Pramāṇa · Search · About · API

Kurmapurana (Ananta Gokhale) 35

Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 35

Language
Sanskrit

35.p1

īśvara uvāca | avācyametadvijñānaṃ mama guhyaṃ sanātanam | yanna devā vijānanti yatanto'pi dvijātayaḥ || idaṃ jñānaṃ samāśritya brāhmībhūt↠dvijottamāḥ | na saṃsāraṃ prapadyante‡ pūrve'pi brahmavādinaḥ || guhyādguhyatamaṃ sākṣādgopanīyaṃ prayatnataḥ | vakṣye bhaktimatāmadya yuṣmākaṃ brahmavādinām || ātmāyaṃ kevalaḥ svacchaḥ śuddhaḥ§ sūkṣmaḥ sanātanaḥ | asti sarvvāntaraḥ sākṣāccinmātrastamasaḥ¶ paraḥ || so'ntaryāmī sa puruṣaḥ sa prāṇaḥ sa maheśvaraḥ | sa kālo'tra|| tadvyaktaṃ sa ca veda iti śrutiḥ || asmādvijāyate viśvamatraiva pravilīyate | sa māyī māyayā baddhaḥ karoti vividhāstanūḥ

35.p2

na cāpyayaṃ saṃsarati na saṃsāramayaḥ prabhuḥ | nāyaṃ pṛthivī na salilaṃ na tejaḥ pavano nabhaḥ ||† na prāṇo na mano'vyaktaṃ na śabdaḥ sparśa eva ca | na rūpaṃ na raso gandho‡ nāyaṃ karttā na vāgapi || na pāṇipādau no pāyurna copasthaṃ dvijottamāḥ | na ca karttā na bhoktā vā§ na ca prakṛtipūruṣau | na māyā naiva ca prāṇā na caiva paramārthataḥ¶ || yathā prakāśatamasoḥ|| sambandho nopapadyate | tadvadaivayaṃ na sambandhaḥ prapañcaparamātmanoḥ || chāyātapau yathā loke parasparavilakṣaṇau | tadvatprapañcapuruṣau vibhinnau paramārthataḥ || tathātmā malinaḥ sṛṣṭo vikārī syātsvarūpataḥ | na hi tasya bhavenmuktirjanmāntaraśatairapi || paśyanti munayo muktāḥ svātmānaṃ paramārthataḥ | vikārahīnaṃ nirdvandvamānandātmānamavyayam

35.p3

ahaṃ karttā sukhī duḥkhī kṛśaḥ sthūleti yā matiḥ | sā cāhaṅkārakarttṛtvādātmanyāropitā janaiḥ || vadanti† vedavidvāṃsaḥ sākṣiṇaṃ prakṛteḥ param | bhoktāramakṣaraṃ buddhaṃ sarvvatra samavasthitam || tasmādajñānamūlo hi‡ saṃsāraḥ sarvvadehinām | ajñānādanyathā jñānāttattvaṃ prakṛtisaṅgatam || nityoditaṃ svayaṃ jyotiḥ sarvvagaḥ puruṣaḥ paraḥ | ahaṅkārāvivekena karttāhamiti manyate || paśyanti ṛṣayo''vyaktaṃ nityaṃ sadasadātmakam | pradhānaṃ puruṣaṃ¶ buddhvā kāraṇaṃ brahmavādinaḥ || tenāyaṃ|| saṅgataḥ svātmā kūṭastho'pi nirañjanaḥ | svātmānamakṣaraṃ brahma nāvabuddhyeta tattvataḥ || anātmanyātmavijñānaṃ tasmādduḥkhaṃ†† tathaitarat | rāgadveṣādayo doṣāḥ sarvve bhrāntinibandhanāḥ

35.p4

karmākhyasya mahāndoṣaḥ puṇyāpuṇyamiti sthitiḥ†| tadvaśādeva sarveṣāṃ sarvvadehasamudbhavaḥ|| nityaṃ sarvvatra śuddhyātm⇠kūṭastho doṣavarjitaḥ| ekaḥ santiṣṭhate§ śaktyā māyayā na svabhāvataḥ|| tasmādadvaitamevāhurmunayaḥ paramārthataḥ| bhedo'vyaktasvabhāvena sā ca māyātmasaṃśrayā|| yathā ca¶ dhūmasamparkātrākāśo malino bhavet| antaḥkaraṇajairbhāvairātmā tadvanna lipyate|| yathā svaprabhayā bhāti kevalaḥ sphaṭikopalaḥ||| upādhihīno vimalastathaivātmā prakāśate|| jñānasvarūpamevāhurjagadetadvicakṣaṇāḥ| arthasvarūpamevānye paśyantyanye kudṛṣṭayaḥ|| kūṭastho nirguṇo vyāpī caitanyātmā svabhāvataḥ| dṛśyate hyartharūpeṇa puruṣairjñānadṛṣṭibhiḥ|| yathā sa lakṣyate raktaḥ kevalaṃ sphāṭiko janaiḥ

35.p5

rattikādyupadhānena tadvatparamapūruṣaḥ || tasmādātmākṣaraḥ śuddho nityaḥ sarvvatrago'vyayaḥ | upāsitavyo mantavyaḥ śrotavyaśca mumukṣubhiḥ || yadā manasi caitanyaṃ bhāti sarvvatra sarvvad↠| yoginaḥ śraddhadhānasya‡ tadā sampadyate svayam || yadā sarvvāṇi bhūtāni svātmanyevābhidhīyate§ | sarvvabhūteṣu cātmānaṃ brahma sampadyate tadā || yadā sarvvāṇi bhūtāni samādhistho na paśyati | ekībhūtaḥ pareṇāsau¶ tadā bhavati kevalam|| || yadā sarvve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi sthitāḥ | tadāsāvamṛtībhūtaḥ kṣemaṃ gacchati paṇḍitaḥ || yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyati | tata eva ca vistāraṃ brahma sampadyate sadↆ || yadā paśyati cātmānaṃ kevalaṃ paramārthataḥ

35.p6

māyāmātraṃ tadā sarvvaṃ jagadbhavati nirvṛtaḥ || yadā janmajarāduḥkhavyādhīnāmekabheṣajam | kevalaṃ brahmavijñānaṃ jāyate'sau tadā śivaḥ || yathā nadīnadā loke sāgareṇaikatāṃ yayuḥ | tadvadātmākṣareṇāsau niṣkale naikatāṃ vrajet || tasmādvijñānamevāsti na prapañcco na saṃsthitiḥ | ajñānenāvṛtaṃ loke† vijñānaṃ tena muhyati‡ || vijñānaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ nirvvikalpaṃ tadavyayam | ajñānamitaratsarvvaṃ§ vijñānamiti tanmatam¶ || etadvaḥ kathitaṃ sāṅkhyaṃ bhāṣitaṃ jñānamuttamam | sarvvavedāntasāraṃ hi yogastatraikacittatā || yogātsañjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ†† pravarttate | yogajñānābhiyuktasya nāvāpyaṃ vidyate kvacit || yadeva yogino yānti sāṅkhyaistadatigamyate‡‡

35.p7

ekaṃ sāṅkhyañca yogañca yaḥ paśyati sa tattvavit || anye hi yogino viprā hyaiśvaryyāsaktacetasaḥ | majjanti tatra tatraiva ye cānye kuṇṭhabuddhayaḥ || yattatsarvvamataṃ divyamaiśvaryyamamalaṃ mahat | jñānayogābhiyuktastu dehānte tadavāpnuyāt || eṣa ātmāhamavyakto māyāvī parameśvaraḥ | kīrttitaḥ sarvvavedeṣu sarvvātmā sarvvatomukhaḥ || sarvvarūpaḥ† sarvvarasaḥ sarvvagandho'jaro'maraḥ | sarvvataḥ pāṇipādo'hamantaryāmī sanātanaḥ || apāṇipādo javago‡ grahītā hṛdi saṃsthitaḥ | acakṣu§rapi paśyāmi tathākarṇaḥ śṛṇomyaham || vedāhaṃ sarvvamevedaṃ na māṃ jānāti kaścana | prāhurmahāntaṃ puruṣaṃ māmekaṃ tattvadarśinaḥ || paśyanti ṛṣayo¶ hetumātmanaḥ sūkṣmadarśinaḥ | nirguṇāmalarūpasya yadaiśvaryyamanuttamam|| || yanna devā vijānanti mohitā mama māyayā

35.p8

vakṣye samāhitā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ brahmavādinaḥ || nāhaṃ praśastaḥ sarvasya māyātītaḥ svabhāvataḥ | prerayāmi tathāpīdaṃ kāraṇaṃ sūrayo viduḥ || yato guhyatamaṃ dehaṃ sarvagaṃ tattvadarśinaḥ | praviṣṭā mama sāyujyaṃ labhante yogino'vyayam || ye hi māyāmatikrāntā mama y↠viśvarūpiṇī | labhante paramaṃ śuddhaṃ nirvāṇante mayā saha || na teṣāṃ paramāvṛttiḥ‡ kalpakoṭiśatairapi | prasādāmmama yogīndrā etadvedānuśāsanam || tatputraśiṣyayogibhyo dātavyaṃ brahmavādibhiḥ | madbhaktametadvijñānaṃ sāṅgaṃ yogasamāśrayam

35.p9

iti śrīkūrmmapurāṇe īśvaragītāsu§ dvitīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)