Linga 59: atha tripañcāśattamo'dhyāyaḥ
Liṅga 59
- Language
- Sanskrit
Contents
- 59.62 — 1 part
atha tripañcāśattamo'dhyāyaḥ
59.1
sūta uvāca
plakṣadvīpādikṣīpeṣu saptasaptasu parvvatāḥ
ṛṣvāyatāḥ pratidiśaṃ niviṣṭā varṣaparvvatāḥ
59.2
plakṣadvīpe tu vakṣyāmi sapta divyānmahācalān
gomedako'tra prathamo dvitīyaścāndra ucyate
59.3
tṛtīyo nārado nāma caturtho dundubhiḥ smṛtaḥ
pañcamaḥ somako nāma sumanāḥ ṣaṣṭha ucyate
59.4
vaidyutaḥ saptamasteṣāṃ nāmnā vaiśyānaro mataḥ
saptaite girayaḥ proktāḥ plakṣadvīpe viśeṣataḥ
59.5
saptaiva śālmalidvīpe tāṃstu vakṣyāmyanukramāt
kumudaścottamaścaiva parvataśca balāhakaḥ
59.6
droṇaḥ kaṅkaśca mahiṣaḥ kakudmān saptamaḥ smṛtaḥ
kuśadvīpe tu saptaiva dvopāśca kulaparvatāḥ
59.7
tāṃstu saṅkṣepato vakṣye nāmamātreṇa vai kramāt
vidrumaḥ prathamaḥ prokto dvitīyo hemaparvataḥ
59.8
tṛtīyo dyutimānnāma caturthaḥ puṣpitaḥ smṛtaḥ
kuśeśayaḥ pañcamastu ṣaṣṭho harigiriḥ smṛtaḥ
59.6-2
saptamo mandaraḥ śrīmānmāhādevaniketanam
mandā iti hyapāṃ nāma mandaro dhāraṇādapām
59.10
tatra sākṣād vṛṣāṅkastu viśveśo vimalaḥ śivaḥ
somaḥ sanandī bhagavānāste hemagṛhṇottame
59.11
tapasā toṣitaḥ pūrvaṃ mandareṇa maheśvaraḥ
avimukte mahākṣetre lebhe sa paramaṃ varam
59.12
prārthitaśca mahādevī nivāsārthaṃ sahāmbayā
avimuktādupāgamya cakre vāsaṃ sa mandare
59.13
sanandī sagaṇaḥ somastai nāsau tanna muñcati
krauñcadvīpe tu sapta ha krauñcādyāḥ kulaparvatāḥ
59.14
krauñco vāmanakaḥ paścāttṛtīyaścāndhakārakaḥ
andhakārāt paraścāpi divāvṛnnāmaparvataḥ
59.15
divāvṛttaḥ paraścāpi vivindo girirucyate
vivindāt parataścāpi puṇḍarīko mahāgiriḥ
59.16
puṇḍarīkātparaścāpi procyate dundubhisvanaḥ
ete ratnamayāḥ sapta krauñcadvīpasya parvvatāḥ
59.17
śākadvīpe ca girayaḥ sapta tāṃstu nibodhata
udayo raivataścāpi śyāmakau munisattamāḥ !
59.18
rājataśca giriḥ śrīmānāmbikeyaḥ suśobhanaḥ
āmbikeyāt paro ramyaḥ sarvvauṣadhisamanvitaḥ
59.16-2
tathaiva kesarītyukto yato vāyuḥ prajāyate
puṣkare parvata: śrīmāne ka eva mahāśilaḥ
59.20
citrairmaṇimayaiḥ kūṭaiḥ śilājālaiḥ samucchritaiḥ
dvīpasya tasya pūrvvāīm̐ citrasānusthito mahān
59.21
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhva pañcāśaducchritaḥ
adhaścai va catustriṃśat sahasrāṇi mahācalaḥ
59.22
dvīpasyārddhe parīkṣiptaḥ parvvato mānasottaraḥ
sthito velāsamīpe tu navacandra ivoditaḥ
59.23
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrdhvaṃ pañcāśaducchritaḥ
tāvadeva tu vistīrṇaḥ pārśvataḥ parimaṇḍalaḥ
59.24
sa eva dvīpapaścārdhe mānasaḥ pṛthivīdharaḥ
eka eva mahāsānuḥ sanniveśād dvidhā kṛtaḥ
59.25
tasmin dvīpe smṛtau dvau tu puṇyo janapadau śubhau
rājatau mānasasyātha parvatasyānumaṇḍalau
59.26
mahāvītantu yadvarṣa bāhyato mānasasya tu
tasyaivābhyantaraṃ yattu dhātakīkhaṇḍa ucyate
59.27
svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ parivāritaḥ
~~~ṇo valavataḥ !
59.28
vistārāmaṇḍalāñcaiva puṣkarasya samena tu
evaṃ dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ
59.29
dvīpasyānantaro yastu samudraḥ saptamastu vai
evaṃ dvīpasamudrāṇāṃ vṛddhirjeyā parasparam
59.30
pareṇa puṣkarasyātha anuvṛtya sthito mahān
svādūdakasamudrastu samantāt pariveṣṭya ca
59.31
pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ
kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvā caikaṇilopamā
59.32
tasyāḥ pareṇa śailastu maryādāparimaṇḍalaḥ
prakāśaścāprakāśaśca lokālokaḥ sa ucyate
59.33
dṛśyādṛśyagireryāvattāvadeṣā dharā dvijāḥ !
yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tasyocchrayaḥ smṛtaḥ
59.34
tāvāṃśca vistarastasya lokālokamahāgireḥ
arvācīne tu tasyārdhe caranti raviraśmayaḥ
59.35
parārdhe tu tamo nityaṃ lokālokastataḥ smṛtaḥ
evaṃ saṅkṣepataḥ prokto bhūrlokasya ca vistaraḥ
59.36
ābhānorvai bhuvaḥ khastu ādhruvānmunisattamāḥ !
āvahādyā niviṣṭāstu vāyauvai saptanemayaḥ
59.37
āvahaḥ pravahaścaiva tataścānuvahastathā
saṃvaho vivahaścātha tataścordhvaṃ parāvahaḥ
59.38
dvijāḥ ! parivahaśceti vāyauvai saptanemayaḥ
balāhakāstathā bhānuścandro nakṣatrarāśayaḥ
59.39
grahāṇi ṛṣayaḥ sapta dhruvo viprāḥ ! kramādiha
yojanānāṃ mahīpṛṣṭhādūrdhvaṃ pañcadaśādhruvāt
59.40
niyutānyekaniyutaṃ bhūpṛṣṭhādbhātumaṇḍalam
rathaḥ ṣor̤aśasāhasro bhāskarasya tathopari
59.41
caturāśītisāhasro merusyopari bhūtalāt
koṭiyojanamākramya maharloko dhruvādudbhavaḥ
59.42
janaloko maharlokāttathā koṭiddayaṃ ddijāḥ !
janalokāttapolokastasraḥ koṭayo mataḥ
59.44
prājāpatyād brahmalokaḥ koṭiṣaṭkaṃ visṛjya tu
puṇyalokāstu saptai te hyaṇḍe 'smin kathitā dvijāḥ !
adhaḥ samatalānāntu narakāṇāṃ hi koṭayaḥ
āyāntāścaiva ghorādyā aṣṭāviṃśatireva tu
59.45
pāpinasteṣu pacyante svasvakarmānurūpataḥ
avīcyantāni sarvāṇi rauravādyāni teṣu ca
59.46
pratyekaṃ pañcakātyāhurnarakāṇi viśeṣataḥ
aṇḍamādau mayā proktamaṇḍasyāvaraṇāni ca
59.4-2
hiraṇyagarbhasargaśca prasaṅgād bahuvistarāt
aṇḍānāmīdṛśānāntu kovyo jñeyāḥ sahasraśaḥ
59.48
sarvagatvāt pradhānasya tiryyagūrddhamadhastathā
aṇḍeṣveteṣu sarveṣu bhuvanāni caturdaśa
59.46-2
pratyaṇḍaṃ dvijaśārdūlāsteṣāṃ heturmaheśvaraḥ
aṇḍeṣu cāṇḍabāhyeṣu tathāṇḍāvaraṇeṣu ca
59.50
tamo'nte ca tamaḥ pāre cāṣṭamūrttirvyavasthitaḥ
asyātmano maheśasya mahādevasya dhīmataḥ
59.51
adehinastvaṇḍo dehamakhilaṃ paramātmanaḥ
asyāṣṭamūrtteḥ śarvvasya śivasya gṛhamedhinaḥ
59.52
gṛhiṇī prakṛtirdibyā prajāśca mahadādayaḥ
paśavaḥ kiṅkarāstasya sarve dehābhimāninaḥ
59.53
ādyantahīno bhagavānanantaḥ
pumān pradhānapramukhāya sapta
pradhānamūrttistvatha ṣor̤aśāṅgo
maheśvarasyāṣṭatanuḥ sa eva
59.54
ājñābalāttasya dharāsthiteha
dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ
jyotirgaṇaḥ śakramakhāḥ surāśca
vaimānikāḥ sthāvarajaṅgamāśca
59.55
dṛṣṭvā yacca lakṣaṇairhīnamaugraṃ
dṛṣṭvā sendrāste kimetat tviheti
yacca gatvā niścayāt pāvakādyāḥ
śakticīṇāścābhavan yattato'pi
59.56
dagdhu ṃ tṛṇaṃ vāpi samakṣamasrya
yakṣasya vahnirna śaśāka viprāḥ !
vāyustṛ ṇañcālayituṃ tathānye
svān khān prabhāvān sakalāmarendrāḥ
59.57
tadā svayaṃ vṛtraripuḥ surendraiḥ
sureśvaraḥ sarvasamṛddhihetuḥ
sureśvaraṃ yakṣamuvāca ko vā
bhavānitītyaṃ sakutūhalātmā
59.58
tadā hyadṛśyaṃ gata eva yakṣastadāmbikā haimavatī śubhākhyā
umā śubhairābharaṇairanekaiḥ
suśobhamānā tvanu cāvirāsīt
59.58-2
tāṃ śakramukhyā bahuśobhamānāmumāmajāṃ haimavatīmapṛcchan
kimetadīśe ! bahuśobhamāne !
ko vāmbike ! yakṣavapuṣprakāśaḥ
59.60
niśamya tadyakṣamumāmbikāha
tvagocaraśceti surāḥ saśakrāḥ
praṇemurenāṃ mṛgarājagāminīmumāmajāṃ lohitaśuklakṛṣṇām
59.61
sambhāvitā sā sakalāmarendraiḥ
sarvaprasūtistu surāsurāṇām
ahammurāsaṃ prakṛtiśca puṃso
yakṣasya cājñāvaśagetyathāha
59.62
tasmād dvijāḥ ! sarvamajasya tasya
niyogataścāṇḍamabhūdajāhai
ajaśca aṇḍādakhilañca tasmājjagattirgadhairlokamajātmakaṃ tat
59.62.p1
iti śrīlaiṅge bhuvanakośavinyāsanirṇayo nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ || 53
Linked texts (8)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit
- Purāṇasāra (Mādhava Vidyāraṇya) — Mādhava Vidyāraṇya, Sanskrit
- Purāṇasāra — Sāyaṇa, Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit