Kurmapurana (Ananta Gokhale) 46
Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 46
- Language
- Sanskrit
46.p1
viṃśo'dhyāyaḥ
46.p2
vyāsa uvāca | atha śrāddhamamāvāsyāṃ prāpya kāryyaṃ dvijottamaiḥ | piṇḍānvāhāryyakambhavatyā bhuktimuktiphalapradam || piṇḍānvāhāryyakaṃ śrāddhaṃ kṣīṇe rājani śasyate | aparāhne dvijātīnāṃ praśastenāmiṣeṇa ca || pratipatprabhṛti hyanyāstithayaḥ kṛṣṇapakṣake | caturdaśīṃ varjjayitvā praśastā hyuparodhataḥ† || amāvāsyāṣṭakāstisraḥ pauṣamāsādiṣu triṣu | tisrastāstvaṣṭakāḥ‡ puṇyā māghī pañcadaśī tathā || trayodaśī maghāyuktā varṣāsu ca viśeṣataḥ | śasyapākaḥ śrāddhakālāḥ nityāḥ§ proktāḥ dine dine || naimittikantu¶ karttavyaṃ grahaṇe candrasūryyayoḥ | bāndhavānāṃ vistareṇa nārakī syādato'nyathā || kāmyāni caiva śrāddhāni śasyante grahaṇādiṣu | ayane viṣuve caiva vyatīpāte tvanantakam†† || saṃkrāntyāmakṣayaṃ‡‡ śrāddhaṃ tathā janmadineṣvapi
46.p3
nakṣatreṣu ca sarvveṣu kāryyaṅkāmyaṃ viśeṣataḥ || svargañca labhate kṛtvā kṛttikāsu dvijottamaḥ | apatyamatha rohiṇyāṃ saumye tu brahmavarcasam || raudrāṇāṃ karmmaṇāṃ siddhimārdrāyāṃ śauryyameva ca† | punarvasau tathā bhūmiṃ śriyaṃ puṣye tathaiva ca || sarvvānkāmāṃstathā sārpye‡ pitrye saubhāgyameva ca | aryyamne tu dhanaṃ vindet§ phālgunyāṃ pāpanāśanam || jñātiśraiṣṭhyaṃ tathā haste citrāyāñca bahūna sutān | vāṇijyasiddhiṃ svātau tu viśākhāsu suvarṇakam || maitre bahūni mitrāṇi rājyaṃ śākre tathaiva ca | mūle kṛṣiṃ labhejjñānaṃ siddhimāpye samudrataḥ || sarvvān kāmānvaiśvadeve śraiṣṭhyantu śravaṇe punaḥ | dhaniṣṭhāyāṃ tathā kāmānambupeṇa ca parambalam || ajaikapāde kupyaṃ syādāhirbudhnye gṛhaṃ śubham | revatyāmbahavo gāvo hyaśvinyānturagāṃstathā | yāmye tu jīvitantu syādyaḥ śrāddhaṃ samprayacchati || ādityavāre'nvārogyaṃ†† candre saubhāgyameva ca | kuje sarvvatra vijayaṃ sarvvān kāmān budhasya tu
46.p4
vidyāmabhīṣṭāntu gurau dhanaṃ vai bhārgave punaḥ | śanaiścare labhedāyuḥ pratipatsu sutān śubhān || kanyakāṃ† vai dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāntu vedinaḥ‡ | paśūn kṣudrāṃścaturthyā vai§ pañcamyāṃ śobhanān sutān || ṣaṣṭhyāṃ dyūtaṃ¶ kṛṣiñcāpi saptamyāñca dhanaṃ naraḥ|| | aṣṭamyāmapi vāṇijyaṃ labhate śrāddhadaḥ sadā || syānnavamyāmekakhuraṃ daśamyāṃ dvikhuraṃ bahu | ekādaśyāntathā rūpyaṃ brahmavarcasvinaḥ sutān || dvādaśyāṃ jātarūpañca rajataṃ kupyameva ca | jñātiśraiṣṭhyaṃ trayodaśyāṃ caturdaśyāntu kuprajāḥ | pañcadaśyāṃ sarvvakāmān prāpnoti śrāddhadaḥ sadā || tasmācchrāddhaṃ na karttavyaṃ caturdaśyāṃ dvijātibhiḥ | śastreṇa tu hatānāntu śrāddhaṃ†† tatra prakalpayet || dravyabrāhmaṇasampattau na kālaniyamaḥ kṛtaḥ | tasmādbhogāpavargārthaṃ śrāddhaṃ kuryurdvijātayaḥ || karmmārambheṣu sarvveṣu kuryyādabhyudaye‡‡ punaḥ | putrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvvaṇaṃ parvvasu smṛtam || ahanyahani nityaṃ syātkāmyaṃ naimittikaṃ punaḥ
46.p5
ekoddiṣṭārdi vijñeyaṃ dvidhā śrāddhantu pārvaṇam || etatpañcavidhaṃ śrāddhaṃ manunā parikīrttitam | yātrāyāṃ ṣaṣṭhamākhyātaṃ tannayatnena pālayet || śuddhaye saptamaṃ śrāddhaṃ brahmaṇā paribhāṣitam | daivikañcāṣṭamaṃ śrāddhaṃ† yatkṛtvā mucyate bhayāt || sandhyā rātrau na kartavyaṃ rāhoranyatra darśanāt | deśānāntu viśeṣeṇa bhavetpuṇyamanantakam || gaṅgāyāmakṣayaṃ śrāddhaṃ prayāge'marakaṇṭake‡ | gāyanti pitaro gāthāṃ narttayanti§ manīṣiṇaḥ || eṣṭavyā bahavaḥ putrāḥ śīlavanto guṇānvitāḥ | teṣāntu samavetānāṃ yadyeko'pi gayāṃ vrajet || gayāṃ prāpyānuṣaṅgeṇa yadi śrāddhaṃ samācaret¶ | tāritāḥ pitarastena sa yāti paramāṅgatim || vārāhaparvvate caiva gayāyāṃ vai viśeṣataḥ | vārāṇasyāṃ viśeṣeṇa yatra devaḥ svayaṃ haraḥ || gaṅgādvāre prabhāse tu vilvake nīlaparvvate | kurukṣetre ca kubjāmre bhṛgutuṅge mahālaye || kedāre phalgutīrthe ca naimiṣāraṇya†† eva ca
46.p6
sarasvatyāṃ viśeṣeṇa puṣkare tu viśeṣataḥ || narmmadāyāṃ kuśāvartte śrīśaile karṇabhadrake | vetravatyāṃ viśākhāyāṃ† godāvaryyāṃ viśeṣataḥ || evamādiṣu cānyeṣu‡ tīrtheṣu pulineṣu ca | nadīnāñcaiva tīreṣu tuṣyanti pitaraḥ sadā || vrīhibhiśca yavairmāṣairadbhirmūlaphalena vā | śyāmākaiśca yavaiḥ kāśairnīvāraiśca priyaṅgubhiḥ | godhūmaiśca tilairmudgairmāsaṃ prīṇayate pitṝn || āmrān pāne ratānikṣūn mṛdvīkāṃśca sadār̤imān¶ | vidārikhāṃśca kuraṇḍāṃśca|| śrāddhakāle pradāpayet || lājā madhuyutāḥ dadyātsaktūn śarkarayā saha | dadyācchrāddhe prayatnena†† śṛṅgāṭakakaśerukān‡‡ || dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsān hariṇena§§ tu | aurabhreṇātha caturaḥ śākuneneha pañca tu | ṣaṇmāsāṃśchāgamāṃsena pārṣateneha¶¶ sapta vai
46.p7
aṣṭāveṇasya māṃsena rauraveṇa navaiva tu | daśa māsāṃstu tṛpyanti† varāhamahiṣāmiṣaiḥ || śaśakūrmayormāṃsena‡ māsānekādaśaiva tu | saṃvatsarantu gavyena payasā pāyasena tu§ | vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī || kālaśākaṃ mahāśalkaḥ khaṅgolohāmiṣaṃ¶ madhu | ānantyāyaiva kalpante munyannāni ca sarvvaśaḥ || krītvā labdhvā svayaṃ vātha mṛtānāhṛtya vai dvijaḥ | dadyācchrāddhe prayatnena tadasyākṣayamucyate || pippalī rucakañcaiva|| tathā caiva masūrakam | kūṣmāṇḍālāvūvārttākabhūtṛṇaṃ sarayaṃ tathā || kusumbhaṃ piṇḍamūlaṃ vai tandulīyakamaiva ca | rājamāṣāṃstathā kṣīraṃ māhiṣājaṃ†† vivarjjayet || ār̤hakyaḥ‡‡ kovidārāṃśca pālakyā§§ maricāṃstathā | varjayetsata yatnena śrāddhakāle dvijottamaḥ¶¶
46.p8
iti śrīkūrmapurāṇe upavibhāge śrāddhakalpe viṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Vyāsagītā — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit