Linga 63
Liṅga 63
- Language
- Sanskrit
Contents
- 63.38-2 — 1 part
63.1
sūta uvāca
aṣṭabhiśca hayairyuktaḥ somaputrasya vai rathaḥ
vāritejomayaścātha piśaṅgaiścaiva śobhanaiḥ
63.2
daśabhiścāśvayai ratnairnānāvarṇai rathaḥ smṛtaḥ
śukrasya bhrāmayairyukto daityācāryyasya dhīmataḥ
63.3
aṣṭāśvaścātha bhaumasya ratho hemaḥ suśobhanaḥ
jīvasya hemaścāṣṭāśvo mandasyāyasa nirmitaḥ
63.4
ratha āpomayeraśvairdaśabhistu sitetaraiḥ
svarbhānorbhaskarādeśca tathā cāṣṭahayaḥ smṛtaḥ
63.5
sarve dhruvanibaddhā vai grahāste vātaraśmibhiḥ
etena bhrāmyamāṇāśca yathāyogaṃ vrajanti vai
63.6
yāvantyaścaiva tārāśca tāvantyaścaiva raśmayaḥ
sarve dhruva nibaddhāśca bhramanto bhrāmayanti tam
63.7
asātacakravad yānti vātacakreritāni tu
yasmādvahati jyotīṃṣi pravahastena saḥ smṛtaḥ
63.8
nakṣatrasūryāśca tathā grahattārāgaṇaiḥ saha
uṅgukhāmimukhāḥ sarve cakrabhūtāḥ sthitā divi
63.6-2
dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam
prayānti khecaraṃ dṛṣṭu meṭhībhūtaṃ dhruvaṃ divi
63.10
navayojanasāhasro viṣkambhaḥ savituḥ smṛtaḥ
triguṇastasya vistāro maṇḍalasya pramāṇataḥ
63.11
dviguṇaḥ sūryyavistārādvistāraḥ śaśinaḥ smṛtaḥ
tulyastayostu kharbhānurbhūtvā'dhastāt prasarpati
63.12
uddhṛtya pṛthivī chāyāṃ nirmitāṃ maṇḍalākṛtim
svarbhānostu bṛhat sthānaṃ tṛtīyaṃ yattamomayam
63.13
candrasya ṣoḍaśo bhāgo bhārgavasya vidhīyate
viṣkabhānmaṇḍalāñcaiva yojanācca pramāṇataḥ
63.14
bhārgavāt pādahīnastu vijñeyo vai vṛhaspatiḥ
pādahīno vakrasaurau tathāyāmapramāṇataḥ
63.15
vistārānmaṇḍalāñcaiva pādahīnastayorbudhaḥ
tārā nakṣatrarūpāṇi vapuṣmantīha yāni vai
63.16
budhena tāni tulyāni vistārānmaṇḍalādapi
prāyaśaścandrayogīni vidyā dṛṣṭāṇi tattvavit
63.17
tārānakṣatrarūpāṇi honāni tu parasparam
śatāni pañcacatvāri trīṇi he caiva yojane
63.18
sarvopari nikṛṣṭāni tārakā maṇḍalāni tu
yojanadvayamātrāṇi tebhyo hrasvaṃ na vidyate
63.18-2
upariṣṭāttrayasteṣāṃ grahā ye dūrasarpiṇaḥ
saurau'ṅgiraśca vakraśca jñeyā mandavicāriṇaḥ
63.20
tebhyo'dhastāttu catvāraḥ punaranye mahāgahāḥ
sūryyaḥ somo budhaścaiva bhārgavaścaiva śīghragāḥ
63.21
tāvantyastārakāḥ koṭyo yāvantò'kṣāṇi sarvaśaḥ
dhruvāttu niyamāñcaiṣāmṛkṣamārge vyavasthitiḥ
63.22
saptaṣveva sūryyasya nīcoccatvamanukramāt
uttarāyaṇamārgastho yadā parvvasu candramāḥ
63.23
uccatvādṛ dṛśyate śīghraṃ nātivyaktaṃ rgabhastibhiḥ
tadā dakṣiṇamārgastho naucāṃ vīthīmupāśritaḥ
63.24
bhūmirekhāṅgataḥ sūryyaḥ paurṇimāvāsayostadā
dṛṣṭvā ca yathākālaṃ śīghramastamupaiti ca
63.25
tasmāduttaramārgastho hyamāvāsyāṃ niśākaraḥ
dṛṣṭvo dakṣiṇe mārge niyamād dṛśyate na ca
63.26
jyotiṣāṃ gatiyogena sūryyasya tamasāvṛtaḥ
samānakālāstamayau viṣuvatsu samodayau
63.27
uttarāsu ca vīthīṣu vyantarāstamanodayau
paurṇimāvāsayorjñeyau jyotiścakrānuvarttinau
63.28
dakṣiṇāyanamārgastho yadā carati raśmimān
grahāṇāñcaiva sarveṣāṃ sūryyo'dhastāt prasarpati
63.26-2
vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tasyordhvaṃ carate śaśī
nakṣatramaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ somādūrdhvaṃ prasarpati
63.30
nakṣatrebhyo budhaścodhvaṃ budhādūrdhvaṃ tu bhārgavaḥ
vakrastu bhārgavādūrdhvaṃ vakrādūrdhvaṃ vṛhaspatiḥ
63.31
tasmācchanaiścaraścordhvaṃ tasmāt saptarṣimaṇḍalam
ṛṣīṇāñcaiva saptānāṃ dhruvasyordhvaṃ vyavasthitiḥ
63.32
taṃ viṣṇulokaṃ paramaṃ jñātvā mucyeta kilviṣāt
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca
63.33
grahanakṣatratārāsu upariṣṭād yathākramam
grahāśca candrasūryyau ca yutau divyena tejasā
63.34
nityamṛkṣeṣu yujyante gacchanto'harniśaṃ kramāt
grahanakṣatrasūryyāste nīcaiśca ṛtusaṃsthitāḥ
63.35
samāgame ca bhede ca paśyanti yugapat prajāḥ
ṛtavaḥ ṣaṭ smṛtāḥ sarve samāgacchanti pañcadhā
63.36
parasparā sthitā hyete yujyante ca parasparam
asaṅkareṇa vijñeyasteṣāṃ yogastu vai budhaiḥ
63.37
evaṃ saṃkṣipya kathitaṃ grahāṇāṃ gamanaṃ dvijāḥ !
bhāskarapramukhānāñca yathā dṛṣṭaṃ yathā śrutam
63.38
grahādhipatye bhagavān brahmaṇā padmayoninā
abhikṣitaḥ sahasrāṃśuḥ rudreṇa tu yathā guhaḥ
63.38-2
tasmād grahārccanā kāryyā agnau codyaṃ yathāvidhi
ādityagrahapīḍāyāṃ sadbhiḥ kāryyārthasiddhaye
63.38-2.p1
iti śrīlaiṅge jyotiścakre grahacārakathanaṃ nāma saptapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 57
Linked texts (4)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Prakriyāpāda — Sanskrit