Linga 46: atha catvāriṃśo'dhyāyaḥ
Liṅga 46
- Language
- Sanskrit
Contents
- 46.100 — 1 part
atha catvāriṃśo'dhyāyaḥ
46.1
śakra uvāca
tiṣye māyāmasūyāñca badhañcaiva tapasvinām
sādhayanti narāstatra tamasā vyākulendriyāḥ
46.2
kalau pramādako rogaḥ satataṃ kṣudbhayāni ca
anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāñca viparyyayaḥ
46.3
na prāmāṇyaṃ śruterasti nṛṇāṃ cādharmasevanam
adhārmikāstvanācārā mahākopālpacetasaḥ
46.4
anṛtaṃ bruvate lubdhāstiṣye jātāśca duṣprajāḥ
duśceṣṭairdurvadhaitaśca durācārairdurāgamaḥ
46.5
viprāṇāṃ karmadoṣeṇa prajānāṃ jāyate bhayam
nādhīyante tadā vedānna yajanti dvijātayaḥ
46.6
utsīdanti narāścaiva kṣatriyāśca viśaḥ kramāt
śūdrāṇāṃ mantrayogena sambandho brāhmaṇaiḥ saha
46.7
bhavantīha kalau tasmin śayanāśanabhojanaiḥ
rājānaḥ śūdrabhūyiṣṭhā brāhmaṇān bādhayanti te
46.8
bhrūṇahatyā vīrahatyā prajāyante prajāsu vai
śūdrāśca brāhmaṇācārāḥ śūdrācārāśca brāhmaṇāḥ
46.9
rājatattisthitā caurāḥ caurācārāśca pārthivāḥ
ekapatnyo na śiṣyanti vardhiṣyantyabhisārikāḥ
46.10
varṇāśramapratiṣṭhāno jāyate nṛṣu sarvataḥ
tadā svalpaphalā bhūmiḥ kvaciccāpi mahāphalā
46.11
arakṣitāro hartāraḥ pārthivāśca śilānana !
śūdrā vai jñāninaḥ sarve brāhmaṇairabhivanditāḥ
46.12
akṣatriyāśca rājāno viprāḥ śūdropajīvinaḥ
āsanasthā dvijān dṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ
46.13
tār̤ayanti dvijendrāṃśca śūdrā vai svalpabuddhayaḥ
āsye nidhāya vai hastaṃ karṇe śūdrasya vai dvijāḥ
46.14
nīcasyaiva tadā vākyaṃ vadanti vinayena tam
uccāsanasthān śūdrāṃśca dvijamadhye dvijarṣabha !
46.15
jñātvā na hiṃsate rājā kalau kālavaśena tu
puṣpaiśca vāsitaiścaiva tathānyairmaṅgalaiḥ śubhaiḥ
46.16
śūdrānabhyarcayantyalpa śrutabhāgyabalānvitāḥ
na prekṣante garvitāśca śūdrā dvijavarān dvija !
46.17
sevāvasaramālokya dvāre tiṣṭhanti vai dvijāḥ
vāhanasthān samāvṛtya śūdrān śūdropajīvinaḥ
46.18
sevante brāhmaṇāstatra stuvanti stutibhiḥ kalau
tapoyajñaphalānāñca vikretāro dvijottamāḥ
46.18-2
yatayaśca bhaviṣyanti bahavo'smin kalau yuge
puruṣālpaṃ bahustrīkaṃ yugānte samupasthite
46.20
nindanti vedavidyāśca dvijāḥ karmāṇi vai kalau
kalau devo mahādevaḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ
46.21
prakāśate pratiṣṭhārthaṃ dharmasya vikṛtākṛtiḥ
ye taṃ viprā niṣevante yena kenāpi śaṅkaram
46.22
kalidoṣān vinirjitya prayānti paramaṃ padam
śvāpadaprabalatvañca gavāñcaiva pariccayaḥ
46.23
sādhūnāṃ vinihattiśca vedyā tasmin yugakṣaye
tadā sūkṣmo mahodarko durlabho dānamūlavān
46.24
cāturāśramaśaithilye dharmaḥ praticaliṣyati
arācitāro hattāro balibhāgasya pārthivāḥ
46.25
yugānteṣu bhaviṣyanti kharacaṇaparāyaṇāḥ
aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ
46.26
pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge
citravarṣī tadā devo yadā prāhuryugakṣayam
46.27
sarve baṇik janāścāpi bhaviṣyantyadhame yuge
kuśolacayyāḥ pāṣaṇḍaiḥ vṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ
46.28
bahuyājanako loko bhaviṣyati parasparam
nāpyāhṛtakūravākyo nārjavonānasūyakaḥ
46.28-2
na kṛte pratikarttā ca yugakṣīṇe bhaviṣyati
nindakāścaiva patitā yugāntasya ca lakṣaṇam
46.30
nṛpaśūnyā vasumatī na ca dhānyadhanāvṛtā
maṇḍalāṃni bhaviṣyanti deśeṣu nagareṣu ca
46.31
alpodakā cālpaphalā bhaviṣyati vasundharā
goptāraścāpyagoptāraḥ sambhaviṣyantyaśāsanāḥ
46.32
harttāraḥ paravittānāṃ paradārapradharṣakāḥ
kāmātmāno durātmāno hyadhamāḥ sāhasapriyāḥ
46.33
pranaṣṭacetanāḥ puṃso muktakeśāśca śūlinaḥ
janāḥ ṣor̤aśavarṣāśca prajāyante yugakṣaye
46.34
śukladantāṃjināśvāca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ
śūdrā dharmañcariṣyanti yugānte samupasthite
46.35
śasya caurā bhaviṣyanti dṛṣṭacailābhilāṣiṇaḥ
caurāścora khaharttāro harturharttā tathāparaḥ
46.36
yogyakarmaṇyuparate loke niṣkrayatāṃ gate
kīṭamūṣakasarpāśca dharṣayiṣyanti mānavān
46.37
subhikṣaṃ kṣemamārogyaṃ sāmarthyaṃ durlabhaṃ tadā
kauśikīṃ pratipatsyante deśān kṣudbhayapīr̤itāḥ
46.38
duḥkhainābhiplutānāñca paramāyuḥ śataṃ tadā
dṛśyante na ca dṛśyante vedāḥ kaliyuge'khilāḥ
46.39
utsīdanti tadā yajñāḥ kevalā dharmapīr̤itāḥ
kāṣāyiṇo'pyaniryantyāḥ kāpālau bahulāstviha
46.40
vedavikrayiṇaścānye tīrthavikrayiṇaḥ pare
varṇāśramāṇāṃ ye cānye pāṣaṇḍāḥ paripanthinaḥ
46.41
utpadyante tadā te vai samprāpte tu kalau yuge
adhīyante tadā vedān śūdrā dharmārthakovidāḥ
46.42
yajante cāśvamedhena rājānaḥ śūdrayonayaḥ
strībālagobadhaṃ kṛtvā hatvā caiva parasparam
46.43
upadravāṃstathā'nyo'nyaṃ sādhayanti tadā prajāḥ
duḥkhaprabhūtamāpāyurdehotsāhaḥ sarogatā
46.44
adharmābhiniveśitvāt tamograstaṃ kalau kṛtam
prajāsu brahmahatyādi tadā vai sampravarttate
46.45
tasmādāyurbalaṃ rūpaṃ kaliṃ prāpya prahīyate
tadā tvalpena kālena siddhiṃ gacchanti mānavāḥ
46.46
dhanyā dharmañcariṣyanti yugānte dvijasattamāḥ
śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ ye carantyanasayakāḥ
46.47
tretāyāṃ vārṣiko dharmo dvāpare māsikaḥ smṛtaḥ
yathā kṣemaṃ caran prājñastadahnā prāpnute kalau
46.48
eṣā kaliyugāvasthā sandhyāṃśantu nibodha me
yuge yuge ca hīyante trīṃstrīn pādāṃstu siddhayaḥ
46.48-2
yugasvabhāvāḥ sandhyāsu tiṣṭhantīha tu pādaśaḥ
svandhyāsvabhāvāḥ svāṃgeṣu pādaśaste pratiṣṭhitāḥ
46.50
evaṃ sandhyāṃśake kāle samprāpte tu yugāntike
teṣāṃ śāstā hyasādhūnāṃ bhūtānāṃ nidhanotthitaḥ
46.51
