo devadāruvane haraḥ /  
cacāra hariṇā bhikṣāṃ māyayā mohayan jagat //

### [2.37.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.13)

dṛṣṭvā carantaṃ viśveśaṃ tatra tatra pinākinam /  
māyayā mohitā nāryo devadevaṃ samanvayuḥ //

### [2.37.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.14)

vistrastavastrābharaṇāstyaktvā lajjāṃ pativratāḥ /  
sahaiva tena kāmārtā vilāsinyaścarantihi //

### [2.37.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.15)

ṛṣīṇāṃ putrakā ye syuryuvāno jitamānasāḥ /  
anvagacchan hṛṣīkeśaṃ sarve kāmaprapīḍitāḥ //

### [2.37.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.16)

gāyanti nṛtyanti vilāsabāhyā  
nārīgaṇā māyinamekamīśam /  
dṛṣṭvā sapatnīkamatīvakānta-  
micchantyathāliṅganamācaranti //

### [2.37.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.17)

pade nipetuḥ smitamācaranti  
gāyanti gītāni munīśaputrāḥ /  
ālokya padmāpatimādidevaṃ  
bhrūbhaṅgamanye vicaranti tena //

### [2.37.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.18)

āsāmathaiṣāmapi vāsudevo  
māyī murārirmanasi praviṣṭaḥ /  
karoti bhogān manasi pravṛttiṃ  
māyānubhūyanta itiva samyak //

### [2.37.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.19)

vibhāti viśvāmarabhūtabhartā  
sa mādhavaḥ strīgaṇamadhyaviṣṭaḥ /  
aśeṣaśaktyāsanasaṃniviṣṭo  
yathaikaśaktyā saha devadevaḥ //

### [2.37.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.20)

karoti nṛtyaṃ paramaprabhāvaṃ  
tadā virūḍhaḥ punareva bhūyaḥ /  
yayau samāruhya hariḥ svabhāvaṃ  
tadīśavṛttāmṛtamādidevaḥ //

### [2.37.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.21)

dṛṣṭvā nārīkulaṃ rudraṃ putrāṇāmapi keśavam /  
mohayantaṃ muniśreṣṭhāḥ kopaṃ saṃdadhire bhṛśam //

### [2.37.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.22)

atīva paruṣaṃ vākyaṃ procurdevaṃ kapardinam /  
śeṣuśca śāpairvividhairmāyayā tasya mohitāḥ //

### [2.37.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.23)

tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare /  
yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ //

### [2.37.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.24)

te bhagnatapaso viprāḥ sametya vṛṣabhadhvajam /  
ko bhavāniti deveśaṃ pṛcchanti sma vimohitāḥ //

### [2.37.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.25)

so 'bravīd bhagavānīśastapaścartumihāgataḥ /  
idānīṃ bhāryayā deśe bhavadbhiriha suvratāḥ //

### [2.37.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.26)

tasya te vākyamākarṇya bhṛgvādyā munipuṅgavāḥ /  
ūcurgṛhītvā vasanaṃ tyaktvā bhāryāṃ tapaścara //

### [2.37.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.27)

athovāca vihasyeśaḥ pinākī nīlalohitaḥ /  
saṃprekṣya jagato yoniṃ pārśvasthaṃ ca janārdanam //

### [2.37.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.28)

kathaṃ bhavadbhiruditaṃ svabhāryāpoṣaṇotsukaiḥ /  
tyaktavyā mama bhāryeti dharmajñaiḥ śāntamānasaiḥ //

### [2.37.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.29)

ṛṣaya ūcuḥ  
vyabhicāraratā nāryaḥ saṃtyājyāḥ patineritāḥ /  
asmābhireṣā subhagā tādṛśī tyāgamarhati //

### [2.37.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.30)

mahādeva uvāca  
na kadācidiyaṃ viprā manasāpyanyamicchati /  
nāhamenāmapi tathā vimuñcāmi kadācana //

### [2.37.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.31)

ṛṣaya ūcuḥ  
dṛṣṭvā vyabhicarantīha hyasmābhiḥ puruṣādhama /  
uktaṃ hyasatyaṃ bhavatā gamyatāṃ kṣiprameva hi //

### [2.37.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.32)

evamukte mahādevaḥ satyameva mayeritam /  
bhavatāṃ pratibhātyeṣetyuktvāsau vicacāra ha //

### [2.37.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.33)

so 'gacchaddhariṇā sārdhaṃ munindrasya mahātmanaḥ /  
vasiṣṭhasyāśramaṃ puṇyaṃ bhikṣārtho parameśvaraḥ //

### [2.37.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.34)

dṛṣṭvā samāgataṃ devaṃ bhikṣamāṇamarundhatī /  
vasiṣṭhasya priyā bhāryā pratyudgamya nanāma nam //

### [2.37.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.35)

prakṣālya pādau vimalaṃ dattvā cāsanamuttamam /  
saṃprekṣya śithilaṃ gātramabhighātahataṃ dvijaiḥ /  
saṃdhayāmāsa bhaiṣajyairviṣṇā vadanā satī //

### [2.37.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.36)

cakāra mahatīṃ pūjāṃ prārthayāmāsa bhāryayā /  
ko bhavān kuta āyātaḥ kimācāro bhavāniti /  
uvāca tāṃ mahādevaḥ siddhānāṃ pravaro 'smyaham //

### [2.37.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.37)

yadetanmaṇḍalaṃ śuddhaṃ bhāti brahmamayaṃ sadā /  
eṣaiva devatā mahyaṃ dhārayāmi sadaiva tat //

### [2.37.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.38)

hatyuktvā prayayau śrīmānanugṛhya pativratām /  
tāḍayāñcakrire daṇḍairloṣṭibhirmuṣṭibhidvijāḥ //

### [2.37.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.39)

dṛṣṭvā carantaṃ giriśaṃ nagnaṃ vikṛtalakṣaṇam /  
procuretad bhavāṃlliṅgamutpāṭayatu durmate //

### [2.37.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.40)

tānabravīnmahāyogī kariṣyāmīti śaṅkaraḥ /  
yuṣmākaṃ māmake liṅge yadi dveṣo 'bhijāyate //

### [2.37.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.41)

ityuktvotpāṭayāmāsa bhagavān bhaganetrahā /  
nāpaśyaṃstatkṣaṇeneśaṃ keśavaṃ liṅgameva ca //

### [2.37.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.42)

tadotpātā babhūvurhi lokānāṃ bhayaśaṃsinaḥ /  
na rājate sahasrāṃśuścacāla pṛthivī punaḥ /  
niṣprabhāśca grahāḥ sarve cukṣubhe ca mahodadhiḥ //

### [2.37.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.43)

apaśyaccānusūyātreḥ svapnaṃ bhāryā pativratā /  
kathayāmāsa viprāṇāṃ bhayādākulitekṣaṇā //

### [2.37.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.44)

tejasā bhāsayan kṛtsnaṃ nārāyaṇasahāyavān /  
bhikṣamāṇaḥ śivo nūnaṃ dṛṣṭo 'smākaṃ gṛheṣviti //

### [2.37.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.45)

tasyā vacanamākarṇya śaṅkamānā maharṣayaḥ /  
sarve jagmurmahāyogaṃ brahmāṇaṃ viśvasaṃbhavam //

### [2.37.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.46)

upāsyamānamamalairyogibhirbrahmavittamaiḥ /  
caturvedairmūrtimadbhiḥ sāvitryā sahitaṃ prabhum //

### [2.37.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.47)

āsīnamāsane ramye nānāścaryasamanvite /  
prabhāsahasrakalile jñānaiśvaryādisaṃyute //

### [2.37.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.48)

vibhrājamānaṃ vapuṣā sastitaṃ śubhralocanam /  
caturmukhaṃ mahābāhuṃ chandomayamajaṃ param //

### [2.37.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.49)

vilokya vedapuruṣaṃ prasannavadanaṃ śubham /  
śirobhirdharaṇīṃ gatvā toṣayāmāsurīśvaram //

### [2.37.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.50)

tān prasannamanā devaścaturmūrtiścaturmukhaḥ /  
vyājahāra muniśreṣṭhāḥ kimāgamanakāraṇam //

### [2.37.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.51)

tasya te vṛttamakhilaṃ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ /  
jñāpayāñcakrire sarve kṛtvā śirasi cāñjalim //

### [2.37.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.52)

ṛṣaya ūcuḥ  
kaścid dāruvanaṃ puṇyaṃ puruṣo 'tīvaśobhanaḥ /  
bhāryayā cārusarvāṅgyā praviṣṭo nagna eva hi //

### [2.37.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.53)

mohayāmāsa vapuṣā nārīṇāṃ kulamīśvaraḥ /  
kanyakānāṃ priyā cāsya dūṣayāmāsa putrakān //

### [2.37.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.54)

asmābhirvividhāḥ śāpāḥ pradattāśca parāhatāḥ /  
tāḍito 'smābhiratyarthaṃ liṅgantu vinipātitam //

### [2.37.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.55)

antarhitaśca bhagavān sabhāryo liṅgameva ca /  
utpātāścābhavan ghorāḥ sarvabhūtabhayaṅkarāḥ //

### [2.37.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.56)

ka eṣa puruṣo deva bhītāḥ sma puruṣottama /  
bhavantameva śaraṇaṃ prapannā vayamacyuta //

### [2.37.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.57)

tvaṃ hi vetsi jagatyasmin yatkiñcidapi ceṣṭitam /  
anugraheṇa viśveśa tadasmānanupālaya //

### [2.37.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.58)

vijñāpito munigaṇairviśvātmā kamalodbhavaḥ /  
dhyātvā devaṃ triśūlāṅkaṃ kṛtāñjalirabhāṣata //

### [2.37.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.59)

brahmovāca  
hā kaṣṭaṃ bhavatāmadya jātaṃ sarvārthanāśanam /  
dhigbalaṃ dhik tapaścaryā mithyaiva bhavatāmiha //

### [2.37.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.60)

saṃprāpya puṇyasaṃskārānnidhīnāṃ paramaṃ nidhim /  
upekṣitaṃ vṛthācārairbhavadbhiriha mohitaiḥ //

### [2.37.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.61)

kāṅkṣante yogino nityaṃ yatanto yatayo nidhim /  
yameva taṃ samāsādya hā bhavadbhirupekṣitam //

### [2.37.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.62)

yajanti yajñairvividhairyatprāptyairvedavādinaḥ /  
mahānidhiṃ samāsādya hā bhavadbhirupekṣitam //

### [2.37.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.63)

yaṃ samāsādya devānaimaiśvaryamakhilaṃ jagat /  
tamāsādyākṣayanidhiṃ hā bhavadbhirupekṣitam //

### [2.37.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.64)

yatsamāpattijanitaṃ viśveśatvamidaṃ mama /  
tadevopekṣitaṃ dṛṣṭvā nidhānaṃ bhāgyavarjitaiḥ //

### [2.37.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.65)

yasmin samāhitaṃ divyamaiśvaryaṃ yat tadavyayam /  
tamāsādya nidhiṃ brāhma hā bhavadbhirvṛthākṛtam //

### [2.37.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.66)

eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ /  
na tasya paramaṃ kiñcit padaṃ samadhigamyate //

### [2.37.67](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.67)

devatānāmṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ cāpi śāśvataḥ /  
sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinām /  
saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ //

### [2.37.68](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.68)

eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā /  
eṣa cakrī ca vajrī ca śrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ //

### [2.37.69](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.69)

yogī kṛtayuge devastretāyāṃ yajña ucyate /  
dvāpare bhagavān kālo dharmaketuḥ kalau yuge //

### [2.37.70](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.70)

rudrasya mūrtayastistro yābhirviśvamidaṃ tatam /  
tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuriti prabhuḥ //

### [2.37.71](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.71)

mūrtiranyā smṛtā cāsya digvāsā vai śivā dhruvā /  
yatra tiṣṭhati tad brahma yogena tu samanvitam //

### [2.37.72](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.72)

yā cāsya pārśvagā bhāryā bhavadbhirabhivīkṣitā /  
sā hi nārāyaṇo devaḥ paramātmā sanātanaḥ //

### [2.37.73](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.73)

tasmāt sarvamidaṃ jātaṃ tatraiva ca layaṃ vrajet /  
sa eva mohayet kṛtsnaṃ sa eva paramā gatiḥ //

### [2.37.74](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.74)

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt /  
ekaśṛṅgo mahānātmā purāṇo 'ṣṭākṣaro hariḥ //

### [2.37.75](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.75)

caturvedaścaturmūrtistrimūrtistriguṇaḥ paraḥ /  
ekamūrtirameyātmā nārāyaṇa iti śrutiḥ //

### [2.37.76](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.76)

ṛtasya garbho bhagavānāpo māyātanuḥ prabhuḥ /  
stūyate vividhairmantrairbrāhmaṇairdharmamokṣibhiḥ //

### [2.37.77](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.77)

saṃhṛtya sakalaṃ viśvaṃ kalpānte puruṣottamaḥ /  
śete yogāmṛtaṃ pītvā yat tad viṣṇoḥ paraṃ padam //

### [2.37.78](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.78)

na jāyate na mriyate vardhate na ca viśvasṛk /  
mūlaprakṛtiravyaktā gīyate vaidikairajaḥ //

### [2.37.79](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.79)

tato niśāyāṃ vṛttāyāṃ sisṛkṣurakhilañjagat /  
ajasya nābhau tad bījaṃ kṣipatyeṣa maheśvaraḥ //

### [2.37.80](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.80)

taṃ māṃ vitta mahātmānaṃ brahmāṇaṃ viśvato mukham /  
mahāntaṃ puruṣaṃ viśvamapāṃ garbhamanuttamam //

### [2.37.81](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.81)

na taṃ vidātha janakaṃ mohitāstasya māyayā /  
devadevaṃ mahādevaṃ bhūtānāmīśvaraṃ haram //

### [2.37.82](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.82)

eṣa devo mahādevo hyanādirbhagavān haraḥ /  
viṣṇunā saha saṃyuktaḥ karoti vikaroti ca //

### [2.37.83](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.83)

na tasya vidyate kāryaṃ na tasmād vidyate param /  
sa vedān pradadau pūrvaṃ yogamāyātanurmama //

### [2.37.84](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.84)

sa māyī māyayā sarvaṃ karoti vikaroti ca /  
tameva muktaye jñātvā vrajeta śaraṇaṃ bhavam //

### [2.37.85](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.85)

itīritā bhagavatā marīcipramukhā vibhum /  
praṇamya devaṃ brahmāṇaṃ pṛcchanti sma suduḥ khitāḥ //

### [2.37.86](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.86)

munaya ūcuḥ  
kathaṃ paśyema taṃ devaṃ punareva pinākinam /  
brūhi viśvāmareśāna trātā tvaṃ śaraṇaiṣiṇām //

### [2.37.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.87)

pitāmaha uvāca  
yad dṛṣṭaṃ bhavatā tasya liṅgaṃ bhuvi nipātitam /  
talliṅgānukṛtīśasya kṛtvā liṅgamanuttamam //

### [2.37.88](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.88)

pūjayadhvaṃ sapatnīkāḥ sādaraṃ putrasaṃyutāḥ /  
vaidikaireva niyamairvividhairbrahmacāriṇaḥ //

