Kurmapurana (Ananta Gokhale) 38
Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 38
- Language
- Sanskrit
38.p1
saptamo'dhyāyaḥ
38.p2
īśvara uvāca | śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarvve prabhāvaṃ parameṣṭhinaḥ | yaṃ jñātvā puruṣo mukto na saṃsāre patetpunaḥ || parātparataraṃ brahma śāśvataṃ dhruvamavyayam | nityānandaṃ nirvvikalpaṃ taddhāma paramaṃ mama || ahaṃ brahmavidāṃ brahmā svayambhūviśvatomukhaḥ | māyāvināmahandevaḥ purāṇo hariravyayaḥ || yogināmasmyahaṃ śambhuḥ strīṇāndevī girīndrajā | ādityānāmahaṃ viṣṇurvvasūnāmasmi pāvakaḥ || rudrāṇāṃ śaṅkaraścāhaṃ garur̤aḥ patatāmaham | airāvato gajendrāṇāṃ rāmaḥ śastrabhṛtāmaham
38.p3
ṛṣīṇāñca vasiṣṭho'haṃ devānāñca śatakratuḥ | śilpināṃ viśvakarmāhaṃ prahlādaḥ suravidviṣām || munīnāmapyahaṃ vyāso gaṇānāñca vināyakaḥ | vīrāṇāṃ vīrabhadro'haṃ siddhānāṃ kapilo muniḥ || parvvatānāmahaṃ merurnakṣatrāṇāñca candramāḥ | vajramapraharaṇānāñca vratānāṃ satyamasmyaham || ananto bhogināndevaḥ senānīnāñca pāvakiḥ | āśramāṇāṃ gṛhastho'hamīśvarāṇāṃ maheśvaraḥ || mahākalpaśca kalpānāṃ yugānāṅkṛtamasmyaham† | kuberaḥ sarvvayakṣāṇāṃ tṛṇānāñcaiva vīrudhaḥ‡ || prajāpatīnāndakṣo'haṃ nirṛtiḥ sarvvarakṣasām | vāyurbalavatāmasmi dvīpānāṃ puṣkaro'smyaham || mṛgendrāṇāñca siṃho'haṃ yantrāṇāṃ dhanureva ca | vedānāṃ sāmavedo'haṃ yajuṣāṃ śatarudriyam || sāvitrī sarvvajapyānāṃ guhyānāṃ praṇavo'smyaham | sūktānāṃ pauruṣaṃ sūktaṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu || sarvvavedārthaviduṣāṃ manuḥ svāyambhuvo'smyaham | brahmāvarttastu deśānāṃ kṣetrāṇāmavimuktakam
38.p4
vidyānāmātmavidyāhaṃ jñānānāmaiśvaraṃ param | bhūtānāmasmyahaṃ vyoma tattvānāṃ mṛtyureva ca || pāśānāmasmyahaṃ māyā kālaḥ kalayatāmaham | gatīnāṃ muktirevāhaṃ pareṣāṃ parameśvaraḥ || yaccānyadapi loke'smin sattvaṃ tejobalādhikam | tatsravvaṃ pratijānīdhvaṃ mama tejovijṛmbhitam† || ātmānaḥ paśavaḥ proktāḥ sarvve saṃsāravarttinaḥ | teṣāṃ patirahandevaḥ smṛtaḥ paśupatirbudhaiḥ || māyāpāśena badhnāmi paśūnetāna svalīlayā | māmeva mocakaṃ prāhuḥ paśūnāṃ vedavādinaḥ || māyāpāśena baddhānāṃ mocako'nyo na vidyate | māmṛte paramātmānaṃ bhūtādhipatimavyayam || caturviṃśatitattvāni māyā karmma guṇā iti | ete pāśāḥ paśupateḥ kleśāśca paśubandhanāḥ || mano buddhirahaṅkāraḥ khānilāgnija订āni bhūḥ | etāḥ prakṛtayastvaṣṭau vikārāśca tathāpare || śrotrantvak cakṣuṣī jihvā ghrāṇañcaiva tu pañcamam | pāyūpasthaṃ karau pādau vāk caiva daśamī matā || śabdaḥ sparśaśca rūpañca raso gandhastathaiva ca
38.p5
trayoviṃśatiretāni tattvāni prākṛtāni ca || caturviṃśakamavyaktaṃ pradhānaṃ guṇalakṣaṇam | anādimadhyanidhanaṃ kāraṇaṃ jagataḥ param || sattvaṃ rajastamaśceti guṇatrayamudāhṛtam | sāmyāvasthitimaiteṣāmavyaktāṃ prakṛtiṃ viduḥ || sattvaṃ jñānaṃ tamo jñānaṃ rājasaṃ samudāhṛtam | guṇānāṃ buddhivaiṣamyādvaiṣamyaṃ kavayo viduḥ || dharmmādharmmāviti proktau pāśau dvau karmma†saṃjñitau | mayyarpitāni karmāṇi na bandhāya vimuktaye || avidyāmasmitāṃ rāgaṃ dveṣañcābhiniveśakam | kleśākhyāṃstān svayaṃ prāhaḥ pāśānātmanibandhanāt || eteṣāmeva pāśānāṃ māyā kāraṇamucyate | mūlaprakṛtiravyaktā sā śaktirmmayi tiṣṭhati || sa eva mūlaprakṛtiḥ pradhānaṃ puruṣo'pi ca | vikārā mahadādīni devadevaḥ sanātanaḥ || sa eva bandhaḥ sa ca bandhakarttā sa eva pāśaḥ paśubhṛtsa‡ eva
38.p6
sa veda sarvvatra ca tasya vettā tamāhurādyaṃ puruṣaṃ purāṇam
38.p7
iti śrīkūrmmapurāṇe īśvaragītāsu saptamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa (a volunteers' transcription (edition not named; its verse numbers often run ahead)) — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit