Pramāṇa · Search · About · API

Linga 24: atha viṃśo'dhyāyaḥ

Liṅga 24

Language
Sanskrit

Contents

atha viṃśo'dhyāyaḥ

24.1

ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ pādme purā kalpe brahmā padmodbhavo'bhavat
bhavañca dṛṣṭavāṃstena brahmaṇā puruṣottamaḥ

24.2

etat sarvaṃ viśeṣeṇa sāmprataṃ vaktumarhasi
sūta uvāca
āsīdekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam

24.3

madhye caikārṇave tasmin śaṅkhacakragadādharaḥ
jīmūtābho'mbujākṣaśca kirīṭī śrīpatirhariḥ

24.4

nārāyaṇo'sṛjaddhīdhausarvātmā puruṣottamaḥ
aṣṭabāhurmahāvaktā lokānāṃ yonirucyate

24.5

kimapyacintyaṃ yogātmā yogamāsthāya yogavit
phaṇāsahasrakalitaṃ tamapratimavarcasam

24.6

mahābhogapaterbhāgaṃ sādhvāstīryya mahocchrayam
tasmin mahati paryyaṅke śete caikārṇave prabhuḥ

24.7

evaṃ tatra śayānena viṣṇunā prabhaviṣṇunā
ātmārāmeṇa krīr̤ārthaṃ lolayā kliṣṭakarmaṇā

24.8

śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham
vajradaṇḍaṃ mahotsedhaṃ nābhyāṃ sṛṣṭantu puṣkaram

24.6-2

tasyaivaṃ krīr̤amānasya samīpaṃ devamor̤huṣaḥ
hemagarbhāṇḍajo brahmā rukmavarṇo hyatīndriyaḥ

24.10

caturvvaktro viśālākṣaḥ samāgamya yadṛcchayā
śriyā yuktena divyena suśubhena sugandhinā

24.11

krīr̤amānañca padmena dṛṣṭvā brahmā śubhekṣaṇam
savismayamathāgamya saumyasampannayā girā

24.12

provāca ko bhavān śete hyāśrito madhyasambhasām
atha tasyācyutaḥ śrutvā brahmaṇastu śubhaṃ vacaḥ

24.13

udatiṣṭhata paryyaṅkādvismayotphullalocanaḥ
pratyuvācottarañcaiva kalpe kalpe pratiśrayaḥ

24.14

karttavyañca kṛtañcaiva kriyate yacca kiñcana
dyaurantarikṣaṃ bhūścaiva paraṃ padamahaṃ bhuvaḥ

24.15

tameva muktā bhagavān viṣṇuḥ punarathābravīt
kastvaṃ khalu samāyātaḥ samīpaṃ bhagavān kutaḥ

24.16

kka vā bhūyaśca gantavyaṃ kaśca vā te pratiśrayaḥ
ko bhavān viśvamūrttirve karttavyaṃ kiñca te mayā

24.17

evaṃ bruvantaṃ vaikuṇṭhaṃ pratyuvāca pitāmahaḥ
māyayā mohitaḥ śambhoravijñāya janārdanam

24.18

māyayā mohitaṃ devamavijñātaṃ mahātmanaḥ
yathā bhavāṃstathaivāhamādikarttā prajāpatiḥ

24.16-2

savismayaṃ vacaḥ śrutvā brahmaṇo lokatantriṇaḥ
anujñātaśca te nātha ! vaikuṇṭho viśvasambhavaḥ

24.21

kautūhalānmahāyaugī praviṣṭo brahmaṇo mukham
imānaṣṭādaśaddīpān sasamudrān saparvatān |) 20
praviśya sumahātejāścāturvvarṇya samākulān
brahmaṇastambhaparyyantasaptalokān sanātanān

24.22

brahmaṇastūdara dṛṣṭvā sarvvān viṣṇurmahābhujaḥ
aho'sya tapaso vīryyamityuktā ca punaḥ punaḥ

24.23

aṭitvā vividhān lokān viṣṇurnānāvidhāśrayān
tato varṣasahasrānte nāntaṃ hi dṛṣṭaye yadā

24.24

tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ
nārāyaṇo jagaddhātā pitāmahamathābravīt