### [2.37.89](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.89)

saṃsthāpya śāṅkarairmantrairṛgyajuḥ sāmasaṃbhavaiḥ /  
tapaḥ paraṃ samāsthāya gṛṇantaḥ śatarudriyam //

### [2.37.90](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.90)

samāhitāḥ pūjayadhvaṃ saputrāḥ saha bandhubhiḥ /  
sarve prāñjalayo bhūtvā śūlapāṇiṃ prapadyatha //

### [2.37.91](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.91)

tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ /  
yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca praṇaśyati //

### [2.37.92](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.92)

tataḥ praṇamya varadaṃ brahmāṇamamitaujasam /  
jagmuḥ saṃhṛṣṭamanaso devadāruvanaṃ punaḥ //

### [2.37.93](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.93)

ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā /  
ajānantaḥ paraṃ devaṃ vītarāgā vimatsarāḥ //

### [2.37.94](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.94)

sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvatānāṃ guhāsu ca /  
nadīnāṃ ca vivikteṣu pulineṣu śubheṣu ca //

### [2.37.95](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.95)

śaivālabhojanāḥ kecit kecidantarjaleśayāḥ /  
kecidabhrāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgraviṣṭhitāḥ //

### [2.37.96](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.96)

danto 'lūkhalinastvanye hyaśmakuṭṭāstathā pare /  
śākaparṇāśinaḥ kecit saṃprakṣālā marīcipāḥ //

### [2.37.97](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.97)

vṛkṣamūlaniketāśca śilāśayyāstathā pare /  
kālaṃ nayanti tapasā pūjayanto maheśvaram //

### [2.37.98](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.98)

tatasteṣāṃ prasādārthaṃ prapannārtiharo haraḥ /  
cakā bhagavān buddhiṃ prabodhāya vṛṣadhvajaḥ //

### [2.37.99](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.99)

devaḥ kṛtayuge hyasmin śṛṅge himavataḥ śubhe /  
devadāruvanaṃ prāptaḥ prasannaḥ parameśvaraḥ //

### [2.37.100](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.100)

bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ /  
ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ //

### [2.37.101](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.101)

kvacicca hasate raudraṃ kvacid gāyati vismitaḥ /  
kvacinnṛtyati śṛṅgārī kvacidrauti muhurmuhuḥ //

### [2.37.102](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.102)

āśrame 'bhyāgato bhikṣāṃ yācate ca punaḥ punaḥ /  
māyāṃ kṛtvātmano rūpaṃ devastad vanamāgataḥ //

### [2.37.103](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.103)

kṛtvā girisutāṃ gaurīṃ pārśvedevaḥ pinākadhṛk /  
sā ca pūrvavad deveśī devadāruvanaṃ gatā //

### [2.37.104](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.104)

dṛṣṭvā samāgataṃ devaṃ devyā saha kapardinam /  
praṇemuḥ śirasā bhūmau toṣayāmāsurīśvaram //

### [2.37.105](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.105)

vaidikairvividhairmantraiḥ sūktairmāheśvaraiḥ śubhaiḥ /  
atharvaśirasā cānye rudrādyairbrahmabhirbhavam //

### [2.37.106](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.106)

namo devādidevāya mahādevāya te namaḥ /  
tryambakāya namastubhyaṃ triśūlavaradhāriṇe //

### [2.37.107](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.107)

namo digvāsase tubhyaṃ vikṛtāya pinākine /  
sarvapraṇatadehāya svayamapraṇatātmane //

### [2.37.108](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.108)

antakāntakṛte tubhyaṃ sarvasaṃharaṇāya ca /  
namo 'stu nṛtyaśīlāya namo bhairavarūpiṇe //

### [2.37.109](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.109)

naranārīśarīrāya yogināṃ gurave namaḥ /  
namo dāntāya śāntāya tāpasāya harāya ca //

### [2.37.110](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.110)

vibhīṣaṇāya rudrāya namaste kṛttivāsase /  
namaste lelihānāya śitikaṇṭhāya te namaḥ //

### [2.37.111](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.111)

aghoraghorarūpāya vāmadevāya vai namaḥ /  
namaḥ kanakamālāya devyāḥ priyakarāya ca //

### [2.37.112](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.112)

gaṅgāsaliladhārāya śambhave parameṣṭhine /  
namo yogādhipataye brahmādhipataye namaḥ //

### [2.37.113](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.113)

prāṇāya ca namastubhyaṃ namo bhasmāṅgarāgine /  
namaste ghanavāhāya daṃṣṭriṇe vahniretase //

### [2.37.114](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.114)

brahmaṇaśca śiro hartre namaste kālarūpiṇe /  
āgatiṃ te na janīmo gatiṃ naiva ca naiva ca /  
viśveśvara mahādeva yo 'si so 'si namo 'stu te //

### [2.37.115](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.115)

namaḥ pramathanāthāya dātre ca śubhasaṃpadām /  
kapālapāṇaye tubhyaṃ namo mīḍhuṣṭamāya te /  
namaḥ kanakaliṅgāya vāriliṅgāya te namaḥ //

### [2.37.116](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.116)

namo vahnyarkaliṅgāya jñānaliṅgāya te namaḥ /  
namo bhujaṅgahārāya karṇikārapriyāya ca /  
kirīṭine kuṇḍaline kālakālāya te namaḥ //

### [2.37.117](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.117)

vāmadeva maheśāna devadeva trilocana /  
kṣamyatāṃ yatkṛtaṃ mohāt tvameva śaraṇaṃ hi naḥ //

### [2.37.118](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.118)

caritāni vicitrāṇi guhyāni gahanāni ca /  
brahmādīnāṃ ca sarveṣāṃ durvijñeyo 'si śaṅkara //

### [2.37.119](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.119)

ajñānād yadi vā jñānād yatkiñcitkurute naraḥ /  
tatsarvaṃ bhagavānena kurute yogamāyayā //

### [2.37.120](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.120)

evaṃ stutvā mahādevaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā /  
ūcuḥ praṇamya giriśaṃ paśyāmastvāṃ yathā purā //

### [2.37.121](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.121)

teṣāṃ saṃstavamākarṇya somaḥ momavibhūṣaṇaḥ /  
svameva paramaṃ rūpaṃ darśayāmāsa śaṅkaraḥ //

### [2.37.122](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.122)

taṃ te dṛṣṭvātha giriśaṃ devyā saha pinākinam /  
yathā pūrvaṃ sthitā viprāḥ praṇemurhṛṣṭamānasāḥ //

### [2.37.123](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.123)

tataste munayaḥ sarve saṃstūya ca maheśvaram /  
bhṛgvaṅgirovasiṣṭhāstu viśvāmitrastathaiva ca //

### [2.37.124](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.124)

gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /  
marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ /  
praṇamya devadeveśamidaṃ vacanamabruvan //

### [2.37.125](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.125)

kathaṃ tvāṃ devadeveśa karmayogena vā prabho /  
jñānena vātha yogena pūjayāmaḥ sadaiva hi //

### [2.37.126](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.126)

kena vā devamārgeṇa saṃpūjyo bhagavāniha /  
kiṃ tat sevyamasevyaṃ vā sarvametad bravīhi naḥ //

### [2.37.127](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.127)

devadeva uvāca  
etad vaḥ saṃpravakṣyāmi gūḍhaṃ gahanamuttamam /  
brahmaṇe kathitaṃ pūrvamādāveva maharṣayaḥ //

### [2.37.128](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.128)

sāṃkhyayogo dvidhā jñeyaḥ puruṣāṇāṃ hi sādhanam /  
yogena sahitaṃ sāṃkhyaṃ puruṣāṇāṃ vimuktidam //

### [2.37.129](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.129)

na kevalena yogena dṛśyate puruṣaḥ paraḥ /  
jñānaṃ tu kevalaṃ samyagapavargaphalapradam //

