Pramāṇa · Search · About · API

Linga 60: atha catuḥpañcāśattamo'dhyāyaḥ

Liṅga 60

Language
Sanskrit

Contents

atha catuḥpañcāśattamo'dhyāyaḥ

60.1

sūta uvāca
jyotirgaṇapracāraṃ vai saṅkhiyāṇḍe bravīmyaham
devacetrāṇi cālokya grahacāraprasiddhaye

60.2

mānasopari māhendrī prācyāṃ meroḥ puro sthitā
dakṣiṇe bhānuputrasya varuṇasya ca vāruṇī

60.3

saumye somasya vipulā tāsu digdevatā sthitāḥ
amarāvatī saṃyamanī sukhā caiva vibhā kramāt

60.4

lokapālopariṣṭāttu sarvvato dakṣiṇāyane
kāṣṭhāṃ gatasya sūryyasya gatiryā tāṃ nibodhata

60.5

dakṣiṇaprakrame bhānuḥ kṣipteṣuriva dhāvati
jyotiṣāṃ cakramādāya satataṃ parigacchati

60.6

purāntago yadā bhānuḥ śakrasya bhavati prabhuḥ
sarvvaiḥ sāyamanaiḥ saurau hṛdyo dṛśyate dvijāḥ !

60.7

sa eva sukhavatyāntu niśāntasthaḥ pradṛśyate
astameti punaḥ sūryyo vibhāyāṃ viśvadṛgvibhuḥ

60.8

mayā prokto'marāvatyāṃ yathā'sau vāritaskaraḥ
tathā saṃyamanīṃ prāpya sukhāñcaiva vibhāṃ khagaḥ

60.8-2

yadāparāhnasvāgneyyāṃ pūrvāhno nairṛte dvijāḥ !
tadā tvapararātrañca vāyubhāge sudāruṇaḥ

60.10

īśātvāṃ pūrvvarāvastu gatireṣā ca sarvvataḥ
evaṃ puṣkaramadhye tu yadā sarpati vāripaḥ

60.11

triṃśāṃśakantu medinyāṃ muhūrttenaiva gacchati
yojanānāṃ muhūrttasya imāṃ saṃkhyāṃ nibodhata

60.12

pūrṇā śatasahasrāṇāmekatriṃśattu sā smṛtā
pañcāśacca tathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu

60.13

mauhūrttiko gatirhyeṣā bhāskarasya mahātmanaḥ
etena gatiyogena yadā kāṣṭhāntu dakṣiṇam

60.14

paryyapṛcchet pataṅgo'pi saumyāṃśāṃ cottare'hani
madhye tu puṣkarasyātha bhramate dakṣiṇāyane

60.15

mānasottaraśaile tu mahātejā vibhāvasuḥ
maṇḍalānāṃ śataṃ pūrṇaṃ tadaśotyadhikaṃ vibhuḥ

60.16

bāhyaṃ cābhyantaraṃ proktamuttarāyaṇadakṣiṇe
pratyahaṃ carate tāni sūryyo vai maṇḍalāni tu

60.17

kulālacakraparyyanto yathā śīghraṃ pravarttate
dakṣiṇaprakrame devastathā śīghraṃ pravarttate

60.18

tasmāt prakṛṣṭāṃ bhūmiṃ tu kālenālpena gacchati
sūryyo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrttairdakṣiṇāyane

60.18-2

trayodaśārddhamṛkṣāṇāmaṅgā tu carate raviḥ
muhūrtta stāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran

60.20

kulālacakramadhyaṃ tu yathā mandaṃ prasarpati
tathaudagayane sūryyaḥ sarpate mandavikramaḥ

60.21

tasmāddardīrgheṇa kālena bhūmimalpāṃ tu gacchati
saratho'dhiṣṭhito bhānorādityairmunibhistathā

60.22

gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ
pradīpayan sahasrāṃśuragrataḥ pṛṣṭhato'pyadhaḥ

60.23

jarhutaśca karaṃ tyaktvā sabhāṃ brāhmīmanuttamām
ambhobhirmunibhistyaktaiḥ sandhyāyāntu niśācarān

60.24

hatvā hatvā tu samprāptān brāhmaṇaiśvarate raviḥ
aṣṭādaśamuhūrttantu uttarāyaṇapaścimam

60.25

aharbhavati tatrāpi carate mandavikramaḥ
trayodaśārdhamuhūrttāṇi naktaṃ dvādaśabhauraviḥ
muhūrttastāvadṛkṣāṇi divāṣṭādaśabhiścaran

60.26

tato mandataraṃ nābhyāṃ cakraṃ bhramati vai yathā
mṛtpiṇḍa iva madhyastho dhruvo bhramati vai tathā

60.27

triṃśanmuhūrttairevāhurahorātraṃ purāvidaḥ
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramato maṇḍalāni tu

60.28

kulālacakranābhistu yathā taṃtraiva varttate
auttānapādo bhramati grahaiḥ sārddhaṃ grahāgraṇīḥ

60.26-2

gaṇo munijyotiṣāntu manasā tasya sarpati
adhiṣṭhitaḥ punastena bhānustkhādāya tiṣṭhati

60.30

kiraṇaiḥ sarvatastoyaṃ devo vai sasamīrakaḥ
auttānapādasya sadā dhruvatvaṃ vai prasādataḥ

60.31

viṣṇorottānapādena cāsamantātasya hetunā
āpaḥ pītāstu sūryeṇa kramante śaśimaḥ kramāt

60.32

niśākarādvisravante jīmūtān pratyapaḥ kramāt
dṛṣṭaṃ jalamucāṃ caiva khasanenābhitār̤itam

60.33

khāyāṃ vṛṣṭiṃ visṛjate bhāsayatte na bhāskaraḥ
toyasya nāsti vai nāśaḥ tadeva parivarttate

60.34

hitāya sarvvajantūnāṃ gatiḥ śarveṇa nirmitā
bhūrbhuvaḥ svastathā dyāpo hyannaṃ cāmṛtameva ca

60.35

prāṇā vai jagatāmāpo bhūtāni bhuvanāni ca
bahunaiātra kimuktena carācaramidaṃ jagat

60.36

apāṃ śivasya bhagavānādhipatye vyavasthitaḥ
apāṃ tvadhipatirdevo bhava ityeva kīrttitaḥ

60.37

bhavātmakaṃ jagatsarvvamiti kiñciha cādbhutam
nārāyaṇatvaṃ devasya hareśādbhiḥ kṛtaṃ vibhoḥ

60.38

jagatāmālayā viṣṇastvāpastasyālayāni tu
dandahyamāneṣu carācareṣu
godyūmabhūtāstvatha niṣkramanti
yā yā jagrddhaṃ māruteneritā vai
tāstāstvabhrāṇyagninā vāyunā ca

60.39

ato dhūmāgnivātānāṃ saṃyogastvabhra ucyate
vārīṇi varṣatītyabhramabhrasyeśaḥ sahasradṛk

60.40

yajñadhūmodbhavaṃ cāpi dvijānāṃ hitakṛt sadā
dāvāgnidhūmasambhūtam vanahitaṃ kṛtam

60.41

mṛtadhūmodbhavaṃ tvabhramaśubhāya bhaviṣyati
abhicārāgnirumotyaṃ bhūtanāśāya vai dvijāḥ !

60.42

evaṃ dhūmaviśeṣeṇa jagatāṃ vai hitāhitam
tasmādācchādayedhūmamaśicārakṛtaṃ naraḥ

60.43

anācchādya dvijaḥ kuryyāddhūmaṃ yaccābhicārikam
evamṛhibhya lokasya jayakṛcca bhaviṣyati

60.44

apāṃ nidhānaṃ jīmūtāḥ ṣaṇmāsāniha suvratāḥ !
varṣantyeva jagatāṃ hitāya pavanājñayā

60.45

stanitañceha vāyavyaṃ vaidyutaṃ pāvakodbhavam
tridhā teṣāmhimotpattirabhrāṇāṃ munipuṅgavāḥ !

60.46

na bhraśyanti yato'bhrāṇi mehāccaigha ucyate
kāṣṭhāvrākāśa vairiścāḥ pakṣāñcaiva pṛthagvidhāḥ

60.47

ādyānāṃ kāṣṭhasaṃyogādagnerdhūmaḥ pravarttitaḥ
dvitīyānāñca sambhūtirviriñcocchvāsavāyunā

60.48

bhūbhṛtāñcātha pakṣaistu maghavaccheditaistataḥ
vāṅgeyāstvatha jīmūtāsvāvahasthānagāḥ śubhāḥ

60.46-2

viriñcocchāsajāḥ sarve pravahaskandhajāstataḥ
pattajāḥ puṣkarādyāśca varṣanti ca yadā jalam

60.50

mūkāḥ saśabdadṛśaṇāstaistaiḥ kṛtyaṃ 'yathākramam
jāmahṛṣṭipradā dīrghakālaṃ śītasamīriṇaḥ

60.51

jīvakāśca tathā cauṇā vidyunniṣpikṣarjitāḥ
tiṣṭhantyākrīyamāne tu dharapṛṣṭhāditastataḥ

60.52

ardhakrośe tu sarve vai jīmūtā girivāsinaḥ
meghā yojanamātrantu sādhdhatvād bahutoyadāḥ

60.53

dharāpṛṣṭhād dvijāḥ ! kṣmāyāṃ vidyudgaṇasamanvitāḥ
teṣāṃ teṣāṃ vṛṣṭisargaṃ ce dhā kathitamaca tu

60.54

pakṣajāḥ kalpajāḥ sarve parvatānāṃ mahatsamāḥ
kalpānte te ca varṣanti rātrau nāśāya śāradāḥ

60.55

pakṣajāḥ puṣkarādyāśca varṣanti ca yadā jalam
tadārṇavamabhūt sarvvaṃ tatra śete nigośvaraḥ

60.56

āgneyānāṃ śvāsajānāṃ pakṣajānāṃ dvijarṣabhāḥ !
jaladānāṃ sadā dhūmo hyāpyāyana iti smṛtaḥ

60.57

pauṣkarāstu vṛṣṭayaḥ sarvā vidyutāḥ śītasukhadāḥ
puṇye deśeṣu patitā nāgānāṃ śīkarā himāḥ

60.58

gāṅgā gaṅgāmbu sambhūtā parjanye na parāvahaiḥ
nagānāñca nadīnāñca diggajānāṃ samākulam

60.59

meghānāñca pṛthagbhūtaṃ jalaṃ prāyādagādgagam
parāvaho yaḥ śvasanaścānayatyambikā gurum

60.60

menāpatimatikramya vṛṣṭiśreṣaṃ dvijāḥ ! param
abhyeti bhārate varṣe tvaparāntavivṛddhaye

60.61

vṛṣṭayaḥ kathitā hyadya tridhā vastuvivṛddhaye
śasyavṛdhyasya saṃkṣepāt prabravīmi yathāmati

60.62

sraṣṭā bhānurmahātejā vṛṣṭīnāṃ viśvadṛg vibhuḥ
so'pi sākṣād dvijaśreṣṭhāśceśānaḥ paramaḥ śivaḥ

60.63

sa eva tejasvojastu balaṃ viprā ! yaśaḥ svayam
cakṣuḥ śrotraṃ mano mṛtyurātmā mandha viddigdvijaḥ

60.64

satyaṃ ṛtaṃ tathā vāyurambaraṃ khacaraśca saḥ
lokapālo harirbrahmā rudraḥ sākṣānmaheśvaraḥ

60.65

sahasrakiraṇaḥ śrīmānaṣṭahastaḥ sumaṅgalaḥ
arddhanārīvapuḥ sākṣāt trinetrastridaśādhipaḥ

60.66

asyaiveha prasādāttu vṛṣṭirnānābhavad dvijāḥ !
sahasraguṇamutsraṣṭumādatte kiraṇairjalam

60.67

jalasya nāgnī vṛṣṭirvā nāgnye vāsya vicārataḥ
dhruveṇādhiṣṭhito vāyurvṛṣṭiṃ saṃharate punaḥ

60.68

grahāntrisṛtya sūryāttu ṛkṣaṃ nakṣatramaṇḍale
cārasyānte viśantyarke dhruveṇa samadhiṣṭhitāṃ

60.68.p1

iti śrīlaiṅge jyotiścakre sūryagatyādikathanaṃ nāma catuḥpañcāśattamo'dhyāyaḥ ||54

Linked texts (8)