gotre'smin vai candramaso nāmnā pramitirucyate
mānavasya tu so'śena pūrvaṃ svāyambhuve'ntare
46.52
samāḥ sa viṃśatiḥ pūrṇāḥ paryyaṭan vai vasundharām
anukarṣan sa vai senāṃ savājirathakuñjarām
46.53
pragṛhītāyudhairvipraiḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
sa tadā taiḥ parivṛto mlecchān hanti sahasraśaḥ
46.54
sa hatvā sarvaśaścaiva rājñastāna śūdrayonijān
pāṣaṇḍāṃstu tataḥ sarvā niḥśeṣaṃ kṛtavān prabhuḥ
46.55
nātyarthaṃ dhārmikā ye ca tān sarvvān hanti sarvvataḥ
varṇavyatyāsajātāśca ye ca tānanujīvinaḥ
46.56
pravṛttacakro balavān mlecchānāmantakṛt sa tu
adhṛṣyaḥ sarvvabhūtānāñcacārā'tha vasundharām
46.57
mānavasya tu so'śena devasye ha vijajñivān
pūrvvajanmani viṣṇostu pramitirnāma vīryyavān
46.58
gotrato vai candramasaḥ pūrṇe kaliyuge prabhuḥ
dvātriṃśe'bhyudite varṣe prakrānto viṃśatiḥ samāḥ
46.56-2
vinighnan sarvvabhūtāni śataśo'tha sahasraśaḥ
kṛtvā bījāvaśeṣāntu pṛthivīṃ krūrakarmaṇā
46.60
parasparanimittena kopenākāsmikena tu
sa sādhayitvā vṛṣalān prāyaśastānadhārmikān
46.61
gaṅgāyamunayormadhye sthitiṃ prāptaḥ sahānugaḥ
tato vyatīte kāle tu sāmātyaḥ sahasainikaḥ
46.62
utsādya pārthivān sarvvān mlecchāṃścaiva sahasraśaḥ
tatra sandhyāṃśake kāle samprāpte tu yugāntike
46.63
sthitāstvalpāvaśiṣṭāsu prajāsviha kvacit kvacit
apragrahāstatastā vai lobhāviṣṭāsu kṛtsnaśaḥ
46.64
upahiṃsanti cānyo'nyaṃ praṇipatya parasparam
arājake yugavaśāt saṃśaye samupasthite
46.65
prajāstā vai tataḥ sarvāḥ parasparabhayārdditāḥ
vyākulāśca paribhrāntāstyaktvā dārān gṛhāṇi ca
46.66
svān prāṇānanapekṣanto niṣkāruṇyāḥ suduḥkhitāḥ
naṣṭe śraute smārttadharme parasparahatāstadā
46.67
nirmaryādā nirākrāntā niḥsnehā nirapatrapāḥ
naṣṭe dharme pratihatāḥ hrasvakāḥ pañcaviṃśakāḥ
46.68
hitvā putrāṃśca dārāṃśca vivādavyākulendriyāḥ
anāvṛṣṭi hatāścaiva vātrtāmutsṛjya dūrataḥ
46.69
pratyantānupasevante hitvā janapadān svakān
saritsāgarakūpāṃste sevante parvatāṃstathā
46.70
madhumāṃsaimūlaphalairvarttayanti suduḥkhitāḥ
cīrapatrājinadharā niṣkriyā niṣparigrahāḥ
46.71
varṇāśramaparibhraṣṭāḥ saṅkaṭaṃ ghoramāsthitāḥ
evaṃ kaṣṭamanuprāptā alpaśeṣāḥ prajāstadā
46.72
jarāvyādhi kṣudhāviṣṭā duḥkhānnirvvedamānasāḥ
vicāraṇā tu nirvvedātsāmyāvasthā vicāraṇā
46.73
sāmyāvasthātmako bodhaḥ sambodhāddharmaśīlatā
arūpaśamayuktāsu kaliṃśiṣṭā hi vai svayam
46.74
ahorātrāttadā tāsāṃ yugantu parivarttate
cittasammohanaṃ kṛtvā tāsāṃ vai suptamattavat
46.75
bhāvino'rthasya ca balāttataḥ kṛtamavarttata
pravṛtte tu tatastasmina punaḥ kṛtayuge tu vai
46.76
utpannāḥ kaliṃśiṣṭāstu prajāḥ kārttayugāstadā
tiṣṭhanti ceha ye siddhā adṛṣṭā vicaranti ca
46.77
sapta saptarṣibhiścaiva tatra te tu vyavasthitāḥ
brahmakṣatraviśaḥ śūdrā bījārthaṃ ye smṛtā iha
46.78
kalijaiḥ saha te sarvve nirviśeṣāstadābhavan
teṣāṃ saptarṣayo dharmaṃ kathayantītare'pi ca
46.76-2
varṇāśramācārayuktaṃ śrautaṃ smāttaṃ dvidhā tu yam
tatasteṣu kriyāvatsu vardhante vai prajāḥ kṛte
46.80
śrautasmāttaṃṅgatānāñca dharme saptarṣidarśite
keciddharmaṃ vyavasthārthaṃ tiṣṭhantīha yugakṣaye
46.81
manvantarādhikāreṣu tiṣṭhanti munayastu vai
yathādāvapradagdheṣu tṛṇeṣviha tataḥ kṣitau
46.82
vanānāṃ prathamaṃ dṛṣṭvā teṣāṃ mūleṣu sambhavaḥ
tathā kārttayugānāntu kalijeṣviha sambhavaḥ
46.83
evaṃ yugāyugasyeha santānaṃ tu parasparam
varttate hyavyavacchedād yāvan manvantarakṣayaḥ
46.84
sukhamāyurbalaṃ rūpaṃ dharmo'rthaḥ kāma eva ca
yugeṣvetāni hīyante trīṃstrīn pādān krameṇa tu
46.85
sa sandhyāṃśeṣu hīyante yugānāṃ dharmasiddhayaḥ
ityeṣā pratisiddhiścai kīrttiteṣā krameṇa tu
46.86
caturyugānāṃ sarveṣāmanenaiva tu sādhanam
eṣā caturyugāvṛttirāsahasrāṅkaṇī smṛtā
46.87
brahmaṇastadahaḥ proktaṃ rātriñca tāvatī smṛtā
anārjavaṃ jar̤ībhāvo bhūtānāmāyuga kṣayāt
46.88
etadeva tu sarveṣāṃ yugānāṃ lakṣaṇaṃ smṛtam
eṣāṃ caturyugāṇāñca guṇitā hyekasaptatiḥ
46.86-2
krameṇa parisaṃkhyā tu manorantaramucyate
caturyuge yathaikasmin bhavatīha yadā tu yat
46.60-2
tathā cānyeṣu bhavati punastadvai yathākramam
sarge sarge yathā bhedā utpadyante tathaiva tu
46.91
ṣaṭsaviṃśatparimitā nanyū nā nādhikāstathā
tathā kalyā yugaiḥ sārdhaṃ bhavanti saha lakṣaṇaiḥ
46.92
manvantarāṇāṃ sarveṣāmetadeva tu lakṣaṇam
46.93
yathā yugānāṃ parivarttanāni
cirapravṛttāni yugasvabhāvāt
tathā tu santiṣṭhati jīvalokaḥ
kṣayodayābhyāṃ parivarttamānaḥ
46.94
ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai samāsataḥ
atītānāgatānāṃ hi sarvamanvantareṣu vai
46.95
manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi ca
vyākhyātāni na sandehaḥ kalpaḥ kalpena caiva hi
46.96
anāgateṣu tadvacca tarkaḥ kāryyo vijānatā
manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha
46.97
tulyābhimāninaḥ sarve nāmarūpairbhavantyuta
devā hyaṣṭavidhā ye ca ye ca manvantareśvarāḥ
46.68-2
ṛṣayo manavaścaiva sarve tulyaprayojanāḥ
evaṃ varṇāśramāṇāṃ tu pravibhāgo yuge yuge
46.96-2
yugasvabhāvaśca tathā vidhatte vai tadā prabhuḥ
varṇāśramavibhāgāśca yugāni yugasiddhayaḥ
46.100
yugānāṃ parimāṇante kathitaṃ hi prasaṅgataḥ
vadāmi devauputratvaṃ padmayoneḥ samāsataḥ
46.100.p1
iti śrīliṅge caturyugaparimāṇaṃ nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ || 40
Linked texts (4)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Śūdrakamalākara — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit