Pramāṇa · Search · About · API

Linga 5: atha caturtho'dhyāyaḥ

Liṅga 5

Language
Sanskrit

Contents

atha caturtho'dhyāyaḥ

5.1

sūta uvāca
atha prāthamikasyeha yaḥ kālastadahaḥ smṛtam
sargasya tādṛśī rātriḥ prākṛtasya samāsataḥ

5.2

divāsṛṣṭiṃ vikurute rajanyāṃ pralayaṃ vibhuḥ
aupacārikamasmai tadahorātraṃ na vidyate

5.3

divā vikṛtayaḥ sarve vikārā viśvadevatāḥ
prajānāṃ patayaḥ sarve tiṣṭhantyanye maharṣayaḥ

5.4

rātrau sarve pralīyante niśānte sambhavanti ca
ahastu tasya vaikalpo rātristādṛgvidhā smṛtā

5.5

caturyugasahasrānte manavastu caturdaśa
catvāri tu sahasrāṇi vatsarāṇī kṛtaṃ dvijāḥ

5.6

tāvacchatī ca vai sandhyā sandhyāṃśaśca kṛtasya tu
triśatī dviśatī sandhyā tathā caikaśatī kramāt

5.7

aṃśakaḥ ṣaṭśataṃ tasmāt kṛtasandhyāṃśakaṃ vinā
tridvyekasāhasramitau vinā sandhyāṃśakena tu

5.8

tretādvāparatiṣyāṇāṃ kṛtasya kathayāmi vaḥ
nimeṣapañcadaśakā kāṣṭhā svasthasya suvratāḥ !

5.6-2

martyasya cākṣṇostasyāśca tatastriṃśattikā kalā
kalā triṃśatiko viprā ! muhūrtta iti kalpitaḥ

5.10

muhūrtta pañcadaśikā rajanī tādṛśantvahaḥ
pitrerātrāhanī māsaḥ pravibhāgastayoḥ punaḥ

5.11

kṛṣṇapakṣastvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī
triṃśad ye mānuṣā māsāḥ pitryo māsastu sa smṛtaḥ

5.12

śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cāpyadhikāni vai
pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate

5.13

mānuṣeṇaiva mānena varṣāṇāṃ yacchataṃ bhavet
pitṝṇāṃ trīṇi varṣāṇi saṅgatānīha tāni vai

5.14

daśa vai dyadhikā māsāḥ pitṛsaṅgegraha saṃskṛtā
laukikeneva mānena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ

5.15

etaddivyamahorātramiti laiṅge ca paṭhyate
divye rātryahanī varṣaṃ pravibhāgastayoḥ punaḥ

5.16

ahastatrodagayanaṃ rātriḥ syāddakṣiṇāyanam
ete rātryahanī divye prasaṅgagate viśeṣataḥ

5.17

triṃśad yāni tu varṣāṇi divyo māsastu sa smṛtaḥ
mānuṣantu śataṃ viprā ! divyamāsāstrayastu te

5.18

daśa caiva tathāhāni divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ
trīṇi varṣaśatānyeva ṣaṣṭivarṣāṇi yāni tu

5.16-2

divyaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa prakīrttitaḥ
trīṇi varṣasahasrāṇi mānuṣāṇi pramāṇataḥ

5.20

triṃśadanyāni varṣāṇi mataḥ saptarṣivatsaraḥ
nava yāni sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu

5.21

anyāni navatīścaiva dhruvaḥ saṃvatsarastu saḥ
ṣaṭtriṃśattu sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu !

5.22

varṣāṇāṃ tacchataṃ jñeyaṃ divyo hyeṣa vidhiḥ smṛtaḥ
trīṇyeva niyutānyāhurvarṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu

5.23

ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi saṅgatāni tu saṅkhyayā
divyaṃ varṣasahasrantu prāhuḥ saṅkhyāvido janāḥ

5.24

divyenaiva pramāṇena yugasaṅkhyā prakalpanam
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretā vidhīyate

5.25

dvāparañca kaliścaiva yugānyetāni suvratāḥ !
atha saṃvatsarā dṛṣṭā mānuṣeṇa pramāṇataḥ

5.26

kṛtasyādyasya viprendrā ! divyamānena kīrttitam
sahasrāṇāṃ śatānyāsaṃsaptadaśa ca saṅkhyayā

5.27

catvāriṃśatsahasrāṇi tathānyāni kṛtaṃ yugam
tathā daśasahasrāṇāṃ varṣāṇāṃ śatasaṅkhyayā

5.28

aśītiśca sahasrāṇi kālastretāyugasya ca
saptaiva niyutānyāhurvarṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu

5.29

viṃśatiśca sahasrāṇi kālastu dvāparasya ca
tathā śatasahasrāṇi varṣāṇāṃ trīṇi saṅkhyayā

5.30

ṣaṣṭhiścaiva sahasrāṇi kālaḥ kaliyugasya tu
evaṃ caturyugaḥ kāla ṛte sandhyāṃśakāt smṛtaḥ

5.31

niyutānyeva ṣaṭ‍triṃśanniraṃśāni tu tāni vai
catvāriṃśattathā trīṇi niyutānīha saṅkhyayā

5.32

viṃśatiśca sahasrāṇi sandhyāṃśaśca caturyugaḥ
evaṃ caturyugākhyānāṃ sādhikā hyekasaptatiḥ

5.33

kṛtatretādiyuktānāṃ manorantaramucyate
manvantarasya saṅkhyā ca varṣāgreṇa prakīrttitā

5.34

triṃśatkoṭyastu varṣāṇāṃ mānuṣeṇa dvijottamāḥ
saptaṣaṣṭiścathānyāni niyutānyadhikāni tu

5.35

viṃśatiśca sahasrāṇi kālo'yamadhikaṃ vinā
manvantarasya saṃkhyeṣā seṅge'smin kīrttitā dvijāḥ !

5.36

caturyugasya ca tathā varṣasaṅkhyā prakīrttitā
caturyugasahasraṃ vai kalpaścai ko dvijottamāḥ !

5.37

niśānte sṛjate lokān naśyante niśi jantavaḥ
tatra vaimānikānāntu aṣṭāviṃśatikoṭayaḥ

5.38

manvantareṣu vai saṅkhyā sāntareṣa yathā tathā
trīṇi koṭiśatānyāsan koṭyo hinavatistathā

5.36-2

kalpe'tīte tu vai viprāḥ ! sahasrāṇāntu saptatiḥ
punastathāṣṭasāhasraṃ sarvvatraiva samāsataḥ

5.40

kalpāvasānikāṃstyaktvā pralaye samupasthite
maharlokāt prayāntyete janalokaṃ janāstataḥ

5.41

koṭīnāṃ he sahasre tu aṣṭau koṭiśatāni tu
dviṣaṣṭiśca tathā koṭyo niyutāni ca saptatiḥ

5.42

kalpārddhasaṃkhyā divyā vai kalpamevantu kalpayet
kalpānāṃ vai sahasrantu varṣamekamajasya tu

5.43

varṣāṇāmaṣṭasāhasraṃ brāhmaṃ vai brahmaṇo yugam
savanaṃ yugasāhasraṃ sarvvadeveśvarasya tu

5.44

savanānāṃ sahasrantu trividhaṃ triguṇaṃ tathā
brahmaṇastu tathā proktaḥ kālaḥ kālātmanaḥ prabhoḥ

5.45

bhavodbhavastapannaiva bhavyo rambhaḥ kratuḥ punaḥ
ṛturvakrirhavyavāhaḥ sāvitraḥ śuṣṭha eva ca

5.46

uśikaḥ kuśikaścaiva gāndhāro munisattamāḥ !
ṛṣabhaśca tathā ṣaḍ‌jo mañjālīyaśca madhyamaḥ

5.47

vairājo vai niṣādaśca mukhyo vai meghavāhanaḥ
pañcamaścitrakaścaiva ākūtirjñāna eva ca

5.48

manaḥ sudarśī bṛhaṃśca tathā vai śvetalohitaḥ
raktaśca pītavāsāśca asitaḥ sarvarūpakaḥ

5.46-2

evaṃ kalpāstu saṃkhyātā brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ
koṭikoṭisahasrāṇi kalpānāṃ munisattamāḥ !

5.50

gatāni tāvaccheṣāṇi aharniśyāni vai punaḥ
parānte vai vikārāṇi vikāraṃ yānti viśvataḥ

5.51

vikārasya śivasyājñāvaśenaiva tu saṃhṛtiḥ
saṃhṛte tu vikāre ca pradhāne cātmani sthite

5.52

sādharmyeṇāvatiṣṭhe te pradhānapuruṣāvubhau
guṇānāñcaiva vaiṣamye viprāḥ ! sṛṣṭiriti smṛtā

5.53

sāmye layo guṇānāntu tayorheturmaheśvaraḥ
līlayā devadevena sargāsvīdṛgvidhāḥ kṛtāḥ

5.54

asaṃkhyātāśca saṃkṣepāt pradhānādanvadhiṣṭhitāt
asaṃkhyātāśca kalpākhyā hyasaṃkhyātāḥ pitāmahāḥ

5.55

harayaścāpyasaṃkhyātāstveka eva maheśvaraḥ
pradhānādipravṛttāni līlayā prākṛtāni tu

5.56

guṇātmikā ca tadvṛttistasya devasya vai tridhā
aprākṛtasya tasyādirmadhyāntannāsti cātmanaḥ

5.57

pitāmahasyāthaparaḥ parārddhadvayasammitaḥ
divāsṛṣṭantu yatsarvaṃ naśyate niśi cāsya tat

5.58

bhūrbhuvaḥ svarmahastatra naśyate cordhvato na ca
rātrau caikārṇave brahmā naṣṭe sthāvarajaṅgame

5.59

suṣvāpāmbhasi yattasmānnārāyaṇa iti smṛtaḥ
śarvaryyante prabuddho vai dṛṣṭvā śūnyaṃ carācaram

5.60

sraṣṭuṃ tadā matiñcakre brahmā brahmavidāṃ varaḥ
udakairāplutāṃ kṣmāntāṃ samādāya sanātanaḥ

5.61

pūrvavat sthāpayāmāsa vārāhaṃ rupamāsthitaḥ
nadī nadasamudrāṃśca pūrvavaccākarot prabhuḥ

5.6-3

kṛtvā dharāṃ prayatnena nimnonnativivarjitām
dharāyāṃ so'cinot sarvvān girīn dagdhān purāgninā

5.63

bhūrādyāṃścaturo lokān kalpayāmāsa pūrvavat
sraṣṭuñca bhagavān cakre tadā sraṣṭā punarmatim

5.63.p1

iti śrīmadbhāpurāṇe śrīlaiṅge sṛṣṭiprārambho nāma caturtho'dhyāyaḥ || 4

Linked texts (4)