Pramāṇa · Search · About · API

Linga 61: atha pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Liṅga 61

Language
Sanskrit

Contents

atha pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ

61.1

sūta uvāca
sauraṃ saṃkṣepato vakṣye rathaṃ śaśina eva ca
grahāṇāmitareṣāñca yathā gacchati cāmbupaḥ

61.2

saurastu brahmaṇā sṛṣṭo rathastvarthavaśena saḥ
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitaśca dvijarṣabhāḥ !

61.3

trinābhinā tu cakreṇa pañcāreṇa samanvitaḥ
sauvarṇaḥ sarvadevānāmāvāso bhāskarasya tu

61.4

navayojanasāhasro vistāra| yāmataḥ smṛtaḥ
dviguṇo'pi raghopasthādīṣā daṇḍaḥ pramāṇataḥ

61.5

asaṅgaistu hayairyukto yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ
vājinastasya vai saptacchandobhirnirmitāstu te

61.6

cakrapace nibaddhāstu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ
sahākṣacakro bhramate sahākṣo bhramate dhruvaḥ

61.7

akṣaḥ sahaikacakreṇa bhramate'sau dhruveritaḥ
prerako jyotiṣāṃ dhīmān dhruvo vai vātaraśmibhiḥ

61.8

yugākṣakoṭisambaddhau dvau raśmī syandanasya tu
tha—21
dhruveṇa bhramate raśmirnibaddhaḥ sayugākṣayoḥ

61.6-2

bhrakato maṇḍalāni syuḥ khecarasya rathasya tu
yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya hi

61.10

dhruveṇa pragṛhīte vai vicakrāśce ca rajjubhiḥ
bhramantamanugacchanti dhruvaṃ raśmī ca tāvubhau

61.11

yugākṣakoṭiskhetasya vātormisyandanasya tu
kīle sattā yathā rajjurbhramate sarvato diśam

61.12

bhrāmyatastasya raśmau tu maṇḍaleṣūttarāyaṇe
varddhate dakṣiṇe caiva bhramato maṇḍalāni tu

61.13

ākṛṣyete yadā te vai dhruveṇādhiṣṭhitau tadā
ābhyantarasthaḥ sūryyo'tha bhramate maṇḍalāni tu

61.14

aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ
dhruveṇa mucyamānābhyāṃ raśmibhyāṃ punareva tu

61.15

tathaiva bāhyataḥ sūryyo bhramate maṇḍalāni tu
udveṣṭayan saṃvegena maṇḍalāni tu gacchati

61.16

devāścaiva tathā nityaṃ munayaśca divāniśam
yajanti satataṃ devaṃ bhāskaraṃ bhavamīśvaram

61.17

saratho'dhiṣṭhito devairādityairmunibhistathā
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇī sarparākṣasaiḥ

61.18

ete vasanti vai sūryye dvau dvau māsau krameṇa tu
āpyāyayanti cādityaṃ tejobhirbhāskaraṃ śivam

61.18-2

praśritaiḥ skhairyacobhiśca stuvanti munayo ravim
gandharvāpsarasaścai va nṛtyageyairūpāsate

61.20

grāmaṇī yakṣabhūtāni kurvate'bhīṣu saṃgraham
sarpā vahanti vai sūryyaṃ yātudhānānuyānti ca

61.21

bālakhilyā nayantyastaṃ parivāryyodayādravim
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare

61.22

madhusra mādhavaścaiva śukraśca śucireva ca
nabho nabhasyo viprendrā ! iṣaṣorjastathaiva ca

61.23

sahaḥ sahasyo ca tathā tapasyaśca tapaḥ punaḥ
ete dvādaśamāsāstu varṣaṃ vai mānuṣaṃ dvijāḥ !

61.24

vāsantikastathā graiṣmaḥ śubho vai vārṣikastathā
śāradaśca himaścaiva śaiśiro ṛtavaḥ smṛtāḥ

61.25

dhātāryyamātha mitraśca varuṇaścendra eva ca
vivasvāṃścaiva pūṣā ca parjanyo'śubhaṃgastathā

61.26

tvaṣṭā viṣṇuḥ pulastyaśca pulahaścātireva ca
vasiṣṭhaścāṅgirāścaiva bhṛgurbuddhimatāṃ varaḥ

61.27

bhāradvājo gautamaśca kaśyapasra kratustathā
jamadagniḥ kauśikaśca vāsukiḥ kaṅkaṇau karaḥ

61.28

takṣakaśca tathā nāga elāpatrastathā dvijāḥ !
śaṅkhapālastathā cānyastairāvata iti smṛtaḥ

61.26-2

dhanañjayo mahāpadmastathā karkoṭakaḥ smṛtaḥ
kambalo'śvataraścaiva tumburūrnāradastathā

61.30

hāhā hūhūrmu niśreṣṭhā ! viśvāvasuruttamaḥ
ugraseno'tha suruciranyaścaiva parāvasuḥ

61.31

citraseno mahātejā corṇāyuścaiva suvratāḥ !
dhṛtarāṣṭraḥ sūryyavarcā devī sākṣāt kṛtasthalā

61.32

śubhānanā śubhaśroṇirdivyā vai puñjikasthalī
menakā sahajanyā ca pramlocātha śucismitā

61.33

anumlocā ghṛtācī ca viśvācī corvvaśī tathā
pūrvvacittiriti khyātā devī sākṣāt tilottamā

61.34

rambhā cāmbhojavadanā rathakṛd grāmaṇīḥ śubhaḥ
rathaujā rathacitraśca subāhurvai rathasvanaḥ

61.35

varuṇaśca tathaivānyaḥ suṣeṇaḥ senajicchubhaḥ
tākṣryyaścāriṣṭanemiśca chatajit satyajittathā

61.36

rakṣo hetiḥ prahetiśca pauruṣeyo badhastathā
sarpo vyāghraḥ punaścāpo vāto vidyuddivākaraḥ

61.37

brahmopetaśca rakṣendro yajñopetastathaiva ca
ete devādayaḥ sarvve vasantyarkre krameṇa tu

61.38

sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ
dhātrādiviṣṇuparyyantā devā dvādaśakīrttitāḥ

61.39

ādityaṃ paramaṃ bhānuṃ nābhirāpyāyayanti te
pulastyādyāḥ kauśikāntā munayo munisattamāḥ

61.40

dvādaśaiva stavairbhānuṃ stuvanti ca yathākramam
nāgāścākṣatarāṃ tāsu vāsukipramukhāḥ śubhāḥ

61.41

dvādaśaiva mahādevaṃ vahantyevaṃ yathākramam
krameṇa sūryyavarṣmāṇtā tumbarupramukhāmbujam

61.42

gītairenamūpāsante gandharvvā dvādaśotsamāḥ
kṛtasthalādyā rambhāntā divyāścāpsaraso ravim

61.43

tāṇḍavaiḥ sarasaiḥ sarvvāyopāsante yathākramam
divyāḥ satyajidantāṃca grāmaṇyo rathakṛnmukhāḥ

61.44

dvādaśāsta kramiśraiva kurvvante'bhīṣu saṅgraham
prayānti yajñopetāmtā racoheti mukhāḥ saha

61.45

sāyudhā dvādaśaivaite rākṣasāśca yathākramam
dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatiḥ

61.46

uragau vāsukiścaiva kaṅkaṇīkaśca tāvubhau
tumbarurnāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau

61.47

kṛtasthalāpsarāścaiva tathā vai puñjikasthalā
grāmaṇī rathakṛccaiva rathaujāścaiva tāvubhau

61.48

rakṣohetiḥ prahetiśca yātudhānāvudāhṛtau
madhumādhavayoraiṣa gaṇo vasati bhāskare

61.46-2

vasanti graiṣmakau māsau mitraśca varuṇaśca ha
ṛṣiratrirvasiṣṭhaśca takṣakau nāga eva ca

61.50

menakā sahajanyā ca gandharvau ca hahāhūhūḥ
subāhunāmā grāmaṇyo rathacitraśca tāvubhau

61.51

pauruṣeyo badhaścaiva yātudhānā budāhṛtau
ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ

61.52

tataḥ sūrye punaścānyā nivasantīha devatāḥ
indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca

61.53

elāpatrastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca tāvubhau
viśvāvasūgrasenau ca ! varuṇaśca rathasvanaḥ

61.54

pramlocā caiva vikhyātā anumlocā ca te ubhe
yātudhānāstathā sarpo vyāghraścaiva tu tāvubhau

61.55

nabho nabhasyayoraiṣa gaṇo vasati bhāskaram
parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājo'tha gautamaḥ

61.56

dhanañjayai dūrāvāṃśca suruciḥ sa parāvasuḥ
ghṛtācī cāpsaraḥ śreṣṭhā viśvācī cātiśobhanā

61.57

senajicca suṣeṇaśca senānīrgrāmaṇīśca tau
āpo vātaśca tāvetau yātudhānā vubhau smṛtau

61.58

vasantye te tu vai sūrye māsa ūrje iṣe ca ha
haimantikau tu dvau māsau vasanti ca divākare

61.56-2

aṃśurbhargaśca dvāvetau kaśyapaśya kratuḥ saha
bhujaṅgaśca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkīṭakastathā

61.60

citrasenaśca gandharva urgāyuścaiva tāvubhau
urvaśī pūrvacittiśca tathaivāpsarasā vubhe

61.61

tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīrgrāmaṇīśca tau
vidyuddivākaraścobhau yātudhānā vudāhṛtau

61.62

sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare
tataḥ śaiśirayoścāpi māsayornivasanti vai

61.63

tvaṣṭāviṣṇurjamadagniviśvāmitrastathaiva ca
kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarā vubhau

61.64

dhṛtarāṣṭraḥ sa gandharvaḥ sūryyavacastathaiva ca
tilottamāpsarāścaiva devī rambhā manoharā

61.65

rathajit satyajiścaiva grāmaṇyo lokaviśrutau
brahmopetastathā rakṣo yajñopetaśca yaḥ smṛtaḥ

61.66

ete devā vasantyarkaṃ dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ

61.67

sūryyamāpyāyayantye te tejasā teja uttamam
grathitaiḥ stairvacobhistu stuvanti munayo ravim

61.68

gandharvāpsarasaścaiva nṛtyagītairūpāsate
grāmaṇī yakṣabhūtāni kurvvate'bhīṣu saṃgraham

61.66-2

sarpā vahanti vai sūryyaṃ yātudhānānuyānti vai
vālakhilyā nayantyastaṃ parivārthyodayādravim

61.70

eteṣāmeva devānāṃ yathā tejo yathā tapaḥ
yathāyogaṃ yathā mantraṃ yathādharmaṃ yathābalam

61.71

tathā tapatyasau sūryyasteṣāmiddhastu tejasā
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare

61.72

ṛṣayo devagandharvvapannagāpsarasāṅgaṇāḥ
grāmaṇyaśca tathā yakṣā yātudhānāśca mukhyataḥ

61.73

ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrttitāḥ

61.74

mānavānāṃ śubhaṃ hyete haranti ca durātmanām
duritaṃ supracārāṇāṃ vyapohanti kvacit kvacit

61.75

vimāne ca sthitā divye kāmage vāta raṃhasi
etaṃ sahaiva sūryyeṇa bhramanti divasānugāḥ

61.76

varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai dvijāḥ !
gopāyantīha bhūtāni sarvāṇi dyāmamuccayāt

61.77

sthānābhimāninā metat sthānaṃ manvantareṣu vai
atītānāgatānāṃ vai varttante sāmpratañca ye

61.78

ete vasanti vai sūryye saptakāste caturdaśa
caturdaśasu sarveṣu gaṇā manvantareṣviha

61.76-2

saṅkṣepāhistarāccaiva yathāśaktaṃ yathāśrutam
kathitaṃ muniśārdūlā ! devadevasya dhīmataḥ

61.80

ete devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśasaptakāḥ

61.81

ityeṣa ekacakreṇa sūryyaṃ sūryo rathena tu
haritairaśvarairaśvaiḥ sarpate'sau divākaraḥ

61.82

ahorātraṃ rathenāsāvekacakreṇa tu bhraman
saptadvīpasamudrāṅgāṃ saptabhiḥ sarpate divi

61.82.p1

iti śrīliṅge sūryyarathanirṇayo nāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 55

Linked texts (6)