<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 2.44

# Kurmapurana 2.44: catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 2.44

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.44.148](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.148) — 3 parts

### catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

### [2.44.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.1)

kūrma uvāca  
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pratisargamanuttamam /  
prākṛtaṃ hi samāsena śṛṇudhvaṃ gadato mama //

### [2.44.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.2)

gate parārdhadvitaye kālo lokaprakālanaḥ /  
kālāgnirbhasmasāt kartuṃ karoti nikilaṃ matim //

### [2.44.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.3)

svātmanyātmānamāveśya bhūtvā devo maheśvaraḥ /  
dahedaśeṣaṃ brahmāṇḍaṃ sadevāsuramānuṣam //

### [2.44.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.4)

tamāviśya mahādevo bhagavānnīlalohitaḥ /  
karoti lokasaṃhāraṃ bhīṣaṇaṃ rūpamāśritaḥ //

### [2.44.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.5)

praviśya maṇḍalaṃ sauraṃ kṛtvāsau bahudhā punaḥ /  
nirdahatyakhilaṃ lokaṃ saptasaptisvarūpadhṛk //

### [2.44.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.6)

sa dagdhvā sakalaṃ sattvamastraṃ brahmaśiro mahat /  
devatānāṃ śarīreṣu kṣipatyakhiladāhakam //

### [2.44.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.7)

dagdheṣvaśeṣadeveṣu devī girivarātmajā /  
ekāsā sākṣiṇī śaṃbhostiṣṭhate vaidikī śrutiḥ //

### [2.44.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.8)

śiraḥ kapālairdevānāṃ kṛtastragvarabhūṣaṇaḥ /  
ādityacandrādigaṇaiḥ pūrayan vyomamaṇḍalam //

### [2.44.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.9)

sahasranayano devaḥ sahasrākṛtiriśvaraḥ /  
sahasrahastacaraṇaḥ sahasrārcirmahābhujaḥ //

### [2.44.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.10)

daṃṣṭrākarālavadanaḥ pradīptānalalocanaḥ /  
triśūlī kṛttivasano yogamaiśvaramāsthitaḥ //

### [2.44.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.11)

pītvā tatparamānandaṃ prabhūtamamṛtaṃ svayam /  
karoti tāṇḍavaṃ devīmālokya parameśvaraḥ //

### [2.44.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.12)

pītvā nṛttāmṛtaṃ devī bhartuḥ paramamaṅgalā /  
yogamāsthāya devasya dehamāyāti śūlinaḥ //

### [2.44.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.13)

saṃtyaktvā tāṇḍavarasaṃ svecchayaiva pinākadhṛk /  
jyotiḥ svabhāvaṃ bhagavān dagdhvā brahmāṇḍamaṇḍalam //

### [2.44.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.14)

saṃsthiteṣvatha deveṣu brahmaviṣṇupinākiṣu /  
guṇairaśeṣaiḥ pṛthivīvilayaṃ yāti vāriṣu //

### [2.44.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.15)

sa vāritattvaṃ saguṇaṃ grasate havyavāhanaḥ /  
tejastu guṇasaṃyuktaṃ vāyau saṃyāti saṃkṣayam //

### [2.44.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.16)

ākāśe saguṇo vāyuḥ pralayaṃ yāti viśvabhṛt /  
bhūtādau ca tathākāśaṃ līyate guṇasaṃyutam //

### [2.44.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.17)

indriyāṇi ca sarvāṇi taijase yānti saṃkṣayam /  
vaikārike devagaṇāḥ pralaṃya yānti sattamāḥ //

### [2.44.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.18)

vaikārikastaijasaśca bhūtādiśceti sattamāḥ /  
trividho 'yamahaṅkāro mahati pralaṃya vrajet //

### [2.44.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.19)

mahāntamebhiḥ sahitaṃ brahmāṇamatitejasam /  
avyaktaṃ jagato yoniḥ saṃharedekamavyayam //

### [2.44.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.20)

evaṃ saṃhṛtya bhūtāni tattvāni ca maheśvaraḥ /  
viyojayati cānyonyaṃ pradhānaṃ puruṣaṃ param //

### [2.44.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.21)

pradhānapuṃsorajayoreṣa saṃhāra īritaḥ /  
maheśvarecchājanito na svayaṃ vidyate layaḥ //