### [2.37.130](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.130)

bhavantaḥ kevalaṃ yogaṃ samāśritya vimuktaye /  
vihāya sāṃkhyaṃ vimalamakurvanta pariśramam //

### [2.37.131](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.131)

etasmāt kāraṇād viprānṛṇāṃ kevaladharmiṇām /  
āgato 'hamimaṃ deśaṃ jñāpayan mohasaṃbhavam //

### [2.37.132](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.132)

tasmād bhavadbhirvimalaṃ jñānaṃ kaivalyasādhanam /  
jñātavyaṃ hi prayatnena śrotavyaṃ dṛśyameva ca //

### [2.37.133](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.133)

ekaḥ sarvatrago hyātmā kevalaścitimātrakaḥ /  
ānando nirmalo nityaṃ syādetat sāṃkhyadarśanam //

### [2.37.134](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.134)

etadeva paraṃ jñānameṣa mokṣo 'tra gīyate /  
etat kaivalyamamalaṃ brahmabhāvaśca varṇitaḥ //

### [2.37.135](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.135)

āśritya caitat paramaṃ tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ /  
paśyanti māṃ mahātmāno yatayo viśvamīśvaram //

### [2.37.136](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.136)

etat tat paramaṃ jñānaṃ kevalaṃ sannirañjanam /  
ahaṃ hi vedyo bhagavān mama mūrtiriyaṃ śivā //

### [2.37.137](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.137)

bahūni sādhanānīha siddhaye kathitāni tu /  
teṣāmabhyadhikaṃ jñānaṃ māmakaṃ dvijapuṅgavāḥ //

### [2.37.138](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.138)

jñānayogaratāḥ śāntā māmeva śaraṇaṃ gatāḥ /  
ye hi māṃ bhasmaniratā dhyāyanti satataṃ hṛdi //

### [2.37.139](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.139)

madbhaktiparamā nityaṃ yatayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ /  
nāśayāmyacirāt teṣāṃ ghoraṃ saṃsārasāgaram //

### [2.37.140](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.140)

praśāntaḥ saṃyatamanā bhasmoddhūlitavigrahaḥ /  
brahmacaryarato nagno vrataṃ pāśupataṃ caret //

### [2.37.141](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.141)

nirmitaṃ hi mayā pūrvaṃ vrataṃ pāśupataṃ param /  
guhyād guhyatamaṃ sūkṣmaṃ vedasāraṃ vimuktaye //

### [2.37.142](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.142)

yad vā kaupīnavasanaḥ syād vaikavasano muniḥ /  
vedābhyāsarato vidvān dhyāyet paśupatiṃ śivam //

### [2.37.143](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.143)

eṣa pāśupato yogaḥ sevanīyo mumukṣubhiḥ /  
bhasmacchannairhi satataṃ niṣkāmairiti viśrutiḥ //

### [2.37.144](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.144)

vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ /  
bahavo 'nena yogena pūtā madbhāvamāgatāḥ //

### [2.37.145](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.145)

anyāni caiva śāstrāṇi loke 'smin mohanānitu /  
vedavādaviruddhāni mayaiva kathitāni tu //

### [2.37.146](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.146)

vāmaṃ pāśupataṃ somaṃ lākulaṃ caiva bhairavam /  
asevyametat kathitaṃ vedavāhyaṃ tathetaram //

### [2.37.147](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.147)

vedamurtirahaṃ viprā nānyaśāstrārthavedibhiḥ /  
jñāyate matsvarūpaṃ tu muktvā vedaṃ sanātanam //

### [2.37.148](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.148)

sthāpayadhvamidaṃ mārgaṃ pūjayadhvaṃ maheśvaram /  
acirādaiśvaraṃ jñānamutpatsyati na saṃśayaḥ //

### [2.37.149](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.149)

mayi bhaktiśca vipulā bhavatāmastu sattamāḥ /  
dhyātamātro hi sānnidhyaṃ dāsyāmi munisattamāḥ //

