Kurmapurana (Ananta Gokhale) 9
Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) 9
- Language
- Sanskrit
9.p1
caturdaśo'dhyāyaḥ | sūta uvāca | priyavratottānapādau manoḥ svāyambhuvasya tu | dharmmajñau tau mahāvīryau śatarūpā vyajījanat || tatastūttānapādasya dhruvo nāma suto'bhavat | bhaktyā nārāyaṇe deve prāptavān† sthānamuttamam
9.p2
dhruvācchiṣṭiśca bhavyaśca bhavyācchambhurvyajāyata | śiṣṭerādhatta succhāyā pañca putrānakalmaṣān || vasiṣṭhavacanāddevī tapastaptvā suduścaram | ārādhya puruṣaṃ viṣṇuṃ śālagrāme janārddanam || ripuṃ ripuñjayaṃ vipraṃ kapilaṃ† vṛṣatejasam‡ | nārāyaṇaparānśuddhānsvadharmmaparipālakān || riporādhatta mahiṣī cākṣuṣaṃ sarvvatejasam | so'jījanatpuṣkariṇyāṃ surūpaṃ§ cākṣuṣaṃ manum || prajāpaterātmajāyāṃ vīraṇasya¶ mahātmanaḥ | manorajāyanta daśa sutāste sumahaujasaḥ|| || kanyāyāṃ sumahāvīryyo vairājasya prajāpateḥ | ūruḥ pūruḥ śatadyumnastapasvī satyavāk śuciḥ || agniṣṭudatirātraśca sudyumnaścābhimanyukaḥ | ūrorajanayatputrānṣaḍāgneyī mahābalān || aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṃ†† ṛtumāṅgirasaṃ śivam
9.p3
aṅgādveṇo'bhavattasmādvaiṇyo veṇādajāyata || yo'sau pṛthuriti khyātaḥ prajāpālo mahābalaḥ | yena dugdhā mahī pūrvvaṃ prajānāṃ hitakāmyayā | niyogādbrahmaṇaḥ sārddhaṃ devendreṇa mahaujasā || veṇaputrasya vitate purā paitāmahe makhe | sūtaḥ paurāṇikò jajñe māyārūpaḥ svayaṃ hariḥ || pravaktā sarvvaśāstrāṇāṃ dharmmajño guruvatsalaḥ† | taṃ māṃ vitta muniśreṣṭhāḥ pūrvvodbhūtaṃ sanātanam || asminmanvantare vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam | śrāvayāmāsa māṃ prītyā purāṇaḥ‡ puruṣo hariḥ || madanvaye tu ye sūtāḥ sambhūtā vedavarjitāḥ | teṣāṃ purāṇavaktṛtvaṃ vṛttirāsīdadvājñayā || sa ca vaiṇyaḥ pṛthurdhīmānsatyasandho jitendriyaḥ | sārvvabhaumo mahātejāḥ svadharmmaparipālakaḥ || tasya bālyātprabhṛtyeva bhaktirnārāyaṇe'bhavat | govarddhanagiriṃ§ prāptastapastepe jitendriyaḥ || tapasā bhagavānprītaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ | āgatya devo rājānaṃ prāha dāmodaraḥ svayam
9.p4
dhārmikau rūpasampannau sarvvaśastrabhṛtāṃ varau | matprasādādasandigdhau putrau tava bhaviṣyataḥ || evamuktvā hṛṣīkeśaḥ svakīyāṃ prakṛtiṃ gataḥ || vaikhyo'pi vedavidhinā niścalāṃ bhaktimudvahan | so'pālayatsvakaṃ rājyaṃ cintayanmadhusūdanam || acirādeva tanvaṅgī bhāryā tasya śucismitā | śikhaṇḍinaṃ havirddhānamantarddhānādahrajāyata || śikhaṇḍino'bhavatputraḥ suśīla iti viśrutaḥ | dhārmiko rūpasampanno vedavedāṅgapāragaḥ || so'dhītya vidhivadvedāndharmeṇa tapasi sthitaḥ | matiñcakre bhāgyayogātsannyāsamati dharmavit || sa kṛtvā tīrthasaṃsevāṃ svādhyāye tapasi sthitaḥ | jagāma himavatpṛṣṭhaṃ kadācitsiddhasevitam || tatra dharmavanaṃ† nāma dharmasiddhipradaṃ vanam | apaśyadyogināṃ gamyamagamyaṃ brahmavidviṣām || tatra mandākinī nāma supuṇyā vimalā nadī | padmotpalavanāpetā siddhāśramavibhūṣitā || sa tasyā dakṣiṇe tīre munīndrairyorgibhiryutam‡ | supuṇyamāśramaṃ ramyamapaśyatprītisaṃyutaḥ
9.p5
mandākinījale snātvā santarpya pitṛdevatāḥ | arccayitvā mahādevaṃ puṣpaiḥ padmotpalādibhiḥ || dhyātvārkasaṃsthamīśānaṃ śirasyādhāya cāñjalim | samprekṣamāṇo bhāsvantaṃ tuṣṭāva parameśvaram || rudrādhyāyena giriśaṃ rudrasya caritena ca | anyaiśca vividhaiḥ stotraiḥ śāmbhavairvedasambhavaiḥ || athāsminnantare'paśyatsamāyāntaṃ mahāmunim | śvetāśvataranāmānaṃ mahāpāśupatottamam || bhasmasandigdhasarvāṅgaṃ kaupīnācchādanānvitam | tapasā karṣitātmānaṃ śuklayajñopavītinam || samāpya saṃstavaṃ† śambhorānandāsrāvilekṣaṇaḥ | vavande śirasā pādau prāñjalirvākyamabravīt || dhanyo'smyanugṛhīto'smi yanme sākṣānmunīśvara | yogīśvaro'dya bhagavāndṛṣṭo yogavidāṃ varaḥ || aho me sumahadbhāgyaṃ tapāṃsi saphalāni me | kiṃ kariṣyāmi śiṣyo'hantava māṃ pālayānagha || so'nugṛhyātha rājānaṃ suśīlaiṃ śīlasaṃyutam | śiṣyatve pratijagrāha tapasā kṣīṇakalmaṣam || sānnyāsikaṃ vidhiṅkṛtsnaṃ kārayitvā vicakṣaṇaḥ | dadau tadaiśvaraṃ jñānaṃ svaśākhāvihitavratam
9.p6
aśeṣaṃ vedasārantatpaśupāśavimocanam | antyāśramamiti khyātaṃ brahmādibhiranuṣṭhitam || uvāca śiṣyānsaṃprekṣya ye tadāśramavāsinaḥ | brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā brahmacaryyaparāyaṇāḥ || mayā pravarttitāṃ śākhāmadhītyaiveha yoginaḥ | samāsate mahādevaṃ dhyāyanto viśvamīśvaram† || iha devo mahādevo ramamāṇaḥ sahomayā | adhyāste bhagavānīśo bhaktānāmanukampayā || ihāśeṣajagaddhātā purā nārāyaṇaḥ svayam | ārādhayanmahādevaṃ lokānāṃ hitakāmyayā || ihaivaṃ devamīśānaṃ devānāmapi daivatam | ārādhya mahatīṃ siddhiṃ lebhire devadānavāḥ || ihaiva munayaḥ sarvve‡ marīcādyā maheśvaram | dṛṣṭvā tapobalājjñānaṃ lebhire sārvvakālikam§ || tasmāttvamapi rājendra tapoyogasamanvitaḥ | tiṣṭha¶ nityaṃ mayā sārddhaṃ tataḥ siddhimavāpsyasi || evamābhāṣya viprendro devaṃ dhyātvā pinākinam
9.p7
ācacakṣe mahāmantraṃ yathāvatsarvvasiddhaye || sarvvapāpopaśamanaṃ vedasāraṃ vimuktidam | agnirityādikaṃ† puṇyaṃ ṛṣibhiḥ sampravarttitam || so'pi tadvacanādrājā suśīlaḥ śraddhayānvitaḥ | sākṣātpāśupato bhūtvā vedābhyāsarato'bhavat‡ || bhasmoddhūlitasarvāṅgaḥ kandamūlaphalāśanaḥ | śānto dānto jitakrodhaḥ sanyāsavidhimāśritaḥ || havirddhānastathāgneyyāṃ§ janayāmāsa vai sutam¶ | prācīnavarhiṣaṃ nāmnā dhanurvedasya pāragam || prācīnavarhirbhagavānsarvvaśastrabhṛtāṃ varaḥ | samudratanayāyāṃ vai daśa putrānajījanat || pracetasaste vikhyātā rājānaḥ prathitaujasaḥ | adhītavantaḥ svaṃ vedaṃ nārāyaṇaparāyaṇāḥ || daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ | dakṣo jajñe mahābhāgo yaḥ pūrvvaṃ brahmaṇaḥ sutaḥ || sa tu dakṣo maheśena rudreṇa saha dhīmatā
9.p8
kṛtvā vivādaṃ rudreṇa śaptaḥ prācetaso'bhavat || samāyāntaṃ mahādevo dakṣaṃ devyā gṛhaṃ haraḥ | dṛṣṭvā yathocitāṃ pūjāṃ dakṣāya pradadau svayam || tadā vai tamasāviṣṭaḥ so'dhikāṃ brahmaṇaḥ sutaḥ | pūjāmanarhāmanvicchannagāma kupito gṛham || kadācitsvagṛhaṃ prāptāṃ satīṃ dakṣaḥ sudurmanāḥ | bharttrā saha vinindyaināṃ bhartsayāmāsa vai ruṣā || anye jāmātaraḥ śreṣṭhā bharttustava pinākinaḥ | tvamapyasatsutāsmākaṃ gṛhādgaccha yathāgatam || tasya tadvākyamākarṇya sā devī śaṅkarapriyā | vinindya pitaraṃ dakṣaṃ dadāhātmānamātmanā || praṇamya paśubharttāraṃ† bharttāraṃ kṛttivāsasam | himavadduhitā sābhūttapasā tasya toṣitā || jñātvā tāṃ‡ bhagavānrudraḥ prapannārttiharo haraḥ | śaśāpa dakṣaṃ kupitaḥ samāgatyātha tadgṛham || tyaktvā dehamimaṃ brāhmaṃ kṣatriyāṇāṃ kule bhava | svasyāṃ sutāyāṃ mūḍhātmā putramutpādayiṣyasi || evamuktvā§ mahādevo yayau kailāsaparvvatam
9.p9
svāyambhuvo'pi kālena dattaḥ prācetaso'bhavat || etadvaḥ kathitaṃ sarvvaṃ manoḥ svāyambhuvasya tu| nisargaṃ dakṣaparyyantaṃ śṛṇvatāṃ pāpanāśanam
9.p10
pañcadaśo'dhyāyaḥ
9.p11
naimiṣeyā ūcuḥ| devānāṃ dānavānāñca gandharvvoragarakṣasām| utpattiṃ vistarādbrūhi sūta vaivasvate'ntare || sa śaptaḥ śambhunā pūrvvaṃ dattaḥ prācetaso nṛpaḥ| kimakārṣīnmahābuddheḥ śrotumicchāma sāmpratam || sūta uvāca| vakṣye nārāyaṇenoktaṃ pūrvvakalpānuṣaṅgikam| trikālabaddhaṃ† pāpaghnaṃ prajāsargasya vistaram
9.p12
sa śataḥ śambhunā pūrvvaṃ dakṣaḥ prācetaso nṛpaḥ | vinindya pūrvvavaireṇa gaṅgādvāre† nāyajaṅghavam‡ || devāśca sarvve bhāgārthamāhvatā§ viṣṇunā saha | sahaiva munibhiḥ sarvvairāgatā munipuṅgavāḥ || dṛṣṭvā devakulaṃ kṛtsnaṃ śaṅkareṇa vināgatam | dadhīco¶ nāma viprarṣiḥ prācetamamathābravīt || dadhīca|| uvāca | brahmādyāstu piśācāntā yasyājñānuvidhāyinaḥ | sa devaḥ sāmprataṃ rudro vidhinā kinna pūjyate || dakṣa uvāca | sarvveṣveva hi yajñeṣu na bhāgaḥ parikalpitaḥ | na mantrā bhāryyayā sārddhaṃ śaṅkarasyeti nejyate || vihasya dakṣaṃ kupito vacaḥ prāha mahāmuniḥ | śṛṇvatāṃ sarvvadevānāṃ sarvvajñānamayaḥ svayam††
9.p13
dadhīca uvāca | yataḥ pravṛttirviśvātmā yaścāsau† parameśvaraḥ | sampūjyate sarvvayajñairviditvā kinna śaṅkaraḥ || dakṣa uvāca | na hyayaṃ śaṅkaro rudraḥ saṃharttā tāmaso haraḥ | nagnaḥ kapālī vidito viśvātmā nopapadyate || īśvaro hi jagatsraṣṭā prabhurnārāyaṇo hariḥ‡ | satvātmako'sau bhagavānijyate sarvvakarmmasu || dadhīca§ uvāca | kiṃ tvayā bhagavāneṣa sahasrāṃśurna dṛśyate | sarvvalokaikasaṃharttā kālātmā parameśvaraḥ || yaṃ gṛṇantīha vidvāṃso dhārmikā brahmavādinaḥ | so'yaṃ sākṣī¶ tīvraruciḥ kālātmā śāṅkarī tanuḥ || eṣa rudro mahādevaḥ kapālī|| ca ghṛṇī haraḥ | ādityo bhagavāntsūryo nīlagrīvo vilohitaḥ || saṃstūyate sahasrāṃśuḥ sāmagādhvaryuhotṛbhiḥ | paśyainaṃ viśvakarmmāṇaṃ rudramūrttiṃ trayīmayam
9.p14
dakṣa uvāca | ye ete dvādaśādityā āgatā yajñabhāginaḥ | sarve sūryā iti jñeyā na hyanyo vidyate raviḥ || evamukte tu munayaḥ samāyātā didṛkṣavaḥ | bār̤hamityabruvandakṣaṃ tasya sāhāyyakāriṇaḥ || tamasāviṣṭamanaso na paśyanto vṛṣadhvajam | sahasraśo'tha śataśo bahuśo bhūya eva hi† || nindanto vaidikānmantrān sarvvabhūtapatiṃ haram | apūjayandakṣavākyaṃ‡ mohitā viṣṇumāyayā || devāśca sarve bhāgārthamāgatā vāsavādayaḥ | nāpaśyandevamīśānamṛte nārāyaṇaṃ harim || hiraṇyagarbho bhagavānbrahmā brahmavidāṃ varaḥ | paśyatāmeva sarveṣāṃ kṣaṇādantaradhīyata || antarhite bhagavati dakṣo nārāyaṇaṃ harim | rakṣakaṃ jagatāṃ devaṃ jagāma śaraṇaṃ svayam || pravarttayāmāsa ca taṃ yajñaṃ dakṣo'tha nirbhayaḥ | rakṣako bhagavānviṣṇuḥ śaraṇāgatarakṣakaḥ || punaḥ prāha ca taṃ dakṣaṃ dadhīco bhagavānṛṣiḥ | saṃprekṣyarṣigaṇāndevānsarvvāṃvai rudravidviṣaḥ
9.p15
apūjyapūjane caiva pūjyānāñcāpyapūjane | naraḥ pāpamavāpnoti mahadvai nātra saṃśayaḥ || asatāṃ pragraho yatra satāñcaiva vimānanā | daṇḍo daivakṛtastatra sadyaḥ patati dāruṇaḥ || evamuktvā viprarṣiḥ śaśāpeśkharavidviṣaḥ | samāgatānbrāhmaṇāṃstāndakṣasāhāyyakāriṇaḥ || yasmādbahiḥkṛto vedādbhavadbhiḥ† parameśvaraḥ | vinindito mahādevaḥ śaṅkaro lokavanditaḥ‡ || bhaviṣyanti§ trayīvāhyāḥ sarvve'pīśvaravidviṣaḥ | nindantīheśvaraṃ mārgaṃ kuśāstrasaktacetasaḥ¶ || mithyādhītasamācārā mithyājñānapralāpinaḥ | prāpya ghoraṃ kaliyugaṃ kalijaiḥ paripīḍitāḥ|||| tyaktvā tapobalaṃ kṛtsnaṃ gacchadhvaṃ narakānpunaḥ | bhaviṣyati hṛṣīkeśaḥ svāśrito'pi parāṅmukhaḥ || evamuktvātha viprarṣirvirarāma taponidhiḥ | jagāma manasā rudramaśeṣāghavināśanam
