Linga 61: atha pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ
Liṅga 61
- Language
- Sanskrit
Contents
- 61.82 — 1 part
atha pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ
61.1
sūta uvāca
sauraṃ saṃkṣepato vakṣye rathaṃ śaśina eva ca
grahāṇāmitareṣāñca yathā gacchati cāmbupaḥ
61.2
saurastu brahmaṇā sṛṣṭo rathastvarthavaśena saḥ
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitaśca dvijarṣabhāḥ !
61.3
trinābhinā tu cakreṇa pañcāreṇa samanvitaḥ
sauvarṇaḥ sarvadevānāmāvāso bhāskarasya tu
61.4
navayojanasāhasro vistāra| yāmataḥ smṛtaḥ
dviguṇo'pi raghopasthādīṣā daṇḍaḥ pramāṇataḥ
61.5
asaṅgaistu hayairyukto yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ
vājinastasya vai saptacchandobhirnirmitāstu te
61.6
cakrapace nibaddhāstu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ
sahākṣacakro bhramate sahākṣo bhramate dhruvaḥ
61.7
akṣaḥ sahaikacakreṇa bhramate'sau dhruveritaḥ
prerako jyotiṣāṃ dhīmān dhruvo vai vātaraśmibhiḥ
61.8
yugākṣakoṭisambaddhau dvau raśmī syandanasya tu
tha—21
dhruveṇa bhramate raśmirnibaddhaḥ sayugākṣayoḥ
61.6-2
bhrakato maṇḍalāni syuḥ khecarasya rathasya tu
yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya hi
61.10
dhruveṇa pragṛhīte vai vicakrāśce ca rajjubhiḥ
bhramantamanugacchanti dhruvaṃ raśmī ca tāvubhau
61.11
yugākṣakoṭiskhetasya vātormisyandanasya tu
kīle sattā yathā rajjurbhramate sarvato diśam
61.12
bhrāmyatastasya raśmau tu maṇḍaleṣūttarāyaṇe
varddhate dakṣiṇe caiva bhramato maṇḍalāni tu
61.13
ākṛṣyete yadā te vai dhruveṇādhiṣṭhitau tadā
ābhyantarasthaḥ sūryyo'tha bhramate maṇḍalāni tu
61.14
aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ
dhruveṇa mucyamānābhyāṃ raśmibhyāṃ punareva tu
61.15
tathaiva bāhyataḥ sūryyo bhramate maṇḍalāni tu
udveṣṭayan saṃvegena maṇḍalāni tu gacchati
61.16
devāścaiva tathā nityaṃ munayaśca divāniśam
yajanti satataṃ devaṃ bhāskaraṃ bhavamīśvaram
61.17
saratho'dhiṣṭhito devairādityairmunibhistathā
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇī sarparākṣasaiḥ
61.18
ete vasanti vai sūryye dvau dvau māsau krameṇa tu
āpyāyayanti cādityaṃ tejobhirbhāskaraṃ śivam
61.18-2
praśritaiḥ skhairyacobhiśca stuvanti munayo ravim
gandharvāpsarasaścai va nṛtyageyairūpāsate
61.20
grāmaṇī yakṣabhūtāni kurvate'bhīṣu saṃgraham
sarpā vahanti vai sūryyaṃ yātudhānānuyānti ca
61.21
bālakhilyā nayantyastaṃ parivāryyodayādravim
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare
61.22
madhusra mādhavaścaiva śukraśca śucireva ca
nabho nabhasyo viprendrā ! iṣaṣorjastathaiva ca
61.23
sahaḥ sahasyo ca tathā tapasyaśca tapaḥ punaḥ
ete dvādaśamāsāstu varṣaṃ vai mānuṣaṃ dvijāḥ !
61.24
vāsantikastathā graiṣmaḥ śubho vai vārṣikastathā
śāradaśca himaścaiva śaiśiro ṛtavaḥ smṛtāḥ
61.25
dhātāryyamātha mitraśca varuṇaścendra eva ca
vivasvāṃścaiva pūṣā ca parjanyo'śubhaṃgastathā
61.26
tvaṣṭā viṣṇuḥ pulastyaśca pulahaścātireva ca
vasiṣṭhaścāṅgirāścaiva bhṛgurbuddhimatāṃ varaḥ
61.27
bhāradvājo gautamaśca kaśyapasra kratustathā
jamadagniḥ kauśikaśca vāsukiḥ kaṅkaṇau karaḥ
61.28
takṣakaśca tathā nāga elāpatrastathā dvijāḥ !
śaṅkhapālastathā cānyastairāvata iti smṛtaḥ
61.26-2
dhanañjayo mahāpadmastathā karkoṭakaḥ smṛtaḥ
kambalo'śvataraścaiva tumburūrnāradastathā
61.30
hāhā hūhūrmu niśreṣṭhā ! viśvāvasuruttamaḥ
ugraseno'tha suruciranyaścaiva parāvasuḥ
61.31
citraseno mahātejā corṇāyuścaiva suvratāḥ !
dhṛtarāṣṭraḥ sūryyavarcā devī sākṣāt kṛtasthalā
61.32
śubhānanā śubhaśroṇirdivyā vai puñjikasthalī
menakā sahajanyā ca pramlocātha śucismitā
61.33
anumlocā ghṛtācī ca viśvācī corvvaśī tathā
pūrvvacittiriti khyātā devī sākṣāt tilottamā
61.34
rambhā cāmbhojavadanā rathakṛd grāmaṇīḥ śubhaḥ
rathaujā rathacitraśca subāhurvai rathasvanaḥ
61.35
varuṇaśca tathaivānyaḥ suṣeṇaḥ senajicchubhaḥ
tākṣryyaścāriṣṭanemiśca chatajit satyajittathā
61.36
rakṣo hetiḥ prahetiśca pauruṣeyo badhastathā
sarpo vyāghraḥ punaścāpo vāto vidyuddivākaraḥ
61.37
brahmopetaśca rakṣendro yajñopetastathaiva ca
ete devādayaḥ sarvve vasantyarkre krameṇa tu
61.38
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ
dhātrādiviṣṇuparyyantā devā dvādaśakīrttitāḥ
61.39
ādityaṃ paramaṃ bhānuṃ nābhirāpyāyayanti te
pulastyādyāḥ kauśikāntā munayo munisattamāḥ
61.40
dvādaśaiva stavairbhānuṃ stuvanti ca yathākramam
nāgāścākṣatarāṃ tāsu vāsukipramukhāḥ śubhāḥ
61.41
dvādaśaiva mahādevaṃ vahantyevaṃ yathākramam
krameṇa sūryyavarṣmāṇtā tumbarupramukhāmbujam
61.42
gītairenamūpāsante gandharvvā dvādaśotsamāḥ
kṛtasthalādyā rambhāntā divyāścāpsaraso ravim
61.43
tāṇḍavaiḥ sarasaiḥ sarvvāyopāsante yathākramam
divyāḥ satyajidantāṃca grāmaṇyo rathakṛnmukhāḥ
61.44
dvādaśāsta kramiśraiva kurvvante'bhīṣu saṅgraham
prayānti yajñopetāmtā racoheti mukhāḥ saha
61.45
sāyudhā dvādaśaivaite rākṣasāśca yathākramam
dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatiḥ
61.46
uragau vāsukiścaiva kaṅkaṇīkaśca tāvubhau
tumbarurnāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau
61.47
kṛtasthalāpsarāścaiva tathā vai puñjikasthalā
grāmaṇī rathakṛccaiva rathaujāścaiva tāvubhau
61.48
rakṣohetiḥ prahetiśca yātudhānāvudāhṛtau
madhumādhavayoraiṣa gaṇo vasati bhāskare
61.46-2
vasanti graiṣmakau māsau mitraśca varuṇaśca ha
ṛṣiratrirvasiṣṭhaśca takṣakau nāga eva ca
61.50
menakā sahajanyā ca gandharvau ca hahāhūhūḥ
subāhunāmā grāmaṇyo rathacitraśca tāvubhau
61.51
pauruṣeyo badhaścaiva yātudhānā budāhṛtau
ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ
61.52
tataḥ sūrye punaścānyā nivasantīha devatāḥ
indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca
61.53
elāpatrastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca tāvubhau
viśvāvasūgrasenau ca ! varuṇaśca rathasvanaḥ
61.54
pramlocā caiva vikhyātā anumlocā ca te ubhe
yātudhānāstathā sarpo vyāghraścaiva tu tāvubhau
61.55
nabho nabhasyayoraiṣa gaṇo vasati bhāskaram
parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājo'tha gautamaḥ
61.56
dhanañjayai dūrāvāṃśca suruciḥ sa parāvasuḥ
ghṛtācī cāpsaraḥ śreṣṭhā viśvācī cātiśobhanā
61.57
senajicca suṣeṇaśca senānīrgrāmaṇīśca tau
āpo vātaśca tāvetau yātudhānā vubhau smṛtau
61.58
vasantye te tu vai sūrye māsa ūrje iṣe ca ha
haimantikau tu dvau māsau vasanti ca divākare
61.56-2
aṃśurbhargaśca dvāvetau kaśyapaśya kratuḥ saha
bhujaṅgaśca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkīṭakastathā
61.60
citrasenaśca gandharva urgāyuścaiva tāvubhau
urvaśī pūrvacittiśca tathaivāpsarasā vubhe
61.61
tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīrgrāmaṇīśca tau
vidyuddivākaraścobhau yātudhānā vudāhṛtau
61.62
sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare
tataḥ śaiśirayoścāpi māsayornivasanti vai
61.63
tvaṣṭāviṣṇurjamadagniviśvāmitrastathaiva ca
kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarā vubhau
61.64
dhṛtarāṣṭraḥ sa gandharvaḥ sūryyavacastathaiva ca
tilottamāpsarāścaiva devī rambhā manoharā
61.65
rathajit satyajiścaiva grāmaṇyo lokaviśrutau
brahmopetastathā rakṣo yajñopetaśca yaḥ smṛtaḥ
61.66
ete devā vasantyarkaṃ dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ
61.67
sūryyamāpyāyayantye te tejasā teja uttamam
grathitaiḥ stairvacobhistu stuvanti munayo ravim
61.68
gandharvāpsarasaścaiva nṛtyagītairūpāsate
grāmaṇī yakṣabhūtāni kurvvate'bhīṣu saṃgraham
61.66-2
sarpā vahanti vai sūryyaṃ yātudhānānuyānti vai
vālakhilyā nayantyastaṃ parivārthyodayādravim
61.70
eteṣāmeva devānāṃ yathā tejo yathā tapaḥ
yathāyogaṃ yathā mantraṃ yathādharmaṃ yathābalam
61.71
tathā tapatyasau sūryyasteṣāmiddhastu tejasā
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare
61.72
ṛṣayo devagandharvvapannagāpsarasāṅgaṇāḥ
grāmaṇyaśca tathā yakṣā yātudhānāśca mukhyataḥ
61.73
ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrttitāḥ
61.74
mānavānāṃ śubhaṃ hyete haranti ca durātmanām
duritaṃ supracārāṇāṃ vyapohanti kvacit kvacit
61.75
vimāne ca sthitā divye kāmage vāta raṃhasi
etaṃ sahaiva sūryyeṇa bhramanti divasānugāḥ
61.76
varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai dvijāḥ !
gopāyantīha bhūtāni sarvāṇi dyāmamuccayāt
61.77
sthānābhimāninā metat sthānaṃ manvantareṣu vai
atītānāgatānāṃ vai varttante sāmpratañca ye
61.78
ete vasanti vai sūryye saptakāste caturdaśa
caturdaśasu sarveṣu gaṇā manvantareṣviha
61.76-2
saṅkṣepāhistarāccaiva yathāśaktaṃ yathāśrutam
kathitaṃ muniśārdūlā ! devadevasya dhīmataḥ
61.80
ete devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ
61.81
ityeṣa ekacakreṇa sūryyaṃ sūryo rathena tu
haritairaśvarairaśvaiḥ sarpate'sau divākaraḥ
61.82
ahorātraṃ rathenāsāvekacakreṇa tu bhraman
saptadvīpasamudrāṅgāṃ saptabhiḥ sarpate divi
61.82.p1
iti śrīliṅge sūryyarathanirṇayo nāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 55
Linked texts (6)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit