Pramāṇa · Search · About · API

Linga 63

Liṅga 63

Language
Sanskrit

Contents

63.1

sūta uvāca
aṣṭabhiśca hayairyuktaḥ somaputrasya vai rathaḥ
vāritejomayaścātha piśaṅgaiścaiva śobhanaiḥ

63.2

daśabhiścāśvayai ratnairnānāvarṇai rathaḥ smṛtaḥ
śukrasya bhrāmayairyukto daityācāryyasya dhīmataḥ

63.3

aṣṭāśvaścātha bhaumasya ratho hemaḥ suśobhanaḥ
jīvasya hemaścāṣṭāśvo mandasyāyasa nirmitaḥ

63.4

ratha āpomayeraśvairdaśabhistu sitetaraiḥ
svarbhānorbhaskarādeśca tathā cāṣṭahayaḥ smṛtaḥ

63.5

sarve dhruvanibaddhā vai grahāste vātaraśmibhiḥ
etena bhrāmyamāṇāśca yathāyogaṃ vrajanti vai

63.6

yāvantyaścaiva tārāśca tāvantyaścaiva raśmayaḥ
sarve dhruva nibaddhāśca bhramanto bhrāmayanti tam

63.7

asātacakravad yānti vātacakreritāni tu
yasmādvahati jyotīṃṣi pravahastena saḥ smṛtaḥ

63.8

nakṣatrasūryāśca tathā grahattārāgaṇaiḥ saha
uṅgukhāmimukhāḥ sarve cakrabhūtāḥ sthitā divi

63.6-2

dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam
prayānti khecaraṃ dṛṣṭu meṭhībhūtaṃ dhruvaṃ divi

63.10

navayojanasāhasro viṣkambhaḥ savituḥ smṛtaḥ
triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāṇataḥ

63.11

dviguṇaḥ sūryyavistārādvistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ
tulyastayostu kharbhānurbhūtvā'dhastāt prasarpati

63.12

uddhṛtya pṛthivī chāyāṃ nirmitāṃ maṇḍalākṛtim
svarbhānostu bṛhat sthānaṃ tṛtīyaṃ yattamomayam

63.13

candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate
viṣkabhānmaṇḍalāñcaiva yojanācca pramāṇataḥ

63.14

bhārgavāt pādahīnastu vijñeyo vai vṛhaspatiḥ
pādahīno vakrasaurau tathāyāmapramāṇataḥ

63.15

vistārānmaṇḍalāñcaiva pādahīnastayorbudhaḥ
tārā nakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai

63.16

budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalādapi
prāyaśaścandrayogīni vidyā dṛṣṭāṇi tattvavit

63.17

tārānakṣatrarūpāṇi honāni tu parasparam
śatāni pañcacatvāri trīṇi he caiva yojane

63.18

sarvopari nikṛṣṭāni tārakā maṇḍalāni tu
yojanadvayamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate

63.18-2

upariṣṭāttrayasteṣāṃ grahā ye dūrasarpiṇaḥ
saurau'ṅgiraśca vakraśca jñeyā mandavicāriṇaḥ

63.20

tebhyo'dhastāttu catvāraḥ punaranye mahāgahāḥ
sūryyaḥ somo budhaścaiva bhārgavaścaiva śīghragāḥ

63.21

tāvantyastārakāḥ koṭyo yāvantò'kṣāṇi sarvaśaḥ
dhruvāttu niyamāñcaiṣāmṛkṣamārge vyavasthitiḥ

63.22

saptaṣveva sūryyasya nīcoccatvamanukramāt
uttarāyaṇamārgastho yadā parvvasu candramāḥ

63.23

uccatvādṛ dṛśyate śīghraṃ nātivyaktaṃ rgabhastibhiḥ
tadā dakṣiṇamārgastho naucāṃ vīthīmupāśritaḥ

63.24

bhūmirekhāṅgataḥ sūryyaḥ paurṇimāvāsayostadā
dṛṣṭvā ca yathākālaṃ śīghramastamupaiti ca

63.25

tasmāduttaramārgastho hyamāvāsyāṃ niśākaraḥ
dṛṣṭvo dakṣiṇe mārge niyamād dṛśyate na ca

63.26

jyotiṣāṃ gatiyogena sūryyasya tamasāvṛtaḥ
samānakālāstamayau viṣuvatsu samodayau

63.27

uttarāsu ca vīthīṣu vyantarāstamanodayau
paurṇimāvāsayorjñeyau jyotiścakrānuvarttinau

63.28

dakṣiṇāyanamārgastho yadā carati raśmimān
grahāṇāñcaiva sarveṣāṃ sūryyo'dhastāt prasarpati

63.26-2

vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī
nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ somādūrdhvaṃ prasarpati

63.30

nakṣatrebhyo budhaścodhvaṃ budhādūrdhvaṃ tu bhārgavaḥ
vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakrādūrdhvaṃ vṛhaspatiḥ

63.31

tasmācchanaiścaraścordhvaṃ tasmāt saptarṣimaṇḍalam
ṛṣīṇāñcaiva saptānāṃ dhruvasyordhvaṃ vyavasthitiḥ

63.32

taṃ viṣṇulokaṃ paramaṃ jñātvā mucyeta kilviṣāt
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca

63.33

grahanakṣatratārāsu upariṣṭād yathākramam
grahāśca candrasūryyau ca yutau divyena tejasā

63.34

nityamṛkṣeṣu yujyante gacchanto'harniśaṃ kramāt
grahanakṣatrasūryyāste nīcaiśca ṛtusaṃsthitāḥ

63.35

samāgame ca bhede ca paśyanti yugapat prajāḥ
ṛtavaḥ ṣaṭ smṛtāḥ sarve samāgacchanti pañcadhā

63.36

parasparā sthitā hyete yujyante ca parasparam
asaṅkareṇa vijñeyasteṣāṃ yogastu vai budhaiḥ

63.37

evaṃ saṃkṣipya kathitaṃ grahāṇāṃ gamanaṃ dvijāḥ !
bhāskarapramukhānāñca yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam

63.38

grahādhipatye bhagavān brahmaṇā padmayoninā
abhikṣitaḥ sahasrāṃśuḥ rudreṇa tu yathā guhaḥ

63.38-2

tasmād grahārccanā kāryyā agnau codyaṃ yathāvidhi
ādityagrahapīḍāyāṃ sadbhiḥ kāryyārthasiddhaye

63.38-2.p1

iti śrīlaiṅge jyotiścakre grahacārakathanaṃ nāma saptapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 57

Linked texts (4)