### [2.44.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.22)

guṇasāmyaṃ tadavyaktaṃ prakṛtiḥ parigīyate /  
pradhānaṃ jagato yonirmāyātattvamacetanam //

### [2.44.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.23)

kūṭasthaścinmayo hyātmā kevalaḥ pañcaviṃśakaḥ /  
gīyate munibhiḥ sākṣī mahānekaḥ pitāmahaḥ //

### [2.44.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.24)

evaṃ saṃhārakaraṇī śaktirmāheśvarī dhruvā /  
pradhānādyaṃ viśeṣāntaṃ dahed rudra iti śrutiḥ //

### [2.44.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.25)

yogināmatha sarveṣāṃ jñānavinyastacetasām /  
ātyantikaṃ caiva layaṃ vidadhātīha śaṅkaraḥ //

### [2.44.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.26)

ityeṣa bhagavān rudraḥ saṃhāraṃ kurute vaśī /  
sthāpikā mohanī śaktirnārāyaṇa iti śrutiḥ //

### [2.44.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.27)

hiraṇyagarbhā bhagavān jagat sadasadātmakam /  
sṛjedaśeṣaṃ prakṛtestanmayaḥ pañcaviṃśakaḥ //

### [2.44.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.28)

sarvajñāḥ sarvagāḥ śāntāḥ svātmanyevavyavasthitāḥ /  
śaktayo brahmaviṇvīśā bhuktimuktiphalapradāḥ //

### [2.44.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.29)

sarveśvarāḥ sarvavandyāḥ śāśvatānantabhoginaḥ /  
ekamevākṣaraṃ tattvaṃ puṃpradhāneśvarātmakam //

### [2.44.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.30)

anyāśca śaktayo divyāḥ santi tatra sahasraśaḥ /  
ijyante vividhairyajñaiḥ śakrādityādayo 'marāḥ //

### [2.44.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.31)

ekaikasya sahasrāṇi dehānāṃ vai śatāni ca /  
kathyante caiva māhātmyācchaktirekaiva nirguṇāḥ //

### [2.44.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.32)

tāṃ tāṃ śaktiṃ samādhāya svayaṃ devo maheśvaraḥ /  
karoti dehān vividhān grasate caiva līlayā //

### [2.44.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.33)

ijyate sarvayajñeṣu brāhmaṇairvedavādibhiḥ /  
sarvakāmaprado rudra ityeṣā vaidikī śrutiḥ //

### [2.44.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.34)

sarvāsāmeva śaktīnāṃ brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /  
prādhānyena smṛtā devāḥ śaktayaḥ paramātmanaḥ //

### [2.44.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.35)

ādyaḥ parastād bhagavān paramātmā sanātanaḥ /  
gīyate sarvaśaktyātmā śūlapāṇirmaheśvaraḥ //

### [2.44.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.36)

enameke vadantyagniṃ nārāyaṇamathāpare /  
indrameke pare viśvān brahmāṇamapare jaguḥ //

### [2.44.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.37)

brahmaviṣṇavagnivaruṇāḥ sarve devāstatharṣayaḥ /  
ekasyaivātha rudrasya bhedāste parikīrtitāḥ //

### [2.44.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.38)

yaṃ yaṃ bhedaṃ samāśritya yajanti parameśvaram /  
tat tad rūpaṃ samāsthāya pradadāti phalaṃ śivaḥ //

### [2.44.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.39)

tasmādekataraṃ bhedaṃ samāśrityāpi śāśvatam /  
ārādhayanmahādevaṃ yāti tatparamaṃ padam //

### [2.44.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.40)

kintu devaṃ mahādevaṃ sarvaśaktiṃ sanātanam /  
ārādhayed vai giriśaṃ saguṇaṃ vātha nirguṇam //

### [2.44.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.41)

mayā prokto hi bhavatāṃ yogaḥ prāgeva nirguṇaḥ /  
ārurukṣustu saguṇaṃ pūjayet parameśvaram //

### [2.44.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.42)

pinākinaṃ trinayanaṃ jaṭilaṃ kṛttivāsasam /  
padmāsanasthaṃ rukmābhaṃ cintayed vaidikī śrutiḥ //

### [2.44.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.43)

eṣa yogaḥ samuddiṣṭaḥ sabījo munisattamāḥ /  
tasmāt sarvān parityajya devān brahmapurogamān /  
ārādhayed virūpākṣamādimadhyāntasaṃsthitam //

### [2.44.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.44)

bhaktiyogasamāyuktaḥ svadharmanirataḥ śuciḥ /  
tādṛśaṃ rūpamāsthāya samāyātyantikaṃ śivam //

### [2.44.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.45)

eṣa yogaḥ samuddiṣṭaḥ sabījo 'tyantabhāvane /  
yathāvidhi prakurvāṇaḥ prāpnuyādaiśvaraṃ padam //

### [2.44.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.46)

atrāpyaśakto 'tha haraṃ viṣṇuṃ bahmāṇamarcayet /  
atha cedasamarthaḥ syāt tatrāpi munipuṅgavāḥ /  
tato vāyvagniśakrādīn pūjayed bhaktisaṃyutaḥ //

### [2.44.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.47)

ye cānye bhāvane śuddhe prāgukte bhavatāmiha /  
athāpi kathito yogo nirbojaśca sabījakaḥ //

### [2.44.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.48)

jñānaṃ taduktaṃ nirbojaṃ pūrvaṃ hi bhavatāṃ mayā /  
viṣṇuṃ rudraṃ virañciṃ ca sabījaṃ bhāvayed budhaḥ /  
sathavāgnyādikān devāṃstatparaḥ saṃyatendriyaḥ //

### [2.44.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.49)

pūjayet puruṣaṃ viṣṇuṃ caturmūrtidharaṃ harim /  
anādinidhanaṃ devaṃ vāsudevaṃ sanātanam //

### [2.44.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.50)

nārāyaṇaṃ jagadyonimākāśaṃ paramaṃ padam /  
talliṅgadhārī niyataṃ tadbhaktastadapāśrayaḥ /  
eṣa eva vidhirbrāhme bhāvane cāntike mataḥ //

### [2.44.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.51)

ityetat kathitaṃ jñānaṃ bhāvanāsaṃśrayaṃ param /  
indradyumnāya munaye kathitaṃ yanmayā purā //

### [2.44.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.52)

avyaktātmakamevedaṃ cetanācetanaṃ jagat /  
tadīśvaraḥ paraṃ brahma tasmād brahmamayaṃ jagat //

### [2.44.53](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.53)

sūta uvāca  
etāvaduktvā bhagavān virarāma janārdanaḥ /  
tuṣṭuvurmunayo viṣṇuṃ śakreṇa saha mādhavam //

### [2.44.54](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.54)

munaya ūcuḥ  
namaste kūrmarūpāya viṣṇave paramātmane /  
nārāyaṇāya viśvāya vāsudevāya te namaḥ //

### [2.44.55](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.55)

namo namaste kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ /  
mādhavāya namastubhyaṃ namo yajñeśvarāya ca //

### [2.44.56](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.56)

sahasraśirase tubhyaṃ sahasrākṣāya te namaḥ /  
namaḥ sahasrahastāya sahasracaraṇāya ca //

### [2.44.57](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.57)

oṃ namo jñānarūpāya paramātmasvarūpiṇe /  
ānandāya namastubhyaṃ māyātītāya te namaḥ //

### [2.44.58](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.58)

namo gūḍhaśarīrāya nirguṇāya namo 'stu te /  
puruṣāya purāṇāya sattāmātrasvarūpiṇe //

### [2.44.59](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.59)

namaḥ sāṃkhyāya yogāya kevalāya namo 'stu te /  
dharmajñānādhigamyāya niṣkalāya namo namaḥ //

### [2.44.60](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.60)

namostu vyomatattvāya mahāyogeśvarāya ca /  
parāvarāṇāṃ prabhave vedavedyāya te namaḥ //

### [2.44.61](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.61)

namo buddhāya śuddhāya namo yuktāya hetave /  
namo namo namastubhyaṃ māyine vedhase namaḥ //

### [2.44.62](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.62)

namo 'stu te varāhāya nārasiṃhāya te namaḥ /  
vāmanāya namastubhyaṃ hṛṣīkeśāya te namaḥ //

### [2.44.63](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.63)

namo 'stu kālarudrāya kālarūpāya te namaḥ /  
svargāpavargadātre ca namo 'pratihatātmane //

### [2.44.64](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.64)

namo yogādhigamyāya yogine yogadāyine /  
devānāṃ pataye tubhyaṃ devārtiśamanāya te //

### [2.44.65](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.65)

bhagavaṃstvatprasādena sarvasaṃsāranāśanam /  
asmābhirviditaṃ jñānaṃ yajjñātvāmṛtamaśnute //

### [2.44.66](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.66)

śrutāstu vividhā dharmā vaṃśā manvantarāṇi ca /  
sargaśca pratisargaśca brahmāṇyasyāsya vistaraḥ //

### [2.44.67](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.67)

tvaṃ hi sarvajagatsākṣī viśvo nārāyaṇaḥ paraḥ /  
trātumarhasyanantātmaṃstvameva śaraṇaṃ gatiḥ //

### [2.44.68](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.68)

sūta uvāca  
etad vaḥ kathitaṃ viprā yogamokṣapradāyakam /  
kaurmaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ //

### [2.44.69](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.69)

asmin purāṇe lakṣmyāstu saṃbhavaḥ kathitaḥ purā /  
mohāyāśeṣabhūtānāṃ vāsudevena yojanam //

### [2.44.70](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.70)

prajāpatīnāṃ sargastu varṇadharmāśca vṛttayaḥ /  
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yathāvallakṣaṇaṃ śubham //

### [2.44.71](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.71)

pitāmahasya viṣṇośca maheśasya ca dhīmataḥ /  
ekatvaṃ ca pṛthaktvaṃ ca viśeṣaścopavarṇitaḥ //

### [2.44.72](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.72)

bhaktānāṃ lakṣaṇaṃ proktaṃ samācāraśca śobhanaḥ /  
varṇāśramāṇāṃ kathitaṃ yathāvadiha lakṣaṇam //

### [2.44.73](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.73)

ādisargastataḥ paścādaṇḍāvaraṇasaptakam /  
hiraṇyagarbhasargaśca kīrtito munipuṅgavāḥ //

### [2.44.74](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.74)

kālasaṃkhyāprakathanaṃ māhātmyaṃ ceśvarasya ca /  
brahmaṇaḥ śayanaṃ cāpsu nāmanirvacanaṃ tathā //

### [2.44.75](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.75)

varāhavapuṣā bhūyo bhūmeruddharaṇaṃ punaḥ /  
mukhyādisargakathanaṃ munisargastathāparaḥ //

### [2.44.76](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.76)

vyākhyato rudrasargaśca ṛṣisargaśca tāpasaḥ /  
dharmasya ca prajāsargastāmasāt pūrvameva tu //

### [2.44.77](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.77)

brahmaviṣṇuvivādaḥ syādantardehapraveśanam /  
padmodbhavatvaṃ devasya mohastasya ca dhīmataḥ //

### [2.44.78](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.78)

darśanaṃ ca maheśasya māhātmyaṃ viṣṇuneritam /  
divyadṛṣṭipradānaṃ ca brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ //

### [2.44.79](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.79)

saṃstavo devadevasya brahmaṇā parameṣṭhinā /  
prasādo giriśasyātha varadānaṃ tathaiva ca //

### [2.44.80](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.80)

saṃvādo viṣṇunā sārdhaṃ śaṅkarasya mahātmanaḥ /  
varadānaṃ tathāpūrvamantardhānaṃ pinākinaḥ //

### [2.44.81](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.81)

vadhaśca kathito viprā madhukaiṭabhayoḥ purā /  
avatāro 'tha devasya brahmaṇo nābhipaṅkajāt //

### [2.44.82](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.82)

ekībhāvaśca devasya viṣṇunā kathitastataḥ /  
vimoho brahmaṇaścātha saṃjñālābho harestataḥ //

### [2.44.83](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.83)

tapaścaraṇamākhyātaṃ devadevasya dhīmataḥ /  
prādurbhāvo maheśasya lalāṭāt kathitastataḥ //

### [2.44.84](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.84)

rudrāṇāṃ kathitā sṛṣṭirbrahmaṇaḥ pratiṣedhanam /  
bhūtiśca devadevasya varadānopadeśakau //

### [2.44.85](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.85)

antardhānaṃ ca rudrasya tapaścaryāṇḍajasya ca /  
darśanaṃ devadevasya naranārīśarīratā //

### [2.44.86](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.86)

devyā vibhāgakathanaṃ devadevāt pinākinaḥ /  
devyāstu paścāt kathitaṃ dakṣaputrītvameva ca //

### [2.44.87](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.87)

himavadduhitṛtvaṃ ca devyā māhātmyameva ca /  
darśanaṃ divyarūpasya vaiśvarūpasya darśanam //

### [2.44.88](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.88)

nāmnāṃ sahasraṃ kathitaṃ pitrā himavatā svayam /  
upadeśo mahādevyā varadānaṃ tathaiva ca //

### [2.44.89](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.89)

bhṛgvādīnāṃ prajāsargo rājñāṃ vaṃśasya vistaraḥ /  
prācetasatvaṃ dakṣasya dakṣayajñavimardanam //

### [2.44.90](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.90)

dadhīcasya ca dakṣasya vivādaḥ kathitastadā /  
tataśca śāpaḥ kathito munīnāṃ munipuṅgavāḥ //

### [2.44.91](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.91)

rudrāgatiḥ prasādaśca antardhānaṃ pinākinaḥ /  
pitāmahasyopadeśaḥ kīrtyate rakṣaṇāya tu //

### [2.44.92](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.92)

dakṣasya ca prajāsargaḥ kaśyapasya mahātmanaḥ /  
hiraṇyakaśipornāśo hiraṇyākṣavadhastathā //

### [2.44.93](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.93)

tataśca śāpaḥ kathito devadāruvanaukasām /  
nigrahaścāndhakasyātha gāṇapatyamanuttamam //

### [2.44.94](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.94)

prahrādanigrahaścātha baleḥ saṃyamanaṃ tataḥ /  
bāṇasya nigrahaścātha prasādastasya śūlinaḥ //

### [2.44.95](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.95)

ṛṣīṇāṃ vaṃśavistāro rājñāṃ vaṃśāḥ prakīrtitāḥ /  
vasudevāt tato viṣṇorutpattiḥ svecchayā hareḥ //

### [2.44.96](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.96)

darśanaṃ copamanyorvai tapaścaraṇameva ca /  
varalābho mahādevaṃ dṛṣṭvā sāmbaṃ trilocanam //

### [2.44.97](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.97)

kailāsagamanaṃ cātha nivāsastatra śārṅgiṇaḥ /  
tataśca kathyate bhītirdvārivatyā nivāsinām //

### [2.44.98](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.98)

rakṣaṇaṃ garuḍenātha jitvā śatrūn mahābalān /  
nārādāgamanaṃ caiva yātrā caiva garutmataḥ //

### [2.44.99](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.99)

tataśca kṛṣṇāgamanaṃ munīnāmāgatistataḥ /  
naityakaṃ vāsudevasya śivaliṅgārcanaṃ tathā //

### [2.44.100](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.100)

mārkaṇḍeyasya ca muneḥ praśnaḥ proktastataḥ param /  
liṅgārcananimittaṃ ca liṅgasyāpi saliṅginaḥ //

### [2.44.101](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.101)

yathātmyakathanaṃ cātha liṅgāvirbhāva eva ca /  
brahmaviṣṇostathā madhye kīrtito munipuṅgavāḥ //

### [2.44.102](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.102)

mohastayostu kathito gamanaṃ cordhvato 'pyadhaḥ /  
saṃstavo devadevasya prasādaḥ parameṣṭhinaḥ //

### [2.44.103](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.103)

antardhānaṃ ca liṅgasya sāmbotpattistataḥ param /  
kīrtitā cāniruddhasya samutpattirdvijottamāḥ //

### [2.44.104](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.104)

kṛṣṇasya gamane buddhirṛṣīṇāmāgatistathā /  
anuvaśāsitaṃ ca kṛṣṇena varadānaṃ mahātmanaḥ //

### [2.44.105](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.105)

gamanaṃ caiva kṛṣṇasya pārthasyāpi ca darśanam /  
kṛṣṇadvaipāyanasyoktā yugadharmāḥ sanātanāḥ //

### [2.44.106](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.106)

anugraho 'tha pārthasya vārāṇasīgatistataḥ /  
pārāśaryasya ca munervyāsasyādbhutakarmaṇaḥ //

### [2.44.107](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.107)

vāraṇasyāśca māhātmyaṃ tīrthānāṃ caiva varṇanam /  
tīrthayātrā ca vyāsasya devyāścaivātha darśanam /  
udvāsanaṃ ca kathitaṃ varadānaṃ tathaiva ca //

### [2.44.108](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.108)

prayāgasya ca māhātmyaṃ kṣetrāṇāmatha kīrtinam /  
phalaṃ ca vipulaṃ viprā mārkaṇḍeyasya nirgamaḥ //

### [2.44.109](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.109)

bhuvanānāṃ svarūpaṃ ca jyotiṣāṃ ca niveśanam /  
kīrtyante caiva varṣāṇi nadīnāṃ caiva nirṇayaḥ //

### [2.44.110](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.110)

parvatānāṃ ca kathanaṃ sthānāni ca divaukasām /  
dvīpānāṃ pravibhāgaśca śvetadvīpopavarṇanam //

### [2.44.111](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.111)

śayanaṃ keśavasyātha māhātmyaṃ ca mahātmanaḥ /  
manvantarāṇāṃ kathanaṃ viṣṇormāhātmyameva ca //

### [2.44.112](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.112)

vedaśākhāpraṇayanaṃ vyāsānāṃ kathanaṃ tataḥ /  
avedasya ca vedānāṃ kathanaṃ munipuṅgavāḥ //

### [2.44.113](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.113)

yogeśvarāṇāṃ ca kathā śiṣyāṇāṃ cātha kīrtanam /  
gītāśca vividhāguhyā īśvarasyātha kīrtitāḥ //

### [2.44.114](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.114)

varṇāśramāṇāmācārāḥ prāyaścittavidhistataḥ /  
kapālitvaṃ ca rudrasya bhikṣācaraṇameva ca //

### [2.44.115](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.115)

pativratāyāścākhyānaṃ tīrthānāṃ ca vinirṇayaḥ /  
tathā maṅkaṇakasyātha nigrahaḥ kīrtyate dvijāḥ //

### [2.44.116](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.116)

vadhaśca kathito viprāḥ kālasya ca samāsataḥ /  
devadāruvane śaṃbhoḥ praveśo mādhavasya ca //

### [2.44.117](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.117)

darśanaṃ ṣaṭkulīyānāṃ devadevasya dhīmataḥ /  
varadānaṃ ca devasya nandine tu prakīrtitam //

### [2.44.118](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.118)

naimittikastu kathitaḥ pratisargastataḥ param /  
prākṛtaḥ pralayaścordhvaṃ sabījo yoga eva ca //

### [2.44.119](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.119)

evaṃ jñātvā purāṇasya saṃkṣepaṃ kīrtayet tu yaḥ /  
sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate //

### [2.44.120](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.120)

evamuktvā śriyaṃ devīmādāya puruṣottamaḥ /  
saṃtyajya kūrmasaṃsthānaṃ svasthānaṃ ca jagāma ha //

### [2.44.121](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.121)

devāśca sarve munayaḥ svāni sthānāni bhejire /  
praṇamya puruṣaṃ viṣṇuṃ gṛhītvā hyamṛtaṃ dvijāḥ //

### [2.44.122](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.122)

etat purāṇaṃ paramaṃ bhāṣitaṃ kūrmarūpiṇā /  
sākṣād devādidenena viṣṇunā viśvayoninā //

### [2.44.123](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.123)

yaḥ paṭhet satataṃ martyo niyamena samāhitaḥ /  
sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate //

### [2.44.124](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.124)

likhitvā caiva yo dadyād vaiśākhe māsi suvrataḥ /  
viprāya vedaviduṣe tasya puṇyaṃ nibodhata //

### [2.44.125](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.125)

sarvapāpavinirmuktaḥ sarvaiśvaryasamanvitaḥ /  
bhuktvā ca vipulānsvarge bhogāndivyānsuśobhanān //

### [2.44.126](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.126)

tataḥ svargāt paribhraṣṭo viprāṇāṃ jāyate kule /  
pūrvasaṃskāramāhātmyād brahmavidyāmavāpnuyāt //

### [2.44.127](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.127)

paṭhitvādhyāyamevaikaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate /  
yor'thaṃ vicārayet samyak sa prāpnoti paraṃ padam //

### [2.44.128](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.128)

adhyetavyamidaṃ nityaṃ vipraiḥ parvaṇi parvaṇi /  
śrotavyaṃ ca dvijaśreṣṭhā mahāpātakanāśanam //