24.25

bhagavānādirantaśca madhyaṃ kālo diśā nabhaḥ
nāhamantaṃ prapaśyāmi udarasya tavānaghaḥ

24.26

evamuktānravīd bhūyaḥ pitāmahamidaṃ hariḥ
bhagavānivamevāhaṃ śāśvataṃ hi mamodaram

24.27

praviśya lokān paśyaitānanaupamyān surottama !
tataḥ prahlādinīṃ vāṇīṃ śrutvā tasyābhinandya ca

24.28

śropaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa pitāmahaḥ
tāneva lokān garbhasthānapaśyat satyavikramaḥ

24.29

paryyaṭitvā tu devasya dṛṣṭvo'ntaṃ na vai hareḥ
jñātvā gatiṃ tasya pitāmahasya
dvārāṇi sarvāṇi pidhāya viṣṇuḥ
vibhurmanaḥ karttuṃmiyeṣa cāśu
sukhaṃ prasupto'hamiti pracintya

24.30

tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samīkṣya vai
sūkṣmaṃ kṛtvātmano rūpaṃ nābhyāṃ dvāramavindata

24.31

padmasūtrānusāreṇa anvapaśyat pitāmahaḥ
ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ

24.32

virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ
brahmā svayambhūbhagavān jagadyoniḥ pitāmahaḥ

24.33

etasminnantare tābhyāmekaikasya tu kṛtsnaśaḥ
varttamāne tu saṅgharṣe madhye tasyārṇavasya tu

24.34

kuto'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ prabhurīśvaraḥ
śūlapāṇirmahādevo hemavorāmbaracchadaḥ

24.35

agacchadyatra so'nanto nāgabhogapatirhariḥ
śīghraṃ vikramadastasya paṅgagrāmākrāntapor̤itāḥ

24.36

udgatāstūrṇamākāśe pṛthulāstoyavindavaḥ
atyuṣṇaścātiśītaśca vāyustatra vavau punaḥ

24.37

taddṛṣṭvā mahadāścaryaṃ brahmā viṣṇumabhāṣata
avindavaśca śītoṣṇāḥ kampayantyambujaṃ bhṛśam

24.38

etanme saṃśayaṃ brūhi kiṃ vā tvattvaccikīrṣasi
etadevaṃvidhaṃ vākyaṃ pitāmahamukhodgatam

24.36-2

śrutvāpratimakarmā hi bhagavānasurāntakṛt
kiṃ nu khalvata menābhyāṃ bhūtamanyat kṛtālayam

24.40

vadati priyamatyarthaṃ manyuścāsya mayā kṛtaḥ
ityevaṃ manasā dhyātvā pratyuvācedamuttaram

24.41

kimatra bhagavānadya puṣkare jātasambhramaḥ
kiṃ mayā ca kṛtaṃ deva ! yanmāṃ priyamanuttamam

24.42

bhāṣase puruṣaśreṣṭha ! kimarthaṃ brūhi tatvataḥ
evaṃ bruvāṇaṃ deveśaṃ lokayātrānugantataḥ

24.43

pratyuvācāmbu jābhākṣaṃ brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ
yo'sau tavodaraṃ pūrvaṃ praviṣṭo'haṃ tvadicchayā

24.44

yathā mamodare lokāḥ sarve dṛṣṭāstvayā prabho !
tathaiva dṛṣṭāḥ kārtsnyena mayā lokāstavodare

24.45

tato varṣasahasrāttu upāvṛttasya me'nagha !
tvayā matsarabhāvena māṃ vaśīkarttumicchatā

24.46

āśu dvārāṇi sarvāṇi pihitāni samantataḥ
tato mayā mahābhāga ! sañcintya svena tejasā

24.47

labdho nābhipradeśena padmasūtrādvinirgamaḥ
mābhūtte manaso'lpo'pi vyāghāto'yaṃ kathañcana

24.48

ityeṣānugatirviṣṇo ! kāryāṇāmaupasarpiṇī
yanmayānantaraṃ kāryyaṃ brūhi kiṃ karavāṇyaham

24.49

tataḥ paramameyātmā hiraṇyakaśipo ripuḥ
anavadyāṃ priyāmiṣṭāṃ śivāṃ vāṇīṃ pitāmahāt

