Kurmapurana (Ananta Gokhale) 24
Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 24
- Language
- Sanskrit
24.p1
mākaṇḍeya uvāca | kathayiṣyāmi te vatsa tīrthayātrāvidhikramam | ārṣeṇa tu vidhānena yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam || prayāgatīrthayātrārthī yaḥ prayāti naraḥ kvacit | balīvaīṃ samārūr̤haḥ† śṭaṇu tasyāpi yatphalam
24.p2
narake vasate ghore samāḥ kalpaśatāyutam || tato nivarttito ghoro gavāṃ krodhaḥ sudāruṇaḥ† | salilañca na gṛhṇanti pitarastasya dehinaḥ ||‡ yastu putrāṃstathā bālānannahīnānpramuñcati | yadyātmānaṃ tadā sarvvaṃ dānaṃ vipreṣu dāpayet || aiśvaryyāllobhamohādvā gacchedyānena yo naraḥ | niṣphalaṃ tasya tattīrthaṃ tasmādyānaṃ vivarjjayet || gaṅgāyamunayormadhye yastu kanyāṃ prayacchati | ārṣeṇa tu vidhānena yathā vibhavavistaram | na sa paśyati taṃ ghoraṃ narakantena karmaṇā | uttarān sa kurun gatvā modate kālamavyayam || vaṭamūlaṃ samāśritya yastu prāṇānparityajet | svargalokānatikramya rudralokaṃ sa gacchati || yatra brahmādayo devā diśaśca sadigīśvarāḥ | lokapālāśca pitaraḥ sarvve te lokasaṃsthitāḥ§ || sanakumārapramukhāstathā brahmarṣayo'pare | nāgāḥ suparṇāḥ siddhāśca tathā nityaṃ samāsate
24.p3
hariśca bhagavānāste prajāpatipuraskṛtaḥ || gaṅgāyamunayormmadhyaṃ pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam | prayāgaṃ rājaśārdū la triṣu lokeṣu viśrutam || tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryyātsaṅgame śaṃsitavrataḥ | tulyaṃ phalamavāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ || na mātṛvacanāttāta na lokavacanādapi | matirutkramaṇīyā te prayāgagamanaṃ prati || ṣaṣṭi tīrthasahasrāṇi ṣaṣṭikoṭyastathāparāḥ | teṣāṃ sānnidhyamatraiva tīrthānāṃ kurunandana || yā gatiryogayuktasya sannyastasya manīṣiṇaḥ | sā gatistyajataḥ prāṇān gaṅgāyamunasaṅgame || na te jīvanti loke'sminyatra tatra yudhiṣṭhira | ye prayāgaṃ na samprāptāstriṣu lokeṣu vañcitāḥ† || evaṃ dṛṣṭvā tu tattīrthaṃ prayāgaṃ paramaṃ padam | mucyate sarvvapāpebhyaḥ śaśāṅka iva rāhuṇā || kambalāśvatarau nāgau yamunādakṣiṇe taṭe | tatra snātvā ca pītvā ca mucyate sarvvapātakaiḥ || tatra gatvā naraḥ snānaṃ‡ mahādevasya dhīmataḥ
24.p4
samastāṃstārayet pūrvāṃ daśātītāndaśāvarān† || kṛtvābhiṣekantu naraḥ so'śvamedhaphalaṃ labhet‡ | svargalokamavāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam§ || pūrvvapārśve tu gaṅgāyāstrailokye yāti mānavaḥ¶ | avaṭaḥ sarvvasāmudraḥ pratiṣṭhānañca viśrutam || brahmacārī jitakrodhastrirātraṃ yadi tiṣṭhati | sarvvapāpaviśuddhātmā so'śvamedhaphalaṃ labhet || uttareṇa pratiṣṭhānaṃ bhāgīrathyāstu savyataḥ | haṃsaprapatanaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam || aśvamedhaphalaṃ tatra mṛtamātre tu jāyate | yāvaccandraśca sūryyaśca tāvatsvarge mahīyate || urvvaśīpuline ramye vipule haṃsapāṇḍure | parityajati yaḥ prāṇāñchṛṇu tasyāpi yatphalam || ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca | āste sa pitṛbhiḥ sārddhaṃ svargaloke narādhipa || atha sandhyāvaṭe ramye brahmacārī samāhitaḥ
24.p5
naraḥ śucirupāsīta brahmalokamavāpnuyāt || koṭitīrthaṃ samāsādya yastu prāṇān parityajet | koṭivarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate || yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthatapovan↠| siddhaṃ kṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryyā vicāraṇā || kṣitau tārayate martyānnāgāṃstārayate'pyadhaḥ | divi tārayate devāṃstena sā tripathā smṛtā || yāvadasthīni gaṅgāyāṃ tiṣṭhanti puruṣasya tu‡ | tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate || tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nadīnāṃ paramā nadī | mokṣadā sarvvabhūtānāṃ mahāpātakināmapi || sarvvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā | gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame || sarvveṣāmeva bhūtānāṃ pāpopahatacetasām | gatimanveṣamāṇānāṃ nāsti gaṅgāsamā gatiḥ || pavitrāṇāṃ pavitraṃ yanmaṅgalānāñca maṅgalam | maheśvarātparibhraṣṭā sarvvapāpaharā śubhā || kṛte tu naimiṣaṃ tīrthaṃ tretāyāṃ puṣkaraṃ varam§
24.p6
dvāpare tu kurukṣetraṃ kalau gaṅgā viśiṣyate || gaṅgāmeva niṣevante prayāge tu viśeṣataḥ | nānyatkaliyuge raudre bheṣajanṛpa vidyate || akāmo vā sakāmo vā gaṅgāyāṃ yo vipadyate | sa mṛto jāyate svarge narakañca na paśyati
24.p7
iti śrīkūrmapurāṇe prayāgamāhātmye saptatriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (9)
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Brāhmī Saṃhitā — Sanskrit
- Brahmisamhita (gurumandalseries1962) — Sanskrit
- Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit
- Tīrthakāṇḍa — Lakṣmīdhara, Sanskrit