<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Kurmapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma) › 2.6

# Kurmapurana 2.6: ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Kūrmapurāṇa 2.6

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.6.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.52) — 1 part

### ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

### [2.6.1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.1)

īśvara uvāca  
śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve yathāvat parameṣṭhinaḥ /  
vakṣyāmīśasya māhātmyaṃ yattadvedavido viduḥ //

### [2.6.2](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.2)

sarvalokaikanirmātā sarvalokaikarakṣitā /  
sarvalokaikasaṃhartā sarvātmāhaṃ sanātanaḥ //

### [2.6.3](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.3)

sarveṣāmeva vastūnāmantaryāmī pitā hyaham /  
madhye cāntaḥ sthitaṃ sarvaṃ nāhaṃ sarvatra saṃsthitaḥ //

### [2.6.4](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.4)

bhavadbhiradbhutaṃ dṛṣṭaṃ yatsvarūpaṃ tu māmakam /  
mamaiṣā hyupamā viprā māyayā darśitā mayā //

### [2.6.5](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.5)

sarveṣāmeva bhāvānāmantarā samavasthitaḥ /  
prerayāmi jagat kṛtsnaṃ kriyāśāktiriyaṃ mama //

### [2.6.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.6)

yayedaṃ ceṣṭate viśvaṃ tatsvabhāvānuvarti ca /  
so 'haṃ kālo jagat kṛtsnaṃ prerayāmi kalātmakam //

### [2.6.7](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.7)

ekāṃśena jagat kṛtsnaṃ karomi munipuṅgavāḥ /  
saṃharāmyekarūpeṇa dvidhāvasthā mamaiva tu //

### [2.6.8](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.8)

ādimadhyāntanirmukto māyātattvapravartakaḥ /  
kṣobhayāmi ca sargādau pradhānapuruṣāvubhau //

### [2.6.9](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.9)

tābhyāṃ saṃjāyate viśvaṃ saṃyuktābhyāṃ parasparam /  
mahadādikrameṇaiva mama tejo vijṛmbhate //

### [2.6.10](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.10)

yo hi sarvajagatsākṣī kālacakrapravartakaḥ /  
hiraṇyagarbho mārtaṇḍaḥ so 'pi maddehasaṃbhavaḥ //

### [2.6.11](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.11)

tasmai divyaṃ svamaiśvaryaṃ jñānayogaṃ sanātanam /  
dattavānātmajān vedān kalpādau caturo dvijāḥ //

### [2.6.12](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.12)

sa manniyogato devo brahmā madbhāvabhāvitaḥ /  
divyaṃ tanmāmakaiśvaryaṃ sarvadā vahati svayam //

### [2.6.13](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.13)

sa sarvalokanirmātā manniyogena sarvavit /  
bhūtvā caturmukhaḥ sargaṃ sṛjatyevātmasaṃbhavaḥ //

### [2.6.14](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.14)

yo 'pi nārāyaṇo 'nanto lokānāṃ prabhavāvyayaḥ /  
mamaiva paramā mūrtiḥ karoti paripālanam //

### [2.6.15](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.15)

yo 'ntakaḥ sarvabhūtānāṃ rudraḥ kālātmakaḥ prabhuḥ /  
madājñayāsau satataṃ saṃhariṣyati me tanuḥ //

### [2.6.16](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.16)

havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi /  
pākaṃ ca kurute vahniḥ so 'pi macchakticoditaḥ //

### [2.6.17](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.17)

bhuktamāhārajātaṃ ca pacate tadaharniśam /  
vaiśvānaro 'gnirbhagavānīśvarasya niyogataḥ //

### [2.6.18](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.18)

yo 'pi sarvāmbhasāṃ yonirvaruṇo devapuṅgavaḥ /  
so 'pi saṃjīvayet kṛtsnamīśasyaiva niyogataḥ //

### [2.6.19](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.19)

yo 'ntastiṣṭhati bhūtānāṃ bahirdevaḥ prabhañjanaḥ /  
madājñayāsau bhūtānāṃ śarīrāṇi bibharti hi //

### [2.6.20](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.20)

yo 'pi saṃjīvano nṝṇāṃ devānāmamṛtākaraḥ /  
somaḥ sa manniyogena coditaḥ kila vartate //

### [2.6.21](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.21)

yaḥ svabhāsā jagat kṛtsnaṃ prakāśayati sarvadā /  
sūryo vṛṣṭiṃ vitanute śāstreṇaiva svayaṃbhuvaḥ //

### [2.6.22](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.22)

yo 'pyaśeṣajagacchāstā śakraḥ sarvāmareśvaraḥ /  
yajvanāṃ phalado devo vartate 'sau madājñayā //

### [2.6.23](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.23)

yaḥ praśāstā hyasādhūnāṃ vartate niyamādiha /  
yamo vaivasvato devo devadevaniyogataḥ //

### [2.6.24](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.24)

yo 'pi sarvadhanādhyakṣo dhanānāṃ saṃpradāyakaḥ /  
so 'pīśvaraniyogena kubero vartate sadā //

### [2.6.25](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.25)

yaḥ sarvarakṣasāṃ nāthastāmasānāṃ phalapradaḥ /  
manniyogādasau devo vartate nirṛtiḥ sadā //

### [2.6.26](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.26)

vetālagaṇabhūtānāṃ svāmī bhogaphalapradaḥ /  
īśānaḥ kila bhaktānāṃ so 'pi tiṣṭhanmamājñayā //

### [2.6.27](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.27)

yo vāmadevo 'ṅgirasaḥ śiṣyo rudragaṇāgraṇīḥ /  
rakṣako yogināṃ nityaṃ vartate 'sau madājñayā //

### [2.6.28](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.28)

yaśca sarvajagatpūjyo vartate vighnakārakaḥ /  
vināyako dharmanetā so 'pi madvacanāt kila //

### [2.6.29](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.29)

yo 'pi brahmavidāṃ śreṣṭho devasenāpatiḥ prabhuḥ /  
skando 'sau vartate nityaṃ svayaṃbhūrvidhicoditaḥ //

### [2.6.30](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.30)

ye ca prajānāṃ patayo marīcyādyā maharṣayaḥ /  
sṛjanti vividhaṃ lokaṃ parasyaiva niyogataḥ //

### [2.6.31](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.31)

yā ca śrīḥ sarvabhūtānāṃ dadāti vipulāṃ śriyam /  
patnī nārāyaṇasyāsau vartate madanugrahāt //

### [2.6.32](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.32)

vācaṃ dadāti vipulāṃ yā ca devī sarasvatī /  
sāpīśvaraniyogena coditā saṃpravartate //

### [2.6.33](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.33)

yāśeṣapuruṣān ghorānnarakāt tārayiṣyati /  
sāvitrī saṃsmṛtā devī devājñānuvidhāyinī //

### [2.6.34](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.34)

pārvatī paramā devī brahmavidyāpradāyinī /  
yāpi dhyātā viśeṣeṇa sāpi madvacanānugā //

### [2.6.35](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.35)

yo 'nantamahimānantaḥ śeṣo 'śeṣāmaraprabhuḥ /  
dadhāti śirasā lokaṃ so 'pi devaniyogataḥ //

### [2.6.36](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.36)

yo 'gniḥ saṃvartako nityaṃ vaḍavārūpasaṃsthitaḥ /  
pibatyakhilamambhodhimīśvarasya niyogataḥ //

### [2.6.37](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.37)

ye caturdaśa loke 'smin manavaḥ prathitaujasaḥ /  
pālayanti prajāḥ sarvāste 'pi tasya niyogataḥ //

### [2.6.38](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.38)

ādityā vasavo rudrā marutaśca tathāśvinau /  
anyāśca devatāḥ sarvā macchāstreṇaiva dhiṣṭhitāḥ //

### [2.6.39](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.39)

gandharvā garuḍā ṛkṣāḥ siddhāḥ sādhyāścacāraṇāḥ /  
yakṣarakṣaḥ piśācāśca sthitāḥ śāstre svayaṃbhuvaḥ //

### [2.6.40](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.40)

kalākāṣṭhānimeṣāśca muhūrtā divasāḥ kṣapāḥ /  
ṛtavaḥ pakṣamāsāśca sthitāḥ śāstre prajāpateḥ //

### [2.6.41](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.41)

yugamanvantarāṇyeva mama tiṣṭhanti śāsane /  
parāścaiva parārdhāśca kālabhedāstathā pare //

### [2.6.42](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.42)

caturvidhāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca /  
niyogādeva vartante devasya paramātmanaḥ //

### [2.6.43](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.43)

pātālāni ca sarvāṇi bhuvanāni ca śāsanāt /  
brahmāṇḍāni ca vartante sarvāṇyeva svayaṃbhuvaḥ //

### [2.6.44](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.44)

atītānyapyasaṃkhyāni brahmāṇḍāni mamājñayā /  
pravṛttāni padārthaughaiḥ sahitāni samantataḥ //

### [2.6.45](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.45)

brahmāṇḍāni bhaviṣyanti saha vastubhirātmagaiḥ /  
vahiṣyanti sadaivājñāṃ parasya paramātmanaḥ //

### [2.6.46](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.46)

bhūmirāpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca /  
bhūtādirādiprakṛtirniyoge mama vartate //

### [2.6.47](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.47)

yāśeṣajagatāṃ yonirmohinī sarvadehinām /  
māyā vivartate nityaṃ sāpīśvaraniyogataḥ //

### [2.6.48](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.48)

yo vai dehabhṛtāṃ devaḥ puruṣaḥ paṭhyate paraḥ /  
ātmāsau vartate nityamīśvarasya niyogataḥ //

### [2.6.49](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.49)

vidhūya mohakalilaṃ yayā paśyati tat padam /  
sāpi vidyā maheśasya niyogavaśavartinī //

### [2.6.50](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.50)

bahunātra kimuktena mama śaktyātmakaṃ jagat /  
mayaiva preryate kṛtsnaṃ mayyeva pralayaṃ vrajet //

### [2.6.51](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.51)

ahaṃ hi bhagavānīśaḥ svayaṃ jyotiḥ sanātanaḥ /  
paramātmā paraṃ brahma matto hyanyanna vidyate //

### [2.6.52](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.52)

ityetat paramaṃ jñānaṃ yuṣmākaṃ kathitaṃ mayā /  
jñātvā vimucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt //

### [2.6.52.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6.52.p1)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ

## Linked texts (1)

- [Liṅgapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.linga.2.10.25) — Vyāsa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6](https://indike.org/pramana/in.purana.kurma.2.6) · Pramāṇa