24.50

śrutvā vigatamātsaryyaṃ vākyamasmai dadau hariḥ
na hyevamīdṛśaṃ kāryyaṃ mayādhyavasitantava

24.51

tvāmbodhayitukāmena krīr̤āpūrvaṃ yadṛcchayā
āśu dvārāṇi sarvāṇi ghaṭitāni mayātmanaḥ

24.52

na te'nyathāvagantavyaṃ mānyaḥ pūjyaśca me bhavān
sarvvaṃ marṣaya kalyāṇa ! yanmayāpakṛtaṃ tava

24.53

asmān mayodhdhramānastvaṃ padmādavatara prabho !
nāhambhavantaṃ śaknomi soḍhuṃ tejomayaṃ gurum

24.54

sahovāca varaṃ brūhi padmādavatara prabho !
putro bhava mamārighna ! mudaṃ prāpsyasi śobhanām

24.55

sadbhāvavacanaṃ brūhi padmādavatara prabho !
matvañca no mahāyogī tvamauddhāḥ praṇavātmakaḥ

24.56

adyaprabhṛti sarvveśaḥ skhe toṣṇoṣavibhūṣitaḥ
padmayoniriti hyevaṃ khyāto nāmnā bhaviṣyasi

24.57

putro me tvaṃ bhava brahman ! saptalokādhipaḥ prabho !
tataḥ sa bhagavān devo varaṃ datvā kirīṭine

24.58

evaṃ bhavatu cetyuktvā prītātmā gatamatsaraḥ
pratyāsannamathātmāntaṃ bālārkaṃābhaṃ mahānanam

24.56-2

bhavamatyadbhutaṃ dṛṣṭvā nārāyaṇamathābravīt
aprameyo mahāvaktro daṃṣṭrī dhvastaśiroruhaḥ

24.60

daśabāhustriśūlāṅgo nayanairvikhataḥ sthitaḥ
lokaprabhuḥ svayaṃ sākṣāddiśato muñcamekhalau

24.61

meghaugheneva mahatā nardamāno'tibhairavam
kaḥ khalveṣa pumān viṣṇo ! tejorāśirmahādyutiḥ

24.62

vyāpya sarvvadiśo dyāñca ita evābhivarttate
tenaiva mukto bhagavān viṣṇurbrahmāṇamabravīt

24.63

padbhyāṃ talanipātena yasya vikramato'rṇave
vegena mahatākāgre'pyutthitāśca jalāśayāḥ

24.64

sthūlāṅgirvikhatò'tyarthaṃ sicyase padmasaṃbhava !
ghrāṇajena ca vātena kampyamānaṃ tvayā saha

24.65

dodhūyate mahāpadmaṃ svacchandaṃ mama nābhijam
samāgato bhavānīśo hyanādisyāntakṛt prabhuḥ

24.66

bhavānahañca stotreṇa upatiṣṭhāva godhvajam
tataḥ kruddho'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam

24.67

bhavānna nūnamātmānaṃ vetti lokaprabhuṃ vibhum
brahmāṇaṃ lokakarttāraṃ māṃ na vetsi sanātanam

24.68

ko hyasau śaṅkaro nāma āvayorvyatiricyate
tasya tat krodhajaṃ vākyaṃ śrutvā harirabhāṣata

24.66-2

māmaivaṃ vada kalyāṇa ! parivādaṃ mahātmanaḥ
mahāyogiśvaro dharmo durādharṣo varapradaḥ

24.70

heturasyātha jagataḥ purāṇapuruṣo'vyayaḥ
bījī khalveṣa bījānāṃ jyotirekaḥ prakāśate

24.71

bālakrīr̤anakairdevaḥ krīr̤ate śaṅkaraḥ svayam
pradhānamavyayo yoniravyaktaṃ prakṛtistamaḥ

24.72

mama caitāni nāmāni nityaṃ prasavadharmiṇaḥ
yaḥ kaḥ sa iti duḥkhārttairdṛśyate yatibhiḥ śivaḥ

24.73

eṣa bījī bhavān bījamahaṃ yoniḥ sanātanaḥ
sa evamukto viśvātmā brahmā viṣṇumapṛcchata

24.74

bhavān yonirahaṃ bījaṃ kathaṃ bījī maheśvaraḥ
etanme sūkṣmamavyaktaṃ saṃśayaṃ chettumarhasi

24.75

jñātvā ca vividhotpattiṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ
imaṃ paramasādṛśyaṃ praśnamabhyavadaddhariḥ

24.76

asmānmahattaraṃ bhūtaṃ guhyamanyanna vidyate
mahataḥ paramaṃ dhāma śivamadhyātmināṃ padam

24.77

dvividhañcaivamātmānaṃ pravibhajya vyavasthitaḥ
niṣkalastatra yo vyaktaḥ sakalaśca maheśvaraḥ

24.78

asya māyāvidhijñasya agamyagahanasya ca
purā liṅgodbhavaṃ bījaṃ prathamaṃ tvādisargikam

24.76-2

mama yonau samāyuktaṃ tadbījaṃ kālaparyayāt
hiraṇmayamakṛpāre yonyāmaṇḍamajāyata

24.80

śatāni daśavarṣāṇāmaṇḍamapsu pratiṣṭhitam
ante varṣasahasrasya vāyunā tad dvidhā kṛtam

24.81

kapālamekaṃ dyauryañca kapālamaparaṃ kṣitiḥ
ulbantasya mahotsedho yo'sau kanakaparvataḥ

24.82

tataśca pratisaṃkhyātā devadevo varaḥ prabhuḥ
hiraṇyagarbho bhagavāṃstvamabhiyañce caturmukhaḥ

24.83

ātārākendukṣatraṃ śūnyaṃ lokamavekṣya ca
ko'hamityapi ca dhyāte kumārāste'bhavaṃstadā

24.84

priyadarśanāstu yatayo yatīnāṃ pūrvajāstava
bhūyo varṣasahasrānte tata evātmajāstvava

24.85

bhuvanānanasaṅkāśāḥ padmapatrāyatekṣaṇāḥ
śrīmān sanatkumāraśca ṛbhuścaivordhva retasau

24.86

sanakaḥ sanātanaścaiva tathaiva ca sanandanaḥ
utpannāḥ samakālante buddhyātīndriyadarśanāḥ

24.87

utpannāḥ pratibhātmāno jagatāṃ sthitihetavaḥ
nārapsyante ca karmāṇi tāpatrayavivarjitāḥ

24.88

alpasaukhyaṃ bahukleśaṃ jarāśokasamanvitam
jovanaṃ maraṇañcaiva sambhavaśca punaḥ punaḥ

24.86-2

alpabhūtaṃ sukhaṃ svarge duḥkhāni narake tathā
viditvā cāgamaṃ sarvamavaśyaṃ bhavitavyatām

24.90

ṛbhuṃ sanatkumārañca dṛṣṭvā tava vaśe sthitau
tyaktvā trīna guṇān hitvā cātmajāḥ sanakādayaḥ

24.91

vaiyarthena tu jñānena pravṛttāste mahaujasaḥ
tatasteṣu pravṛtteṣu sanakādiṣu vai triṣu

24.92

bhaviṣyasi vimūḍhastvaṃ māyayā śaṅkarasya tu
evaṃ kalpe tu vai vṛtte saṃjñā naśyati te'nagha !

24.93

kalpe śeṣāni bhūtāni sūkṣmāṇi pārthivāni ca
sarveṣāṃ hyaiśvarī māyā jāgratiḥ samudāhṛtā

24.84-2

yaścaiṣa parvato merurdevaloko hyudāhṛtaḥ
tasya cedaṃ hi māhātmyaṃ viddhi devavarasya ha

24.95

jñātvā ceśvarasadbhāvaṃ jñātvā māmambujekṣaṇam
mahādevaṃ mahābhūtaṃ bhūtānāṃ varadaṃ prabhum

24.96

praṇavenātha sāmnā tu namaskṛtya jagadgurum
tvācca māñcaiva saṃkruddho nikhāsāvidamaiṅkhasam

24.97

evaṃ jñātvā mahāyogamabhyuttiṣṭhamahābalam
ahaṃ tvāmagrataḥ kṛtvā stoṣyānyanalasaprabham

24.97.p1

iti śrīlaiṅge brahmaprabodhanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ || 20

Linked texts (9)