### [2.37.150](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.150)

ityuktvā bhagavān somastatraivāntaradhīyata /  
to 'pi dāruvane tasmin pūjayanti sma śaṅkaram /  
brahmacaryaratāḥ śāntā jñānayogaparāyaṇāḥ //

### [2.37.151](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.151)

sametya te mahātmāno munayo brahmavādinaḥ /  
vitenire bahūn vādānnadhyātmajñānasaṃśrayān //

### [2.37.152](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.152)

kimasya jagato mūlamātmā cāsmākameva hi /  
ko 'pi syāt sarvabhāvānāṃ heturīśvara eva ca //

### [2.37.153](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.153)

ityevaṃ manyamānānāṃ dhyānamārgāvalambinām /  
āvirāsīnmahādevī devī girivarātmajā //

### [2.37.154](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.154)

koṭisūryapratīkāśā jvālāmālāsamāvṛtā /  
svabhābhirvimalābhistu pūrayantī nabhastalam //

### [2.37.155](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.155)

tāmanvapaśyan girijāmameyāṃ  
jvālāsahasrāntarasanniviṣṭām /  
praṇemurekāmakhileśapatnīṃ  
jānanti te tat paramasya bījam //

### [2.37.156](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.156)

asamākameṣā parameśapatnī  
gatistathātmā gaganābhidhānā /  
paśyantyathātmānamidaṃ ca kṛtsnaṃ  
tasyāmathaite munayaśca viprāḥ //

### [2.37.157](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.157)

nirīkṣitāste parameśapatnyā  
tadantare devamaśeṣahetum /  
paśyanti śaṃbhuṃ kavimīśitāraṃ  
rudraṃ bṛhantaṃ puruṣaṃ purāṇam //

### [2.37.158](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.158)

ālokya devīmatha devamīśaṃ  
praṇemurānandamavāpuragryam /  
jñānaṃ tadaiśaṃ bhagavatprasādā-  
dāvirbabhau janmavināśahetu //

### [2.37.159](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.159)

iyaṃ hi sā jagato yonirekā  
sarvātmikā sarvaniyāmikā ca /  
māheśvarīśaktiranādisiddhā  
vyomābhidhānā divi rājatīva //

### [2.37.160](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.160)

asyā mahatparameṣṭhī parastā-  
nmaheśvaraḥ śiva eko 'tha rudraḥ /  
cakāra viśvaṃ paraśaktiniṣṭhāṃ  
māyāmathāruhya sa devadevaḥ //

### [2.37.161](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.161)

eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍho  
māyī rudraḥ sakalo niṣkalaśca /  
sa eva devī na ca tadvibhinna-  
metajjñātvā hyamṛtatvaṃ vrajanti //

### [2.37.162](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.162)

antarhito 'bhūd bhagavānatheśo  
devyā bhargaḥ saha devādidevaḥ /  
ārādhayanti sma tameva devaṃ  
vanaukasaste punareva rudram //

### [2.37.163](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.163)

etad vaḥ kathitaṃ sarvaṃ devadevaviceṣṭitam /  
devadāruvane pūrvaṃ purāṇe yanmayā śrutam //

### [2.37.164](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.164)

yaḥ paṭhecchṛṇuyānnityaṃ mucyate sarvapātakaiḥ /  
śrāvayed vā dvijān śāntān sa yāti paramāṃ gatim //

### [2.37.164.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37.164.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge saptatriṃśo 'dhyāyaḥ

## Linked texts (3)

- [Padmapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.padma.4.13.4) — Vyāsa, Sanskrit
- [Skanda Purāṇa (Kumāra Kavi)](https://indike.org/pramana/in.purana.skandapurana.60.17) — Kumāra Kavi, Sanskrit
- [Kriyāsāra (ed. Mallikārjuna Śāstrī)](https://indike.org/pramana/in.sampradaya.saiva.virasaiva.kriyasara*sastri1910.2.127) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.37) · Pramāṇa