### [2.44.129](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.129)

ekatastu purāṇāni setihāsāni kṛtsnaśaḥ /  
ekatra cedaṃ paramametadevātiricyate //

### [2.44.130](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.130)

dharmanaipuṇyakāmānāṃ jñānanaipuṇyakāminām /  
idaṃ purāṇaṃ muktvaikaṃ nāstyanyat sādhanaṃ param //

### [2.44.131](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.131)

yathāvadatra bhagavān devo nārāyaṇo hariḥ /  
kathyate hi yathā viṣṇurna tathānyeṣu suvratāḥ //

### [2.44.132](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.132)

brāhmī paurāṇikī ceyaṃ saṃhitā pāpanāśanī /  
atra tat paramaṃ brahma kīrtyate hi yathārthataḥ //

### [2.44.133](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.133)

tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ tapasāṃ ca paraṃ tapaḥ /  
jñānānāṃ paramaṃ jñānaṃ vratānāṃ paramaṃ vratam //

### [2.44.134](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.134)

nādhyetavyamidaṃ śāstraṃ vṛṣalasya ca sannidhau /  
yo 'dhīte sa tu mohātmā sa yāti narakān bahūn //

### [2.44.135](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.135)

śrāddhe vā daivike kārye śrāvaṇīyaṃ dvijātibhiḥ /  
yajñānte tu viśeṣeṇa sarvadoṣaviśodhanam //

### [2.44.136](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.136)

mumukṣūṇāmidaṃ śāstramadhyetavyaṃ viśeṣataḥ /  
śrotavyaṃ cātha mantavyaṃ vedārthaparibṛṃhaṇam //

### [2.44.137](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.137)

jñātvā yathāvad viprendrān śrāvayed bhaktisaṃyutān /  
sarvapāpavinirmukto brahmasāyujyamāpnuyāt //

### [2.44.138](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.138)

yo 'śraddadhāne puruṣe dadyāccādhārmike tathā /  
sa pretya gatvā nirayān śunāṃ yoniṃ vrajatyadhaḥ //

### [2.44.139](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.139)

namaskṛtvā hariṃ viṣṇuṃ jagadyoniṃ sanātanam /  
adhyetavyamidaṃ śāstraṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ tathā //

### [2.44.140](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.140)

ityājñā devadevasya viṣṇoramitatejasaḥ /  
pārāśaryasya viprarṣervyāsasya ca mahātmanaḥ //

### [2.44.141](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.141)

śrutvā nārāyaṇād divyāṃ nārado bhagavānṛṣiḥ /  
gautamāya dadau pūrvaṃ tasmāccaiva parāśaraḥ //

### [2.44.142](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.142)

parāśaro 'pi bhagavāna gaṅgādvāre munīśvarāḥ /  
munibhyaḥ kathayāmāsa dharmakāmārthamokṣadam //

### [2.44.143](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.143)

brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ sanakāya ca dhīmate /  
sanatkumārāya tathā sarvapāpapraṇāśanam //

### [2.44.144](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.144)

sanakād bhagavān sākṣād devalo yogavittamaḥ /  
avāptavān pañcaśikho devalādidamuttamam //

### [2.44.145](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.145)

sanatkumārād bhagavān muniḥ satyavatīsutaḥ /  
lebhe purāṇaṃ paramaṃ vyāsaḥ sarvārthasaṃcayam //

### [2.44.146](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.146)

tasmād vyāsādahaṃ śrutvā bhavatāṃ pāpanāśanam /  
ūcivān vai bhavadbhiśca dātavyaṃ dhārmike jane //

### [2.44.147](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.147)

tasmai vyāsāya gurave sarvajñāya maharṣaye /  
pārāśaryāya śāntāya namo nārāyaṇātmane //

### [2.44.148](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.148)

yasmāt saṃjāyate kṛtsanaṃ yatra caiva pralīyate /  
namastasmai sureśāya viṣṇave kūrmarūpiṇe //

### [2.44.148.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.148.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge catuścatvāriṃśo 'dhyāyaḥ

### [2.44.148.p2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.148.p2)

uparivibhāgaḥ samāptaḥ

### [2.44.148.p3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44.148.p3)

iti śrīkūrmapurāṇaṃ samāptam

## Linked texts (1)

- [Dānakhaṇḍa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.hemadri.danakhanda.92.p18) — Hemādri, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.44) · Pramāṇa