9.p16
etasminnantare devī mahādevaṃ maheśvaram | patiṃ paśupatiṃ devaṃ jñātvaitattāha sarvvadṛk || śrīdevyuvāca | dakṣo yajñena yajate pitā me pūrvvajanmani | vinindya bhavato bhāvamātmānaṃ cāpi śaṅkara || devā maharṣayaścāsantatra sāhāyyakāriṇaḥ | vināśayāśu taṃ yajñaṃ varametaṃ vṛṇomyaham || evaṃ vijñāpito devyā devadevaḥ paraḥ† prabhuḥ | sasarja sahasā rudraṃ dakṣayajñajighāṃsayā || sahasraśirasaṃ kruddhaṃ‡ sahasrākṣaṃ mahābhujam | sahasrapāṇiṃ durddharṣaṃ yugāntānalasannibham || daṃṣṭrākarālaṃ duṣprekṣyaṃ śaṅkhacakradharaṃ prabhum§ | daṇḍahastaṃ mahānādaṃ śārṅgiṇaṃ bhūtibhūṣaṇam || vīrabhadra iti khyātaṃ devadevasamanvitam¶ | sa jātamātro deveśamupatasthe kṛtāñjaliḥ || tamāha dakṣasya makhaṃ vināśaya śivo'stu te
9.p17
vinindya māṃ sa yajate gaṅgādvāre gaṇeśvara || tato bandhapramuktena siṃhenaikena† līlayā | vīrabhadreṇa dakṣasya vināśamagamatkratuḥ || manyunā comayā sṛṣṭā bhadrakālī maheśvarī | tayā ca sārddhaṃ vṛṣabhaṃ samāruhya yayau gaṇaḥ || anye sahasraśo rudrā nisṛṣṭāstena dhīmatā | romajā iti vikhyātāstasya sāhāyyakāriṇaḥ || śūlaśaktigadāhastā daṇḍopalakarāstathā | kālāgnirudrasaṅkāśā nādayanto diśo daśa || sarve vṛṣabhamārūḍhāḥ‡ sabhāyryāścātibhīṣaṇāḥ | samāvṛtya gaṇaśreṣṭhaṃ yayurdakṣamakhamprati || sarve samprāpya tandeśaṅkaṅgādvāramiti śrutam | dadṛśuryajñadeśaṃ vai§ dakṣasyāmitatejasaḥ¶ || devāṅganāsrahasrāḍhyamapsarogīttanāditam | veṇuvīṇā ninādāḍhyaṃ vedavādābhināditam || dṛṣṭvā saharṣibhirdevaiḥ samāsīnamprajāpatim
9.p18
uvāca sa priyo rudrairvīrabhadraḥ smayanniva || vayaṃ hyanucarāḥ sarve śarvasyāmitatejasaḥ | bhāgārthaṃ lipsayā bhāgān prāptā yacchatvabhīpsitān || atha cetkasyacidiyaṃ māy↠munivarottamāḥ | bhāgo bhavadgo deyastu nāsmabhyamiti kathyatām || tambrūtājñāpayati yo vetsyāmo hi vayaṃ tataḥ‡ | evamuktā gaṇeśana prajāpatipuraḥsarāḥ || devāūcuḥ | pramāṇaṃ vo na jānīmo bhāge mantrā iti prabhum§ | mantrā ūcuḥ surā yūyaṃ tamopahṛtacetasaḥ | yenādhvarasya rājānaṃ pūjayeyurmaheśvaram || īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ sarvadevatanurharaḥ¶ | pūjyate sarvayajñeṣu sarvābhyudayasiddhidaḥ || evamuktā maheśānamāyayā|| naṣṭacetanāḥ | na menire yayurmantrā devānmuktā svamālayam
9.p19
tataḥ sabhadro bhagavān sabhāryyaḥ sagaṇesvaraḥ | spṛśan karābhyāṃ viprarṣidadhīcaṃ† prāha devahā || mantrāḥ pramāṇaṃ na kṛtā yuṣmābhirbaladarpitaiḥ | yasmānnasahya tasmādvo nāśayāmyadya garvitāna || ityuktā yajñaśālāṃ tāṃ dadāha gaṇapuṅgavaḥ | gaṇeśvarāśca saṃkruddhā yūpānutpāṭya cikṣipuḥ || prastotrā saha‡ hotrā ca adhvakṣaiva gaṇeśvarāḥ | gṛhītvā bhīṣaṇāḥ sarve gaṅgāsrotasi cikṣipuḥ || vīrabhadro'pi dīptātmā śakrasyaivodyataṃ karam§ | vyaṣṭambhayadadīnātmā tathānyeṣāṃ divaukasām || bhaganetre tathotpāṭya karāgreṇaiva līlayā | nihatya muṣṭinā dantān pūṣṇaścaivamapātayat || tathā candramasaṃ devaṃ pādāṅguṣṭhena līlayā | dharṣayāmāsa balavān smayamāno gaṇeśvaraḥ || vahnerhasta dvayaṃ chittvā jihvāmutpāṭya līlayā | jaghāna mūrddhni pādena munīnapi munīśvarāḥ
9.p20
tathā viṣṇuṃ sagaruḍaṃ samāyāntaṃ mahābalaḥ | vivyādha niśitairbāṇaiḥ stambhayitvā sudarśanam || samālokya mahābāhurāgatya garur̤o gaṇam | jaghāna pakṣaiḥ sahasā nanādāmbunidhiryathā || tataḥ sahasraśo rudraḥ sasarja garur̤ān svayam | vainateyādabhyadhikān garur̤aṃ te† pradudruvuḥ || tāndṛṣṭvā garur̤o dhīmān palāyata‡ mahājavaḥ | visṛjya mādhavaṃ vegāttadadbhutamivābhavat || antarhite vainateye bhagavān padmasambhavaḥ | āgatya vārayāmāsa vīrabhadrañca keśavam || prasādayāmāsa ca taṃ gauravātparameṣṭhinaḥ | saṃstūya bhagavānīśaṃ śambhustatrāgamatsvayam || vīkṣya devādhidevaṃ tamumāṃ sarvaguṇairvṛtām | tuṣṭāva bhagavān brahmā dakṣaḥ sarve divaukasaḥ || viśeṣātpārvatīṃ devīmīśvarārddhaśarīriṇīm | stotrairnānāvidhairdakṣaḥ praṇamya ca kṛtāñjaliḥ || tato bhagavatī devī prahasantī maheśvaram | prasannamanasā rudraṃ vacaḥ prāha ghṛṇānidhiḥ§
9.p21
tvameva jagataḥ sraṣṭā śāsitā caiva rakṣitā | anugrāhyo bhagavatā dakṣaścāpi divaukasaḥ || tataḥ prahasya bhagavān kapardī nīlalohitaḥ | uvāca praṇatāndevān prācetasamatho haraḥ || gacchadhvaṃ† devatāḥ sarvāḥ prasanno bhavatāmaham | saṃpūjyaḥ sarvayajñeṣu na nindyo'haṃ viśeṣataḥ || tvañcāpi śṛṇu me dakṣa vacanaṃ sarvarakṣaṇam‡ | tyaktvā lokaiṣaṇāmetāṃ§ madbhakto bhava yatnataḥ || bhaviṣyasi gaṇeśānaḥ kalpānte'nugrahānmama | tāvattiṣṭha mamādeśātsvādhikāreṣu nirvṛtaḥ || evamuktvā tu¶ bhagavān sapatnīkaḥ sahānugaḥ | adarśanamanuprāpto dakṣasyāmitatejasaḥ || antarhite mahādeve śaṅkare padmasaṃbhavaḥ | vyājahāra svayaṃ dakṣamaśeṣajagato hitam || brahmovāca | kiñcāyaṃ bhavato mohaḥ|| prasanne vṛṣabhadhvaje
9.p22
yadā ca sa svayaṃ devaḥ pālayettvāmatandritaḥ || sarveṣāmeva bhūtānāṃ hṛdyeṣa parameśvaraḥ | paśyanti yaṃ† brahmabhūtā vidvāṃso vedavādinaḥ || sa cātmā sarvabhūtānāṃ sa bījaṃ paramā gatiḥ | stūyate vaidikairmantrairdevadevo maheśvaraḥ || tamarcayanti ye rudraṃ svātmanā ca‡ sanātanam | cetasā bhāvayuktena te yānti§ paramaṃ padam || tasmādanādimadhyāntaṃ vijñāya parameśvaram | karmaṇā manasā vācā samārādhaya yatnataḥ || yatnātpariharedyasya nindāṃ svātmavināśinīm¶ | bhavanti|| sarvvadoṣāya nindakasya kriyā hi tāḥ || yastu caiṣa mahāyogī rakṣako viṣṇuravyayaḥ | sa devo bhagavānrudro†† mahādevo na saṃśayaḥ || manyante ye jagadyoniṃ vibhinnaṃ viṣṇumīśvarāt | mohādavedaniṣṭhatvātte yānti narakaṃ narāḥ
9.p23
vedānuvarttino rudraṃ devaṃ nārāyaṇaṃ tathā | ekībhāvena paśyanti muktibhājo bhavanti te || yo viṣṇuḥ sa svayaṃ rudro yo rudraḥ sa janārddanaḥ | iti matvā bhajeddevaṃ sa yāti paramāṃ gatim || sṛjatyeṣa jagatsarvvaṃ viṣṇustatpaśyatīśvaraḥ | itthaṃ jagatsarvvamidaṃ rudranārāyaṇodbhavam || tasmāttyaktvā harernindāṃ hare cāpi samāhitaḥ | samāśraya mahādevaṃ śaraṇyaṃ brahmavādinām || upaśrutyātha vacanaṃ viriñcasya prajāpatiḥ | jagāma śaraṇaṃ devaṃ gopatiṃ kṛttivāsasam || ye'nye śāpāgninirdagdhā dadhīcasya maharṣayaḥ | dviṣanto mohitā devaṃ sambabhūvuḥ kaliṣvatha || tyaktvā tapobalaṃ kṛtsnaṃ viprāṇāṃ kulasambhavāḥ | pūrvvasaṃskāramāhātmyādbrahmaṇo vacanādiha || muktaśāpāstataḥ sarvve kalpānte rauravādiṣu | nipātyamānāḥ kālena samprāpyādityavarcasam || brahmāṇaṃ jagatāmīśamanujñātāḥ svayambhuvā | samārādhya tapoyogādīśānaṃ tridaśādhipam | bhaviṣyanti yathāpūrvvaṃ śaṅkarasya prasādataḥ
9.p24
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ dakṣayajñaniṣūdanam | śṛṇudhvaṃ dakṣaputrīṇāṃ sarvāsāṃ caiva santatim
9.p25
iti śrīkūrmapurāṇe dakṣayajñavidhvaṃso nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (15)
- Kūrmapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kriyāsāra — Śrīkaṇtha, Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Varāhapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Brāhmī Saṃhitā — Sanskrit
- Mārutaśakti — Govardhana Ghanaśyāma Śarman alias Ghaṭṭulāla, Sanskrit
- Prabhañjana — Viṭṭhalanātha 1518, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit
- Śivapañcāśikā — Appayadīkṣita, Sanskrit