Kurmapurana (Ananta Gokhale) 28
Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 28
- Language
- Sanskrit
28.p1
pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | sūta uvāca | etadbrahmāṇḍamākhyātaṃ caturddaśavidhammahat | ataḥparampravakṣyāmi bhūrlokasyāsya nirṇayam || jambūdvīpaḥ pradhāno'yaṃ plakṣaḥ śālmalireva ca
28.p2
kuśaḥ krauñcaśca śākaśca puṣkaraścaiva saptamaḥ || ete sapta mahādvīpāḥ samudraiḥ saptabhirvṛtāḥ | dvīpāddīpo mahānuktaḥ sāgarāccāpi† sāgaraḥ || kṣārodekṣurasodaśca surodaśca ghṛtodakaḥ‡ | dadhyodaḥ kṣīrasalīlaḥ khādūdaśceti sāgarāḥ || pañcāśatkoṭivistīrṇā sasamudrā dharā smṛtā | dvīpeśca saptabhiryuktā yojanānāṃ samantataḥ§ || jambūdvīpaḥ samastānāṃ madhye caiva vyavasthitaḥ¶ | tasya madhye mahāmerurviśrutaḥ kanakaprabhaḥ || caturaśītisāhasro yojanaistasya cocchrayaḥ | praviṣṭaḥ ṣor̤aśādhastāddvātriṃśanmūrddhi vistṛtaḥ || mūle ṣor̤aśasāhasro vistārastasya sarvvataḥ | bhūpadmasyāsya śailo'sau karṇikātvena saṃsthitaḥ || himavān hemakūṭaśca niṣadhaścāsya dakṣiṇe | nīlaḥ śvetaśca śṛṅgī ca uttare varṣaparvvatāḥ || lakṣapramāṇau dvau madhye daśahīnāstathāpare
28.p3
sahasradvitayocchrāyāstāvadvistāriṇaśca te || bhāratamprathamaṃ† varṣantataḥ kimpuruṣaṃ smṛtam | harivarṣaṃ tathaivānyat‡ merordakṣiṇato dvijāḥ || ramyakañcottaraṃ varṣaṃ tasyaivānu§ hiraṇmayam | uttareṇa kuravaścaiva yathaite bhāratāstathā || navasāhasramekaikameteṣāṃ dvijasattamāḥ ||| ilāvṛtañca tanmadhye tanmadhye merurucchritaḥ || meroścaturdiśantacca navasāhasravistaram | ilāvṛtaṃ mahābhāgāścatvārastatra parvvatāḥ | viṣkambhā racitāmeroryojanāyutamucchritāḥ || pūrveṇa mandaro nāma dakṣiṇe gandhamādanaḥ | vipulaḥ paścime pārśve†† supārśvaścottaraḥ‡‡ smṛtaḥ || kadambasteṣu jambūśca pippalo vaṭa eva ca
28.p4
jambūdvīpasya sā jambūrnāmaheturmaharṣayaḥ || mahāgajapramāṇāni jambvāstasyāḥ phalāni ca | patanti bhūbhṛtaḥ pṛṣṭhe śīryyamāṇāni sarvvataḥ || rasena tasyāḥ prakhyātā tatra jambūnadī girau | saritpravarttate cāpi pīyate tatra vāsibhiḥ || na khedo na ca daurgandhyanna jarā nendriyakṣayaḥ | na tāpaḥ svacchamanasānnāsaukhyaṃ† tatra jāyate || tattīramṛdrasamprāpya vāyunā suviśoṣitam |‡ jāmbūnadākhyambhavati suvarṇaṃ siddhabhūṣaṇam || bhadrāśvaḥ pūrvvato meroḥ ketumālaśca paścime | varṣe dve tu muniśreṣṭhāstayormadhye ilāvṛtam || vanañcaitrarathampūvaṃ dakṣiṇaṅgandhamādanam | vaibhrājampaścimaṃ vidyāduttaraṃ§ saviturvvanam || aruṇodamahābhadramasitodañca mānasam | sarāṃsyetāni catvāri devabhogyāni sarvvadā || sitāntaśca kumudāṃśca kururī mālyavāṃstathā | baikaṅko maṇiśailaśca vṛkṣa¶vāṃścācalottamaḥ
28.p5
mahānīlo'tha rucakaḥ savindurmandarastathā | veṇumāṃścaiva meghaśca niṣadho devaparvvataḥ || ityete devaracitāḥ† siddhāvāsāḥ prakīrttitāḥ || aruṇodasya sarasaḥ pūrvvataḥ kesarācalaḥ‡ | trikūṭaḥ saṅgiraścaiva§ pataṅgo rucakastathā || niṣadho vasudhāraśca¶ kaliṅgastriśikhaḥ smṛtaḥ|| | samūlo vasuvedieśca kuruṣaścaiva sānumān || tāmrātaśca viśālaśca kumudo veṇuparvvataḥ | ekaśṭaṅgo mahāśailo gajaśailaśca piñjalaḥ†† || pañcaśailo'tha kailāso himavāṃścācalottamaḥ | ityete devacaritā ulkaṭāḥ parvvatottamāḥ || mahābhadrasya saraso dakṣiṇe kesarācalaḥ‡‡ | triśikhāsāśca vaidūryyaḥ kapilo gandhamādanaḥ
28.p6
jārudhiśca surāmbuśca sarvvagandhācalottamaḥ | supārśvaśca supattraśca kaṅkaḥ kapila eva ca || virajī bhadrajālaśca susakaśca† mahābalaḥ | añjanī madhumāṃstadvaccitraśṛṅgo mahālayaḥ‡ || kumudo mukuṭaścaiva§ pāṇḍuraḥ kṛṣṇa eva ca | pārijāto mahāśailastathaiva kapilācalaḥ¶ || suṣeṇaḥ puṇḍarīkaśca mahāmeghastathaiva ca | ete parvvatarājānaḥ|| siddhagandharvvasevitāḥ || asitodasya sarasaḥ paścime kesarācalaḥ†† | śaṅkakūṭo'tha vṛṣabho haṃso nāgastathaiva ca‡‡ || kālāñjanaḥ śukra§§śailo nīlaḥ kamala¶¶ eva ca
28.p7
pārijāto mahāśailaḥ śailaḥ kanaka eva ca || puṣpakaśca sumeghaśca vārāho virajāstathā | mayūraḥ kapilāścaiva mahākapila eva ca || ityete devagandharvvasiddhayakṣaiśca sevitāḥ† | saraso mānasasyeha uttare kesarācalaḥ‡ || eteṣāṃ śailamukhyānāmantareṣu yathākramam | santi caivāntaradroṇyaḥ sarāṃsi ca vanāni ca || vasanti tatra munayaḥ siddhā vai§ brahmabhāvitāḥ | prasannā śāntarajasaḥ sarvvaduḥkhavivarjitāḥ
28.p8
iti śrīkūrmapurāṇe bhuvanakośe parvvatasaṃkhyāne pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (13)
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bhaviṣyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brāhmī Saṃhitā — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit
- Saurasaṃhitā — Sanskrit